70% #2014 - 70% #105 Качмарска Ольга, Бонарівка, 15 II 2014
Еп. 2014

70% #2014 - 70% #105 Качмарска Ольга, Бонарівка, 15 II 2014

•

Опис епізоду

To rozmowa z Olgą Kaczmarską o jej rodzinnych korzeniach w Bonarówce i życiu po przesiedleniu na Hłęboczę w okolicach dzisiejszego Iwano-Frankiwska. Bohaterka wspomina opowieści rodziców o rodzinnej wsi, początki na nowym miejscu oraz to, jak jej ojciec zaczął utrzymywać rodzinę jako krawiec.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте сим <unk> процент лем не Скракова а зо Станиславова Для вас
будут глядати ріжного цікавого ся леякого Анна Кырпан і Наталя Асатурян Слухайте
сем <unk> процент а будете мати цілых <unk> Видам вас моіли слухаче
при мікрофоні Анна Кырпан Хнеска мы Івану Франківску мы в гостях Панства
Кычмарскых Сідиме при стулі з прошу Яка чмарска Ольга Алексиівна з Дому
Сувтесік народила ся в селі Глубока колюменьского району стравскій тепер Івано Франківскла
<unk> квітня <unk> року же на Глубоці То барз близко од мого
дому треба было далеко іти доколи глядам Лемків далеко а тепер барз
близко іду по сусідах можна повісти Глосены были єм в селі Вынерівка
перший раз виділем тоту Село былам в середині в церкві ходилам на
цмунтір можна было кус перейти ся по селі кус дивны вразіня тото
зробило на мене Село можна повісти барз долгє то долга і узка
долины Тепер Поля тоты уж де люди мали своі поля тото зароснене
лісом дос густы там лісы єст тото село бо знаме же даякы
села не істнуют тото село єст і якысы люде там Мешкают в
тым селі не тілько як было колиси але якысы суд ну тото
церкви єст костьолом але як усе так кусмі выглядало як джунґлі бо
довкола лісы я так розумію же так не было же ну были
якысы поля же люде там обробляли же орали а то так выглядало
гейбы гейбы ліс і як бы в лісі стоят хыжы Оповідьте мі
ци Вы были в Бонерівці Ня Я не был ниразу в Бонарівці
І з Боннарівку нешне памятам ты котры з розповідів родиців бо я
народила ся в жены Глубоці І тато і мама з Бонерівкы так
татой мама з Боннарівкы Мій тато Султисик Алексий Михайлович <unk> р народжыня
і мама моя Сутысік Олена Лихсіів на <unk> р народжыня з Бонерівкы
Ує Іщы в родині Кєм вас были діти так менше два братия
Сутысік Михайлу Ликсєвич і сутысік Богдану Лексєвич Вас одраз переселили ту станиславівску
област товды звали ся Станиславівска Гнеска Івано Франківска одраз сту переселили не
везли деси не Везли одразу тот Дашто Вам оповідали родичы о тотым
селі Оповідали все повідали тото з дому тото з дому се была
розмова там навіт годины были все на так они там давно на
годины годинникы Жеґар нас не был переведеный дуже долго Севропейскій час так
ту ся уклало жытя на новім місци Знаме же Лемкы были призвычаєны
до того способу жытя якій вели на лемківскій земли Ту треба было
штоси є зміняти ваш тато Чым ся занимал дома Ци лем господарку
Ци іщы певну дома певну лем господарку ті господарку взязнимо коли ту
переселили ся то тато ше был кавалір Переселил ся сюди на глубоку
ту свою родину а мама мамо моя свою родину так само тато
мамы помер там бы на рівці ся перед переселяню <unk> році <unk>
о <unk> <unk> ся переселили тотато там Вмер а мама переселили ся
з свойою мамою і брат і брат Евен бывшы Мамо лен звал
ся а брат Евен они ся троє переселили Ну і ту дістали
на глубоці як то розподіляли по голупох кому там дати шой як
сеє то і нам дале моій мамі дуже таку погану хату під
солому што протікало Пола протіка дах протіку мы были малы ту мы
ся тішыли підставляли банячкы бутеку як дощ паду і так вони прожыли
Переселили ся в <unk> році травнів а в <unk> році в листопаді
ся поженили мамы з татом І тоді як уж тато пришли сюди
до той хылупы і зачали трохы думати ш як бы ту побудувати
другову А тато мій был дуже то вынуєти Він ну ту як
з початку зачали жети то він сыти зачыл людям шыл вшыткы чловічу
шыл плащы хлопскы костюмы хлопскы жіночы плащы зимове вчіл ся десла а
він ся навчыл в од свого брата його брат хціл ся в
Польщы Дам вціл ся на Кравця татож в одного ся хтіл іж
так не жебы іншыст там особливе то не і тато зачал тушыти
трохи складати винязі зачали і побудували другу халупу шлаку блокы таку студияну
але але нову і мы в <unk> році полністю переселили ся до
той новой холупы Баба померли шых старых лупів а ми ся пересылили
з дітьми пересыли ся уж милой холупы А потім в <unk> році
на тата ну як то кажут доклали што тато шыє і дали
тотови штраф <unk> рублів то были великы пінязі <unk> рублів і тато
відмовили ся од того петенту Хто сы донюс та як бы было
нелеґальне то бы они легальне але хтоси донюс і з финбіді лю
пришли і высунули шухляду а тато чоси мали таку привечку сесвоі ковельцікы
не вдавали людям з того шупущы але все складали до той як
высунули шухляду а там повну тых кавельциків остатків і в незрозуміли шу
таты шыл Як дали тото хтоді <unk> рубів тато заплатили ці рубів
але під патенту ся одказали і більше нишыли І тато тоді перевели
ся до утиніі дяком робити І року то была то тато не
ходил деси на роботу а не тато шыл дома та м не
в котгла спі само по собі мусіл робити До одночас та як
бы колоспіл робил то бы не присудеб недалены ничого Когласпіробы і платін
пішол дяком робеты до отиніі то так само іх котгаспі роби відяком
роби нераз В <unk> годині відправа было о самій годині бо то
кажд ден ся провело тот сатак на саму годину на службу Божу
потім з церкви і біголом переберати ся і до колгоспу до колгоспу
мусіл то з улого аспі дума самособою в лянці як вшыткы А
тато так то мы за тата ходили хлы брати ходили щы были
підростками як тату до церкви обрати сли помагати лем ся знущали з
них бушоти пацанів преслу нас таківіл бригадир дуже погайшоти пацанів пресу а
сам не пришол но амін мусіл іти бу службы бы То была
православну церков такту беправославну церков інакше не могло была заперта то была
православна церков в Вытиніі але вам то кавали з дорогы Та мы
ходили в ці глубокы дотинів мы до школы ходили <unk> кілометры Штыри
кілометры ми ходили до школы так само і до церкви заходили до
Уніі Але потім якы зачали з нас дуже знущати сме особливо шытатом
і дяком така была кєрівничка з чернігівской области Руска і вынах семеНО
вітато Дяґі так само і мы потім мы Сами як діти вже
потім Пєдрупові до сали то ме зачали ходити до скопівкы до Хлібечына
што бы там нас меньше виділи до інчых церков ґакта А тату
пішол до церкви дяку але то не так просто то може іщы
перше знал ся на кім Бо то треба знати як дак та
дознал ся шых бунарівці то там бунарівці при дяку ся вчыл же
того дяківства І він дуже был талюновитий дуже малгарний голос і без
ниякой музичной світы без ничого він стіль років аж майже до <unk>
рок року вже потім на глубоці щыту бы вдяку нашій цій церкви
кшы незміный был тым Но смотте в кім році Як бы досіл
то мал бы сту літ так <unk> оберезня як раз того року
был мало бы <unk> років і <unk> років тому як вмер <unk>
років Трохы звы зо Украіны те трохи похладил на глуботя до церкви
шы трохи Бы так симрів як ту близку добрі бы доберати ся
білу тяжку до той олтиніі з початку ту пішкы хлади потім пізнійше
же не міг хто на тыма автобусами доберу ся путиніі назад домів
по дві годины деколи стоял бы не было нашосіст Каже молода дівка
пришла підняла руку же мешено і стала а я сіжу та мі
сіджу і сіджу і ниж мене не хоче брати Але то были
такы часы же вам было як чути ся же од тато єст
дяком і в школі учітелька Высмівала ци як вы чули ся бо
товды в рыдяньскый часы до того ся стидали як штоси такє было
як вас было в родині Была така родина побожна як от вы
памятате іщы як вы были маленькы і як то было і вшытко
тото было тяжко в рыдяньскій час бо атистична была пропаґанда было тото
штоси смішны дивни ждахто може ходити до церкви то якыси лем глупы
багабы ходят як вы чули си як вас дома было тото выхованя
хризняньскє Нас дома наша родина было християньскы і мы не сте дали
ся того што там хтоси повідат нас было так зведено в неділю
обовязково вшыткы шли з галупы до церкви Кєд бы єден хто ся
лишыл той Богдан был в малейкы то там корову пасти а решта
вшыткы ми шли до церкви Ци нас на глубоці так было завидено
хоц пішкы хоч далеко але каждой неділь выходили до церкви І навет
в школі тото тото не дуже так ци хвилювало шоны там потім
мыли до скупівкы потім мы доглібилже на остатку навіт я своі діти
вшевудил од хлібицяна до церкви жебы ту франківску тыжбы не виділи шуходят
до церкви Там никто з не зну мы собі нормально ходили там
а як наприклад Святкували Різдвы ци Великден ріклоси Потиху дома Нє нас
ниж не было по тих все было так має быти ник нас
не переслідувал никни Тошы діти там стояли учытелі Я не знаю я
ходил до церкви все імен николи ниґны не пересіду зосі А мы
бесідували ту нас было два раз так лемківскє різдвы там жы мы
мы орґанізували нас было мы бесідували о тім же якысы были традициі
своі не лемківской земли якысы были традициі і різдвяны і іщы якысы
были традициі котры кус ся ріжнят од того як ту єст місцевых
Ци Были в васій родині якысы традициі з бунерівкы привезены такы же
може в місцевах того не было Ну не вели як зазвычайно я
знаю як певні такє як і місцевы єли гутували два найце страви
ну куті нас не было Куті Лемкы не робили куті Ну а
такы Сідали за стіли і єли ті стравы кудятували ну то што
ходили кудятнекы самого вечера зо с Хлопческы переважно звізду бывскомали звізду току
світило серед свічку Моі брате ходили кольодувати похоло по вечером то было
для них дуже великє щастя бо внес тішыли тым што ходили приносили
до нас не знає як там місцеве наси приносили дуже суломи дужы
сіну на стіл квали а під стін сулому квали і на ці
суломі ся того Перевыслами ся вязали то не знаючы то місце была
а тото про тоты Смітыкы то тутейшых такого не было Шу потім
ночы ну різдвук скінцивы ся вечер пришол і зберали ся в хлопчезкы
і ходили то называли ся Смітякы дудівок порядных ходили І там вязали
густили ся а потім рубили перевесло і тыма перевеслами дерева перевязували комин
перевязували на другій ден як ідеме до церкви смутриме о там были
смітикы там были тіхо упи тихо упіли Я є є є є
єден раз з своє жытя разом з тыма смітниками ходила цілу ніч
По цілым селі мы ходили аж то єден разів є ходил з
тым о тото в місцевых такого не было каже хло опець же
його не червей не зюрю ся Кому ми споодоблю ся найка я
не озюрю ся кому ми споодоблю ся Припоминам же гнеска в гостях
ЛЕМ фм Ольга Кыцьмарска родичы котрый походят з Бынерівкы власні де переоповідат
якы з бынарівскых традиций плекали ся на выгнаню на новім місци де
переселили Лемків а конкретні в селі глибокомийского рейона Іванофранківской области Іщы до
недавна там на різдво ходили смітикы так называл ся тот обряд смітыкы
тота традиция і так называли парібків котры приходили гейбы вымітати солому внесену
до хыж на святый вечер а так направду то до красных дівочок
Смітникы приходили лем до ділок на выданю Очывидні тота традиция мала барз
глубокы може і дохристияньскы корені але в <unk> рокы ХХ столітя маґічний
зміст ся затратил символы были Меньше важны то уж більше припоминали приємну
святочну забаву ділок і переібків Послухайте як оповідат ой тім пані Ольга
котра днес мешкат в Івано Франківску То ізмєтикы то як бы Як
бы мало бы быти вымітаня тогы акта сіны соломи сіны є такєа
святый вельты І треба было тото вымести Але то при кім были
жарты такы акты жарты то вони не вымітали вшыткого то ам трохы
зробили первазо перевязала тора што то же ґазданя собі на другы ден
вымім самы замітала то было на другій ден свят ци на третій
Не то было зразу на різдвых вецір Га ніч зразу після різдвы
На саме різдву ограни так цікаво бо я знам же в інчых
селах то подібне было на третій ден Не нас было одразу на
різдвых ветір од разу Приходили парібкы в тоту хыжу де мышкала яка
сиґівка та Дівкы што дівкы з тового стину не погостили ся лем
трохы выпили поробили переверсло повязали там ци і пішли з буд єдной
холупы і брали ту дівку собу і вже до другой холупы і
так по цілым селі ходили Повересла робили стола так яка была та
хыжы принесена Но яко не треба было лізти на самку ментя та
може брали діз драбену там тішыну лізли кумены были поперязуваны перевысла То
штоси значыло же по враз люм обвязали комин што значыт там порядна
дівка втихо лупіє мыткых подію гостили і гостили до великых діло в
думах не ходили тікыткы вже доросли выданю так так на выданю ледя
перед самым выданю ходили єден раз з тыми смітаками по селі І
як то было высел был файн был кодядували га То ішли пуче
до єдной дівкы пак єй брали ішли так порогы так і єд
аж другы села та кінци села Но в кінци села што было
тиж был врано кіпы же ся розходили Порозходили ся сме аж до
рана ходили аж до рано цілу ніч буде село то невеликой але
там трохы ся затримали там трохи то цікавы Цікавы дуже были цікавы
Таґральну Выці такой традициі Я не зна Я навіт не знаю ци
том гладі не знаю Ну а якій то был рік <unk> і
од як <unk> ходили А же перед тым може з самого початку
вше ходили кєд приіхали то я не знаю Ну і так мы
походили походили зо сментиками а пак ся оддали Та по тым гусены
Но А як то так ся стало Нат я чула такє і
не од єдного когоса а од ріжных Лемків я чула же котры
были переселены деси ду они мали як бы сой такє правило таку
заповід же будут рібкы брати лем своіх лем женити ся зо своіма
Бо навет была така думка же може іщы поведе ся вернут і
жебы пак вшыткы своі ся вертали навет там мали люде надію же
іщы ся вернут бы уж пізнійше то зачали уж брати істі і
кыхси місцевых там діло коли хлопці і так даль Долшій час лем
зусмуіме І аж може деси в сімдесятых роках уж тото зачало зміняти
бы уж зачали ся женити з ріжныма А то было лем так
то власні все было штоси такє якє си такє провило там де
выжыли была така бесіда ци ци ниґда не было такой бесіды ци
не гварили родиче жебер з нашых ді Там нас так само было
спочатку женили ся майже з села а потім як є повідаєте там
вже в сімдесятых роках жебы ци лоту же зачали ся женити з
тутишніми там выдавати ся ну а мы нас так попали я знаю
нектам ни не повіє дожень ся там ци выдали ся то так
ме познаємест на як вам там попало добрі Я знаю так мі
попал мій Юрко каже ти На колінах ходил около церкви жебы з
такого як я ти ся попал такє Він мі дараз дотупує я
кажу не На колінах єм не ходила але але до церкви весь
час хоц я молила ся я знаю так попал ся і добре
попал ся то ніч А вы там жыли близко Як близко я
знаю пятнадце галупів дес так поядните самій стороні Но а то вшыткы
з бынерівкы якыси такы в купі такым селі якыси так заняли хыжю
в купі Так та купі бо то тых вшыткых што там жыли
переселили до Польщы бо там жыли Полякы і вшыткых до Польщы а
нашых на здобрышых купі Бо так мову свою зберегли не сте дали
си до школы ходили вшыткы мы по лемківску родили пішли до отиніі
до школы пятый кляс я той уж нараз повіда Японятя не мала
вшыткы по украіньску родити Мы вшытко там по лемківску дешу знали потім
пришли до Лутиніі вышли Яду ся на глубойці дуже добрі хы ониманай
трійок вешла до Тиніі розказути казку про цю про бабину дучку і
дідучку і вышла як кнаскє памятам на середині клясу то розказую казку
знаю а до ся по лемківскы Я два слова цілы клас га
я два слова цілы кляс га я до Тоді мі першу трійку
поставили то я так вокала выядных глубойці цілий ся добрі нмала трію
ґа там затышыл Але потім вчытелька да обяснювали дітам што хто ми
такы єли вшыткы ядно были такы хлопци што дуже ся прозывали Лемкы
той Лемкы о Лемкє де мене раз выбрали Старосту Клясу то тым
за мну в літалишы Лем котый для Лемкы нятий та і котім
я ся зрекло того старостуваня тако было А видні тіж было Лемкы
Нє мал мал был дні было дуже мало Лем навіт бы не
давали собы знати што ни Лемкы То треба было в <unk> класів
жыти до тако дні назбыло штыри класы Но а як в школі
вчыли ся до того Выгорите же вчыли ся по свому то в
школі што было вчыти Лемку ци Яку Нє было дамкы але мы
переважно єм Ну я знаю в чыли хтіли си мы чытати там
по украіньску Але між собу на перервах нотую зжытко по лемківску і
Не мали того дискомфорту же не чули ся же якыси інакше так
нормальні могли бесідува А там бы на ґлобоаці них ся не прозело
бы шаткы выли лемкы та і ник ся не прозелижду ти ніє
там зачали же прозивати ся обзывати ся тым же зачали звыка тых
жетивы чете там по украінскы тай же потім ця не хжели школу
было подало ся і мы пришли сюди жед Я бы не холь
нищыло ся ту <unk>em <unk> році мы перешли сюди жед по нинішній
ден жыє Ну а як то м переслід Но купили мы тоту
половину хату м а панту нашу роботу Так він тут в френківскы
был приписаный перед тым ше він ту робил долше долго же робил
перед тым ніж сме ту поженили Дулже вшыткы роботі пломінів Не подабало
мі ся ту пішол там пішол там де тіку не трав Ці
ся золочно робил І ту <unk> рокы же власні то ведут уж
<unk> рокы ка про минуло можно повісти каже жытя так І туж
і внукы діти внукы Гора гора ідолина Не буду я Материна лем
собі за горку зайду там собі Фраі ранайду Лем собі за гор
ку зайду там собі Фраі ранайду Лем я блуду ваницькогова баваницького душа
моя Лем собі за горку зайду там собі фраі і ранайду лем
собі за горку зайду Там собі фраі і ранайду Гора гора верхсоснови
Невірдівця фрагірови Лем собі за горку зайду Там собі фраіра найду Лем
собі за горку зайду Там собі фраіра найду Милы слухаче може дакотры
з вас лем тепер ся долучыли до нас ту підповім Бесідуєме днеска
з Ольгом Кецьмарском з думу Солтисік же тепер мешкат в Івану Франківску
Єй родиче а тиж родиче єй мужа походят з Бонерівкы Може дахто
не зна де то село ту мусит глядати на мапі кус высше
значыт на пілніч од Коросна Так ся стало же знам дост дуже
мешканців Бонерівкы іх діти і внуків а дві з того роду то
моі добры приятелькы Наталия Асатурян Галина Султисік Но і вшыткы мешканці бонарівкы
ци іх діти внукы мают в собі штоси подібне подібний погляд подібны
узкы очы подібны они кусно твары подібны іх рукы навет не сміти
ся кус грубшы запясткы вшыткых І іщы сут інчы деталі о котрых
не буду ся оповідати але они сут Але найдивнійше для ня было
глуйти церков в Бонерівці і видіти же і святы на іконах докладні
так антрополоґічні выглядают як мешканці того села Дахто міг о тім бы
написати добру дисертацию але мы тепер не будеме о тім дискутувати вертаме
ся зас до бесіды з пані Ольгом Выгорите же ваш тато был
дяку Ци был музичні здібний до того дуже музычны обєктив Ци крім
того же співал в церкві ци співал свой так сам для себе
ци любил співати Мамо моя так само співала в хлопому шытато там
правы церкви В Рудині я знаю в Рудині ме так Дома не
дуже Жебы так співали Ну він співал там ся при клюбі был
і спочатку якій там хло нас в клюбі шу выступували А дома
так Тома я не знаю Я спіом не дуже так мі оспівати
брат мій тиж не дуже той середущый я Богдан наймувачы ту він
співал але дома такше ми в рудині шта Співали то не дуже
мето ні А наприклад было якєси свято же зышло ся родином То
было такє же сме і співали ци да ну а я же
давно співали давно не было сини бы спів А зараз то зараз
зараз не хочут співати давно то співали а по вісі єд як
співали А як родина зойшла ся то співали переважні што украіньскы народні
пісні переважной повісиі як співали лемківскє было дуже дужы пісні всякых але
то ся позабывало Было дуже І народні такы лемківскы всякы всякы співали
сіля В такых традициях як было дома ци уж ту было інакше
уж на новым місци як то было На початку то были традициі
бударівскы В Свашкы нас Слашка Вісідя ся зачынало вницю Під вечер дішли
до Сважкы потім Вислашкы до молодого до молодой словом вісіло дуже долго
дуже долгу ці тягну не так засідали під вечер як тепер цілым
цілый ден был вісіє то до шлюбу то від шлюбу то А
потім тепер пізнійше тыж так всюди Жніме тых традиций Вы памятате як
бы были маленькы Ходили десно вісіня памятати цілы то вісіня єдно вісідя
то ну я цілы ну трохи памятам кажу до сла шкє ми
ходили потім же я з ними ходила цілый ден цілы вісіля то
єдну былуткы вісіды в моім жыті не знай четвернайц років єма тоді
мы дозволили нібы цілу ніч бети но тому вісілю то єдно было
вісільо в моім жытю такой А так то не памятам жебы я
деси так худи одужыл А якє было ва нашу весілью было же
был майже тако як і вшыткє всіл Ну сважкы было а быо
сважкы потім были дві пісвашкы што называли Але так переважно жы як
плотім плотім наш час жы Нич такого особливго не был зышли ся
Вывели муду дум молодого весідній староста Прибрали мене там сусідні халупі та
вывели дум молодого потім сіли за стіл та із такого Густили ся
потім знайду койту годины пару годин посідили Потім пішли вшыткы вісіньом до
клюбу бо в нас клубі вісідя грали тайцували в клюбі не был
ниякых поляток не Площадом ничого на то были листопад до клубу в
клюбі потайцували трохы і знов духолупы знов другій раз з листів сіли
А уже потім по ту нібы по два раз не єден раз
ходило до клюбу То было першый ден гмен а потім на другій
ден было гнего вісідю То так само владнос пішли дунь до него
там сіли за стіл посідили потім пішут до клубу нал духову пити
так швид такого особливо тыняж не былк О селі глибока было і
родина тата і родина мамы мыєй так глубой тіж никого не был
бы мама мойой маба нібы мой мамі мамы вмерла <unk> тількы мамобы
а тато штам вмер на рівці з тотовой родины з діда мого
родины не было никого же а тотова родина тата мого родина тата
мого родины так тато разом переселили ся з свою маму свою і
брат был нижонаті ту ся тату з ним переселили і дві сестры
то вони ся разом пересыли до єдной голупы потім тату тамты пішли
домами а ті ся родиче лишыли там тата было штыри браты і
три сестры а же навіт три сестры переселил ся То ті браты
ж были два жонаты то они своіми сімы окремы ся переселили ано
іхоглупы потім єдна сестра вмерла тотова мала трийці років же на глупоці
вмершыс там перестудияла ся і вмерла А ті жыли тоты наймулотся сестра
з <unk> р буде дверезня буде рік як мер Тепер <unk> років
Наш тато вшыткы долгыжытелі браты долгы жыли і сестры долну ця єднаня
ці на мамны мамы молоды мамы вмерли <unk> рокы моій брат Што
мож дати о своій мамі оповісти Уж о своій мамі Кут гласни
працюває та дуже была роботящы така была тихо айка ниґде не худила
як то ті другі бабы де там напльоткы тішоті робота той робота
той стайня і все А бы в стай не был вшытко зроблено
бы корова была часно накормлена напоєна і так раной а діті той
когос то бывшы страшного То така важка праця была Зрано до ноці
ставали все в <unk> годині жбы подоіти покормити а потім до того
колголаспу рабского цілый ден в колгоспі а нал бід бігом бы знов
здоіти корову і знов навит не мали коли поісти і бігом до
колгоспу вечером з когоспу пришли шабы не присидебі штоси там попувати покопати
новетше приходят домів Знов корову доіти знов знов корові єст давати так
і так кождый ден кождый ден то неділю тікут жы до церкви
і все і тако был жытьом моєй мамы Той такы спрацуваны дуже
тяжкє жытя спрацуваны та і так не пожыли долгы <unk> рокы місяц
ім бракувал і мер шкода же такы кусы Так такой было жытя
і так вшыткы люди не тілько моі мамы вшыткы бабы так ся
тяжко мучыли в тому кулгоспі Што там в кулгоспі треба было бы
ну на вшытко єднакі што там сіяли што там І што там
было найбільше яка была там робота Яка была робота буракы о то
бы найтяжы цукровы буракы ци ішло тым я помагала жем трохи підросли
ци была адска робота або зараз буракы сіют сіют по єдному бураку
якы з машыны є по єдному сіют а то насіяла щытом І
тото прорываня тых бураків то была найтяжша робота для бабів му треба
было поєдному лишати а там позышло ащы буряны до того вшыткого а
они привыкли як моі мамы так моі сусіды тых вшыткых бо нарівці
привыкли шту ся має добрі сыпати не так як тутейшы а перелетіли
є як небудь посыпаля то мало так быти нецілу муты яку мало
быти жебы было помягцети жебы мягку было то найгіршы были тоты буракы
кукурудза кукурудзу сыпати было трохи леґше А потім тоты буракы гусены треба
было кажді лупату підважыти і цілобу вытягати бы кормовы буракы мож взяти
в руку раз раз раз а то лупату треба было тоту вшытко
потім честити тоты буракы потім складали такы кахаты потім приізджала машына тоты
буракы зыберали і вшытко грузили шытко руками ціляли Одзышли ся вшытко руками
зышли ся купы бабів ку єдной купы тых бураків і націляли потім
сідали на тоту машыну іхали дотні везли тоты буракы і тоту ты
буракы згружали вшытку руками вшытко руками а потім пізніє тубили што такы
тамта тягаче такы зробили што тяч трохи потянул тоту тоту буракы і
так же ся лишал трохы по крає а з початку то шытко
шытко руками Доцикых бураків Потім были щы лен о це тиж была
дуже тяжка робота Той лен выбрати вшытко руками ме брали Я помагала
так само Потім той Лен вязали вязали такі купецкы ставили той лем
дозрів до деякого часу потім його возили потім розстидяли розстиляли го по
долинах по жебы гормычыти і він так два тыжні стоял в тых
росах А потім м ішли і зберали той лен і знов його
вязали дикы млейкы дикы снопкы і вузили потім звезли кому конюшні там
было то місце і вони там тоту вшытку звезли а потім той
лен тыми такы были мецекы специяльно зрублены деревяны і той іх упцім
хували то тыма мычыками той лем плянцы та оце бы они тяжа
робота А люде нарікали но тоту уж муся іти до Колоспу жюму
ся тото робны яку тоты Лемкы і власны мешканці Бынеівкы Як они
до того зьмусят они ся робати не бояли але то была арабска
рута Нияк не жны на ріку Як бы то мало так быти
Я николи не чул од мамшу не казали тяжко чы шырше чыє
маюты зробити николи такого не был Рубили так бы то мало быти
так і не пватили пінязів не пватили никому Зо тото не знаю
Потім пізнієш трохы зачали дес якусь копійку з початку ту неж не
пватили тоты трудо дні ніяк і просут за тото штоси дак давали
кіс там якой з пшеници давали ту якій с колисі ношы сут
до сувому Давали так было Фактичні лем в неділю можна было оддыхнути
а суботу треба было іти тиж до втых Но єй суботу ниякой
там суботы ниякого оддеху не білотіку неділю і свята вали наприклад свято
і якысы Но святе свято тіж гнали на роботу Неликі свято не
гнали Хіба так якы нераз як шус там купиє то травы был
ту долаж має піти ту так шли а так так такы свято
не ходили на роботу не ходили І тото был колос так яка
тато піс службы зразу бігом до колосбули на глядаче єден з нашево
села такій был бригадер йому піддакували інчі та іздили та вшыткы войсковы
мусіли піти вшыткы на роботу Ци споминали родиче о вынерівці ци звучало
то о іх споминах Як там было ци штоси наприклад там не
так было ци а дома было так Ци оно звучало а як
звучало то коли і як Я знаюте декола оповідали як там буднарів
ци як то але декотры річы якы привезу ток ся повідали о
тоту з дому тоту з дому а так збышу ся так такого
особливы я знаєм А привезли дашто ціны з дому штоси такє жы
памятка ци што ж то одбыло Выбразы были Іше донескє там сут
на глубоці Озы ся понищыло бы нашы гылу побыла шляку то было
мокру теку стінів а лиш є пару образів А так більшы отакуваны
были образы ци репродукі Не репродукция Мій тато зачыл малювати в образы
потім як кінців вшыте і взял ся перевык лючыл ся образы малювати
бы тым бывшых шыхудважник был до того всього Якы мал формы Я
не знаю тіту были фор Тыж ся выдушували ту певну ліні і
зачал малювати єден пару шівобразів дє лемцюткы єден вобраз єл сусідів єден
вобраз шытату подору за то же нам ориндували на весілля кімнату подеру
Там єс нас домешы пару образів але дужы тату попалили образы бо
бояли ся жебы хто не прискаржыл жебы знов платім не дали йому
зышыт А был здібний до того і того де вчіл ся ци
так само сам від себе сам від себе мал дикій талант дужы
Вразы были непогані мож не повісти жы были погані навіт суду образиш
Цікаве я бы м хтіла видіти Нова коли прийдеме як я буду
зможу то прийдем коли на покровы на праздник і підеме Янкар Підам
на глубоку на праздник приідати на покровы Я кождый рік быв але
цого року і тамтого року то я не был два рокы не
ум я А Як тато зачал вылювати образы ти як то хтоси
замоловил І ту мтому си просто тато просто для себе Тоді як
лишыли Я не знаю чы то было перед тым якій дяком ту
певній перед тым як дяком было тоді мали такого часу а тоді
пєдно писал то як святий лишыли та ішебы заполнити чыс з тым
то зачали малювати Дуже было образі велика потім попалили бы ся бояли
ж бы хто не прискаржыл знулы родині де цю одкіє Вобраз голоскові
вуйкы є вобраз тато малювали Ну і тым дале За реанду тай
дома Дома є дває Якы были што памятати Был Ісуслі Такє як
є Лутині на Іконостасі вони номалювали Мария З Ісусу і Ісусу Крем
<unk>кє то як си сусмолит на Улемній Горі тото іх Тюткы і
Голоскові а то єшто з іконостасу Ну от наприклад жыли тоты люди
Жыли в своіх традициях якыхси звычаях тримали ся свого тепер інакше умовит
тепер інакше Ци можеме тепер наприклад заціковити тым Діти і внуків ци
можеме якоси бы ну жытя інакше бы так не жыєме деси На
Лемковині жыєме ту в інчых умовах ту доколи люди місцевы школах інститутах
учат ся по украіньскы так дальше до котры гварят же Но уж
непотрібны то уж нецікаве якы были традициі як ся бесідували І тепер
то нецікаве тепер то непотрібны бо тепер Лемкы пришли в Украіну і
злили ся з украіньскым народом і в порядку Яка вашы думка і
як выдите тоту справу і власници вартат як усы так выховувати діти
ци внуків А як выховувати то што ім горити як ім представляти
цілу справу Но я ся старам выховувати в лемківскым дусі Я дуже
дома раджу до них по лемківскы дужы дужы тым што Юрко Лемко
то єй такє як бы хто был інчы то може быти все
Але але вони не дуже ся тым цікавлят Не дуже ім тоты
чысы цікавит ся не дуже ім тоту цікаво слушати Я не знаю
як ту мож ся іначе выховати Я бы хотіла я бы старала
ся стараю ся хочу бы они тото хоч трохи зберегли тоту Приізджают
ті з надвірной Хлопці то я розповідам то цікавлят ся Ну я
знаю як воно далі буде Моя таня каже што з вами ту
ся піде Не знаю Я бы не хотіл хотіло м жебы ся
шылишыло Але як гуно єйде то я не знаю А як бы
діти зацікавили то чым найліпше Я навіт не знаю Я навіт не
знаю то уповідит си йому розказую сут были тоты хлопці тані мойой
другой дочкы шыны двірні жыє той має старшы має двайце років очі
<unk> найць же як попідростали то тепер ся дуже цікавлят цікавлят родут
я імом могла выписала той муватсий собі сило Но хоц бы вміли
там наприклад родити з кым будут родити німа дуже з кым так
родити по лемківску там в надвірній сут Лемкы не дужы але єст
пільной Там іщы не было треба поітади Ліпіти Подоблять Я вір похылений
Сідит на ні пташок примилений Слухай милий як тот пташок співа Жез
любы ніч добра не бива жез любові же з любові ніч добра
не бива Цита любов єст то од богадана Ци лем може діяблом
підшептана Хоц бы с не хтіл дому сиш люби Хоц бы с
не хтіл про Томаш тырпіти хоц бы с не хтіл хоц бы
с не хтіл про Томаш тырпіти мы ворожка давно ворожыла Же тя
здурит дівка чорно брива Жане будеш видів за не в світа Аж
проминутво гімладі літа гаш про ми інуд гаш про минут двогі младі
літа Подоблацько мія гіры зеленіє Посмотнили як тот вітер віє Може вырве
його скореня Мили сухай што того буде з нами су ухай мили
слухай што того буде з нами Така то бесіда была у нас
гнеска з Ольгом Кацьмарском Родину Кацьмарскых знам доздавно бо уж рокы і
рокы приходят на лемківскы службы Божы Івану Франківску приходят і з дітими
і з внуками а іх внук часто прислугує єгумостю коло престола А
тепер Муж пані Ольгы Юрий Качмарскій занимат ся будовом лемківской церкви Зато
коли пришла єм до паньства Кацьмарскых то з ним бесіда ся зачала
власні од той будовы Бо церков росне і росне і хоц туж
ся одправлят літургія но в былиякых умовах але розуміє ся люде хотят
жебы церков як найскорше была скінчена Так родили сме о ріжных річах
ясне по украіньскы бо пан Юрий Кацьмарскій каждому припомнит же Лемкы то
найзахіднійший конер украіньского народа а бы нерівка то было свідоме украіньскє село
Радили сме при столі бо ґазда захотіл ня погостити а при тім
пані Ольга повіла мужу же я была цікава ци гварили колиси родиче
дітям брати за жену ци за мужа лем когос зо своіх Звітало
гласні пана Юрка ци в його родині о тім доколи ґадали Послухайте
што на то одрюк пан Юрий Як то показали браты свою як
де ся мож же нети цея Воло не было такой особливой рекомендациі
то шо Лемкыня то выникло вже мене самого коли я до школы
ходил І там Лемко Лемку тілько тобу сінцьони были то вно так
віли ся гу кров же я собі думай штоб я ся взял
і міні казала Лемку такого не можу О такій был принцип Пан
Юрий споминат як рішали проблему міжетнічных шлюбів в дома в Бонерівці В
нас не было ні одной польской сімі то был желізний закон в
селі нияку Польку не брате а як брате то гетселя ніяку Поляка
не брате а як брате то гетселя Але землі тубі не дают
вы самы го не было земля было накормила От такій закон і
был він вытримал быднарівку до кінця і в нас не было убитых
Поляками люде Бул нас была така самоуборона як тепер называют на Майдані
самоуборона што так побили банду польску шуна втекла і більше не появляла
ся в селі Отоді як Москалі ся не пришли а Німці вже
своі влады не мали тоді Полякы Страшно почали різати Украінців по селах
Ле нападали убивали то зараз мало нихто не говорит зараз говорят тількы
Полякы а Украінці мучат здальшы а то буде страхітя было І в
знашого села ніхто тому што так звана самоворона як называют была на
самым высокым рівню Юрий Кецьмарскій повіл же село де депортували мешканців Пынерівкы
барз припоминало выселеным Лемком іх рідне село Коли приіхали на Глубоку я
бы сказал шы было щастя для нас што насы выкінули на глубоці
з поізда Было багатьох повезли втуди по Украініх долже багато а на
лиш то ся было щасніх так а мы приіхали сюди нібы свою
буднарівку так само такі сым і землі такісим і горбы такісим і
хаты Всю нібы і крем того третя ся стена з села будны
рівкы помістила ся на глубоці Тоту всі своі Никого чужого рівка Кім
нагадує той краєветы Нагадує той криєвет полністю глубока Ци чысто лубок ті
горбы такі самі така сама земля такі сме о Там ліз там
ліс як меж бігали по тых лісах горбы грибы зберали ложыну зберали
все ци то саме было і крім того мы приіхали нам дали
землю Мы стале господарыме тут за комуністів тож было аж ся не
аж гос в <unk> році насорґанізували розміти пят років мы жыли своє
господарку малекшой в стайні мене буду <unk> коровы І кінь ту блука
пуну Ну Куди його дівати Ну продавали ну здавали де державі треба
было здати Але завжды буду Я не знал што такє не маму
локаєсв шол напил ся літру випил те і же браю І же
мене нічы не хвилює Люде працували як ґрабы худобу забрали всю лишели
одну корову ся ли з далекого а то было під зиму тато
цілу зиму бігал до когосной стайні носил з солому сіно і кормил
свою худобу шубна не подох Хто не бігал не кормил то вся
худоба до весни подохла по Лоспі А наше вижыле а і коли
той якій тато так дуже любил єйо вижыл до весны думу што
никому це ак не потрібны од такого было Всі з кого спотікали
тікали Милый слухаче припоминам же бесідували сме з Ольгом Кацьмарском а тепер
з єй мужом Юрийом же ся уродил в Бонерівці Пан Юрий колиси
вчыл ся будівництва в желізничным технікумі а пак штудіювал автоматику в львівскій
Політехніці і робил в ріжных ріжных місцях в ріжных роботах звідала м
го як пришло тепер до того же зачал будувати церкв а він
оповіл товды о своій мамі Коли Вяшен народил ся в Польщы коли
батькы побудували господарку всю свою было брат і сестра вже народили ся
і мама дуже захворіла моя Молода жінка де з тридцет років страшно
хвора Ну при смертіл же Высухла шкіпку <unk> кілоґрам вагымала єд діти
маліє як жінка плаче як они будут без мене єщы І потім
якійсь вже то было майже кінец хтось сказал таты віж ті повезиды
такого то лікариста Коросно чыдате уно же вінше споможе а мама дала
таку клятву собі як кажут Богу Як што я вызю я побудую
тут коплицю на своім огороді Но і тато повіз до той жінкы
єй до той лікаркы вона обдивила ся Сказала мамі моі ты будеш
жыти силы не будеш мати але жыти будеш долго до старостів Нихто
не знає што то було бо на далеко з лікарства якых устрав
мамо попила через місяц стала ходити стала з дорогом Нихто не знає
досьой І коли мама вмерала вже тут ду ме приіхали ясно штур
нам не выконал то бо то зразу было перед війною тут віна
і мы поіхали І коли мы приіхали сюди коли мама в <unk>
році вмерає на руках нас моя сестра і тримає таку головну рука
я стою кол ней пряму вона знає што на ся оні помре
і вмерає І каж мі Як я буду там яж не выконала
убіцильку Бу ну і она помер Після цього були певні кулізі в
моєму жыті то дуже долго розказувати але я собі дал словой я
повинен працювати щебы выконати то што не выконал мам Я маю вісім
церков крім того в монастырях всякы будови і я не задумусь над
тым ци там гроші хто здаєці не дає Я роблю ту роботу
яку я вважайше сем мій был обоязык Тому шям мал померти ся
<unk> років назад А я не помер Нашого села практично не має
Як бе не было церкви то села буже бы зовсім было Внуснещіно
буквально залишыли ся шыздекіль хат Моя сестра старша десят років коли та
бій ся певно з <unk> років єздила туди бы напамятала ся тусю
Бо єй было і коли мы выізджали тій же было дванадцет років
вона вже была старша памятала бо я нічы не памятаю вона ходила
ходила ходила ходила і ничого не знешла навіт місця де нашы хаты
стояло Я што діло напішла до той Фенне шытам одна жінка шытам
і та фенна єй завела і показала отут было ваша хата Вона
почала дивитись навіть Полякы вырубали сад шоб не было навіт замітно што
тут было колис хаты Вы бачли там ікону покрове отцю ікону Матері
Божы той покровы малювалу <unk> ц <unk> році єй тап де зняну
йому дале бо були художникы зо Львова тоты де робил ся капітальня
ремонцер бо я ся тато і своім кажу слухайте ну ну то
врубило капітан требу яку ся кращу архітектуру зробити я ся мі тату
бул і булята фотоґрафій прислал по мойому цеі зо Франциі як кажу
ну то треба уж іскра зробити Ітуді Все село худило робило своіми
руками ту реконструкцию той церкви а єй тато был Малешын пятнадцет років
але вже і помагалвати шдва ті маляры ци дя а тато стоі
з неме молодий хлопец І вони йому дозволили намалювати самому образ Пукрове
Путо тра было там наверху малювати А бят я це знайду я
це чун малювал сей образ Я так раз розказувал што вынишы з
тамі кушем лібо шыс там робили Як же чест дотішо робили а
дівчата діти приходили і єли шкількы то мама як была молодша на
пят років то мамы приходили і зберали тіжкіркы і єли тому єй
тапло <unk> тапы <unk> років Но там дес будут <unk> років а
мамы мали року десят років ходили тіж кількы зберали єл Не тілько
мамы самі але діти приходили єй І цей образ коли Полякы булякы
робили вже ремонт той церкви то то то то то то то
то то то той образ залишыли так як він єго не перемалювал
він так залишыл ся його не віднов ничого була і була як
до нас робила надзвычайно Высока реліґія християньска то в душах вона буде
Нас было масаль людеєкі ні разу не вступили буріг до коршы ні
разу не вступили тобто Жыд был страшно бідний нас в нашым сні
він мал одну коршну І Жыдівку там забули як то называли ся
і до них до неі не ходили дуже рідко і то пару
такых ну называли іх алкоголикы але по сьогоднішніх мірках то ниякій алкоголік
як вони цілыми тыжнями працували в полі а в неділю заміст того
шуміти до серпы ішли в цю до Жыда То іх называли алкоголікы
в селі А більше та но та еві піллітра як была на
вісілю од на піллітра горівкы тото влажали ся был він багатый бым
же має горів такого не было а рюмкы ял о такы девят
грам рюмочка тыкана кунос гарна о з такых рюмочкыв Ну девят грам
горів мушути Одным словом село мало што особливе такє што нон надто
відрізняло ся од інчых сіл нашых На тім дорогы дякую нашым гостям
в котрых я было в гостях а то моі можна повісти навет
сусіды бо барз близко мешкают Ольга і Юрий Кацьмарскы Бесідували сме гнескы
о селі Бонарівка коло Коросна і о селі Глибока де переселили трету
част Бонарівкы в коломийскым реґіоні Іванофранківской области ґнеска звучали співанкы выконаню Галины
Баранкєвич акторкы Івано Франківского Драматично Музичного Театру Натім прощам ся з вами
при мікрофоні была Анна Кырпан До стрічы за тыжден Оставайте здоровы Слухайте
<unk> процент плем Нескропова а зо Станиславова Для вас будут глядати ріжного
цікавого ся леякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте сем <unk> процент
а будете макы цілых <unk>