70% #2014 - 70% #130 Мария і Владек Максимович, 23 VIII 2014
Еп. 2014

70% #2014 - 70% #130 Мария і Владек Максимович, 23 VIII 2014

•

Опис епізоду

Odcinek to rozmowa z Władkiem Maksymowiczem i jego żoną Marysią o rodzinnych korzeniach, pracy przodków w drewnie oraz o losach rodziny rozdzielonej przez wojnę i przymusowe roboty. Goście opowiadają też o wyjeździe do Ameryki, pomocy krewnych w osiedleniu się i o tym, jak zmieniały się warunki życia oraz rodzinne obowiązki na przestrzeni lat.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте <unk> процент лем не Скракова а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого ся леякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте сем
<unk> процент а будете мати цілых <unk> Видам вас дорогы слухаче при
мікрофоні Анна Кырпан Анна Кырпан гнескам монастыриску в хыжы Худків і то
кус не в центрі кус дальше од околиця ту такій прекрасний дім
і барз добріня принимают бесідували сме з Ґаздыньом того думу а тепер
при домном сідят Ґаздове такы же выж іх знате Владик Максимович і
його жена Марися Худко Максимович Та Може нашы слухачы уж знают але
мож най слухают Та я ся сам диво почнут будем бесідувати буд
сме уж тілько разів бесідувают нашы слухачы а і тымаж якысы інчы
пляны же трошат зробиме інчы проґраму як нормальні Зробиме ненормальну проґраму Вы
цікавы люде были взяди деси дате по світі повіджте пане Латку в
якых краях в якых державах выж были Єст то окупа а більшости
то Украіны де міздил з роботы Я мал щестя же на пятнадцет
років выіхал єм з західніх понімецкых земль в Польщы в <unk> р
Повіджте куріня Ваше з якого села Мама з горовы коло Дуклі а
тато был зо села котре ж не істнує Волтушова кілометер од Рыманова
здрою там де тоты палутянкы з вількы нашы різбяры І ваш тато
был тиж різбяром так І може і брат його тыж різбил і
такы был же вшытко з дерева зробили ци бочку ци фякра ци
шийку до гуслі вшытко знає з дерева зробити А ви не різбите
ниць лем на компютері дашто різбите Был такій час же я помагал
йому малювати таривыкы якы він выріжбял пензлом і фарбом тото підклад червенец
ці што мама ся займувала ґлянц папером чыстила жебы листикы были гладкы
за ним він том політуром то прикрасил а він тото вшытко од
дошкы Вырізбил і виноград і листя і лышкы такы до палиці і
сокыркы на палицю та же то было і о затрудніня та же
нас было четверо і мы вшыткы шосий робили як родина до выізду
до Гамерикы а по інше і в Гамериці мый різбі не было
кінця він тото ішы Як о <unk> років была примусова робота в
Німці хто теж робил І в якым році припомнийте выіхали сте до
Америкы <unk> мая <unk> од маєм <unk> років і ходим до си
в Польщы А Выіхали до родины до Америкы О так ся стало
же мі тато повернул з тых примусовых робіт В <unk> році а
мамы брат Павло сідил там в Австриі аж до <unk> року не
вертал домів може ся ліпше орієнтувал в ситуациі політичні а в той
іж тота зимна вина напевно ся зачала таж аж в <unk> році
скєрувал ся на захід пішол до Анґлиі і там буде <unk> років
А в <unk> році стянула го дальша родина з Горовы такы пасербы
до штату Пенсильванія в Америці Таж він од <unk> р быж в
Америці і ся по інше контакты зробит ся з Лемків котры выіхали
з Завадкы но народжены в Заладці айму ся знає на заході Польщы
І они зачали іхати до Америкы в <unk> році <unk> і они
нам нашли маминого брата Уж не в Пенсильваніі а в Бруклинді то
в місті в Новым Йорку і Но знашы то боє бы сироты
і моя мама і він старшый од мамы так што ходи і
на службу Полякам робити І як він чужа сестра жыє мусизы пішли
і він направду згодил ся нас спонсорувати то значыт же він ґварантувал
же не буде роботы то він нас буде кормил зо свого кышені
і дошпитала заплатит за лікарство та же то был такій тяжкій обовязок
зробити на четверо люди брати на селою голову Тепер може тото людям
тяжко зробити а в тоты як люди бы біднійшы то чыси ся
більше старалишы Тепер мают за дуже до страчыня і не хотят тото
стратити Так ся тота ситуация змінила наша економічна фінансова же Не можна
порівнувати єдну з другым бо якій поем єден приклад наприклад близка родина
в мене єст приіхал до Гамерикы ма авто але не мал штраховкы
на авто А бы штраховкы не може зіздити автом Аду трабуло од
роботы Нихто ся з родины уж в Америці не згодил покрывати на
себе брати такій обовязок Но і я взял згодил ся на тото
же то буде риіх два Оно дішло уж до шіст років Я
цій час то было мі на думці же як бы была якыса
авария на дорозі дахто може згынути може авто іхати до хыжы то
знаш маме такых добрых адвокатів тепер же реклямуют на телевізорі маже якыс
аварию злон до мене Яті тисячы на то зароблю Важ мі тото
было на думці же я можу вшытко стратити што тато і мама
заробили на діти і што я роблю тепер на пенсиі они можут
зісти То такы обовязкы же підписуєш за когоси то уж трудно найти
люди уж тото не хотят робити мало мало і был готовы тото
ризикувати тепер люди жы не хотят ризыкувати Інчы люди Тепер до вас
хоц ю повіджте пару слів і вы якы як вы ся нашли
в Америці як так ся стало Же вы мешкали монастыриску так Я
мешкалам монастырску до <unk> р поклям кінчыла школу А скінчылам школу середню
поступилам до Інституту на Анґлийску Філолоґію скінчыла Інститут і направили на роботу
так є уж Додому тыйко приізджала Іде выробили Оробила по направленю было
былам в сокальскым районі угнів бел з угнів в тых районах А
учы я ужтелька в школі Два рокым там робила в школі Але
чоси так не тягнуло мя до той роботы шко я не любила
той бюрокрациі тотых конспектів писати мі ся подабала жыва лова А тото
такє но і якоси такє хтіла м дашто змінити І зналам же
у Львові є родина і по тым Уйко Станчак посла мя до
юркувского Павла А Павело Юрковскій пришол зо мном до Кугута до інтуриста
до Петра Кугута він на тотчас был директор ресторану но і звідували
сме ся о роботу но і так ся стало же я попалам
на роботу до інтуристу до пюроподожы Видите Лемкы во Львові якыси ся
тримали купы тримали ся медже собом і власні до того товариства належал
м Павел Юрковскій так Він был єден з основателі той ансамбль Лемковины
Лена так был мамент сусід был з Радоцина так Зывірного Они жыли
в Шквіртным але походили з Радоци Ага сквірні жыли го І оним
помогли Вам вы были деси мож наповісти в кутику лььвівской области бо
угнів то старовинны місточко Але огнів Вашы старовинны але то де си
дальше ульвовала Вы при іх помочі достали ліпшу роботу так мы фактично
ся займували так оформляли проіздны документы на поізды на самольоты на так
на ріжны кєрункы і по союзу і заграницю і за границю вшыткы
поізды што єхали на Європу Самольоты што літали дена на ріжны краі
то вшытко наше бюрко ся тым займало Колиси тяжко было трафити на
таку роботу кєд давто там робил до певні го перевіряли зо <unk>
разів ци непідозріли якій факт Но то власне то было то была
заслуга Петра Кугута яко він был чловек відомий і котрому довіряли він
ґварантувал а він ґарантувал туж были певны і был зробле Марися поід
же тілько што ковид ся поміг то она ани єдного його гріха
не зна же выдумуют люде против ньому але не має ниякы підстав
То єст барз щыра барз добра барз добропорядна доброжычлива людина што яке
найліпше слово про нього можна сказати то я вам так пові Ходи
до церкви выходи буджыма дверми не спереду ай ходу я Я можу
сказати я всекажда від то мі же то мій хресний тато так
єм знаш азно повісти Я можу лем повісти же перепроводили єм з
ним інтервю Йому зашмаряли но як же был совітскым аґєнтом но то
але я дала йому лем єдно такє звіданя Ци товды як вы
ся годили на то як вас вербували ци розуміли што вы робити
в тотым моменті як вам было девятнадцет років він повіл же цалком
не розуміл не м міг усвідомити і то щыро полавіл і уж
Пішол том дорогом но а з той дорогы юж не годен звернути
Но юж його мали там за свого і на кім конец його
такы заґітували же буде проти фашыстів ся бороти но та певны же
проти фашы А проти кого Но теж єфашысты окупували ну то буде
помагати Росиі тото прекрасне честне і одкрыте Його звыкували в <unk> і
році За ним Німці напаєно Союз <unk> Каж він тужыл і переходиче
ся андольвова доносити Тіту ходило о німецкы силы де ону стацийонуют і
так дальше і ризикувал жытьом се Зато я можу лем повісти же
в тім припадку но певне каждий бы на тото ся зводил такий
сміций правда Я не одкрыю Америку як я поім же Лемкы были
барз довірливы люди Щыры честны барз честны барз довірливы Хтоси ти повідат
то Лемкови не пришло такє до ума же він може повісти неправду
бо він был честний одкрытий і правдивий і то і люди што
му повідали тото людина вірила він вірил тото щыро звертувати старшым Лемкам
котрому довірял і так так го втягы в тот Для тых слухачів
же лем тепер долучыли ся до нас підповім же мы тепер в
місточку монастыриска і при домным сідят Владик Максимович і його жены Марися
Максимович з дому Худко Владак належыт до орґанізациі Лемко Союз в Америці
паніі Марися през якійсий час належала до Товариства Лемківщына во Львові до
Львова в Лазні трафила бо єй поміг найти там добру роботу Петро
Куменитый лемко совітскій аґєнт Контроверсийна фиґура Але гнеска пані Марися оповідат же
то был чловек котрий зробил барз дуже для Лемків і поміг при
орґанізуваню Хору Лемковина і при зорґанізуваню Товариства Лемківщына во Львові влада нашытко
му позваляла бо Был совітскым аґєнтом Бєсідуєме іщы о єднім чловеку котрий
зробил барз дуже доброго то єй стрик Петро Коцур А тепер зробиме
перерву і послухаме Пісню Аничкы Чыбераньчык она были школойводі тепер за вельком
лобом Тоту співат Лемкы потрафлят вшытко просиме слухати <unk>on<unk>e<unk>o<unk> <unk> І <unk>or<unk>e
де со В місяц дає же Лемкы были пустакы як тоты американьскы
Індіяне же они мали пустаку натуру же барз близкы до природы же
легко іх было циґанной Тыбоны вірили так щыро же были Чысты душом
щыры чула симі тота аналоґія Но приходит до головы Си в тым
єж до си в тым є та А виділи сте доправды такых
тых індіянців они тепер не такы жеху не такы е Ты часом
робиш з людином В Штатах і навет не знаш яка в ним
кров є бо уж дуже помішана так як люде по цілым світі
а до того в Америці Так же там маме люди котры <unk>
років тому тато і мама были Індияне а там інше ся помішали
і з чорныма і з білыма так же они ся тото памятают
бо добры сут тоты документы отримуваны Так само ся асимілювали як мыту
Лемкы в Украіні то уж так світ іде тепер то уж напевно
так єст Я м здам Ганюш же Лемкы сут щыры але не
такы отверты до чужых іх дуже трудно спенетрувати Они мают таку кліку
як мафія знат же трудно войти до них чужому досередины а штоси
його припровадит за руку до того повіст хто ім є та Ярковскій
припровадил Марисю до Кугута Ітоди двери ся отверают Бы комуси довірят же
він потверджат ґварантує же тота людина єст добра щыра і можна і
вірити Ту уладзю прозбы єст такє же я кугута не знала я
так до нього з улиці пришла ям ніяко си не пасувало а
Юрковскій был сме амомину села зо Скіртного і то уж было так
смільше підыйти і бесідувати А то зна же была молода така скромна
така Ну не така жебыт барз встыдлива але така но но кремпувала
м ся знаш уж з ним я знам же то з маминого
села бо не сусіды были а його брат Миколай Юрковскій то был
навет кум за бавскых в маминого тата і мамы кумувал котры со
уйка павля ся здає тримал до хресту то такы знаш уж такы
звязкы Стары близкы жы чуны родины знач дуж было смільше А Петро
Михайлович він был так радий каждого Лемка видіти же мы ся обнимали
з нас як дяка родина як на хто прийшол Ну і выж
нашли ся у Львові та як уложыло ся ваше родинне жытя Но
в свій час оддалам ся была сімя малам діти а потім уж
як діти попідростали уж кінчали школу уж ся одпочали тоты перестройкы по
переміны і пішло уж ішло почало ся уж платне навчаня в університетах
но а як кажда мама хоче жебы діти мали высчу світу но
і нашток інтурист ся почал розсыпати бо то перше інтурист ся підчынял
безпосередньо Москів А по тым як уж пішла тота ся звалювало око
Но товды уж были трудного з тижму почали Москва перестало выділяти місця
нам на потягы котры ішли до Европы бо першым ушытком брунювали місця
на потягы через Москву вшытко было централізуване А потім нам тото уж
одмовили і мы ся лишыли так бы уж не мали што робити
попередньо І мыж потым якый то рік был Но то былисти рокы
жа такы уж были в Украіны з дворис років га была уж
Украіна потым як уж была Украіна то уж нам цілком перестали выділяти
вшытко і мы товды наше бюрку так бы ся розпадало Нас потім
перевели на вокзал львівскій Залізницю Львівску і мы там працували на тоты
потягы што ішли за границю тоты самы але тілько за годину до
одправкы Потяг з Москвы ішол і за годину до потягу выдавали місця
кы свобідны мыжы мы продавали тоты міжнародны білеты был тота залізниця такых
білетів не мала мали по союзу білеты ни цілкум інакше то ся
писал білет од рукы під копірку то было цілкум інакше Гм специяльны
розрахункы был такій документ котры ся называла парижска папка і по тій
папці парижскій ся розрахувало білеты напр до Риму ци до Будапешту ци
до Прагы чы ци до Хоцни до То были специяльны документы специяльны
пак і тото знали тілько мору быти бо тілько Москва мы з
Москвом працували тото Москва нам доты Блянкы присылала вшытко было централізувано Як
ся тото успало то потым потым мы так перешли до того на
залізницю а потым і тото так потроху якоси почало там такій быти
троха непорядок Мы мали богато родины в Америці по мыйній лініі по
тотовій лініі Но і был такій по тото татів дворидний брат называл
ся Петро Коцур котрий был фізиґядерщык Він был вчений в свій час
дуже богато спілпрацювал з тыма в Москві науковцями богато там вченых знал
был в байканурі на тых космічных зныш В рейонах багато они там
робили і він а был такій він был найстарший Ну нібы сестра
была найстарша він друга дітина была Іначе дуже был такій родинний його
бальз цікавило так вшытко лемківскє і так родина была москофільска іщы зо
старых часів його тато того Петра Коцура він уж был І чы
третє поколіня в Америці Коли там пішло іщы при кінци XIX ст
і тот Косур його тато хтіл собі взяти за жену Лемкыню і
він приіхал з Гамерикы уж американску ін ся там вродил його тато
уж приіхал до Ганчовы і взял сий жену з Ганчовы татову тету
мого тата тету То коли было то без <unk> років <unk> рокы
певно І так він ся з ньому оженил і так і уж
тот Петро то уж был тетамарины сын значыт она мала шестеро діти
Тот Петро был такій одвчений і його тото вшытко барз цікавило знаш
Як уж знали сме же є така родина была бы іщы стриктус
Скор чытина Стриксемон та в родині ся бесідувало о тым же є
Але так дуже ся не листували тото Стриксемон то рідний брат теты
Марины то они ся листували А так мій тато уж такы не
листувал ся такы конкретні значны такы контакты тівы не было тісных Але
як тот Петро першый раз приіхал ту він нас нашол І єден
раз приіхал навет з тетомарину зо свойом мамом ту одвиділа вшытку рудину
ту і так ся завізали контакты а я як раз товди ся
вчыла в інститутіж єм вчыла анґлійску і я такы любила єм писати
тота ся практикувал Дав Петрова се сестра тета Маруся каже Як за
каждый листо нам є писала но як ты так грамотно пишеш Ноткы
де там то нас Американці там не пишут грамотны кы Я єй
кажу та я ся вчул на анґлійской мовы І так мы як
бы ся познаюмили уж і тоты як я ся листувала з Петром
і так знаш по тым як уж пішла тота перестройка на стул
і як пішло тото як уж Украіна ся одєднала і приходит мі
лист І пише мі же Я бы хтіл жебы ти приіхала тепер
жбы мож всяди ріхати Я бы хотіл жебы ту пришло посмотрила ся
як ту в Америці бы одвідала нашу родину вшытку жебы ты ся
познаю мило жебы то виділа як тото вшытко ту єст я был
рік то был деси так може <unk> і Або <unk> або <unk>
я першы раз поіхала І то так бы о першый раз як
я іхала тоты Петро Містрык фактично то він дзвонил до посольства Він
просил жебы мі дали візу жебы жебы я не мала проблемів він
ім повіл яку візу жебы мі дали жебы мі дали багато разу
візу Я ся не в тым розуміла товды то я пришла з
наш такы то мене ся там питали што вы хцете як выхцете
коли вы хцете так што вшытко было так товды пішло і дали
мі візу на три рокы от і я першый раз поіхала як
я першы раз поіхала до Америкы я там была три місяці і
з плячом поіхала домів і страшнім было розстроєна бо вшытко я си
не так представляла як было А як выдумали же тота Америка якы
Я не знала яка тота Америка То ме не в Америці справа
а справа в людях і в родині бо я поіхала Бо знам
же з три мя барз проси він бы барз дбал барз дзвонил
до посольство жебы я приіхала жебы тото вшытко зробити а родина уж
там ся вшытка народила і она была інакше єден Петро такій был
другій бы нихто не вытріл міту Ониж были холодны они писали листы
они поздоровляли авто здале Але то така сама як Петро нишыткы ви
братя і сестры Але ониж бы ота як Ладек кажу Єден уйко
што ся підписал так само єден Петро ся підписал Він тіж мене
спонсурувал де як ні не спонсурувал лем дал мі підпис же як
бы ждаш то він вшытко за мене одповідат Веце нихто ани єден
бы того не зробил зо вшыткой родины тото мене розстроіло тото мене
я так одчувала же они ся там тяжатну же то не єст
Єден Петро был щырий такій од як бы ту од нас вышол
так і был вшытку розуміл може зато же він ту был в
Союзі богато разів же він виділ ту жытя він по цілым світі
єзды бы він был вченый де він тілько не был Я ем
хочу додати Ганю перспективу до того же сестры повыходит за Американців они
бы Американці Петро был троха такій індивідуал дивний на тот час може
бы тоты часы як тоты гыпісы ходит по Америці долгы голося квіток
за ухом Він повідал же віну ніч не треба старым о тым
собі єздил же як не буде роботы та він буде собі кору
з дерева брал і чай робил і так дальше Він не дбал
о тото він не дбалже о патенты котры фірмы котрого затрудняли діставали
а він якы был в десят іншым інституті не в школі то
бы дістал пінше великы грошы за тоты патенты завыназкы а він піше
вкінчу на тімали ся повіз якій ся згін был просто вчений а
вчены з наш єствакы Николи він такє жебы міг убрати єдну шкарпатку
чырену другу злему але бы того не заувал Він такій был цілий
в науці він был дуже высоко духовна людина дуже высокоінтелектуальна люди І
його не цікавило тото вицека грошы то бруд політика то бруд же
люди мают быти чысты щыры честны одкрыты жыти з Богом і творити
добро на землі Він такій был дуже дуже така людина неординарна І
зато му было тяжко на світі жыти бо такых люди мало І
пришол такій час же мы уж ту тепер час семирик як ту
приізджаме до Львова і Петро собі жычыл же му привести землі з
Ганчовы Мама з Ганчо так жебы посыпати по його мамі гробі і
то деси по серпню дістаєме Маме з повідомліня же Петро помер в
Америці Деси якы років то было Семі не скоре як семи Так
же принесме ме той земли уж не на гриб де він хотіл
ем посыпали сме мі <unk> з Ню Йоркы жме посыпали і по
мамі і по ньому Бо зато же він был похоронений коломами і
мы мали мы праві сме мали приіхати же поманным гробі розпосыпати той
земелькы з ганчову бы о з ганчовы єй тото взял а уж
сме посыпали по іх обох мостечку Авборн тож під канадийском границьом до
Сиракузы в штаті Ню Йорк Найдовійше лем помер ся залишыли його сестры
і тімарися повіст тот холод уж был та як бы ся скінчыло
привязаня родинны Они якы чы они ся бояли жебы знаш іх не
обтяжувати ци жебы не пустити грошы даков си Я не лем чого
они ся бояли Бо я ниґда никого я одсаліхала то я подаркы
ім такы попопривозила я вшыткы грошы што я мала остатнє то я
дала єд не ім до подаркы то мене шоси коштувало і дорога
і тото вшытко десикуло Ну лем до вас дос єм покупувала я
знала же Америка богатый край же они не бідны же они в
Америці жыют Я ім купила картины такы знаш пристойных добрых художників то
не было дежевым ношто є ім принесу одне та они там вшытко
мают Нов думам жебы памятка то картины всідувам тако знаш і любили
тото вшыткы я ім подарувала Но але видиш то уж другы люди
тыж другы люди То єден Петро такій было те як кажу як
владкі тот у віку Веце такых більше ниґде не было І зато
я ся тым так розстроіла Америка Ні Америка як Америка звысвят кришы
і повернулом домівю ім таку мала депресию такы таком было м наш
розстроєна том вшытком же я піл року з хаты майже не выходила
цькайте топы пришли і жыли сте в того уйка так і щы
тета товды жыла я втек жыла в дому І видам жыли в
іх родині але ви дашто робили при тім ци ніж не робили
Як то выглядало Я тож не в гості Я першый раз товды
приіхала я была так был в гостя і была в тотовой теты
В тотовой теты Тата Марина были барз добры барз добры они так
пережывали они ся бояли бо бо не знали же Петро такій значний
ординарний же то же то віз може мі дашто ту хто зна
што напообіцял або што Пережывали же бы жебы жебы но они мене
шкодували жебы я ся не Ниме не вытрачала на тото шнодовно вшытко
а Но по тым якы як уж ся трохо мі тото перешло
я си думам Боже ну што ж до што ж робити та
треба ся брати за розум і даде візу то я мала на
три рокы дум треба іхати тепер уж не до родины лем просто
іхати даде заробити даку копійку бо я уж ся лишыла без роботы
на той час бо я поіхала од мене не было і тоди
тото ся вшытко розвалювало розсыпало но і та є ся лишыло без
роботы Я приіхала сюдом так бабо берся зарозум і хай тепер просто
заробити грошы жебы діти вывчыти і якоси ся прокурмити буду бо тым
єж не мала А діти што были в інституті ция но то
праві школу кінчали різі по Дарка Мылы слухаче любили сме маленьку рему
слухали сме Аничку Чыберенчык а тепер зас вертаме до нашой бесіды припоминам
же гнаска в нашій вузді Владик Максимович і лжена Марися і бесідуєме
як бы і о іх приватным жы але назавом бесідуєме о тім
якы то правдивы Лемкы яка то лемківска ментальніст і яка лемківска перспектива
просиме слухати І товды і товди я другій раз уж поіхала до
ниякой родины до никого не ішла а на тот час як я
была першый раз зустріла там знайомых то нашых зо львова єдных што
выіхали такы Жыди Но і якоси то так в розмові там де
си мі дали телефон што такого бюрка што давали роботу Значыт зістла
з краю такого якы си там Ну і я так яж просто
до того поіхала до той то така Полька было оно так давала
жінкам роботу так підпільно собі працувала мілийонерка польска Я поіхала до ней
і так є пішла просто уж Но помагати старшым людям бо буду
ом даякы сукопійку заробити што першым ся зробил за робитку Так ну
ны они за тыжден за першый тыжден бере собі тоташу дає начыты
рупону а потім уж на себе Но і так я Штоси там
трошку заробила было м піл року і по тым тоты стрик поязным
підтримувала звязкы тілько з ним І він каже я кажу може бы
продолжыти мя на піл року было бо так поклятам тота ся робота
нашла то так знач не было дуже щымі хати А ту знам
што чекат я без роботы і треба родину годувати і іщы на
науку треба Він каже но давай продолжыме подаме заполниме анкєты подаме жебы
продолжыти тото іщы на піл року і так продолжыли мі на піл
року і так є іщы по тым то є так бесі може
з девятдесят місяців поробила но та є шоси кусцьок заробила так по
тым уж єм поіхала домів жебы не прослучыти візу Але по тым
ся выявило же як ты продулжуєш візу хоч ты офіцийно через еміґрацийну
службу продолжуєш топу Вшытко єдно то ся рахує порушыня закону Крижык против
котрого Та Я іщы по тій візі што я мала першый раз
на три рокы я бы іщы раз могла поіхати уж мя не
пустили Зато же я продолжувала візу хоч офіцийно в Америці через онно
да а так не позволили і товды аж через пят років што
я могла поіхати другій раз і мого тыжнову візу треба робити тыж
просто кажут опросто Та пят років минуло і потім другій раз з
тяжком бідом просто щестя одбыла же якоси мі тоту візу дали бо
тож так было трудно за візуж там был якый рік то уж
было <unk> певно І товды вы поіхали тыж на зарібкы так Заробляю
уж фактично так уж фактично так Я уж поіхала сидум най ся
діє воля Божа кілько буду могла тілько буду робила жебы те діти
підтримати жебы они стали на ногы Бо я уж знала же піл
року міничне поможе робити я знала же уж ся лишу нелегальну і
такси дом тілько зможу тілько буду робила а там жытя покаже нич
ниц я дуже не загадувала наперед Але з єдном цільом єхала тілько
робити жебы вывести діти на наш волчыти і жебы стали на ногы
як то кажу Я так розумію же доднес вы ну нецілий час
але мешкате Там ітиш даси робити га до та роблю бо наш
піл року ідеме си ту одпочывати А пілроку я там роблю бо
нашы Я єст такій чловек же я я не можу тягнути з
мужа грошы хе я так рахую же покля іщы і іщы не
стара щы можу робити то хочу куску наш сама хоц тым помочы
же дітям шусыбати а такы уж ту приіжаме то юж собі разом
уж собі одпочываме даде поіхаме трошка до мами трошка о Львові трошка
даде ся мыкне дати на што подакы екскурсі дашто повідіти як я
кажу як бы я та была і бо робила там ден і
ніч роками але а так уж так я мушу бы треба знов
трошка трошка му з трошка з часом інакше <unk> місяця в Львові
а <unk> і <unk> повіджте іщы єдно Америка барз великы якы ся
нашли в тотій Америці О то было цікаве Же не можу м
нич повісти под Марися повіда же бог так хотіл як ся стало
та што мож добавити не пом як ся стал Але вым місті
вы были Я попал до Юнкє в Юнкєрсі была в Янкєрсі Яромсєла
під Новым Йорком Ходили сме там з братом до церкви там багато
Лемків ходило до церкви і так як то по церкви там ідут
все на каву до салі з багатьма сме ся познайомили і там
єдна така Лемкыня з Ганчолы ті бомітату з Ганчо а она каже
Знаш што Мирисю я ту натиснуло м Лемку в компютери і мі
там такє вышло тыльку інформаций а я іш тоды пильнувала таку тіж
наша Лемкыня барз добра людина была така бабця зо словацкых Лемків Каже
єй хтіла бы зашто почытати ну я кажды я бомбарсківа было но
сіджу в хаті з барцьом ниґде не ходиме тику так сами дві
в хаті то каж я бы си дашто доколи почытала кусцьок І
она мідрукувала тото Макурмовеч там на першій сторінці Я си тото перечытала
пересмотрила та і там бы была його адреса І там де якоси
было написано же він має плы тото записы лемківскы знаш і як
то знаш часом так го в чужым краю і так госи і
скучно і сумно і нераз поплачеш і знаш штоси мі такій якыси
такій наш настрій поповяму написала таку картотку може з десят речын там
Брате Лемку одозвиш ся окрутні тя прошу бо Ту мі телефон і
телефон неділю бы мам вільне так Ієшоси там такєво в такым дусі
знаш Марися А я смотрю як прочытал тото Марися Марися тото хыма
Марися Кырпан з Нагрянкы бо поміг Марисі выграти звену картку же може
она бы там была втоды як то было написано Анриса Адрес не
одрил акопно так я смотріл на лист котрым чытал Задзвони Я лім
пішу з роботы вытворил лист Я был на такым ґанку при хыжы
якым сой сіл задзвонил до ней знач дао <unk> мож бы бесідати
дакой о ди бесідували А то было так я послала тоту карточку
на дем ся не сподівала Я вчетвер одослала а в суботу він
задзвонил Через ден Достали сти разы тому привди не пробесідували І так
мы як то кажут не виділи ни єдну другого так сме ся
познаімили і звячы тагар през інтернет вшыткы не лем такы же ім
<unk> років можут так найдосны ха Але і дотиж є ім наприкляд
<unk> тиж Лемко тепер през інтернет контактуют так і механік признати ся
же было о чым бесідувати направду тоты звязкы лемківскы знаш такє было
бы то істория родины нашой єй же было о чым бесідувати Він
його родиче з Лемковины моє родиче з Лемковины І він він він
старший він такій Лемко Лемко і я найстарша в родині Лемко Лемко
знаш то так багато цікавого было спільного і спільны знайомых ме позваходили
І по тым уж мі він мі выслил такы тоты як то
ся до сіді порампакдис кы до музикы слухал та велькы фільмы ж
бы грали Якысы книжечы штоси тако повыслал мі паку посолочку я так
ся тішыла по купувам всеткє маленькє радийо єм слухала там была тота
дошна співала я єй підспівувала і так мі было весільше в бабці
робити О тым як была Ватра Еленвіл каждого року яка котра ся
одбыла но і мы ся зустріли першый раз там на тій Ватры
Приходит до Лемківску Ватру в штаті Новій Йорк Она най не зна
же яж буду того року в сепарациі же іду на пенсию з
женом медже лем іщы вецет Далей н Як мы ся зустріли першый
раз но то так привитали ся яко Лемкы яко братя Лемкы но
дарокы такы братя там моя сестра там была з дітьми Мы ся
привитали а я смотрю вазю з цикысом был жінком там дзикысом был
пішли деси штоси так долго бесідували Но вшыткы люди так ма як
на долоні на ватрі зна што вимгнул дай ничте я собі не
звернула увагы Аничка товды була Чыберанчык выступала І там нич пляшлы мы
ся такы поговорили побесідували і ся розышли А на другій ден як
бы ся уж розізджали ну та Мы так они з там зо
сестром были мы так ішли з володьом з братом і стали сме
ся попращати знимати та ся люди пращают шоси трошка переговорили зганьом я
ся познаєми медже том моя сестра і шосивлядзьокы ся питат Не як
там як там твій муж чышоє кажут та я з мужом нич
не мам бо кажу мы ся розышли Але я кажу уж ту
зостряла уж як буде так буде І в ся і такы мы
ся попрощали штоси поговорили До того часу моя сестра зо ньом бесідує
і каже Владик я ішы такой щырой людины не виділа де смусі
єй бесідувати Там коли та з тобі зна што Ядонеска повідам же
мі ся в голові жарівка лямка влучыла Я буду не женати попращаня
повідам Марисю тымчасом назвом зо Львова Бо Я тепер прийду до <unk>
тыжні до Европы як верну хочу з том побесідувати Мы ся розышли
по ватрі уж розіхали ся і на іщы на другій ден бо
він казал же він буде єхал до Польщы На другій ден я
іщы му дзвоню і кажу Но ладю Ты будеш одіжджа Я ти
жычу щастливой дорогы я так рада же мы ся повиділи познайомили Дайте
Боже бы ти там вшытко файльно пішло добрі передавай Лемковині наші витаня
і такє ознаш тако А ти мі поти му одзвонил пізніше за
якысу хвилю ты мі оддзвоняш і каж нашто Марисю Яж одіж мятусі
жугані на деку є си так подумал Я бым не хтіл тебе
ту не зостати Чи ты не будеш ниґде яка ніж я ниґде
не поіду він каже ното я ся ся волочас так я ся
плати за білят до Гамы Як є буду дзвонил кажы час од
часу з Польщы і як ся верну то ся но зустренеме ся
і побесідуєме Но і так мы Коли о то ж мы плянували
в то в <unk> році в тот час Юрия Дошна была в
Америці на выступах я там мі помагал Марися мі помагала што сме
бесідували чы така сала є вільна в церкви дагде ци штоси другє
бы ци літо уж в контакті рыхтували сме ся тот концерт Дошны
в вересню А мыш то <unk> мы уж там в Єнкясі но
священника значыт підходили попросили жебы нам дал салю жебы тот концерт зробити
він Він послухал нас зробил тото і І зошли ся нашы Лемкы
там трошка грошы зобрали такєло як была Юлия выступала Да і тішыли
ся же так же так было знаш файм было Мили слухаци може
хтоси лем тепер были се думуців підповід же Моі монастыриску Тырнопідской области
чуєте голосы Владка Максимовича Йозяны Марисі Кутко Максимович зараз будете чути іщы
голос Юлиі Дошни бо мы вшыткы єй любиме За то бы Лемківскій
крию вас море нашы горы крис не мают ил бым вас море
втопил нашы горым крисныма за За горами за лісами ся звычают дня
ножами з лемківского лісы косиці з лемківского лісы Ну і по тым
за якысий час моя бабця помер лад юж поіхал на Фльориду Ріх
пізнійше <unk> на голосі Якоси то новин уж мі двонил товды частійше
і я кажу зна што моя бабця померла А він каже зна
што тижни глядай роботу Я за тобом приіду но боюш уж до
того мы бесідували же може попробуєме ся зыйдеме якы як тото Я
не буду ся силом тримал як не будеш любила то хотіла то
ся розыйдеме а я ти і так зелену картку зроблю жебы с
мала тото А ну і та так чысто по людскы знаш Ну
і такы і так дуднес і так по плот доднес приіхал м
я завро на Фльориду три рокы Я ниґде не робила нис мес
не глядали так ме привыкали єдно до другого Дотерали сме ся терали
трудно вірити ся до терли церлит ся Выли всяди по світі в
Америці і тепер нашым слухачам вшытко зрозуміле а тепер перейду як бы
до той темы бесіды вы мали таку можливіст пізнати Лемків в ріжных
місцях і в ріжных краях і могли порівнювати од Вы наприклад повіли
же для вас было шоком же вых виділи же Лемкы в Америці
якысы інакше ся зробили неє того тепла неє того учутя лемківскости родинного
такого якого Лемкы были барз гостинны щыры а то штоси інакше так
они сут щыры гостинны родинны Але тота гостинніст щыріст і родинніст єст
інакша як наша Як бы так повісти они Щыро приняли они они
переписували ся они листували ся они навет был час Тета Маруся оно
шоси пару раз пару дулярів выслала Але они уж як Американці як
там роджены то они уж так по нашому повісти они залежат так
од того цента і так на тым центу помішаны же іх ментальніст
і щыріст уж є інакша як наша І родинніст они добры они
они но вшытко інакше од нас ту правильну кажут інша ментальніст О
тым вшытко повіджено іншаментальніст Власніст того выводжю Ци можут быти Лемкы Лемками
як жыют деси в Юнкєрсі ци іщы даси а не напр в
гырові Ци в Тыльові ци даш я думам же тото середовище в
якє людина попадат таком ся стає Смут попал Лемко до Росиі він
старускым попал до Украіны він стал Украінцьом попол до Америкы він стал
Американцьом Лишыл ся в Польщы уполячыл ся Оно штоси своє істо лемківскє
в душы є але як людина жыє в інчым краю то най
образтат тым де она попала в котрий край Добре Але того наберат
Але выглядат так же Лемко може быти Лемком лем на своій земли
А істо Лемком хыбаль напемну так Але мы тепер ту монастыриску і
ту мешкат дост дуже Лемків І зато же жыют комплатні то іщы
зотримали дост дуже слово і фестіваль роблят лемківскы і так дальше Ци
можна повісти же в місцях де жыют компактні іщы може тото перетырвати
іщы можут быти Лемками бо ту повідали люде же навет в такых
селах де было дост дуже Лемків то і місцевы од них ся
вчыли лемківской бесіды бесідували на улици так медже собом у лемківска фактичні
можна повісти же Лемкы ту на выгнаню Але з інчой стороны посмотриме
то ту Лемків дост дуже і они можут іщы ту чути ся
Лемками То абсолютно природно же як єст велька громада то веце ся
збереже і на долше ся збереже А як попал єден або два
Лемкы деси там на ціле місто ци де но торы ся будут
может тых двоє шанувати Але іх двоє што не дуже зроблят то
повід сте мі в Америці Канаді сут такы місця де Лемкы жыют
компактні і ци они там тримают ся свого як там єст бо
перше так было же выізджали на Роботу деси на шахти іх там
было додуже ци іщы де промысловы міста ци іщы якыс місце де
была робота І там ся зберали і там робили там жыли там
деколи ставили церкви своі Як єст тепер ци сут такы місце де
де більше Лемків і ци они там засимілюваны тепер і як тото
выглядат Ганю Янич не знам про Австралию і Пілденну Америку бо од
них не чуєме Яду вам женише засимілювай бо дисипуй же ім барз
дуже землі давай знашы вырізуває дерева давай ім од горы до горы
Бразиліі так было Та же о тым не чуєме Знам більше о
Лемках в Канаді і в Америці де о них іщы не скачуєме
бо сут тото скуписка Чы в Торонто В Канаді то єдно Торонто
приходит на думку в Монтреалі то уж Французы Америці то Новы Йорк
Клівлянд Вайо Чікаґо нойштат Ню Джерзи при Ню Йорку штаты Массачусетскы Кенерике
на Фльори Ну але не мато смілиско Не так бага не мают
церкви свойой не має товариства якісий відділ того товариства проукраіньского Лемківщына ци
обороно Лемківщыны Но тепер не о товариствах але о місцях де єст
більше Лемкы то все буде дес якыса громада то там буде і
церква там буде і товариство Жытя іде допереду і я знам наприкад
же в Пенсильваніі были якысы наприклад шахты а уж нерацийональні тоты хуснувати
там заперли тоту вшытку і тоты люди же наприклад давно там робили
они не роблят і уж приіхали мож до інчых реґіонів заході Пенсильваніі
там были тоты шахты руля Ко Пітсбурґа Там было барз дуже нашых
люди наветраничны згоро там першы ішли на заробіткы Тото вшытко ся скінчыло
Церкви та і в Ню Йорку та і там церкви переважні были
уж проданы бо першы еміґранты як приходят то ідут переважні там мешкати
де там єст автобус курсує так по Львові Колейка підземна єст в
Ню Йорку ци в Чіка ци в Торонто так што переважні скуписка
великы міста Там ім легше жыти То там буде і церква і
якісий товариство А пізнійше як ся трошка уж доробляли так было знаме
в <unk> роках же приіхали сме там в <unk> а в <unk>
пят років пізніше ковзьме уж свою хыжу Ай нам порадил тата директор
каже хоц то был Жыд ай бы бладо добра людина Ябер дуже
прикладил од Жыдів Направду можна ся розуму навчыти Він порадил татой никовий
Іваны не купуй єднород особняка єднородного буде за ньоплатил до кінци жытя
Купи принаймі дві родины єден для себе а другє в аренду В
тым самым будинку два мешканя Тот хто будеш арендувал він платил за
тебе і за себе І купил тато мешканя будинок котрый мал пят
мешкань Взяй меси два мешканя троє нам платило аренду може і за
дурно за дармо Та же люде богатіют і втікают за містом Там
уж сут особнякы на улиці коло хыжа коло хыжы іж не єст
пятповерховы будинок уж ті нихто по голові не скаче так пойде же
чує так Лемкы ся розходят по світу і так уж не тримают
ся купы так і уж уж по анґлицкы знают бесідувати ж автом
єздят Такы самостійны більше так ім не треба насвалы раз надичы а
жебы ся зайти докупы в Ню Йорку або ся автом прийдут на
забаву і товды ся тратит покусок з каждым роком З ґенерациі на
ґенерацию од ораж бынше Щыре духовне Оже ся потрошку трати на превеликій
жаль Но і гне Як выглядают наприклад Лемкы мого поколіня же я
мам <unk> і пару років Сут такы же они знают дашто о
о тоті лемківщыні бесідуют ку лемківскы цікавлят ся тым сут такы наприклад
мого поколіня Думам же старше покуліня є то іщы інакш од мого
поколіня Не смі ся з того а я думам же такых люди
можна уж полічыти на пальцях же і штораз меньше Вос такого голову
Лемко <unk>a<unk>en<unk> як звязок Лемків Лемко Союз Давно Лемко Союз в Польщы
называє то Стоваришыня Лемків то він ся стал тепер президентом і был
такій зізд я там пішол до Вашынґтону І він ся питат мене
Лотры по што мы тото робили Бо його сестра повідат пошто ты
то робиш Займує ся тым Ты на пенсиі можеш інче штосис мати
занятя Моя сестра теж повідат По што ты том лідиш літаш до
Европы штороку Пошто марнує свій час на тоты лемківскы справы Но і
гроші І грошы выдаєш Я дві роботы робит іщы а я пішу
на пенсию на <unk> років в Малдосу та же сут ружны люде
І повідают же были такы часы же дідови не хотіли бесідувати о
нашій т минуло о нашым лемківскым жытю Чого бы ся встыдали біда
на заробіткы іхати і незнати мовы в чужій краіні та же іх
діти барз мало знає про минуле А внукове зачынали ся інтересувати том
минулым своім коріньом тотом ґенеалоґійом і так дальше так же сут люде
котры пишут до мене хотят дашто ся довідати А як ім наш
одповід Бо не думай же ім ся належыт одповід бо до тебе
інтернето напишут лист А ім кажу туж є сторінка прочытай собі там
написано де іти в Польщы на інтернет штоб найти документы в перемышлю
ці всяноці Они хотят жебы хтоси за них зробил тото Та же
кажут же я мам своє жытя вымати своє і я ся не
чую же я тобі шоси винен так же Але вы зробили барз
дужю бо зробили сте тоту інтернетову сторінку де єст така інформация же
каждий міг бы дашто для себе взяти і з того зачати свою
дорогу до Лемківщыны повіме такци До чогоси конкретного што хотіл бы знати
Талеска відоміст не є скрыта Хто хоче знати то найде одповід на
питан Дуже ся тратит тоту уж лемківскы направду дуже Ты лем плосмот
на Моголадзя Лемко Лемко його дітиш не то што по лемківскы не
бесідує мама по рускы бесідувала він по лемківскы і по всякому розуміє
а діти ти ани слова Чом Я не знам чом І він
єден такій Не будеме далеко іти скажеме про себе Моі діти так
само они ту выросли моі родичы Лемку в хаті ся бесідуют цілый
час по лемківскы Тато жыл влоня ся жыл на сусі Лемкыня Марися
Толя дома тильку по лемківскы ся бесідувало тылько по лемківскы Сусіды вшытко
лемкы ішли ся до міста ци до школы чы даґде до склепу
то по украіньскы а дома тылько по лемківскы была бесіда Моі діти
прекрасно вшытко розуміют по лемківскы а бесідоаты уж не бесідуют І так
само його діти Што будеме іти дальше як можеме повісти про себе
і так всяди Рідко рідко барз рідко де што діти навчыли по
лемківскы Мой осоме рокы молодше Ай до мене дзвонит телефоном цій час
по анґівскы до мене бесідує Мам твой єдного брата котрый пришол до
Америкы пят років помі він <unk> року Відо мене так само по
анґліскы ж бесіду Видиме же така ситуация же барз барз значыт середовиско
барз зна де бы я повідала хвилю так І пан тепер тепер
хочу перейти до того же по цілим світі сут орґанізациі котры покликаны
до жытя жебы тримати і продолжувати дашто лемківскє Дакотры постали барз давно
а дакотры товды коли ся зачала демократизация при кінци осемдесятых початку девятдесятых
років в Польщы і Словациі а пак куспійше і в Украіні постали
ріжны лемківскы товариства но америці в Канаді то были давнійшы Были они
ріжны спочатку то было так же Лемкы іхали за вельку Млаку заробити
дакы і піня і просто там сходили ся жебы тримати ся в
купі і находити може роботу і помагати єден другому і першой орґанізациі
іщы дос давно доложены єдна з найдавнійшых Лемко Союз так Павду з
дета <unk> р Пак была така орґанізация заложена в орґанізация обороны Лемківщыны
Обєднаня Лемкого Рад ся гнеска Обєднаня Лемків Вы можете порівняти У орґанізациі
ріжны бывливи діли наприклад фестівалів котры они орґанізували ци іщы іх інчу
діяльніст Яка діяльніст більше перспективна ци якы може тепер внешній ситуациі більше
може быти хлопен з того гнеска Але напевне зачну од вас бо
вы были во Львові выорґанізациі той Товариство Лемківщы НАТА выіздом Третій раз
до Америкы то был деси Якій то рік был може Першый і
другій рік был в третім році выіхала з отринком ходила до товариства
Товды могли сте пізнати тиж і тоту товариство І тиж належыте Вы
Я был <unk> рокы в тым новым Лемко Союзі Стоваришын Лемків в
Америці Ганю я ті ся признам же тото товариство навет не масто
членів Трудно взяти од когоси ХХталер на рік членство Таже з того
ниж не зробиш жебы комуси пофінансово помагати В них тепер єст такє
подистя же Лемкам в Польщы єст дуже легше тепер жыти бо сут
маєт дотациі Міністерства ци цифраций і внутрішніх справ же не так ту
як Лемкав ци в Америці ци в Канаді ци в Украіні там
і нихто не помагат а в Польщы Евросі уж дістают меншыны поміч
Так што як я на тото смотрю то виджу же єдина надія
на Лемків єст в Польщы Тоты што сут в Польщы я тепер
виджу молоды діти на сцені по лемківскы представляют співают Руска Бурса в
Ґорлицях єст барз активна вчыти наш язык Но мерий програм єст єст
вчыні языка лемківского деси в якысых формах ци в Канаді Нема і
николи не было Но але може доколи было школы не было Тайко
такы вчыли як може росийскій бы свяде украіньскій даґде Ноприк при парафіях
наприклад деси такє жебы была недільна школа што ста Лемкы ниґде не
мают свойой церкви мож там в Єнкєрсі Але Так Лемкы не были
натілько сильны жебы мати свою церков Проважні то были же украіньскы грекокатолицкы
церкви або православны і там більше был натиск як може в суботу
прити до релі ся вчылий русийскій язык Піше практичнійшый Но Лемкы не
можут мати свойой церкви мы повідаме же наприкевану фремківску лемківску церков але
доправды реліґіі такой не є лемківской на разі іщы інтергомує нети православна
ци грекокатолицка Але церква то єст місце де люди ся сходят і
могла бы быти при парафіі яка си така Но школа не школа
но штоси такє маленькє жебы власні Лемкы ся сходили якій культурный центр
ци што Я думам же в більшости тоты вшыткы орґанізациі котры ся
крыют по тым шыльдом Лемківскє члемківска Ватра оно направду не єст лемківскє
То сут украіньскы орґанізациі і іх пріоритетом єст вчыти Лемків освідомляти іх
жебы ся стали Украінцями чытий по украіньскы А што бы вино тото
повіли былы были тиж в товаристві Лемківщына і повім же я не
хочу тепер не єст наша ціль до кого критикувати Ци до кого
тепер ту принижати Для ньо барз важливе то перспектывы Як видити перспективу
ци выли през якійсий час в Товаристві Лемківщына Бесідувано о перспектыві перспектыві
лемківского назагал Ци Не ходит о перспектыві назагал о жадній перспектыві І
я вам повіла же о перспективах не было такє дуже бесідувано Переважні
займали ся такыма справами на днешній ден на бы Приходит свято ци
приходит ден ватры ци приходит якыса річниця до когоси до чогоси Товды
ся товариство орґанізувало штоси робило но як в перспектива не можна повісти
же цілком неє были люди котры ся наприкляд займали словниками книжками описами
то ж перспективам люди што си выдают то уж лишают на поколіня
то єст Но але так як ты маш на увазі яка перспектыва
в дальнійшым наприклад лемківского языка о ту я уж того не виджу
бо ту навет уж нашы діти не бесідуют Кілько нас є Лемків
іщы наше поколіня так іщы бесідує а уж нашы діти то уж
мало хто бесіду Ту ота як ту монастырска є велькє скуписко народу
нашого то ту іщы так ту ся скорше збріят медже тым бесідували
же там девеце Лемків девеце люди більша громада то там ся тото
ліпше зберігат і на долше ся зберігат бо іщы будут і діти
і внукы бесідувати Але хто зна даколи ся може і тото страти
то не знати То не знати Я не хочу быти песимістом Я
хцу быти оптимістом же оно ся буде зберігало Але як підходити так
повісти так по філософскы то оно оно деси в світі ся вшытко
деси колиси мынат На кілько його хватит выстарчыт То єден Господ знає
Яз я ті хочу повісти же я недавно бесідувал з Ігором Дудом
знаным автором того словника термує і кажу му же мама уш когоси
хто буде чытал Володимра Хыляка шыбеничний верх буде то Петро Байса А
він каже та я тлумачыл шыбеничный верх на лемківскій Направду та дав
єм товариство Лемківщына в Львові І то было остатнє о котрым чул
никой не выдрукували тото Таж я не знам нич в Украіні жебы
дашто было выдане в по лемківскій говірці ци мові ци языку Єст
выдане але того барз мало Вы тепер могли видіти вшытко могли сте
порівнювати бо барз дуже Лемків ту сідят деси каждий в своім місци
і не можу порівняти як тоты справы лемківскы по світі што вымогли
бы повісти тепер з того же выділи ватру в Америці наприк і
ватру Юждыні і ватру ту монастыриску і іщы якысы інчу діяльніст што
бы вы тепер повіли што найполнійше тепер робити Но я ті поім
же на днешній ден я уж не ходжу в цай на ватру
в Новым Йорку а для мене то пітора тисяча кілометрів Там направду
уж брак лемківского духа Там не почуюш лемківского слова в цаль на
ты лемківскій ватрі в Новым Йорку Як глядит тота ватра так попросту
як повіст Приходят тоты што напишли на заробіткы до Америкы а даде
співают ту на высілях то вийдут на сцену заспівают запросят Ганюк чыбранчык
якых місцовых Русинів жебы потанцували як коло мику Та фурт суд із
Канады суд із Украіны і але пісень я бы повіла там веце
украіньскы як лемківскы да де ся трафит лемківскє піщаганя дашто лемківскы зоспіват
або но ім буде там з Канады шоси куспували там там єж
майже ся шука Недавно запросили святой памяти Андрия Байсуд но то заплатий
му за самотами назад і повіл пару жарти по лемківскы а так
до того часу і по ним нич не было по лемківскы там
А хто орґанізує свята Таєн одмінила сже деси перед другом виносвітовом Створили
тото Товариство Оборона Лемківщыны і то была проукраіньска і дальше єст орґанізация
они утримували навет такій ревізийоністычный погляд же Лемківщына то єст найдальше на
захід посунена територия Украіны Но в тых часах і што то не
днеє такє молодне знат же хочеш як зміняти границі і заберати тоту
землю Польщы для Украіны Таж не перестає тото на якушыльд мати своі
што выдавали лемківщыну журнал А яжде си рокы тому перестал приномарати бо
я єм написал же направду я туж Нижнович лемківского Выдают іщы анале
Ні Было іх можесіст томів і ся скінчыло Бо там тіж было
барж мало по лемківні Они выдали в вісемдесятых роках два томы Енциклопедия
така лемківска мушу повісти же то доже материялу Тоту книжку я мам
два томы Я є посканула выставу на інтернет бо сут два котры
тото цікавит знам Там як шынка дописувал лемківщыні той чосовскій дисертация а
він Е не дали му оборонити то він тоты материялы до уласні
там Добре Але не ходит лем о книжку Ходит о товариства што
они роблят для добра Лемків і доправду тых товарис нема же штоси
роблят дабра Лемків А реально якє добро Лемків єст от яка ваша
думка Што єст добром Лемків як бым мы так для себе было
варм же треба дашто робити для добро Лемків Ци гвариме о кым
си хтоси повіл же тот наприкат гнеска я повіла про кухута же
барз зробил для добро Лемків Але што єст такє добро Лемків Як
бы мы тото абстрактне могли якысы намацалі такы ліпедикупытами Што такє Яка
вас ся думка прошу Я м пові же церква наша в Львові
барз важный пункт Прити до ній што дві неділі і видіти там
люди з Америкы і з Канады все супріз николи не зна што
там буде ці на то з Кієва приде Чыстернополя то єст барз
важне А знам же были такы порады медже Лемками пошто нам ту
церкву хто хоче до церкви сідат на автобус іде на Лемковину там
літом чыякы раз поідна рік і то выстарчыт А были такы люди
як Красовскій Когут і другы котры перти перты постарали ся як на
найтаньше бо як може знаш там церква нема фундаменту здолы гниє трає
підносити на тото грошы нема але церкова єст І я направду мене
тягне там піти выкорыстати тоту указів бо іх на байко принесла мі
там знимкы Я зараз на місци посканувал никому низ насеберам даю людям
знати принесте дашто дома оно Вас не буде тішыти а так піде
на цілый світ Можна повісти же добро Лемків наприклад же наприкляд поставили
тоту церкву І зробили для Лемків барз добру справу бы то і
повний центр і духовний і місце де бы Лемкы ся стрічали місце
для такой імпрезы то єст утриманя громады тягне до того єдного пунтату
од маґнес притігат люди Повіли сме же тоты люде котры поставили тоту
церкву і зробили єй такым центром лемківскым зробили барз добру різ Што
іщы можна назвати добром Лемків Тепер бо нижкы сут барз важны писаны
по нашому барз важный єст так само звук то твоі записы што
тыжден чути годинку чысто по лемківскы барз важне тото же на Лем
фм можеш почути десят минут раз чы два разы на тыжден як
книжку чытат літературу тлумачену мурянком модерний язык барз важне бо самого тексту
не довідаш ся як тото бо єст гарді вымавляне Мало коли тото
што написане посмотриш і прочыташ такы нюансы сут знаш де єст акцент
так што барз важне для мене є майтепер плян же они чытают
десят минут А я уж собі пустівал вшыткы програмы може <unk>надцет і
зробил тото єдно та як ним награл Феча Ґоча чытат куме гнате
мі Вы Вычыта може з пітора годинкы Я тоту выстави Ганют не
будеш вірити які поже понад тис люди стягнуло тоту годинку Даст собі
до уха іде там ся перейти по місці ці як бы я
любіл мі на старіст мусиш выйти з хыжын мож ті ся сідити
при компютері А я телевізор не обзерам як обзерам то якыси відомости
від вечером піл годины годину і то вшытко Та же тра выходити
дохто одповідат не може сідити мусиш ходити мужу стратити вагы Та же
даю собі тот телефон до уха і слухам Тыжден мине я вычул
якыс французску клясичну літературу за тыждом книжку прочытану ци по анґєльскы чы
по украіньскы ка ци по русийскы ци по польскы так же то
тепер тоты тоты награня тот што чытают переважні дотепер чытают для тых
што сут сліпы і не осюди барз мудре тото зроблене же чытают
клясичну світову літературу А я баж любю ж бы лемківска література была
популярна же уж думаме шыбеничный верх чыт же выч чытаны друкуєме більше
літературы о котрій мы не знали же маме таку літературу книжкы же
она єст в прирівнаю до світовой літературы А што іщы може быти
добром Лемків для якого можна посвятити якійсий час свого жытя Наприклад тепер
нас слухат дахто же хоче дашто для Лемків зробити І єст дашто
більше важне А єст дашто меньше важне а єст цалком неважне Як
бы мы повіли такому чловеку Што найважнійше тепер робити Тоты ватры котры
ся одбывают чы в Ждыні ци Михалові ци монастырисках люде критикуют же
же же же же же же то неважны але ся діє дуже
річы закулісаме те як бы знаш спотыкаме ся телефоны зо соломіняме Зійдеме
ся пінше в рестораці дашто зісти маме контакты пущаме же книжка вышла
аж бы ся люди стігали но ватра єст місцем де люди ся
сходят може она уж не така важна як Це культурна імпреза але
єй значіня як місця де можут люде ся жыти і запізнати ся
стріти ся може то не трати доднесы Я чум же ватры то
такы і церкви котры істнуют в Польщы ци в горах чы на
заході котры Лемкы мают же тота церква де церква догнеска є там
сут і громады з куписка Лемків Доднеска іщы тото істнує де тамтого
не было асимілювали ся нема скуписка нема то духа бракує духа Церква
пісня лемківска література ватра тото вшытко єст в перспектыві мусит быти утримале
тілько зможеме утримувати тілько тілько долго і буде Кільку років може іщы
тото лемківскє перетырвати же люде медже собом напр будут бесідувати по лемківскы
Тепер маме <unk> рік Як думати в <unk> році будут іщы люде
бесідувати по лемківскы Іщы будут тілько невідомо кілько іх буде бесідувало але
іщы будут Але де они будут В якім місци Як ім найперше
на Лемковині Найбільше найперше Но і другє місце там де є векша
скуписка Лемків То таміщы ся тото Іщы буде прокладна приказ Караімів Іх
так само можна полічы на пальцях тепер та Польщы повідає же іх
меньше як <unk> або іх пару тисячы Білоруси Украіні А же на
вшытко приходит конец я думам же то трудно згадати коли остатній бесідуючый
Лемко піде до неба Але Стараме ся жебы то было як найпізнійше
жебы того не приспішати тото Та же сут люде котры ся старают
працуют над тым А якє може такє товариство стоваришыня ци іщы штоси
якє може найбільше на вашу думку робит для того жебы утримувати лемківскє
Я тепер виджу же наша Руска Бурса в Ґорлицях і радию Лем
фм роблят барз велику роботу Вырівнают мойой сторінкы Тохы бы є рекламна
полза датно Яно то не было інтенция тото зробити А я ім
повідал же направду тота молодша ґенерация од мене бо мі уж буде
<unk> років і я ся выбачам бо были такы часы за остатніх
шід <unk> років лем і писали люде Гладик поід же там буде
забава лемківска студьонках Та де я можу з Америкы давати Лемкам знати
в Польщы шуде забава в студзьонках Тото хто єс якій хтоси другій
мушыт робити в Польщы тым ся заняти І ся стала сторінка Лемковина
молоды люде ся за тото взяли Тепер уж заповідают на Лем фм
імпрезы дешто буде новости відомости так же мі ся тото барз подобат
жебли новы люде котры творят своє я буде думы з того же
я мам першу найбільшу лемківску сторінку на світі а єдна людина не
може вшытко зробити та же мусят ся другы прилучати Я баж задоволены
з того што виджу Власні а як том лемківском сторінком Вашом Вы
робите інтернетову сторому Вы Вы зачали тото робити <unk> років тому Так
Треба акцентувати на кым же шістнадцет років тому люде товды переважні навет
не знали што то такє інтернет А вы зачали тото робити і
робити доднес Ци мате дакого допомочы і ци мате дакого же конкретні
робит над тым Помагат тото робити Яни бы м зле зробил як
м повіл же мі нихто не помагат на што то вшытко іде
через моі рукы Мій сайт єст дуже примітывный але мі тиш давно
люди пові же роб такій жебы мал як найменьше тых свистків і
гудків і рухомых части Роб го простым Скоре буде ся загружал людох
і він такым є Він ся не змінил за <unk> років Я
там троха зробил же такє такє слайд ся ойде троха ся стары
знимкы міняют Юлия Дошна співат може так само як ввойдеш на сайт
Але так нема того вшыткого жебы там было рекляма вшытко ся рушат
і такє о дєд спокійный сайт Я думам же простыма річами так
дальше заідеш як з тыма гуками свисками Є є Але з того
можна барз дуже скорыстати і я повім барз давно коли є іщы
не знала хто то Владик Максимович Але коли зачала хоц яку інформацию
глядати то барз часто на Лемкорк штоси можна было найти і о
селі Мого тата о Тыльовій і інчы річы котры ня цікавили зато
я тіж дякую бо скорыстала мы просто барз скорысталам з того І
то іщы єдна річ котра можна повісти што єст добро Лемків то
добро єст тиж жебы было дос інформациі в інтернеті і каждий мал
доступ до той інформациі і кєд ходит про радийо лем фм то
повім же Тота інформация тыж доступна доступна і одто переочых дослухати єст
архів доступна го насухати сой тыжден черек пізнійше тото согласні О тото
єст барз важне і робиме тото для люди Бокєд бы тото робило
ся для нас то мы бы так зробили жебы нихто не міг
скорыстати А власні так зроблене жебы скорыстати Я памятам же трудно вірити
в три рок рокы минуло Мурянка до ме написал і каже владык
Дітворат ту творит якєсе радийо помож ім і на тым ся скінчыло
Пытам ся ім што хотят но хотят музику Но вышло так же
маєм доступ до касеток іщы а тым як то не было модне
Лемків Русинів вдесятых вісемдесятых роках Награня Лемків з <unk> р в Америці
на тых як бы не тото награня <unk> р Не мали бы
сме тот натуральний голос Мариі Гончарик з Ганчови А він неска єст
донеска істнує тото так же я ім кажу мати хупчыска ту ціль
архів ту матеш осий Дві стачіякы плыты на граны по дві співанкы
на плыту мі тото не тішыт ня же я тото мам книжка
выдана єст музыка на ді Вы автор книжкы Выкім Но так ся
трафило же тато привюз тоты плыты з Украіны в <unk> р Сусід
тото чує так ся потішыл каже же хоч ім дати хотіл нам
дати свиню чы корову за тоты потілкы з Украіны так то не
хотіш звірити а то было і Коломбія такы зелена граня з р
Там і рішканя за ваткы чы Стилявы з тилявы повіда же они
тото перед війном має в Тыляві з Америкы нашы де привезли то
на тоты тоты бодинкы такы алюмінійовы то на кроватом тяжком плитом же
мухы там до молока не ішли а же тоты Лемкы татоа родина
зя тото з Волтушовы до козівского району в Тернопільщыні тато былі <unk>
привєз до Польщы <unk> тато бере тото зо словом до Гамерикы назад
місци Може дахто аж при кінци влучыл нашу едицию то повім же
бесідую з Владком Максимовичом і його женом Марисьом Максимович з дому хутку
єй мама зо села Шквіртне а цікаве же іщы до ІІ Світовой
Войны в селі Шквіртне но была така сельска самопоміч така орґанізация і
што перше тота орґанізация купила для села як люде вшыткы зобрали грошы
Купила своє радийо і часто ся сходили послухати якы то світіт новины
ци послухати музыку но барз долго не слухали бо як фашысты окупували
Польщу то реквізували одраз тото радию бо в часі війны такє было
заказано Гнатка єм тото прочытала і тото ня утішыло же Подумали єм
же Лемкы і колиси любили слухати радию цікавили ся вшыткым што ся
діє в світі Но і тепер слухают нас слухают в тім моменті
нашой проґрамы <unk> процент в радию Лем фм Но і вертаме ся
до нашой бесіды Видити якє то было село і Лемкы в селю
были слухати радий <unk> році має радийо в селі Так і слухали
Но я то припомну же при кінци <unk> років є мы были
в Польщы то так в ласку госпі купи телевізор І мы ціле
село приходили на таку салю обзрати телевізор з неділю вечер Дисни Диснея
картуны для діти пінше для дорослых фільмы Тутиш так было як хтоси
клипил єден з першых телевізор то сусіди вшыткы ся приходили той гості
цілы то іщы першы телевізоры А тепер депер пару Уж не ходят
гості такомо як ся мінят часа Початку был ровер по тым авто
по тым телефон по тым тото мобількы то уж тераз мобілька і
компютер боже Боже паде на додуманя але лемкы Такы же вшытко потрафлят
опанувати і з тым дашто діяти і робити і так Нок будеш
кончыти Тыям але хочу єден пункт приповісти знат же приходмі си на
думку краіна котра ся называт Ірляндия она так давно під Анґликами Же
там нихто не бесідує по ірляндскы Може єдна половина процента тот ґейлик
іщы вчыт ся може вжыват може ті повідят як ся мате витите
такым о такым самольотом як ветиш і то вшыткой уряд якоси пхат
тото ж бы ся тым корыстати А його ниґде не чуєш нормально
медже людми і то сут Ірляндчыкы Так же свого языка уж не
мают правды повісти не корыстают ся ним Я так собі думам же
може іщы были такій час же Лемкы будут хоц не будут по
лемківскы бесідувати Aа Лемкы будут певно же будут а деся ґенетичні ґенетичні
людичні Лемкы то ка Ґєн лемківскій буде е ґентыкы го якоси опишут
же тоты ґен лемківскій будут го фіксувати в ДНы якоси такій спыл
Моя єдина надія єст молодежы молоды діти котры будин непер на ватрах
котрыма ся Руска Бурса тиж опікує а вшытко залежыт од родичів Як
іх берут до школы в суботу ци в неділю жебы ся вчы
по нашому выступляют на сцені по нашому то сызый де видиш таку
дітину на сцені матриш три рочкы она што гар співат бесідує Такє
ма од Мацідка Лемчатко Ні ге Я хоц ю повіти же ту
монастыриску тыж была ідея жебы зробити такє вчыня лемківского языка лемківску школу
І може кєд бы не тота війна то то то то то
то то то то то тото бы было бо навет якєси фінансуваня
о тім якоси юс ся добесідували і думам же в монастыриску тото
буде Я о тото вірю даякы родиче хтіли бы тото і своіх
діти бы посылали до такой якойси Но школы ни школы але як
є недільна школа штоси такє влазя власні думу на стериску штоси такє
буде На тім очывидні кінціме тоту бесіду же і так дост долга
не ся треба зачынати Ганя Бо ріктом бы єм нас зобраню річниця
Товариства Лемківщына в Львові ани єден голова заступця Вшыткы што были на
сцені репрезентуючы Товариство Лемківщына нихто з Украіны не бесідувал по лемківскы Я
повім хто бесіду Лем єден Штефан Гладик єден Штефан Глядик в Польщы
І мыткы то было барз дивне то был єден чловек котрий вышол
і бесідувал по лемківскы нормальні працайской так і мы мы были там
і могли присвідчыти ся як то было но тото єст смішно же
єст Товариство Лемківщына <unk> років Товариства Лемків щыны во Львові то было
такє былицяве свято і при тім но тоты же проводили той концерт
правда там было же конференцієрка бесідувала по лемківскы а конферанцієрхы бені ватры
так тамта і мі ся в такых выпадках все хце повісти єдно
Пуштон ся назыла Лемківска Ватра як вшытко іде по Украінци Нато она
є лемківска ватра На то є жебы зберегти тоту мову то свій
язык ні Я ся народила на Украіні барз люблю щыру украіньску мову
барз люблю Але своє лемківскє не можна ним ся цурати Тото все
моя бабця повідала не можна ся своім цурати І я гнескєп тіж
тото само повідам єст лемківскє ци батра ци ци зобраня ци што
бы не было бесідуйте люди хто знає сут такы што не знают
то трудно но то так Але тоты што знают то встыт бесідувати
по Украіні Гаргушка повинна давати приклад Так нашы діячы мали бы вказувати
як ся бесідує по лемківскы як то ма быти Як яду на
Латур до Ждыні иду з Івано Франківска през цілий ден рано выізджаме
аж вечер мы там в Ждыні то я кілько кілометрів зроблю для
того жебы там пришли ансамблі з Украіны не лемківскы І якысы там
мы ци з хору вірьовкы ци ци ящы кого і жебы там
представляли но штоси інче не лемківскє Я гварю Я Івану франківску мам
то я іду якых <unk> кілометрів ци майже то жебы поєдати лемківсати
лемківскє на Лемковині Зато Бо я дома тоту украіньскє мам і люблю
го і ціню і то єст моє і я не хочу проти
того нич не одповісти Але я роблю кілько кілометрів жебы там видіти
і чу ти тоту О і зато і ту коли я приду
до монастыриска то лем <unk> кілометрів од Івано Френківска Але я приходжу
на Лемківску Ватру а ту доколи такы чудо вказуют же до Лемків
ани близко нема сто сумку в суботу все проґрама бівше лемківскы а
в неділю доколи просто ся пописуют якы сы не знате што просто
доколи штоси такє страшне женезно як тосове ся жебы лемківскі модашто лемківского
Знаш о такы фестіваль ватра то є свого роду фестіваль великій І
звычайно же і неє в тым гріху же запрошуют ріжных люди най
буде украіньскє най буде ЕСловак ци ци Чех ци хто де был
але Але база основы ведуче має быти вшытко пос слово по лемківскы
Нихто не выберат лідерів Голів в осередках товариства же бесідуют по лемківскы
знают історию лемківску з того ся не выходит напр як бы голосувати
за кого маме ріжны кандидатуры і як бы мы бы могли голосувати
за Когоси же наприк надуже про Лемків бесідує добрі по лемківскы зна
як в товаристві рядити Але такых принципів неє коли сут выборы Так
Я Вам дякую барз Вам дякую і барз рідко тоту тему можна
Е з кымси піднимати Переважні бесідую о ріжных річах але не о
діяльности о перспектывах Переважні ся бесідує як было колиси Явла кривды якы
нам было тяжко і на тім конец А о тот о тоту
тему зє з вами то праві ани рідко з кым можу о
тым бесід то єст дуже вражливе такє питаня значы то добре же
тото пхаш то першы раз підносиш то тема часом ся питаш люди
Треба дальше тото натискати на тот темат якыс його розвязати яка наше
майбутнє Бо люде не мают візиі Я хочу знати яку хтоси малізі
Не ма жадной Діячы лемківскы не мают візиі Як дальше робити ци
як дальше Ядра Ватра не може быти том візийом Нє ватро то
єст час труботы Час діяня Але візия то єст візия Обре щыро
дякую і желям найліпшого і жалям жебы мали сте люди котры Вас
розуміют в вашій візиі Лемківщыны і Вашій роботі І помагают Вам і
сприяют підпоруют бо што ми можеме без люди котры нас люблят і
нам помагают Правда вшыткого найліпшого Ганю дякуєме і вшытко найліпшого нашым слухачам
та слухайте нас частійше Днеска в радию Лем фм были Гладик Максимович
і Пересяхутко Максимович і Анна Кырпан сідила при мікрофоні в місті монастыри
стікати на Задумів навра і уж іде домів Но то до стрічы
за тыжден Слухайте сем <unk> процент лем Нескрокого азо Станиславова Для вас
будут глядати ріжного цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте сем
<unk> процент а будете мати цілых <unk>