70% #2015 - 70% #171 Книга Памяти (2 част), 27 VI 2015
Еп. 2015

70% #2015 - 70% #171 Книга Памяти (2 част), 27 VI 2015

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono książce „Księga Pamięci Łemkowszczyzny“, czyli imiennemu spisowi łemkowskich rodzin i osób wysiedlonych w latach 40. na Ukrainę. Rozmowa z Jarosławą Halyk dotyczyła też trudów wydania pierwszego tomu, przygotowań do drugiego oraz wsparcia ze strony organizacji łemkowskich i rodziny autorki.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте це процент лем не Скракова а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте сем <unk>
процент а будете мати цілых <unk> Видал вас милы слухаче при микрофоніі
Анна Кырпан Мыґнеска Зас Вяремці місточко Яремці Івано Франківской Области єст курортом
то місточко Віцульскє сут там дос высокы горы і великый великый водоспад
но і при нім все ціла купа туристів Але мыгны туристи пришли
сме до Ярославы Ґалик Лемкыні яка жыє ту медже Гуцулами бо она
уложыла книжку документів де списаны вшыткы Лемкы же были выселены в вердяньскы
ку Украіну в <unk> роках зовіс ся она Книга Памяті Лемківщыны <unk>
Книжка тота вышла во Львові выдрукувана в друкарні <unk>r<unk> і фактичні она
єст поіменным списком то список лемківскых родин і окремых усіб Значыт в
книжці неєннич більше єст лем вступ а решта ціла книжка то єст
Список Лемків Повіты Новый Санч Новый Торг Коросно і Ясло вылошли в
Першый том Другій том пані Ярослава рыхтує уж тепер Маме надію же
скоро ся вкаже друкым і другій том будут там в Ґорлиці буде
певно Лізько і сянок але то уж певна тема нашых будучых інтервю
а на разі бесідуєме о першым томі і мушу повісти же выдати
так Книжку для пані Ярославы не было дос легко і она в
першой части нашой бесіды же звучала тижен тому повіла же мі сіла
оглядати люди якы бы єй помогли хоц кус і не было то
легко і зробила вкінци так же Тоты же хотіли бы купити тоту
книжку як бы заплатили наперед і в такый спосіб она могла єй
выдати выдати дост невеликым накладом Но ту власні на тім скінчыли сме
нашу першу част бесіды і власні того зачыном просиме слухати Така праца
у не єст велика она єст ґрунтовна і она Юж єм повіла
же не для того жебы автор міг ся пописати дачым бо то
єст офіруваня свого часу на упорядкуваня такых документів І очывидні вшыткы знали
же будете тото робити бо чула єм нараз же вы робили такє
оголошыня же хочете робити таку книжку і просите сприяти ци ци помагати
бо то єст велика робота Перше як почати складну і тяжку працу
то я і зверненя всякы писала і оглядалам і в інті та
і в інтернеті на фестівалях я роздавала такы зверниня і глядалам в
собі такых може одну думців абы мі можы помогли тоту робити Але
єм не нашла і затом почала робити тото сама єдно же мі
компютерний набір помогли дуже моі діти племінникы моі і міс робили редакцийну
як бы редавуваня той Ваша родина родині медалю но то робила ваша
родина Тоту добі же молоды такы свідомы і так хтіли помочы то
прекрасне але од власні з Товариством Лемківщыны была якасы може навет моральна
підтримком же хтіли бы жебы тото выйшло же сприяли в якій мозі
інчій спосіб реклямували но я є члем колеґіі Всеукраіньску Товариство Лемківщына І
што я вам можу повісти Областне товариство якы выповіли морально то мене
підтримувало Кривий повіл же книга потрібна медже і Креницкій голова Івано Франківского
Товариства Лемківщы написал тусту так написал написала його поміч Він мі боя
ся радила чы то вартує тоту робити чы тот не вартує робити
Він одразу повіл же вартує тото робити і як може тоту робте
Але якысы є материяльны підтримкы або што є немала бы они повідают
же не мают такых грошы а львівска за нашы заповіли не дуже
тых книжок выповіды жем може наперед купити як бы наперед абы я
могла заплатити друкарю та якы нас называют передоплата Но ту путий передоплаті
Іван Франківскє Товариство не дуже книжок заказало до <unk> а львівскє зыказало
<unk> книжок перевели грошы А Фундация Досліджыня Лемківщыны во Львові <unk> книжу
но также як басти поміч было обызвали ся навит на диво озвали
ся Лемкы з Кыйова і пят книжу заказали то было мі тіж
приємно і направду навіты такы посийно было просто можливіст выда выдати Але
в самій роботі до такой підтримкы я не мала бы муси Вам
сама си з Лимронови Я так думам же така книжка може бы
не мал єй мати бы каждий Лемку але в каждій бібліотеці она
бы мала быти Десят книжок бо так ся книжка ся выдає то
має быти знак ЄСв но то десят книжок буде дано докыйова же
роздадут даде по по даякій єдній два десят бібліотек буде а Це
не знам як буде далі Ну але м хтіла повісти же тота
книжка то не є лем <unk> друк передрук тых книгы писименных евакуюваных
Зато же абы зробити книгу по Лемківщыні я іщым мусіла вызначыти Я
бы барз етніґрафічна граници якы ст записала м сой ублокноті же хочу
Вас о тім ся звідати Милы слухаче Кусцюк перервеме ся в нашій
бесіді з Ярославом Ґалик припоминам же бесідуєме про Книгу памяти Лемківщыны <unk>
рокы яка фактичні єст списком лемківскых родин і окремых осіб выселеных в
рыняньску Украіну і в тій книжці задокументуваны вшыткы Лемкы Лемкы же выіхали
в Украіну з Повітів Новый Санч новий Торг Коросно і Ясло де
списано <unk> тисяч выселеных Но а тепер кус зробиме перерву нашой сюзной
бесіді зробиме перерву музычну Дагоры очы з того віку Там были лямкы
росли діти Они плакали сыдочы Бок не правдивий на пришол рочу Рідна
стороно лемківскє слово жоль мі за того жоль мі за тву Як
они жоли з рідной стороны Лишали домы лиси і дзулоны Одумко было
в сарданьку моім Же ся вернеме уж слодом Рідна стороно лемківскє слово
Жол мі зо тов жоль мі за ту Чосы меют Нич ся
не вертат жоль превеликій всискоды мі серце Лем горе нашысто я од
забыты завели верхы смутком на кры Рідна стороно лемківскє слово жоль мі
за того жоль мі за того бу Жольні за того Жольні за
того Лемківщына Лемковина она на ріжных мапах намалювана ріжно і мы маме
цілий час проблемы із термінами І з тым яка тота Лемковина кадль
она з сходу до сходу сігат де єй границі І я так
повім я хтіла бы м кус покритикувати Знати я но што Вам
повісти єм малярьом єм ґрафіком І все виджу під такым оглядом як
дашто не так то ту на переді і назад той книжкы подано
мапу Лемківщына тоту мапу прирыхтувало Товариство Лемківщына і она єст велика така
на картуні выдана лем не розумію як то так ся стало жебы
она глошла до той книжкы Єй взяли і стєгнули єй так міцно
стягнули же лемківска земля была як бы прямокутна а ся зробила квадратова
і ту сут знимкы церков то церкви стали такы вшыткы вшытко зліплены
кусцьюк Не знам чом так зробили і хто захотіл зліпити тоту мапу
але на тій мапі видиме як выглядат Лемківщына зданьом товариства Лемківщына якє
єй выдало І ту видиме же до Лемківщыны належыт в Польщы до
велика територия Словациі значыт Пряшівска Русь і кавалец в Закарпатской области Украіны
так як Я сой представлям то ту ковалиц єст більшій як жыє
там Лемків ім порієнтували сте ся власні на тоту мапу коли Вам
треба было одділяти Лемків од не Лемків ци як бы вам вы
хтіли списати депортуваных было дужы люди напр знетсяня але вы пишете о
Лемках Як проводили сте тоты границі бо то не єст просте мы
знаме же наприклад там де жыли посусідскы Лемкы і Бойкы то каждий
тоту східню границу проводит дакус інакше Знам же бойкы даякы заходят за
пару десятків кілометрів на лемківску землю а даякы Лемкы навет на тій
мапі якы си там крискы поробили зашли дост далеко уж деси на
Нацяня і бойківщыну Як давали сте сой рады якы ци якым дзєрелам
мали сте што робили сте жебы окрислити як найліпше лемківску землю То
певно была найтяжча справа абы окрислити тоты етноґрафічны границі Лемківщыны но одділити
якосы од Бойківщыны од нацяня якы Пишут дуже авторы бо тоту тото
вид питаня вывчали уж не я вывчам але вывчали думене дуже всякы
вченых серед них был найвекший певне верхрадзкій был звінскій были Фельковскій Пашковскій
писал дуже Іван Красовскій і ба дуже дуже дуже іє етноґрафіі філолоґі
істориківной всякых науковців Моєм завданя было выділити тоты села котры бы мали
належати до Лемківщыны Легше было на західніх границях бо там села де
Новій Санчы Новый Тарг то там села на пограничу польско лемківскым майже
незмішаны Парусивів є змішаных то не было вельком проблемом Троха є островид
най брати на пілночы то тіж дост рівно іде границя або іде
медже польпольском і польско лемківскым Троха є такы як называют островы етноґрафічны
там де называют же замішанці в куросняньскым повіті і одпору на пілніч
од Ґуроснота Але найтяжча была справа то східна сторона Східна лемківщына плавно
переходит бойківщыну і плавно переходит на цяня Дуже селів хтоси допустим верхрадскій
односит цілий ліскій повіт до лемківского поговорах по языку по розмові Цілий
ліскій повіт односит до Лемківщыны Зілиньскій акож деси ся з тым погоджує
хтоси робит границю по річці Юславіі хтоси по сяну Тяжко было ся
перебрала м купу літературы і помагал Мікриницкій хто мі єй всякы карты
всякы книжкы ту он і є вказаны в літературі якы зохцете можете
си іщы раз подивити ся за мном як бы по моіх стопах
перейти Але нарешті зрозуміла же чысто одділити на сході Лемківщыны Лемків од
Бойків або од Нецанців є нереально неможливо і о тым пишут інчы
авторы Затом взяла долгу мы переберава і взяла м за основу карту
яка была выдана в <unk> руці з Фулы Там є обоза же
напереді Ні она ту не поміщена бы єй не могла зтягнути з
інтернету Она є в інтернетіма якы Тото тако зелена просто не є
сі така сіра же має тверды границі без крисук перед такых переходовых
То є карта <unk> рік як дахто захочал оно вказано ту ґми
неє в книжці то в ній вказано конкретно тоты села же входят
до Лемківщыны а за межами уж села населены пункты не обызначены Но
а Яы думам же може даяком причыном того же на сході не
маме такой конкретной границі єст іщы така річ же колиси давно не
так было важно до якого народа дахто належыт а было важно до
якой ходит церкви І може тамта де была ріжниця медже церквом а
костьолом она была може устрійше намалювана повіме там єднакы тіж досліджыня А
може єст так же там де были вшыткы східнього обряду то не
ріжнила такы віросповіданя так не одріжняло люди То може і не было
такой ріжниці барз барз міцной оно оно ріжнило ся але была єдна
віра ім може І тото медже медже Бойками і Наценцями і Лемками
і по церквах то є накє досліджыня же мож провести по церковных
границях Але то є не на карті не на мапі і я
зато взяла тоту мапу за основу Взя і з чым брала всякы
спискы Спискы є в Зілиньского Є спискы сіл Лемківскы в Тарновича є
вы Красовского Навіт єме взяла Стовариства з Лемківщыны зо Львова якым они
ся корыстуют по всякденным жытю Хто як бы якы села належат Лемківщыны
є в інтернеті уж тераз якысы спискы тіж я складала тоты спискы
докупы як могла і по мапах і по списках якы поданый є
в літературі в науковій І выш вам на штоси середнє і опубликувалам
ту переліґ населеных пунктів Лемківщыны з якых в <unk> році были выселены
мирны жытелі Русины Украінці Лемкы іщы повім же єст такє же церков
мала тиж своі свою як бы юрисдикцию свою територию і были якысы
деканаты і были якысы і так дальше і тыж было была і
апостольска адміністрация Лемковины і здає ся же до ней мали бы належати
лем лемківскы села Але як направил шолдынів лем шытак был і докола
і зато може і ту мож налити і ту ся мож змилити
бо тіж не вшыткы належали до апостольской адміністрациі вшыткы Лемкы належали до
Лемковилы і православны і бали грекокатоликы і то медже ты то по
тым не мож судити О приналежний як де належали Лемкы даякой етноґрафічні
але і не і нешыткы може не вшыткы Лемкы не вшыткы лемківскы
села належали до апостольской адміністрациі Лемковины і нарубы і належали такы села
же не были лемківскы Якосы так геоґрафічні чулоси ся уложыло же было
і такы Але якоси вы з тым су і дале рады Но
далем си рады дуже мі помогла книжка Іщы Кубійовича на <unk> рік
тоты териториі же были в него є укладены списаны яво не выглядали
етнічны ґрупынной пілно західной Украіны Галичыны на перше перше <unk> р тіж
мі в тым як бы в моменті дуже тота книжка помагала Але
мушу повісти же в Кубійовича тоты села ежы же записаны допустим в
Красовску або в Тарновича записаны до Лемківщыны але в тых селах в
Кубівичом были такы выпадкы же <unk> Лемків ся чыслит а уж вшыткы
решта Полякы То я зробила м іщы такє высновок же полонізували ся
лемківскы селы Стародавні лемківскы села были дуже полонізуваны Я іх ту майже
вшыткы записала зарады памяти тіж а іщы велику корективу мі внесли знов
тоты книгы з архівів Бо были такы села якы не были в
списках а з тых селів і навит містах А з тых селів
і містів были люди выселены Украінці Лемкы якы не могли быти ани
бойками аницянцями зато же мешкали в тых населеных пунктах якы выходили за
межы етноґрафічны Але там жыли Лемкы ним бы не могло быти то
не ярниця Лемківщына то не ярниця державы То і то є етноґрафі
то як границя краю і зато до списків влошли іщы тоты населены
пункты зато же не могла я іх вышмарити бо одтамаль выселены люди
А для того абы потым глядати тых люди то мусіла іх ту
поставити тоты іщы населены пункты зато як буде дахто <unk> брал тоту
книжку до рук то аби ся не страшыл того же чого я
написала допустим закопане Або інче місточко даякє чого я ту записала до
лемківскых як они не сут нимав не были в списках а они
были доварискых переселенців і я іх ту мусила записати аби видно было
же одтамай тіж были переселены люде Мили моі слухаче припоминам же наскал
нас в устях Ярослава Ґалик же мешкат в місті Ремче зато же
бесідуєме про книжку яку она уложыла зове ся она Книга Памяті Лемківщыны
<unk> рокы Книжка тота недавно власні вышла во Львові то друкарня <unk>earar
сут туткы вшыткы Лемкы выселены з повітів Новый Торг Новый Санч Коросно
і Ясло в <unk> Здає ся же така книжка може быти цікава
лем для Лемків же жыют в Украіні але хтіла бы м наголосити
же мы вшыткы то єдна ціліст і же барз дуже Лемків тотых
же в Польщы Мают близку родину тотых Лемків же в Украіні і
было так же спочатку може дакус тяжко было контактувати совітскы часы а
тепер даколи єст так же контакты ся затратили І може навет молоде
поколіня Лемків навет може бы хтіло якос сіздити в Гуйсті до свойой
родины в Украіну А не зна як найти бо уж не памятают
кєд дахто бы глядал родину в Украіні то може навет посмотріти тоту
книжку і там єст списане кажде село і кажда родина і Може
навет така інформация поможе когоси однайти кєд ся стратили ци може молоды
Лемкы укладают своі роду володы то тіж было бы добрі скорыстати ся
таком книжком бо сут ту рокы народжыня каждого Лемка же єст в
тотім реєстрі зато заохотсям і Лемків в Польщы звернути увагу на то
у чім бесідуєме звідати ци в бібліотеці неє такой книжкы поглядати той
книжкы може даде пані Ярослава буде на Лемківскій Ватрі в Ждыни з
ньом Може іщы будут якысы можливости єй купити но а тиж мож
написати до самой авторкы і припоминам же то лем перший том а
далей буде іщы продолжыня авторка тепер робит над другым Томом Думам же
недолга выйде і він ну а тепер може зробиме даяку музичну перерву
і зас вернеме до нашой бесіды мносло мали самы вла серце бо
Вільно споти лам по нас Не розвіют ся ти серце бо на
собор Зрато Но і іщы мы хтіла ту зауважыти же о тым
вшыткым як ся корыстувати том книжком Бо книжка не є проста то
не є і вы уж повіли же не є художня книжка же
взял тей сви чыташ і ню ся треба знати користувати то для
того єм зробила тоту передмову в якій єм пояснила для той людины
же не зна нич у Лемківщыні о чым ту ходит Окрем того
што до той книжкы входит Же ту є і переліґ населеных пунктів
Лемківщыны же ту є зведены таблиці поіменных списків за адміністративно територияльны модиницем
Лемківщыны і сторінкы де глядати в архівах ну і по тым самы
поіменны спискы Дуже важне тото єст зато же люди описаныт поіменно по
населеных пунктах в каждым селі кажді вірод люди список люди Як є
рука велика значыт тато єноває воєводство то є як бы воєводство повіт
ґміна І до той ґміны якы села і в такым порядку як
вони были там записаны в кни в такым порядку не є записаны
ту І в кінци книжкы є зміст в якым мож список тоты
на каждий на неякій стурінци най мож слонайти своі сил Як людина
сих філозофци найти своє село подивили ся до змісту і на котрій
стуринці ту знов мож найти в цітни Значыт зроблено так жебы помочы
людям глядати свою родину своє село і так дальше І можна вшытко
найти я тым одраз ся скорыстала і одраз нашла што єм хтіла
нашла і гварю нашла єм і таку інформацию котрой не знала і
Зато думам же з того доправды буде хлосен для ріжных люди Я
лем єден так два такых вынаведу выпадкы допусти мога тата рідна сестра
приіхала з Німеччыны з примусовой роботы в тот ден як уж возы
были готовы ониспокуваны были єхати І єй дописали до тых списків бо
она приіхала і зразу іх повезли на збірный пункт а спискы уж
были спискы уж были гутовы І тераз як людям як моій родині
треба было сестрі найти свою маму то они єй не могла і
вбудили же єй не мал спискы А я як друкувала то в
списках єм нашло вкінци Она єст але записана не разом з родином
то зато мож глядати іщы далі в кін ім села да а
іщы другє же треба повісти же в тій книзі не є записаны
тоты люди Же доізджали поглядали модше пізнійше своі роли товажне было было
так же наприк вертали ся з Австриі з Німеччыны і выглядали ся
більше Были такы же іх одправили до Сибіру за всякы рускы як
прих пришли за всякы там проблемы якы они там рахували же они
зробили І по тым люди глядали своі родины і вертали ся о
ній неє тут записаны бо я брала по документах тота книжка то
є документ то не є придумано не єст з уст люди списано
а то є переписано з архівных документых Зато то є справжнє свідчыня
того скільку любу як скінчу тоту робити дны будеме може взріме реальны
масштабы кільку люди было выселено в тоты рокы <unk> рік Бо цифры
дуже одрізнят ся Так од <unk> тис до <unk> тис хтоси пише
<unk> хтоси пише <unk>си <unk> Я всякы знов дуже літературы перебрала і
зато мене тото шокувало як мож ся помилити но ну най <unk>
люди в <unk> найро тисячы Тах але в <unk> тисяч помиля Я
вам повім же вшыткы знате же наш проґрамы зови ся <unk> процент
і зови ся так лем зато же бесідуєме о тым же <unk>
процент Лемків были выселены в Украіну І може быти так же будеме
мусіти переіменувати бо наприкляд вкаже ся же <unk> процент ци <unk> процентів
было выселену Украіну то треба буде нам зміняти назву НН Проґрамы Бо
в книзі Ярославы Ґалик буде написано буде точно но з того буде
уж выплывати як порівняти загальну кількіст кільку люди жыло в селах і
кільку ту буде списано в тотых книгах то выйде якій точний процент
кільку было выселено і товды ужы будеме знати Але хочу власні дати
звіданя мі ся здає же барз важне то бесідуєме цілий час же
тота книжка документ і тота книжка доказ Але для кого доказ што
і кому мусиме доказати Долго Лемкы бесідуют о тым на всякых і
найнайменьшых і найнайвекшых зибранях в Украіні і на зіздах і на колеґіях
і на конференциях же тото высиліня і я з тым єст гідна
і того для підтверджыня того тоту книгу Же высиліня пересиліня евакуация тото
не было і тото не я выдумала а о тым пишут науковці
уж дуже же тото пересиліня было депортацийом Іщы раз припоминам нашым слухачам
же мы в такой прекраснім місци ту Просто в вікні виджу Прикрасны
Горы горы не Лемківскы а гуцульскы ту Прикрасны краєвиды тыж Карпаты ту
они высшы якы Лемківскы Горы ту єст Прекрасный водоспад величезний в Яремчы
Ту єст тілько вшыткого же як не знате де поіхати то просиме
до Яремця і ту жыє така Лемкыня Ярослава Ґалик же не єст
якымси писменником але ма дар до слова і писала публицистичны екысырічы южялася
і прозы а тепер выдала ІІ том книгы Памяти Лемківщыны де сут
спискы вшыткых выселеных в ряньску Украіну <unk> роках То як бы мали
сте руках таку книжку могли бы сте найти і вшыткых зо свойой
родины вшыткых зо свого села ци сусіднього села бо ту попросту вшыткы
вшыткы Лемкы же были выселены сут списаны Но тепер зробиме маленьку перерву
і зараз зас вертаме до вас Цвинтор Лем тилекогорко взотшых дом не
ховают уж більше никого Разды зчорніли там вітер подрыльо І плакати нихто
уж там не приходит лем волк чосом виє і лисы бют но
Робимо рязовы шнуків на подійшло ст альбу тер порожню шысты лем тілько
по гурбках лемківскых натори тиху і шкунециют свинтори А світ не голосит
чом світ не голоси а єм обіцяла ся віч моя памя памят
умер умер ratoя зо мишну покійством состаны Тар Вертаме ся зас до
нашой бесіды з Ярославом Ґалик Лемкыньом же жыє на гуцульской земли внеска
в місточку Яремця бесідуєме зас о книзі памяти Лемківщыні о книзі де
сут спискы вшыткых выселеных в Украіну Лемків на разі єст лем том
і сут ту якы повіты списаны Новый Санч Новый Торг Коросно і
Ясло Тото высиліня была кривда для народа яка не направлена доднес так
і бесідує ся чула єм на якій сиконференциі же то тиж єден
з видів геноцида лем такий же мій тато пувіл же якы наприклад
дакого переселили Пару кілометрів же жыл новлівску област но то жыл пару
кілометрів за границьом а тепер з другого боно свою тоту малу батьківщыну
мусіл лишати Але як переселили вшыткых Лемків і розсіяли по Украіні то
не уж лемківского народа Зато і треба точно знати кільку людий в
такій спосіб вынародулены Кільку люди піддали такому геноциду лем не забили же
стріляли до них але был то як бы легідний спосіб але конец
єст єднакій народа неє поколіньо доколи навет не знают нич о Лемках
і не знают по лемківскы бесідувати Но тот геноцид называют етноцидом бо
што такє лемківщына То был край заселений цілыма селами компактно заселений Де
жыли си люде єднакой культуры єднакой говіркы но плю зміну з там
єдно село друго єдным двома словами одрізняли ся але єдной ментальности єдной
мож повісти майже віры о єднаку приблизно ся вберали Мали способы господарюваня
і приблизно єдных спосіб жытя осіб жытя будовы хыжы архітектура церков і
так І тоту вшытку то є называют науковый є термін етноґрафічна ґрупа
Незалежыт де она ся знаходит в котрій державі всяка держава підтримує такы
ґрупы бой веце є такых особливых народів в державі тым держава має
векший так знатий як тота клітка розцвітат товды Бо каждий нарід додає
штоси до культуры цілой державы цілого той той краіны А вышло так
же Лемківщына як край після Вісли яка была після того выселіня Дорадянского
Союзу після Вісли были выселены Лемкы дугы До як казали Полякы до
лабы ну то выходит же край был знищеный як такій фізычно а
потым розпорошены были Лемкы частина як выповідали <unk> процент в УС як
бы іх перевезли і хоц поселили разом компактно а то розсиляли од
<unk> до девятнадцет областів Было такы і вдане є і не могли
суй выберати де піду так записали там нашы респонденты і ту вы
<unk> процент слухали сте нераз же наприклад на сході пришли до Дніпропетровской
ци полтавской ци ворушыли гадской а тепер луганьской области деси яка стация
вышмарили іх з ваґунів степу і пак приізджали гулогы кульгуспів і кілько
могли кілько хтіли родин взяти ци наприклад хтіли до кого же Зна
підмурувати то взял суй того а зна дакого якого з сыстуляря потрібул
інчі головок госпу взял тоту родину з тым ґаздом І люди є
так розберали якы колиси было на базарах де Рабів продавали І они
іхали так і доколи были розділены цалком родины были розділены люде з
єдного села і так то выглядало рідко люде могли самы выберати де
іти просто і зато ішло такє розпорушыня для люди А як іде
розпорушыня то уж не може быти єма єден край утримати тяжку і
потым діти дітям передати то інакше як є ці весело собі Лемкы
ту іщы мож дашто Явыросла вну так ся зробило же нашых на
Полтаву а з Польтавы они втікали леты вернули ся ту на Станіславску
І в єдным селі было нас там ну якых <unk> родин ну
то мам іщы іщы я штоси знам і блирос вам іщы іщы
розумію як Лемкы жыли А уж діти та тых люди же поєдны
як выповідати <unk> чот родин были там да розсыпаны они уж продолжыня
не мают І зато ту є найвекша зараз проблема як мы перше
бесідували з паняном яка найвекша проблема найвекша проблема Лемків на Украіні зараз
в тым жебы тото передати лемківскых ну хоц даякых од мову язык
лемківскій елементы культуры бо і навіт ментальніст чысто інакше лемківска передати тото
молодым поколіням Но але як мы вернеме ся до того же то
є документ ну то я іщы хтіла повісти же што мене іщы
сильно заставило писати тоту робити тоту книжку Е Я є член колеґіі
в Сукраіньску Товариству Лемківщына Но і попал мі до рук Лист бы
є чого я тоту книжку тіж так хтівам выдати в тым році
Бо як раз тераз в травню бывы было бывы выданя перше першы
пробны книжкы вышли і была презентация бо в травню <unk> року Репелів
моіх родичів як раз высиляли і они як раз <unk> років навезні
рівно минуло а то вышла тота книжка І я єй так як
бы для Пошаны і свойой родины і вшыткых Лемків того приселіня сім
десят років Но і звернули ся товариства до нашой влады жебы може
признати тото же то была як выповідати кривда же был то навіт
некривда то был такой злочын злочын проти народу цілого краю якій зараз
не може себе компактны в так разом Провадити далю розвивати свою культуру
і то деси там є же заспівают лемківску пісню а там деси
штоси якысвй мож дахто картину намалюючы скульптуры є чудови то покажут себе
Але тоє не значыт же уж тот нарід тота етноґрафічна ґрупа істнує
Она і чым далі тым приупадет і то є знищыня цілого народу
його культуры а врешті навіт і фізычно в якысій мірі велья як
бы так добре зараз ся было вывчыти і скілько люди передчасно одышло
і за того пересідіня яв постраждало якы примы язый Я бы хтіли
мож бы тыж были бы даякы статистикы може дахто зробит же барз
дужі люди і особливо старшых барз скоро по переселіню погмерали а іщы
єст то уж не знам ци даст ся така статистика зробити Але
барз дужі люди мали ріжны психічны такы травы же психічні захворіли І
тиж было і такє І тиж не знам ци были всядень напр
психіятры жебы якысы баданя робили жебы тишто тистикы тогды особливо в тотых
часах Але было тото і такє ном по перше было попали в
інчий світ трафили в тот інчый світ не по своій волі і
власні іх воля была зламана і ламана каждий ден в совітскій державі
І власні тото но барз барз як бы подіяло міцно жы же
Лемкы зачали хувати ся з тым же они Лемкы же зачали бы
іщы были заборонено о тым писати а ідаче было аждо аж до
того як десят ру так як аж і <unk> аж після р
мож было уж дашто хож дашто о тым повіда Но єй звернули
ся Лемкы тераз з <unk> річа то зибернаселіня звернули ся до Верховной
Рады і там были підкомітетскы слуханя но до з тых підкомітетскых слухань
пришол такій лист же там было написане екайте то было увереснівлоне як
ся не мылю В вересню <unk> лока так вересня <unk> р туты
бы слуханя были до чого чого ся звертали Хтіли бы ниґде не
признано же то была кривда для Лемківщыны Та і для вшыткых Украінців
котры были высовыселены то не лем ся мовит з просами Лемкови о
Лем то лем далеят ножы атакы але то і на сяня і
гланщыны підляшы тых ціл <unk> мілийона люди якы были вывезеных то час
І в тым листі од Верховной Рады было такє написано же треба
уукласти офіцийні спискы жертв депортациі по реґіонах Украіны То Верховна Рада так
повіло пакм так прочытала арципату вказано на необхідніст скласти неофіцийні спискы жертв
депортациі по реґіонах Украіны То я собі подумала же тых списків неє
укладеных загальных списків Ну то взяла м на своі плечы тоту ношу
яку сподівам ся же донес сут даяк помали але же то ходит
ся о людскій кривді Знате як ся навет сусід зо сусідом посварят
то по тым як ся помирят Першый раз дакотрий приди і поісну
слухай пребач але то так ся стало Ну ту добре але веце
так не роб і товды они ся помирят А мы хцеме абы
я в другым поколіню і несу кривду в своім серцю Моі тато
мама і дідо баба і сивородина і вшыткы не сут кривду і
я так думам же так майже вшыткы Лемкы якы розуміют же они
Лемкы бы уж такы є дуже же не розумілы покривджены і ону
ся лишыло і дивти ся ани ниякым документом в Украіні не приняло
же то была кривда Ну як мож было перевести <unk> мілийона люди
і ниґде нихто сімдесят років не написал же то был злочын Але
я хочу повісти же може давды в Европі інакше на то смотрят
але в Совітскым Союзі Были не повісти народы переселены але десяткы народів
особливо малых народів были переселены тоты в Сибір тоты іщы даґде то
была нормальна сталіньска практика Кєд бы тепер мали сме даяку історию правдиву
Совітского Союза то Совітскым Союзі были знищены десяткы малых народів і навет
бівшы і така была нацийональна політыка Совітского Союза зато Лемкы Не якыси
лемківска страшна траґедия то нормальна практика сталіньской державы і хтіло бы м
на кім акцентувати же пересиляли вшыткых і всядиль де помуси ся за
тілу то там і переселяли Ну а іщы крім того были репресиі
были концентрацийны ляґры і так дальше І не треба долго чого си
глядати наприклад ту коли Івано Франківскє єст село Плосіч і якысы мали
звязкы з упа хтоси мал селі ци што долго не думали выселили
ціле село Ціле село просто вшыткых зато то была нормальна сталіньска практика
І на жаль коли деси был якыйси тиж список іщы як постал
Совітскій Союз в році кілько было народів і тепер наприклад при кінци
Совітского Союза дайме на то <unk> році кєд порахувати То уж того
того того і того народа просто не є просто неє Хтіло бы
повісти же то было так не лем з Лемками але з Лемками
зробили так як зо вшыткыма решто Но Але я вам поім допусем
кримскых Татарів выселили Іх депортацию на урядовым рівню признали Ахы добре же
вспомнули сте о крымскых та Украінців вызаных не признали так власні вартує
признати певне сам факт того же ся стало та а по тым
уж ну ну то вым де ми ся дінеме то простиме Але
треба бы признати туту Так ся гадают повысповідати смут такы і власні
крымскы Татары тыж іщы ся не кінчыла війна як не миют ся
<unk> мая ци што єден ден вшыткых выселили з Крыму коли постала
незалежна Украіна было оголошено же вшыткы можут ся вертати Буде ім оддано
землю но може не в тым самым місци але будут мати якысу
землю будут мати місце де жыти і якыси можливости до жытя і
вшыткы хто могли ся вертали і Украіна ім ґарантувала тоты можливости і
спокійны жытя Но то тепер знаме же уж інакше подіі в Крыму
і Татары мусіли од тама єй втікати але в тамтым часі Украіна
позволила вернути ся ім бо Сталін іх з іх з рідной земли
вышмарил Тепер маме таку ситуацию з Лемками Украінцями же доправды не повіджено
же были вышмарены зо свойой землі по вшыткых документах Фиґурує же поіхали
добровільні і зоту Але ся вертати не мож был І добровільно ідте
але границі за вами заперли і уж назад аби на кулі нападал
аби як ся просил хоц бы набили або або застрілили А назад
ся вернути не вольно было ани єдной душы І навед як втікали
з Полтавы то в ночы і пришло мі з архіву з Полтавы
же выіхали без відома сиєрады то значыт щы довды іщы і тото
записано є по внеска же они такы велькы злочынці бо они выіхали
без відома сиєрады І доднес тото деси єст документ но а є
документы подумаю і теразы я я іщы раз підкрислюю ходит со тым
же всяка кривда має быти признана як она справді кривда а то
была справді велика кривда я навіт не повідам о материяльний Я повідам
о моральний о психолоґічний о тым же нарид як такій пропол пропадат
мож повісти Бо уж вернути до того стану як была лемківщына як
край мы уж назад не можеме Мы можеме глядати досліджувати пісні досліджувати
уповідкы ну вшытко же даякій одежы зберати музеі робити штоси ся даде
зможе приховало з музею але юж народу ґрупы такой велькой етноґрафічной мы
створити назад юж не можеме і то є наша велика проблема і
значыт то є велька кривда для народу І тото мало бы быти
признано І я бы повіла же певне то є найголовнійша моя мета
Абы люди світ може взріл і такого веце нихто николи не допущал
Абы не было такых выселінь переселінь евакуаций депортаций Абы того не было
бо то є дуже страшно Для в цілому навіт для світу для
плянеты для Землі та взяти тварину перевезти з єдного краю в другій
край то тварина або згыне або дуже тяжко буде ставлено Ячоси приходят
міно думку Едельвейсы квіты же роснут лем высоку в горох І лем
в горах там высоко на біднім каменистім ґрунті роснут барз красны такы
мают якысы сріберны листочкы якысы такы прикрасны они делікатны і як пересадити
деси в долину на добрий ґрунт Одраз тота квітка стратит свою красу
Не буде уж така гарда оно выросне Але оне уж не буде
тотым Едельвейсом І хтіло ся бы власні жебы мы вшыткы в ріжных
умовах на чужыні могли іщы якоси каждий быти тотым едельвейсом хоц Трудно
хоц трудно Мили слухаче припоминам же гнеска мы в густях Ярославы Ґалик
в місті Ремці манофранківской области бесідуєме про нову книжку яка власні тепер
вышла во Львові зове ся она Книга Памяті Лемківщыны <unk> рокє то
єст список лемківскых родин і окремых усіб выселеных в радяньску Украіну на
разі надрукуваний лем перший том топовіти Новый Санч Новий Торг Коросно і
Ясло і бесідуєме о тім вшыткым з Ярославом Ґалик бы то власні
єй ідея зобрати тоты документы укласти єден список Лемків єден такый реєстер
І фактичні она сама тото і зробила помагала лем єй родина єй
сын і тепер тота книжка юж готула юж тримам єй в руках
і нашла єм ту і свою родину но а тепер зробиме кусцьок
музичну перерву і зас вернеме ся до нашой бесіды Ты пишеш што
чекаєш мене Як добре мати твоі чеканя Коли мі тривожний не затишню
Я гуртаю з ним і мені тепліше Моя лемківны княги Лемойо чыяти
любко А може тя неє О може не цекаш може не заглядаш
то чом ся бую Же ся не найде то чом же страхтуй
Же ся не стрілем Серце мі студи моє лемків Я ніразу не
бачыл як дівчата плетут він кєно купаву і кидаючі іх на воду
кожне шепці ім є кохано Моє лемківно княги не моє чыяти любку
А може тя неє А може ня церков може же нагодаш то
чом ся бую Же ся не найде то чом же страхтуй Же
ся не стрілем серце мі судил моє лемківно А вчора марило со
я на волі І не взявши ся за рукы Бредему вулицями порожньо
місты я в подертій сорочці і босий Я ніяк не можу заглянути
біло облиця уз кождого вікна На нас дивлят ся люди я так
і не впізнал тебе Моя лемківны княги Лемойо Чыяти людко А може
тя неє О можека може не заглядаш то чом ся бою Же
ся не найде то чом же страхтуй же ся не стрілем Серце
містури мойо лемківно так хоче ся жебы хтось написал мені в неволю
Моя лемківно княгине моя ция ти любку А може ся неє Оже
ня церков може не зеледаш То чом ся бою Же ся не
найде То чом же страх той же ся не стріне Серце мі
судил мою лемківно Хоцю тепер іщы може задати найважнійше звіданя котрого уж
чекают нашы слухаче де можна купити достати тоту книжку І си буде
она продавати ся може на лемківскых фестівалях може дайме на товждыни На
Лемківскій Ватрі може в монастырисках може іщы деси як можна тото найти
як бы дахто хотіл купити сой мати Ци може мож на якоси
до автора ся звертати ци през інтернет як тото робити Но з
того накладу <unk> книжок десят піде на бібліотекы арешта велика част є
тых же заказали си наперед тоты книжкы і я мушу єм тоту
одправити Лишыт ся мі на днешній ден П дак зо <unk> книжок
Не дуже не дуже То є для такого Накладну для такой книжкы
ту є барз мало Але іщы з тых <unk> книжок як мі
дашто ся лишыт я буду єхала на фестіваль в Дуждыні то возму
зо собом штоси Но а якы розийдут ся до того як не
буде што брати ну то я си мыслю же можна мож буде
іщы раз робати додру малым на то і так страшно малый наклад
Чым меньше книжу тым дорожча она выходит кажда І зато треба буде
зобрати знов хоц <unk> як найменше Люди же хтіли бы так жебы
хтіли купити Як тота книжка ся розыйде хтоси ся подив медже людми
хтоси ся подивит кугоси заінтересує добре бы было бы люди яє і
фейсбуку І бы дуже люди мене знают мож заказувати тоту книжку і
можно як я оберу за якысий час якы су кількіст тых заказів
то мож бы было іщы додрукувати чого ні Я бы рада была
абы люди тоту книжку врали Бо знате повірте між я сама друкувала
а час од часу отверам на Стурінців рустокы і крижывкы і си
чытам єдны репели Репела Петро Рипела Теодора а там ґалик Данилю а
там ґалик Іван І мі тото серце тішыт бы міси дау Они
ту записаны за них уж не забудут може люде дахто даколи зазрит
тот же буде заінтересуваный Записаны Як Бог поможе бы юж єм Ґорлиці
повіл же зробила а іщы ся ну бліску То як Бог поможе
выйде будут записаны вшыткы Як дакотре село зайде по етноґрафічных межах з
бойківщыны чы знацяня то нич страшного неє то тіж Украінці якы были
приселены але тоты люди жут як бы продолжыли і нацянці і підляж
ся і Хомщына тоту книжку мож бы было і зробити загальну Але
я на початок я ся не можу з тым справити бо то
дуже велькій обєм того материялу я му повідам же тота книжка має
майже сірі вы тото робили рік єм тоту робили тераз трошка між
мі ся здає же мі іде троха скорше б <unk> сторінов зроблено
бо уж єм троха втягнула ся в тоту Вызнате же вес тяжку
было тоту зобрати докупы тото якоси спрактикувати як тоту зробити то добрый
опис усі Да добре же мій сын геоґрафо по высвіті І він
мі то і потен компютер треба было тоту проґраму якысу здодати якысы
параметры тогой той проґрамы Но слава Боґу перша уж книжка вышла я
думам же друга третя буде скорше ішла Але буде барз дякувала каждому
хто возме тоту книжку поінтересує ся ци ци він дослідник чы просто
так чы дакого буде глядал Я бы хтіла абы том книжком Памят
про тых люди якы так тяжко пережыли тото пересиліня абы тота памят
зо тых люди дошла до каждой людины хто но знає чы він
Лемко чы він не Лемко є дуже люди як не єст Лемкы
Але інтересую ся Я маю ту на Гусульщыні роби єм презентацию Лемківщыны
край нашых предків першой мойой книжкы Я ся не сподівала же Гусули
можут ся так заінтересувати І я вам поєм же жыю ту на
Гусульщыні уж вес як <unk> років І так все ся подивлю як
ім ту добре Жыют собі вшыткы гуцули тішат ся своім крайом співают
своі пісні грают свою музыку і они ся чуют такым єдным народом
А все мам жаль а чого мы Лемкы витак не могли Но
але так нам якоси доля і і тоты звы комуністичны режымы обернули
же же так ся з нами стало но то хоц памятнай ся
лише Я хочу повісти же мі якоси тыж барз робило ся тепло
як Посмотріла м ту в книжці на Тырщану на Тыльову виділа єм
мою родину виділа єм де записаний мій діду моя баба тета і
Тоты буквы як бы зробили ся жывы тота сторінка як бы жыва
промовляла до мене І посмотріла докола тиж знаємы люде родина вшыткы тоты
прізвиска тилівскы вшыткы тоты кого знам родины тотых люди же тепер жыют
доукола Якоси зробили ся мі тепло так од того же они ту
сут подібне пережытя мали ім в архіві коли тиж глядала ріжных архівных
документів про село Тыльова і дивне єст же то єст просто папір
але штоси такє в тім єст незвычайне як можеш того ся діткнути
мож ся діткнути свойой істориі мож ся діткнути свого роду До книжкы
маме аж три вступы бло написаний вступ короткы Софіі Федины головы Світовой
Федерациі Украіньскых Лемківскых Обєднань Далей єст іщы єден вступ написал го Андрий
Хумик голово Фундациі Досліджынь Лемківщыны в США і іщы єден вступ же
написал Штефан Криницкій голово Івано Франківской областной орґанізациі Лемківщыны Я бы хтіла
повісти словами вступного слова Андрия Хомика Він так написал же певне до
того тяжко буде дашто додати Народ почынає ся зі свойой сімі з
імен діда Прадіда Моя память веде поклонити ся старезній грушці што одиноко
стоіт на місци неістнуючой же хаты в неістнуючому більше силівійка на Лемківщыні
Моя памят стукає мені в серце І я розкрываю книгу Ярославы Ґалик
мартирох сімей переселенців з мойой кулись втраченой але назавжды такой дорогоі мыні
Лемківщыны Так чы інакше але мы повертаєме до землі нашых нащадків наша
памят про неє запорука незнищенности нашого духу і величі малого народу Добрі
повіджено малы народы они мали але можна о них повісти же они
і барз великы і міся здає же Лемкы не знам як гнескы
але першы были великым народом і зато заслужыли сой не неєдну книжку
і на таку книгу памяти то точно І єщы м хтіла до
того додати же прошу вшыткых люди якы мают такы можливости і мают
такы задаткы і такы такій мож доступ іти до архівів і дуже
там є документів є над чым працувати треба тото вшытко підняти описати
бо Лемкы за мало пиш за мало так за мало моі зробили
так так так так так так так так так так так О
і іщым хтіла як раз додати же тота книжка я власне єй
хтіла абы пошырювати інформацию тоту в Европі в цілым світі абы знали
же такій факт мал місце На тім хочу очывидні скінчыти нашу бесіду
бесідували сме гнеско з Ярославом Ґалик были сме в місті Яремче іщы
раз припоминам же вышли книжкы Книгы Памяті Лемківщыны <unk> рокы Так она
ся зове і тота книжкы вышли Во Львові в выдавництві Тріада плюс
выдрукувано в друкарні Тріада плюс і то єст лем перший тум де
змістили ся Повіты Новый Санч Новый Торг Куросну і Ясло Далей чекаме
на новый том де буде інчы повіты выписаны і то книжка де
списаны вшыткы Лемкы до єдного же были выселены в Украіну Тота книжка
зови ся мартиролог хоц переважні мартиролог так бесідуют о людях же згнули
о мертвых але ту ту бесідувано о тых же мусіли выіхати з
рідной землі Я бы м хтіла жебы была іщы нова книжка Може
она не была бы така груба Лемків якы ся вернули на рідну
землю Она звала ся якоси бы інакше може то бы была книжка
нашой недіі книжка нашой перспектывы книжка нашой будучности І може як тота
книжка помагат нам памятати нашых предків Але была бы якасы книжка книжочка
якасы інформация яка бы помагала нам вертати гнеска з ємы в інчім
демократичнім світі можеме іхати на лемківску землю Але барз дуже мешканці Украіны
гнеска офіцийні замешкало в Польщы і купили в Польщы нерухоміст офіцийні Купили
сой хыжы купили сой кавальцік землі зробили тото приватні в якыхси своіх
інтересах Але Лемкы могли бы тото в якыйси спосіб практикувати тиш і
хтіла жебы м жебы была книжка Лемків якы вернули Вернули ся додому
Хоц днескы барз дуже люди же родили ся в Лемковині уж не
жыют на жаль то залхом глядати той книжкы глядати в ній свою
родину якы тоты слухаче же сут в Польщы Можут найти свою родину
Украіні то поте до нас Украіну глядайте свою родину бо николи II
поколіня уж не контактуют ся Захоць сям до того жебы глядати і
своіх предків і свойой родины жебы контактувати щыру якую пані Ярославі Ну
а вшыткы Лемкы і не Лемкы видам вас іщы раз дякую Вам
єсте нас слухали Дякую ся слухали в тым нас і прощаме ся
з Вами до Яремчы до Ярославы Ґалик запроводила вас Анна Кырпан то
до стрічы за тыжден Оставайте здоры Слухайте <unk> процент лем на Скракова
а зо Станиславова Для вас будут глядати ріжного цікавого шылеякого Анна Кырпан
і Наталия Асатурян Слухайте <unk> процент а будете мати цілых <unk>