70% #2015 - 70% #179 Ватряны бесіды, 22 VІII 2015
Еп. 2015

70% #2015 - 70% #179 Ватряны бесіды, 22 VІII 2015

•

Опис епізоду

Odcinek jest poświęcony watrze, czyli festiwalowi „Dzwony Łemkowszczyzny“, i zawiera rozmowy z jego uczestnikami. Prowadząca Anna Kyrpan pyta o odbiór imprezy, jej organizację oraz znaczenie dla łemkowskiej mowy, kultury i rodzinnych wspomnień.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте <unk> процент лем не Скракова а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого ся леякого Анна Кырпан і Наталя Асатурян Слухайте сем
<unk> процент а будете мати цілых <unk> Памятай діда Феха наєдного в
доресций степлі <unk> року нежывым до принципіва в рубалі губы Свою пожывлю
лижіли они для ланца наймолодшого сына Вывієм горы зелены сили далекы ах
далекы нах обла білий вигій сы і жей гум летіли Як здоровцы
божы мотери выйтыма очами на нас мрили і мого Найлившого ганца ґафорфы
воложе шпорто ґад ґанцом гору полом ману малюснуй іси І што му
мал решы Шо му мал выісти же нею знано же погнано на
вшыткы інче в горах зостали Чым ся мали розвести Варіка пасині Ягрим
мал стримати Два повічци техлы што Петлий тій Петвы Хмарых стефом горами
гіли Заплі твій што череф прийом Чорноземлі за біл єй в очах
вітсцю што схоплила ся в жмелю замагыл скрываных паха Потыма мого правальну
лемківсу Ах мо горы люпали Сан не грай граху сой сам зо
мил землю воєн кін взято в боі Сан уж же плакали воли
Возді заручну і вахнул шодила приголі і рома од сех чоры і
приван істил Хоц єм пізна гісяна вроглю і чысолицю ансамбль горботка заклицю
до младости свойой студенты і тизю зовыстілом ласужу збітку од біга до
віга давсе свобіду правівску ріду Бога што го гайдучы роздерли і вернучного
сивого мудрого як мудріст народу І полозників присут на Рождество На артий
гречу най ся ти кляре най ся ти веде на щестя на
здра на joko горы хмаро Полозникы білы Половникы добры серед Стефа Видам
вас миле моі слухаче при є мікрофоні Анна Кырпан Днеска зас бесідуєме
гей бы о ватрі але не лем о ватрі просто было так
же ходилом по фестівалю в монастыриску припоминам же то <unk> всеукраіньскій фестіваль
Дзвоны Лемківщыны так офіцийні він зове але такы в народі то повідают
ватры Но то ходила єм по тій ватрі і такы не барз
выбералом але кого стрілом з тым бесідувалом Ігнаска власні Такы Бесіды даю
людям звіданя як ім подабат ся ци не подабат тот фестіваль але
Наша бесіда іде дале но але бесідуєме все о чымси такым же
тычыт ся лемківской мувы культуры традициі о тім што было і о
тім што буде А зачали сме гнеска нашу передачу Знаного вам певний
Юж Кавальця текст Петра Мурянкы зо сцены чытал Юр Дуда Но тепер
бесідую з таком но можна повісти дівочком выглядат на цалком молоды дівця
але она уж оддана То люда з монастыри же тепер мешкат в
Кыйові але все приходит ту на фестів З монастый скы Маю моя
бабуся з Крениці по мамі Венцього святі чуєте ся што це є
выласє ци Вам просто дімал на фестівалі <unk>eo<unk> Я просту была на
всіх ватрах найкы якы почынали сут ту бы такій дуже родинный фестіваль
такій сімайний Він для мене попрачыл зараз того дуже богато ріжных людей
богато не Лемкы він стал віж такій популярный бесіду лишає ся мене
просто такым рідным боце бо своі друзі знайомі стрітрічат язы дуже все
змінює ся не зроди крайсю сторону але приємно што Лемкы цікаві людям
А надає ся што сьогодні досит заорґанізовано Якой ся прокладиты Влас мало
той рудины Ну можливо але і в даякых місцях хоцтва на видно
в покы більше якой зорґанізациі Деякы нібы ся сумує зо той докоів
коли громады орґанізували сама коли го якы зберали ту сцену се мі
прибырали тото так може быти Жде воно розвиває ся і <unk>eo Звістно
там подобало ся тому што по перше ми приізджали в Креницю і
то зовсім такы інчы відсутябо ти Співічуває на своій землі А останього
разу коли мыли тым же знайшли хату моєй бабці і ци взагалі
були тикіджыну Відшукали єй во нашыі тушы є переробили левона є і
тому ждиня така Бішадую ся в цьому пляні быти нібы батіш своі
рідні Бускіды От але з інчого боку все такы тут якыс піш
бішыднійше Богатостю все такы значыт та лемківска спадщына і лемківска пісня Вам
подобы ци носкі я знаю Нє Вы пм Як бы ту лемківску
культуру трошкы зробили своім флахом цик ци є фахові зыціковы Тат трошкы
є моя дисертация про а Технічно про лемківскій одяг але більше про
лемківску ідентичніст скрізь призму лемківску одю більше про то як Лемкы себе
вызначали як вони ставали Не ставали а усвідомлю собі Украінцими але такыма
окремыма Украінцими Цікавыма Украінцими якы видно в лаєзі Наприк Лемківскій лакы протеше
він набрал все богато якыхос рыс світло від словацкого ци відпольского він
має такы усновположні рыс украіньску костюму наприклико прирівны лемківскій і львівскій костюмы
там слуявы Сокальщыну там є дуже богато схоже гыс та они інколи
просто ідентичні а ты самы <unk> скляд самого строю костюму якій з
оздоблиня і так дальше ты коли батішы ну цікавиш ся одягом інчых
реґіонів ти батішы Лемкы в них в контексті ци овсого украіньского але
попри тевы іхнім никым плюсом што внинчых народів набрали дуже цікавых рыст
три іх цікаво і зробили такю своі зюмку якрізня выкі яку ґуцуль
дуже одрізняют ся на проґат і Лемкы ташты Берлины Якій Ваді вам
найбільш подубы Бо мні признаю ся мені дуже подобає ты вынехід зышыти
вчувані рукавы і выкорстовувати як кєшені або зачіпати сорочку ззаду завязувати на
шнурок шуб не мучыти ся таксти є в Закарпаті не теше одягают
сорочку засіпают єзад ся якій Е ся якій Мені дуже подобы єт
оздоблиня лемківскых сорочок оци при збыріню вланы Це дуже выглядає так попаньскы
то так непосиляньскы дуже ошатно О ты вно може є завды дуже
зручно на прокєд меди з там выступає Оле тым має такій гарный
гарный выгляд Не там з тымань мі дуже подобы ци ці куміры
такы долгы і якы там підрізняют ся але такі они дуже цікаві
Утну Вы ніколи не пробували накрохмалити і укласти фоцелик так як то
має быти Я дуже хоцю мне не маєте такого фецелика Добре е
і е на якій станіі ваша робота є на стадиі де писаня
статі збераня такой першой інформациі і зараз євіше замаю ся теорию досліджую
питаня як в різных рінах дивили знацю ідентичніст самы на нацийональну ідентичніст
на етнічну реґіональну тоблиці співідношны акци в Лемків было і як си
розвивали од такы фестівалі акциі надихают вас до вашой науковой роботы Дуже
Бо я зустрічаю ся з знайомыма які теж з тым займают ся
острічаю сидит микій носит реконструкциі чест навіт старий одяг хотя його не
мож сторінно знайдут і на ном надыхає В якых Выли музеях шолом
никій музей напевно не ємківскій одяг і молі іншій кісціка реч вам
найбільше сподобит си З недавник тым покыкы мы были вырыжанах і в
них там єгарный такій стріну там сурочку в них пізнійше Але є
цікавый лайбик спідниця є народне мистецтво вышыкартины одной мыйстрену музею там і
<unk> Пленуютку поіздку серйозну в Польщы і в Словачну шыпукувати по цих
всіх такых дочках Од тому шу коли мыли в Крениці мы цього
не побачыли а поіхати куди дальшыма антимент не мали можливости але ци
плянує ся В мене особисто часто Не дуже ріжны вражіня бо часто
тут крім добрых стилізаций і автентичных костюмів можна зустріти казна Щура і
мні інколи дуже неприємно на це дивити ся і соромно што люди
думаючы ся лемківскє там власны маткові чутя є І лемківскє теж не
думаючы ци украіньскє і переконаня што матлі волошкы ци продавня украіньска выйшыпка
і так звыжеплюючы питаня Я думаю іщы гыду кладете рук сю бы
надалі были писівці Ну мают наш проекция Крувици коли мы выклаєме з
нашой колекциі речы з цілой Украіны давні Суродчкы Одяк і т в
інтернеті Вітуальный Музей Одной з основных мутковыма мета є теж люди бачу
лиш нас было <unk>ÌaДC не інкулегуют на райці там зволийні кажут ойты
шытотарск долго поясню ци тавы боже не знают зло Добре то власне
я думаю шмику ся поговорим але треба сказати што є такій Є
така спроба зробити віртуальний музей Наші Що є в тым віртуальному музеі
Одяг кераміка народні картины як по недавні світлины Устав з Войде мож
далеко іти до музею а можна подивити ся на сайт Кровец і
там знайти цікаві автентичні реці і підписы о што ци єй звід
Такой коли мы знаєме звідкід в музеях напры выставляют не всю колекту
тік і частинку а в віртульным музеі ми не вмеджені простором яковис
примістня і мы можеме выставити всещю нас яд в останній решті мы
можемо сказати жто носує може долучати ся до цього Далек шує в
них одна дві сорочкы десят Од Мы Мынов навчаємо як правильно фоторохувати
як правильно описувати різмылаємовкы Мы підписуємо ліцийну угоду люди можут будуцяти ся
не мают прованити своі фотоґрафіі они підписуют іх як завгодны як вони
хоцют там ци своя колекция ці якась назва і люди можут бачити
іхні іх іхні речы на сайті віртуальным музеі і плюс мы зараз
выспілпрацуєме з европеаною европейскую меражю музейных сайтів і ці реці будут бати
люди з Європы треба розшыфрувати Яй мій ціловік Юген Добра дякую дякую
высвіте дякую і додає провіов Сі сы водиля ти Ритар бой Надіза
тале фурбов нема Ритар Мыли слухаче мы Гнеска зас на ватрі в
монастырисках же было <unk> дві <unk> серпня Але нска даєме лем маленькы
фраґменты того фестівалю а більша част нашньой передачы то бесіды з людми
котрых стріли єм на ватрі То то тоты фраґменты так медже бесідами
а тепер зас невеликє інтервютва слова до <unk> ЛЕМ Якы Вашы вражыня
вча Адам Юрка Заступныка віданя Лемків Я перший раз тут я в
імені Обєднаня Лемків репрезентую на запрошыня кожна Лемківска Ватра єст добра бо
притіхат Лемків А технічні і так так шукати собі што там єст
красні аж то брыдко То тото є натура людска і кожна ватра
є позитывна Є є і притігат Лемків і прошу повісти одкаль притігнула
ласкільку кільометрів тігнула ся бы притігнути Ой то думам но десі так
тисяч кілометрів Одкаль є приіфала з Ліґниці Ліґниці Сімсто буде Но може
так буде Вы самы пришли Ні ні ні ні ту авто сме
приіхали товарискы але думам же в наступным році прият нас Кузвеце Было
бы барз добрі бо маме ту мало Лемків од вас і барз
дуже Лемків мают родину в Украіні Але коли перше якоси більше тримали
тоты звязкы тоты контакты то тепер на жаль особливо молоды поколіня чогоси
уж не хоці ся суіти і думам же вертало бы і власні
тепер в тым тяжнім для Украіны часі жебы приходити приходити найперше до
свойой родины а уж пізнійше там на фестівалі на інчы акциі але
найперше жебы каждий жебы выаітували жебы каждий пришол до свойой родины Я
дума Може тота родина зукраінізувана може зрусифікувана може яка але треба зачати
бесідувати І товды може стати ся чудо же можут однайти ся слова
давны зобыты і однайти ся давны контакты Прошу Вас тото далей провадити
Звого боку то з мой родины нихто не выіхал на Украіну не
буде портуваний і для мене ту приізджаня ты єст на таку свіжу
землю Але тіж треба повісти же през тото же Польска влошла до
Юні до тото же люде жыє ім ся краще або гірше як
то можна як то в кождых родинах то треба тіж жебы тут
ту тіж были якєси готелі якса інфраструктура жебы сме могли собі ту
вынаяти приіхати і зме чути же сме ту ся добрі чуєме І
можу повісти же я кус здивуваній барз позитивні што што Лемкы на
Украіні мают почутя того чути ся же сут Лемками Правда што барз
дуже ту затратило молоде поколіня лемківску говірку але думам же тото же
чуют ся Лемками то єст то тіж дорога штобы шукати Шукати знаня
кым были моі родиче кым были моі дідове і то є надія
же на Украіні Лемкы будут і будут барз долгы і яйом лемківскым
в Польщы вычывидні мали можливіст видіти і бесідувати з яйцями лемківскыма як
были в монастырисках якы сут в Украіні так Гей вас не здивувало
такє же лем може трує з них знают бесідувати по правні по
лемківскы Знате то неє просто оцінювати чловека котрий мал Його істория жытя
і родины Ґвалізна Но так але діяче Я розумію же наприкляд дахто
не потрафит але тоты лідеры орґанізациі як глас Бо я чую коли
вашы лемківскы діячі в Польщы деси выступают наприк приіхали в Украіну і
выступают то выступают все по лемківскы а в Украіні тото єст барз
рідко Вас тото не здумувало Ци Вас то нормальні принимате З того
боку тіж я мушу так ся в серце глапити же як ми
ти приізджаме то тіж яко з польскы маме барз же польонізмів в
собі І мова нашых дідів была кус інакша хоцкі думаме же то
єст чысто по лемківскы а тіж тіж для нас єст то тіж
дивне же ту є дуже украіньской літературной мовы в тій вігмові і
оні примают яко лемківство І найважнійше тото же жебы творити тотот лемківскій
світ Чы в Польщы чы на Украіні Бо Бо то є надія
што Лемкы будут Чули сте же очывидні по лемківскій Кы менці біль
ся добрі бесідувал пан Ігур Дуда він бый провадил тис він єст
редактором Ґазеты Звони Лемківщыны Но і може іщы двоє троє ту люди
котры бесідували зо сцены Якы у вас єст Сут такы люде о
котрых можна повісти же они найліпше знают лемківску муж ін на ных
можна ся взурувати Я бесідую так дуже о тій справі бо мі
ся здає же в Украіні то єст проблемы Напевно напевно процесы затрачыня
загубліня мовы на Украіні то видно але треба тіж повісти же <unk>
процент Лемків выіхало на Украіну Доколи пишут ту книжкы як бы в
лемківскым языку но то там тілько блуділ ся страх але з другой
стороны не мал бы ся навчыти Але єст такы тиш в Польщы
напрытам часопис радайме НАТО і там Е не знам якысиы языці бо
ани по украіньскы літературно не написано ани по лемківскы тыж А думам
так же редакторам выглядає же єдна статя єст по украіньскы а друго
по лемківскы то не єст ани єдна так ани друга так Думам
же то єст велика проблема зато дают звіданя ци сут такы люде
же мают такий язык же єст гіртьонґ і они могли бы быти
прикладом для інчых Послухайте я думам так кодифікация лемківской говіркы ци лемківской
мовы як ті будеме звати з одного боку помагат тым котры затратили
мову цілком або мают проблему з вельком польонізацийом свойой мовы Але для
тых Лемків котры ся выховали з хыжы і памятают мову дідів і
прадідів Часто кодифікация нищыт мову конкретного села Цікай Напр напр тоты кожне
снело на Лемківщыні мало своє своі своі слова котры были для нього
такє приписаны котры котры трактувано же Як Лемко з другого села повідал
так так так так так так так так так так так ся
з нього сміяли же то єст тыж не наше Е Ваша родина
села Е з Новівси з Новой Веси і зо Щавника Але три
четверты з Новівци так што я думам же моі слова сут барже
барже новівсяны Бо Штавник то однак однак кусцьок єст інакшый І якы
нищыт кодифікуваний язык му окремого села му яком послугує ся конту Просто
Як ся пише не так як ся важає же то єст лемківска
літературна мова то то то тото слово ся вышмарят А як тото
слово жыло в моій родині од поколінь і тото слово означає любов
до мого діда до мого прадіда до родичів то єст то моя
лемківска мова і я той мов ся бым николи не вылек ци
повідали ой тім вашым приятелям ту з якыми сиділи сте при вині
при Бивій при палюнці при вечери при біді ци ви тото што
тепер Выповідали Я думам также же Акция Вісла ци ци ци власне
ту переселіня на Украіну вказує односно што говірка лемківска ся так міцно
вымішала што мы не маме права коли ся зыйдеме так товариско так
при ватрі до кінця си поправляти Тото повинно зробити науковці історикы і
барже барже так науково А нам просто повинні сме ся тішыти же
сме ся зышли Я барз тішу ся же вы пришли гел зялам
легкой і приємной дорогы домів і легкой і приємной дорогы зас за
рік до нас вазалідыкую Варп приємні ме бы дякую слова до <unk>
ЛЕМ якы Вашы врожыня вчаред насказ Ватры Адам Юркы Заступник Обєднаня Лемків
Я першый раз тут я в імені Обєднаня Лемків репрезентую на запрошыня
кожна Лемківска Вадра Єст добра бо притігат Лемків А технічні і так
так шукати собі што там єст красні аж то брыдко то є
натура людска і кожна ватра є позитивна Є є і притігат Лемків
і прошу повісти одкаль притігнуло ласкілько кільометрів тігнуло жебы притігнути Ой то
думам но десі так тисяч кілометрів Одкаль е приіхалиці в Ліґниці <unk>
буде Но може так буде Вы самы пришли Ні ні ні ні
ту авто сме приіхали товаришкы але думам же в наступным році приіхат
нас Кузвеце Было бы барз добрі бо маме ту мало Лемків од
вас і барз дуже Лемків мают родину в Украіні Але коли перше
якоси більше тримали тоты звязкы тоты контакты то тепер на жаль особливо
молоды поколіня чогоси юж не хоці ся суіти і думам же Вертало
бы і власні тепер в тым тяжім для Украіны часі жебы приходити
приходити найперше до свойой родины а уж пізнійше там на фестівалі на
інчы акциі але найперше жебы каждий жебы выадітували жебы каждий пришол до
свойой родины Я дума може тота родина зукраінізувана може зрусифікувана може яка
але треба зачати бесідувати І товды може стати ся чудо же можут
однайти ся слова давны зобыты і однайти ся давны контакты Прошу Вас
тото далей проводити Звого боку то з мойой родины нихто не выіхал
на Украіну не буде портуваний і для мене ту приізджаня ты єст
на таку свіжу землю Але тіж треба повісти же през тото же
Польска влошла до Юні до тото же люде жыє ім ся краще
або гірше як то мож то в кожных родинах то треба тіж
жебы тут ту тіж были якєси хотелі якіса інфраструктура жебы сме могли
собі ту вынаяти приіхати і зме чути же сме ту ся добрі
чуєме І можу повісти же я кус здивуваній барз позитивні што што
Лемкы на Украіні мают почутя того чути ся же сут Лемками Правда
што барз дуже ту затратило молоде поколіня лемківску говірку але думам же
тото же чуют ся Лемками то тіж дорога штобы шукати Шукати знаня
кым были моі родиче кым были моі дідове і то є надія
же на Украіні Лемкы будут і будут барз долгы Сте і яйом
лемківскым в Польщы выочывидні мали можливіст видіти і бесідувати з єцями лемківскыма
як были в монастырисках якы сут Украіні так Гей вас не здивувало
такє же лем може трує з них знают бесідувати по правні по
лемківскы Знате то неє просто оцінювати чловека котрий мал Його істория жытя
і родины ґалізна Но так але діяче Я розумію же наприкляд дахто
не потрафит але тоты лідеры орґанізациі як глас Бо я чую коли
вашы лемківскы діячі в Польщы деси выступают наприк приіхали в Украіну і
выступают то выступают все по лемківскы а в Украіні тото єст барз
рідко Вас тото не здумувало Ци Вас то нормальні принимате З того
боку тіж я мушу так ся в серце глапити же як мы
ти приізджаме то тіж яко з польскы маме барз польонізмів в собі
І мова нашых дідів была кус інакша хоцкі думаме же то єст
чысто по лемківскы а тіж тіж для нас єст то тіж дивне
же ту є дуже украіньской літературной мовы в тій вігмові і оні
примают яко лемківство І найважнійше тото же жебы творити тотот лемківскій світ
Чи в Польщы ци на Украіні Бо Бо то є надія што
Лемкы будут Чули сте же очывидні по лемківскій Кы менці біль ся
добрі бесідувал пан Ігор Дуда він высеній провадил тиш він єст редактором
Ґазеты Звони Лемківщыны Но і може іщы двоє троє ту люди котры
бесідували зо сцены Як у Вас єст Сут такы люде о котрых
можна повісти же они найліпше знают лемківску муж ін на них можна
ся взурувати Я бесідую так дуже о тій справі бо мі ся
здає же в Украіні то єст проблемы Напевно напевно процесы затрачыня загубліня
мовы на Украіні то видно але треба тіж повісти же <unk> процент
Лемків выіхало на Украіну Доколи пишут ту книжкы як бы в лемківскым
языку но то там тілько блуділ ся страх але з другой стороны
не мал бы ся навчыти Але єст такы тиш в Польщы напрытам
часопис радайме НАТО і там Е Не знам якысиы языці бо ани
по украіньскы літературно не написано ани по лемківскы тыж А думам так
же редакторам выглядає же єдна статя єст по украіньскы а друго по
лемківскы то не єст ани єдна так ани друга так Думам же
то єст велика проблема зато дают звіданя ци сут такы люде же
мают такій язык же єст гіртьонґ і они могли бы быти прикладом
для інчых Послухайте я думам так кодифікация лемківской говіркы ци лемківской мовы
як то будеме звати з одного боку помагат тым котры затратили мову
цілком або мают проблему з вельком польонізацийом свойой мовы Але для тых
Лемків котры ся выховали з хыжы і памятают мову дідів і прадідів
Часто кодифікация нищыт мову конкретного села Ціка Напр напр тоты кожне снело
на Лемківщыні мало своє своі своі слова котры были для нього такє
приписаны котры котры трактувано же Як Лемко з другого села повідал так
так так так так так так так так так так ся з
нього сміяли же то єст тыж не нашы Ела З Новівси з
Новой Весы і зо Щавника Але три четверты з Новівци так што
я думам же моі слова сут барже барже новівсяны Бо Штавник то
однак однак кусцьок єст інакшый І якы нищыт кодифікуваний язык му окремого
села му яком послухує ся конкретніч мож Просто Як ся пише не
так як а як ся вважає же то єст лемківска літературна мова
то то то то то то то то то то тото слово
ся вышмарят А як тото слово жыло в моій родині од поколінь
і тото слово означає любов до мого діда до мого прадіда до
родичів то єст то моя лемківска мова і я той мов ся
бы м николи не вылек ци повідали ой тім вашым приятелям ту
з якыми сиділи сте при вині при Бивій при палюнці при вечери
при Бі тото што тепер Выповідали Я думам так же Акция Вісла
чы ци ци власне ту переселіня на Украіну вказує односно што говірка
лемківска ся так міцно вымішала што мы не маме права коли ся
зыйдеме так товариско так при ватрі до кінця си поправляти Тото повинно
зробити науковці історикы і барже барже так науково А нам просто повинні
сме ся тішыти же сме ся зышли Я барз тішу ся же
вы пришли гел зялам легкой і приємной дорогы домів і легкой і
приємной дорогы зас за рік до нас вас гаю варт приємні ме
были деякую дія на чым А діачом цо новує юнак сой на
юґли ци два не слухают Воли З Нагород суп на ству сынків
Красувалю Лемківской Культуры Зволи Лемків сіри вісі моноску Моє імено є Микола
Миколай Мушынка но а є професор університету а доктор наукы і академік
Нацийональной Академіі на Украіны Выж ту не першый раз і все в
тотім слови дідаль обличіню то ем скурова Я скурова там єм народил
ся і там народили ся вшыткы моі предкы Мене часто питают де
моє коріня в Украіні а я говорю так Моє коріня є в
курові і там діда Прадіда Але за такою родиною традицию Моє коріня
є прошу Вас бесідувати так як в курові ся бесідує Яы намагам
ся бесідувати так як в курові бесідуют Явлі то проше но власні
Як вам ся сподабало ци не сподабало ся ту на фестівалі были
юж ту не перший раз ци єст якійси проґрас ци реґрас ци
як бы што ту вас притігат гев же приходити уж кількоразів но
ту в монастырі ска Были єм на першых фестівалях Лемківскій Ватра або
тепер то дзвоны Лемківщыны і можу повісти того року єм был то
уже дес <unk> або <unk> Лемківска Ватра якы я того року є
бы лем Ждынє былам в Свіднику де Фестіваль Русинів Украінців Словацины тепер
іды Якє з тых святы Більше вам ся подабат Мушу повісти же
найліпше мі ся подабат Тот фестіваль ту во монастыріска чом бо і
до Тернопильщыны мам якыскє такє особне ставленя до жодной области Украіны єм
так неповязаный як з Тернопильшыны Але сієте в Словаціі і в Словациі
певне маме найбільше лемківскых ци русиньскых фестівалів В оправі в каждым селі
роблят якійси якдан села і каждий вікенд єст неєдно але в літнім
часі тілька імпрез і Бывате тепер на тотых імпрезах На каждым скоро
на каждым быват окрем Свидника якы того року уж вышли ся першый
раз Є такы три інчы яко центральне мово емоциі Камьонка Фестіваль фолькору
є урядина Зберайме своі традициі но і є фестіваль духовной Пісні мыс
Лаборцик тепер і Сміє Но іщы є ціль інчых такых А я
намогым ся быти на каждым Але на прашывці про мене є найбільшый
фестіваль так світовый фестіваль мойому рідному селікурови Того року был же VI
річник А то є повязаний з польском Лемківщыном Там проходит нов В
Польщы є фестіваль Світ під Кичером то орґанізатором є мій дуже добрий
приятель Юрко Стариньскій Ном він скликує зо цілого світу Фестівали Народносных Меншынчы
хоц оковисти же зо з тых двох тыжнов єден ден вже четвертый
рік проходит в Куроґі Так в такый спосіб і ваше село єст
фестівальным єст центром культуры Так так є фестіваль русиньской культуры але особливым
фестівальом нияке село в цілій Словациі нема такого жебы того року з
Пурто Ріка з уж Бразилиі пришли з Арґентины з Но мали прити
з Украіны але не приіхали дванадцет колективів было но а головныма якой
є мій колектив якы я заснувал перед <unk> два роками то є
курівчан Він <unk> років еґзистує безперерво Но был такій час же в
<unk> роци Мене звільнили з університету Пят років єм працувал такохозви як
оно ото хто там пастырскы колибі сам єст так смутно єдному но
так за своім до селя на піло на тото выпите нота з
директором школ зме осную якы колектив Він істнує вже <unk> років але
я з ним спілпрацую <unk> рокы Яко бы перед тым то был
такій якы нажурневу революцию на такы свята выступал а ям му дал
такый фольклорный характер так же од <unk> рокы Выключно фольклор мого рідного
села є в нього То є правда єм щастний тым же тото
сімя семячко якє засіял перед страце двома роками воно ще і тепер
дає пльоды же вымінило ся понад <unk> люди А то село невеличкє
<unk> обывателів а <unk> циґанів якы не берут ся з ним в
нашым фестівали Но так же уж в тым курівчанові выступувают нуци родиче
І дідове А до цікаве Виділа єм дас в інтернеті же вы
долучыли ся до літньой школы русиньского языка і культуры жебы мале тоты
студенты школы мали понятя про фольклор про народну культуру є і вы
власні помогли ім тото для себе одкрыти так Та хто тото тото
тото тото тото было і яка єст спілпрацы в тым тім році
выды спілпрацували Так я вже четвертый рік спілпрацую то є така школа
літня школа русиньского языка і культуры так ся офіцияльно называт підворувана владом
Словаци Дотацию дає на тото і медженародныма орґанізациями Там приходят з Канады
з Америкы люди якы глядают своє коріня молоды люди якы градают своє
коріня Полюіна з іх уж не зна по лемківскы бесідувати Власниє того
слова не гварят Лемкы Ні Русины так або Руснакы До так вони
звернули ся до мене цбы Я не ішу там цитати як специялист
з русиньского фолькору є гея але я не узнал вам кодифікуваний ваш
русиньскій язык Як хочете я буду свойом гуркою свого рідного села лемківской
говериі я кождый раз говорил своім студентам Выходите тадиль на такы лекциі
так І я ім цітам од селекциі то є по <unk> годины
на ден або тридны і семінар Я ім цітам говірку і свого
рідного села Там є перед тым была така професорка з Америкы Патриция
Кравцик але но так вона записувала то бы была до убіда на
моіх лекциях о повіди тым чытала тоту што я говорил тым што
по анґлицкы Я хочу оповісти нашым слухайцям же школа русиньского Языка і
культуры там приходят даякы люде же кус знают русиньскы ци інчы словяньскы
языкы але приходят і такы же бесідуют лем по анґлицкы І для
них сут окремы курсы напреґат пані Патриция Кравцік она провадит Тото для
такых тоту як бы культуру русиньску представлят для в анґолицкым языку а
вы як бы тото цітали русиньскы курсы русиньскє словорівци Окрем того я
каждый оце як закінчыл святкую так я іх беру до свого рідного
села а той мій колектив єм придведе цілы ціля ціру саля ци
якы стусовы так обрядок А на то закінчує ся в пілноці тыку
Забавол музыку прио ным так же они вшыткы село ім отой колектив
Ест вшыткы курівскы стравы мочанку слючанку тото вшытко што ся на вісі
ідли єсте же ним можут прібувати є на смак та што то
єс культура тота Но так же перед тым іх вожу подахторых русиньскых
селяв кажут што ту деревяна церков в туршанах ситом інчым Заведу іх
до бардєвскых купельок де музеі під голым небом русиньскы культуры там є
<unk> процентів з нашых Но і тым мій сусід ма такій приватний
сканзен Так єден семинар робиме о там же они прямо можут зайти
до той хаты як то вызерало так же сут дуже задоволены тыма
моіма семинарами каждий ріг заведує ся до Креници до музею Никіфора і
памятника Никыфора Думам же то барз добра практика і мі барш клада
же неє такого о чогоси подібного в Украіні Не знам чом Якы
думате ци Украіні може просто того не треба якого си такого Но
дайменато то єст в Пряшівскым університеті така окреме є інститут Русиньского Языка
і Культуры а Могло бы быти штоси такє в львівскым іванофранківскым Тырнопільскым
дайменато університетах Я знам же была якасы якоси выізджали специяльні до Тернопівского
Педаґогічного Університета так Е Як думати ци могло бы дашто подібне е
такє быти ту Но каждый рік моіма слухами є і студенты з
Украіны до конця того року была Одна аспірантка штуде докторанка была дуже
задоволена Украіны Леде стуц низу Закарпатя ледес або з Льві звола або
з Тернополя летежы Я думам же тото є дуже потрібна форма як
пропаґувати свою культуру Я на першій лекциі говоря є прихыльник украіньской орієнтациі
Як видите я з выступом перед вами з Шымченком або Стризубом значы
не поважую Русинів за окрему нацийональний судце але ціле жытя Роблю зберам
тот фолькор не лем лемківскій фолькор не лем на Прасі ці Яле
і на Закарпаті і Румуніі в Югославіі і в інчых краінах і
єм тому специяліста Нок буду Вам говорити тото што єм дотепер якозискал
ну а вам то практично покажу на В прикладі мого рідного села
де вырождем дитинство прошло дотепер слав не варто чере одраз студенты можут
видіти жыве і жывый фольклор І жыве вшытку в цілости як бы
не музейне ажыле Но тым веце выбытся жыла з корушу село обовнеска
неє проблем тото вшытко на то ціти на відео Но і каждий
той фестіваль тепер ся вертам ґу тому міжнародному світ приходит до курова
Так є двойгодинова або <unk>годиновай зазнам то <unk> примірників замовляє воєрідне село
і о то пошырює по тым што не жыют в інчых областях
ні Деведицко Одеме не світ диде ото ци в двох частинах о
ци каждой по дві годины Так што тота культура і тоты колективы
якы приходят з цілого світу они ся доставают і до посередництвом того
деведечка до шырокого світа як А то є дуже важливо Посмата таке
маленькє тоно яс річ што там выступую я выступу Стариньскій мы говорим
од лемківскым діалектом так шо і тота є така форма пропаґациі нашой
лемківской культуры дуже діяла Выдтым повіли же Вы мате може інакше погляды
як орґанізаторы тотой школы до літньой школы же декляруєте же Русины то
част украіньского народа они мают інакшы погляды не мате на тым ґрунті
непорозумліня ци што з Зо студентами не мам але мам великы непорозумліня
зо з такыма уропатрийонтами украіньскыми Га Мушынка пішол зо Русинами на спілпрацу
а мы з єма не хочеме ничы сполочного мати а тото єт
вию сь як бы економічні Украіне Я вішли сте до Пряшівску Університу
і дам што такє одпові певна частина людей мене поважує за неканонічного
Украінци може быти Украінец якій іде чытати лекцию Русидо Інституту русиньского але
я говорил як бы там піше была школа японьского або кітайского або
якого інчого так я піду там чытати пропаґувати свою рідну культуру бо
я говорю о своій рідній культури а ци говорю по украіньскы ци
яворю по анґлицкы ци ваворю по Ішы то є другорядна справа Е
то е ну то як бы Вы зо собы вы з орґанізаторами
не мате жадных конфліктів лем Вам зашмаряют великы Украінці же штоси не
тади вы пішли да су орґанізатор шли з русиньской роды тале Не
вшыткы сут нам мойому бо цияковых тота не мате інчого фольклориста чом
сте там ушынку украінизатора взяли і так дале так гін і з
іхнього боку Але на щастя там цитат з історию наприкат каждый рік
професор Маґуці Маґоцио я знаю ся як од студента Він Вцятых роках
моєму был аспірантом на кафедры украіньской мовы літературы одчуде мы ся дуже
часто зустрічали Він кажду свою роботу посылят я кажду свою роботу Йо
Так них ме колеґы Я узнаю його яко кваліты науковы істориі медже
інчым тепер є рік Шептицко Єдиной Маґочы написал моноґрафію о Шыптицкым дотепер
не переконана ґницкой мовоюсла в Америці і тепер на останньому чысли християньского
голоса як найбільшу авторитет посиляют ся на Маґочы украіньскою мовою але по
За тоты рокы же незалежна Украіну до Прошептицкого выдано дост дуже і
выдано такы знаты моноґрафіі навет і єст то выглядат же Маґуці написал
найліпше Нє першу А перху най першу На першу а на перша
вона Коли щы на Украіні про шыпічку Любожню было Є но то
певне но то был <unk>шескій просторнік і так Мили моі слухаче може
зробиме кусцьок музичну перерву а то буде зас фраґмент фестівальной проґрамы Хто
лем тепер влучыл радийо то повім же два раз оповідала м в
ріжний спосіб о фестівалю в монастырисках же одбыл ся <unk> другого серпня
в монастырисках коло монастырс коло районного центра Тырнопільской Области і гнеска тыщуєте
фраґменты того фестівалю но а тепер власні бесідуєме то єст третя уж
гнеска Бісіда наш гізд до Микола і Мушынка з Пряшівской земли но
і зас Робиме маленьку перерву і вертаме ся до бесіды зас з
паном Мушынком В новым прояму продвановск Народны Горра до цина Бульсу высопий
до Горы Усаду Для вас векона проводжы дні писиі Олі не будут
сым болювати женуля лемківска прісна стари папы патри хробли жебы сук <unk>
Ту было зонуґлювано же тота територия де мы сідиме буде як бы
музей як бы сканцин як бы штоси такє Але тото што видиме
ту то не єст жадний сканцин як Такє моє виджыня же то
єст і тоты хыжы же повіли же будут як бы лемківскы они
не лемківскы ани близкы сут якысы понятя терміны што є скансен напр
тот же самый скансин во Свиднику То єст кансен нормальный зроблений науково
як належыт і вшытко выглядат природно і хыжы автентичні перевезены з конкретного
місця в середині вшытко уряджену уладжену так як ма быти в такій
хыжы навет два зонкы роснут Але ту яка ваш думка бо ту
было бесідувано же то буде як бы лемківскє село тот місце де
тепер смер якій мате погляд на тото што ту єст І очывидно
выли тиж музею там коло автостациі виділи сте тот музей як выжате
што можете повісти про тот музей ясне то не до порівняня до
музею Свиднику просто певне неможливо рівняти як оно зроблено і іту Але
прошу повісти што можете власні як науковец же на тім ся розуміє
же ціле жытя робил кілько з дурі што можете повіти Дес пят
років тому Яром міста ЕС Монастыри ска сме ся договорили бо тото
сте ям говори то не є той псевдо фольклор швиту робити курцьму
выворите такы такы такы але неє проблема яку привести єдну ориґінальну хыжу
з Лемківщыны А єдну ориґінальну хыжу з Пряшівщыны я можу забезпечыти Вам
перевіз ціле але то вымусите тото я не мам на то грошы
але дуже туній грош мож купити буд яку якым коли всели стару
хыжу і зато же она рублена без єдиного клінца Так мож перерозобрати
позначыти і перевезти так як ся перевозат до Свиницкого роби Як ся
робит на професийональным уроню Його то захопило і навіт написами єй ци
я бы не міг оце орґанізувати доконця єм нашол таку хыжу же
то бы мож было яково в томто але то мусит пойти до
того і консульство і посольство Украіны жебы то іщы на офіцийны але
были перевыборы його не обверали і тота заглухла нічого з того не
рішыла Што можете повісти як то єст што то єст кошто і
Тото што міділь же тує на такій невеличкій териториі Ужнеска є <unk>
ци пят музеів яко ту тепер єголошене Я іх не виділ <unk>
є велика справа То як початок початок виділи сте тот музей же
єст давнійше тамточа автостациі ы Ага а Віді лем бідів але уж
скорійшевы Но так то є добре же зберают ся яко тото што
іщы сяту заховало зой лемківской культуры бо то є остатній час остатній
час коли можна позберати іщы штоска тоте як важне близшыґотец яко малштоска
таке што му было дороге Вам то є тіж дороге Але Вашым
колеґиням яко то што вы сме рад на склитник бо то є
немодерне А тот музей што є при автостанци мал бы быти такым
збірным пунктом тых Материялы якы были привезены З Лемківщыны бы створены ту
але якы свідчат о тым жывоті якы О так ся роблят музеі
в цілым світі так але то люде были ентузиясты зберали е вшыткы
зносили хто іщы з дому што привюз значыты з Лемковины Але тепер
ту творит ся як бы но тота земля уж належыт О Она
єст для той ціли призначена і ту творит ся як было повідяно
лемківскє село музей лемківскє село Але ци то єст нормальний скансенс ци
то є што яка ваша думка бовім свою думку я нараз уж
звідувала ци єст чловек ту же Ма таку компетенцию єст науковцьом од
того же може быти куратором того цілого музею і мі повіли же
не потрібуют науковця бо они Лемкы а Лемкы они од себе так
мудры і они просто щыро люблят вшытко Лемкі ківскє і зато науковец
што бы ту робил е До з того же вшыткы мудры люблят
своє но то ей Я абсолютно погоджу ся з тым тоты шільницкы
музеі Тепер з меншы ст але тоты одборны процивници сут скутуючы специялисты
і директор музею Цополиґа єст подружя Варголовы Натялка і т скутосиі значы
Пушкар є специялист в свойой справы і они роблят дуже добру роботу
на професийональным рівні Того року в Польщы Кафедралы Етноґрафіі Фольклору в Кракови
І в іншых містах оце слупска выціпу зелену Ґуру по не знаме
є катедры етноґрафіі а в тых є специялисты і ниц бы не
вадило най бы был Райнфусобы як бы інчы они Але специялист в
ты области а він бы найробил оце в тым безспециялистыв То буде
аматорство то буде якоякони не перекроцит тоту границю самодіяльности так же я
всіми десятьма Я наприклад на превеликій жаль і свідницкій музей перестаріли о
там тепер девят працівників але всі майже пізіну віку Але ниє молоді
яка бы Але є молодь словацка а є молодь русиньска яка позакінчувала
і я бою ся же они візмут до своіх рук отот музей
і провадят так як не треба то пожут мы з Украінцями не
хоцім анич бо там має вілит ся сне богатства за наукраіньску фольклору
то іх картины в празской школы і так і так Но як
тот Ні нехай буде Музей Украіньской Культуры а нехай буде музей русиньскы
Но Але як той плюг розділиш на русиньскій і на украіньскы як
тоту хату тота є русиньска тото є украіньска то є неможлива так
тут мусит быти специяліста якій то Я наприклад Моя внучка од ся
вывчає етноґрафіі украіньску мову же не <unk> в Празикарловому Університеті Но но
так не знам ци буде бо то низке тяжко повісти за кого
ся выдаст де буде даль буде одборницт або в тых хто в
украінистици і В етноґрафіі фольктици тым вече же дугарну спивади часто ходит
на фестівали так дале в нове в тым то для того жебы
в якійси спосіб лишыли ся для нулых ґенераций наше богатство Тото найважнійше
што мы маме то для того маме мати специялістів жебы указали што
іх єст цінне а што ні так як не буде специяліста так
не буде наукы Ан як не буде наукы так вшето пропаде яково
в том тото мы можеме хвалити як Не быти специялиста якій был
Фіорарадко Легса на прикра він сурбил народне пісняцкой Лемківскій то є на
великому рівні Не быти такого специя як бы Ярослав Полянскій До рокы
по його смерті еґзистує Столкы столкы записы але ніт не достане ся
тото на світло До мене звернули ся жебы я написал статю Ярославови
Полянскому я написал солідну статю Але тота статя ся достала аматором до
ру А Мушынка то не так є на так І не виды
ани піснє полянско ани моє слитя о полянскым якій был моім дуже
добрым приятельом і так дале і так дале Так же тоту потуру
підтримую вашу ідею же як дашто треба робити тот без специялистыв ту
не рушыме ся з місце Видите наприклад так повіли ту в тім
місци де мы лемківскым селі повіли най бы од каждой области была
хыжа І но чловек котрий тепер юж не рядил але рядил нашым
Івано Франківскым областю дал такий розказ І зробили тоту хыжу стоі там
як бы од Івано Франківской области Але она не манич до Лемків
Стоіревяна хыжа Але она не манич до Лемків Но і якы може
навет буде фальшыве бо хтоси приде же не зна і посмотри на
тоту хыжу і повіст о тоту лемківска хыжа та она така сама
як бойківска таймено то Но а ясне же она може така сама
ци подібна была не лемківска Є так то треба брати до того
Не мусит быти лемківска але бо Лемкы уж ту своі хыжы не
будували Як бы была приставлена Лемка такы такы Лемко переселили ся до
той хыжы ту народили ся його діти Так ма право істнувати ту
Але як нам з Лемківщыном нема ниц полочного яко то гісно Зайвы
єй представляти як лемківско музей мусит што ско мати то можно повісти
тепер нас сме То не єст лемківскє село а єст як бы
паркій сино не цалком Лемко парк але якій си такий парк вытряний
як то пулісты як то назвати Ниє сконсеном тото місце де сме
так класичным сконсеном в зрозумліні як світі сконсены Ци не сут навет
класичны музеі в тых хыжах То што як можна окрислити рока Нє
так я а і тому Вашу войну Анкульскому тото был то є
голова области перед пятьома росів Но так сме дискутували так як она
тым і я му говорил треба привести якойс з Лемківщыны Дєхыжы такы
никому не потрібны О так чому бы не перевезли зо сло ас
моі Мышынци недалеко якого в тым тотамбы мож было Тонднеска на єдным
накладным авті у нас так говорит як вантажна машына можна бы было
цілу хыжу яку перевести і за єден ден розобрати на другій ден
і поставити туйту бым за туній грошы была поставлена а то є
найнайдишывший спосіб якы нес проти потребы такой Ц неє охотит неє розумліня
Нє не розумі Хоцю іщы іщы єдна ріж Прото тых оптанків То
вы коли вчіли ся в Кыйові студиювали то вы нашли оптанків і
пішли до них І якысы з нима мали контакты а пак были
ріжны неприємности з того так Я был першым науковцим з Чехословачыны якому
уряд Москва тоты і Кыів дозволили робити там досліджыня фольклорны досліджыня користати
ся маґнетофоном фотоапаратом і так То вы пішли до тых люди якури
таку фольклори Але нихто не верез є ім фолькористав ци думали же
то я посланый є посланый чехословскым урядом становит ти як вони там
жывут і так Но Я потім написала кілька репортажів з то украіньской
пресы але написал я і листа до Центрального Комітету партиі што то
не дне нормальне той посердництвом своіх знайомых хоча потім дозволили писято ім
повертати ся наза тоты неприємности же повіли жы то вы ім дале
іде мож напит на яв тручал ся Так было в тым характеристикы
втручал ся в справы Радянского Союзу і не был компетентий беси переговоры
про іх поверненя і так Нодно певно Добрі А якыс выступал Петро
Соколь і повіл же процент то тых обтантів вернули ся домів І
давал звіданя чом Лемкы Но же были бы вызнаны Лемкы Чом ся
не вертают кільку процент іх вернуло ся з Украіны то не могли
йому дати одповід кілько вернуло ся не знам кілько Нє так то
не зовсім інше бо они повернули ся до своіх силь скажемо моя
тітка рідна сестра Моя мама написала я забезпечую ім харчуваня і так
і кождий мал яку зродину в тому селі і мусило быти запрошыня
з того села з якого вони же вони повертают ся в те
село На Лемків сині тых сил же нема же лем нема так
ся там зовсім іншу ситуацию Я вам на разі дякую може іщы
колиси ся стрінеме може зараз то хтіла бы м хотіла бы вам
докус іщы побесідувати Але дякую Вам щыро Были слухаче на тім неска
буде конец нашоі передачы неска было так же ходила м по фестівалю
в монастырисках повітрянім поли і кого здріла з тым бесідувала Бісіда вышла
така яка си кучыряла кусцьок о ватрі але переважні не о ватрі
Але думам же тоты річы о котрых бесідували сме были Вам цікавы
а тепер дякую же были сте з нами на фестівалі в монастырисках
Тырнопільской Области тадиль запровадила вас гнеска Анна Кырпан А тепер пращам ся
з вами ненадолго лем на тыжден но то до стрічы зас в
радию лем фм <unk> процент Оставайте здравы моі наймалейшы до стрічы за
тыжден Слухайте <unk> процент лем наскракова а зо Станиславова Для вас будут
глядати ріжного цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте <unk> процент
а будете мати цілых ст