70% #2015 - 70% #194 Дві Мариі з Ріпника (1 част), 12 XII 2015
Еп. 2015

70% #2015 - 70% #194 Дві Мариі з Ріпника (1 част), 12 XII 2015

•

Опис епізоду

To pierwszy fragment rozmowy z dwiema Mariami z Rypnika, poświęcony wspomnieniom o życiu w łemkowskiej wsi i rodzinnych korzeniach. W nagraniu pojawiają się też opowieści o wysiedleniu na Ukrainę oraz o losach ich bliskich.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Слухайте сем <unk> процент лем нез Кракова а зо Станиславова Для вас
будут глядати ріжного цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте сем
<unk> процент а будете мати цілых <unk> Витам вас милы слухаче при
мікрофуніі Анна Кырпан Часто єст так ж люди котры уж трафили до
нас в проґраму <unk> процент пак радят нам кого іщы вартат запросити
лем фм нераз не лем порадят але і запровадят такой духыш такым
нашым помічникам мы барз барз вдячны До них належыт і мешканка міста
Буцяць Жырнопільской области Ніна Оленяк Яскілька Хто з вас не пропустит ани
єдной нашой передачы а такы заявли слухаця суд я навет знам іх
особисто Тоты добрі памятают інтервю з паньом Ніном А хто не памятат
того то підповім же єй родиче походят зо села Рібник а то
єдно з тотых лемківскых сел же лежат кус на пілніч од Коросна
Но то Паніна повіла же радоня запровадит до Лемків же жыют ту
близко коло самого Пуцяця в селі Підзамочок а найперше до свойой родины
і запроводила То подме поднес скорше было нас юж чекают дві пані
а скоро приде до нас і третя Зараз я ся пишу зінска
Мария Станіславівна <unk> рок народжыня <unk>aXa Мій чоловік был з Боднартец Ґорли
з правдивых Лемків правдивых Лемків бовід Грозна дували по лемківскы Я не
знам ци так можна повісти правдивы неправдивы бо то може для леґого
буде і образа як повісти же він неправдивый а якійси фальшывый та
чого А то такы буде уряд Такы выдумуют же тоты правдивы а
тоты неба просто в нас не вжывали такых лемківскых слів як напри
Лем то є тілько А пак потім о такы таке деякы слова
такы што в нас такого слова не вжевали в крості той микроскротяньского
рібника тото тота нінаємого Нібы луйка нібы мойой мамы рідный брат то
был єй татой Ніначка Де та суты нещастя не Ліпник там я
вже Ябева так само там єздива то там є вже Дуже нещастя
бо на тамы єздили де де ся мій чловік народил то там
багато краше воднарка багато красше і а взагалі Воднарка краше і вапенне
тогаліє Е кєзлікуючий темы маєй што в ній в вапенному там багато
красіл Ґорлицях а в нас наш наш рівник ся повернул в нісом
простости коцерк Васильовы Файна Наджеве то єй зараз выреставрували і польскій ксянзв
правині Вас запишу Приз Мария Петрівна Колиси не было жебы Петрівну повідали
так але то была Петрівна тато Петер То з дому якы Оленях
з дому Оленьом рок так і вез якого рока з <unk> І
і з рібникы з Лібник ци Ло річали мы в <unk> році
так само упоминают сусіды обвіз дому Ту выпо сусідству домажы домож ся
разом до школы выходили все памятам та і так і ту як
мы приіхали на Підзамок так само бы то мі тато мі тато
колиси давно іщы як мы выізджали тудо з Польщы на Украіну то
бы вітом То так як в <unk> році ци то <unk> в
<unk> році такє пришол приказ же треба ся выібы заберати на Украіну
В якой части село была ваша хыжа цихом Сломнику Моя хыжа была
в Ріднику там де я ся родила то была в середині села
Серед середина З того боку там сусіди были бо тонаєт туло на
Пізамку і єм такых дуже люди што мы разом жыли бы мі
татом до вітом І пришол такій приказ в <unk> році як оси
так в осени же треба ся выберати на Украіле іщы до того
З якого рока Варштату был Варштату Петро Леняк Петро Андриєвич Він был
війтом з де ся в якій час в Вінзеніці Нє Нє я
м зараз оповім То было так зараз я вам оповім з початку
як было В <unk> році пришол приказ же треба выізджати на Украіну
Там был війтом в нашім селі інчы Але той вынже высил на
весні в <unk> році бо то іхало на три туры Нас выселяли
на три туры на весну літі і восени І той поіхал першым
туром той што был війтом а мій тато такій был ну троха
такій якій такій мудріші хлоп і його зробили тым війтом І мы
же Потім все так Полякы приізджают тых позаберали тых вони поіхали нам
борше бы казали што на Украіні так буду повідала як то правда
же то там глупці то же на Украіні дуже добре буде вшос
оіха єдна тура потім приіхала а серед літа поіхала друга тура знов
там зобрало ся може Сімдесят може <unk> родин знов поіхали А мій
тато все так стримувал бо так чоси приізджали днес там з польскых
сіл се каже пєтку Нєд нієць може прийде час такє чосі зостанеш
розмітиш же уло так же може ся зостане може не переселят Але
якы так же глусени він мал там люди сусідів позберо позберо зголо
вшыткы докупы каже може іщы і не поідемо може так ся лишыт
што шыся лишымо тоты наіжут а ми ся лишыме А Была як
бы якаси можливіст лишыти Як то Янзар Янзаркажы і той во І
тато уж так то было єдна тура поіхала потім друга туро поіхала
іш так пізно глосены змякы мыткы повыкупували з Поль з городіво І
так пару родит ся іщы такы гірше лишыло міжджают Полякы ночы до
тата і кажут знаш то пєдку треба ся забірат ті в єнци
не затримаме мусіш єхать Так мій тато позберал тых люди што ся
іщы остаткы лишыли в селі зобрал тых вшыткых господарів і каже Мусиме
ся зоберати і мусиме іхат Но в нашім селі по чужых селах
там ту в Ярославіі звідкішто оповідали же там били забывали но в
нашім селі такого не было Нас Полякы вывезли на стацю до Кросна
то так буду повідати тошо правда сім неділь мы єхали з Кросна
до Джурина Найте де Джуринты очым скє ріску Сім неділь нас так
везли запхали нас вагоны ни даху не было нич там з єдного
боку стояла корова кінь і там віз З чымси а з друго
боку мы были дві родины там на суз татім нибы дворідні брат
і мы з другого боку в вагоні Дощ падал дашала ся як
то там тому стояли майже тыжден часу там выганяли коровы пасты ся
о так мы іхали як Скайте отало безничого Вы повіли же ваш
тато был ідом тым ґілт орґанізатором што назвы возили Повістте мі іщы
кусу о своій мамі як было єй мано ци я в думу
Моя мама мі было три рокы як моя рідна мама вмерла мі
было три рокы тато ся оженил на другій Я мала ще сестру
але тота сестра была молодша на два рокы но то нас ся
дві сироты лишыло тато ся оженил на другій мамі Але тота друга
мама не мала діти О а она нас любила дуже бо своіх
діти не мала нас дуже до церкви нас водило все было так
Мачохо так а мачохо то была рідна мама А ваша мама вмерли
коли вам кільку было три рокы Уй то властиві моі сестры мала
ріґі два місяці То я не памятам ле не памята ни абсолютно
не памятам своі мам Но было так же якы вмер муж ци
жена то Брали іщы когосы зас бы треба было ґаздувати Броду они
Таже ся оженів на такій старша дівка была сама жыла мат єй
вмер он і тато си привіл тоту жену додому лі они так
ґаздували мали мы плоя багато Мали єшы <unk> або <unk> гектарів поля
было слід гектарів ліса бо мы жыли тат хату мали дуже стару
то будували обоє тоту хату шы то вшытко ся лишыло Дід з
бабом вмерли моєй мамы тато і мама но і тота халпа ся
там лишыла все ся лишыло та і так ґаздували Ходили мале коня
коровы двій там і поле І так ся робило а мы іщы
были мало што могли робити Но мі было десят років як мы
выізджали ту на Украіну то мі было де <unk> років Боже мі
ся подабат по лемківскыма до вылютяти по лемківской Ні Та де выкєтайскы
ток І не по кітайскы і так бо гнас я вам в
повім по правді Но што мы по лемківскы не бесідували мы просто
Но да по украіньскы не то мы ту приіхали на підзамок а
ту же было тых лемків з Ґорлиц то было так бояти з
чоловіка май звідкіз єй єй чловік то і мій чловік з Ґорлиц
Но вы не повідайте же в Ґорлиц бо не самы в Ґорлиц
не повідайте одлахна Мату на ЕС якого ванного двапенного тота выповідайте же
зопенного а мі вес выґнат Вісу сєткєо тегда єґідо а я амила
бы дві Іона і я і тота Ніна Новсіт з Рібника з
кросна мала бы дві разом до школы ходили Но Вас бесідували крусну
ци курусну коросно то по польску кросно а по мы все казали
до корос Дохорохне Братківка там вела зараз за нашым Высока Братківка Білобреґен
до Білобреґы о там а як ся іхал од Рібника на Петрушлою
то там же Ланчкы были фристак місто такє ся называло Прим знал
і холодом і были в Рібнику Тут даку стас урієнтуй ся як
то выглядат якє то єст але не были єм товды в церкві
лем приіхала призрібник а бівше там не виділем што там єст і
кости єдно дві хыжы Церква наша была дуже файна А не Дам
я першы раз приіхала я была в <unk> році была першый раз
бо то нам моя мого тата сестро ся лишыла в Польщы она
жыла на борку кол Кросна там На Борок борок ся медзыл такій
бор єст борок І она мені дала запрошыня о муртато з запрошынях
товды же не можна было іхати То я приіхала ти як мы
зашли до церкви то губы літали в церкви вікна были гвані ся
побиты і губы літали по церкви То відкрыл нам там єден такійшы
церківником был в церкви то мы зашли посмотрили ся Настя Кугутова я
Петро Місеман і Ямамілю і колях товды своіх діти А потім бы
я была девят разы в Польщы три разы тіко на ватрі шмы
єздили выступати три разы А так єм была девят разы в Польщы
Докаждій раз ну там приідеш посмотриш ся приіхали мы там на рібника
там моя мама похована дідо баба Пришли мы на цвинтар тато в
се мі оповідал же моя мама похована Третій ряд і третій гріб
краю як ся шло на опарівку туда О але пришлам на цвентар
походивам походя посмотрила ся Не видно ниґде ни гробу ся ся зрівнало
не гробу пришлам Кляк вам си тамты кажу мамо Дайте знат де
вы ту похованы Не дала мама знат лемком ся наплакала тамтый бісі
і поіхало І так а до церкви як мы пришли то так
само А потім же в вісемдесятым році в <unk> як мы были
остатні раз мыіздили на ватру хто товды дозір нами поіхал то мы
были глапеннім Там на тых на тім оддыху то ми всі там
ночували бо то нас діхал цілий автобус юж мы там выступали то
мы всі так по селі по хатах хто пішол то ну то
мы ночували су там знов зовсім інакше там было файнійше там село
всє было а ліпник то же так ся заполчыхто Але то в
айни місци там Я вірте мі шы я так памятам бо там
де ніна жыла там єй батькы жыли в горі а донор требу
іхати вже моєй хаты там твоя была на тім боці а моя
была на сім боці хата то Як мы приіхали з горы на
долину ту же най де як сьогодні виджу там де мы паску
ходили вси сватити там был такій насеред рібника такій горбок то тепер
стоіт шлюп то ішы на електрыку на три на тым самым горбку
стоіт топ на світло Ото як мы єхали з горы на долину
до Церкви там до Лы стали та я кажу о ту мы
ходили паску святити ту такі горбы были на тым горбку люде так
кругом ставали і там пастку святили Повідсте што памятати думу Міг єшо
лишыло памяти памяти ся мі дуже лишыло то як мій тато поіхал
по маму бо тато ся жени бы як мама вмерла тота нас
было троі діточок маленькых Я мала три рокы брат мал рік два
а сестра была рік і два місяці ма Га а Марян Він
вмер зараз за мамом за два місяці І тато поіхал бы там
намовили тата же там на упарівці жыє якыса жінка сама дівка она
же была старша она старша была она майже на девят років від
тата Каже она буде ти ґадыньом і буде ті діти боя бо
о своіх діти не мала і вшо І тото так ся мі
запамятало так нибы сьогодні а все мі розказувала Славка Козманова Хрунякова же
каже Маріка Ганця Ґєня Славка бо они ж были старшы Михал Миколай
діти они были але старшы были єдня І каже так каже слухайте
Оленяк поіхал Петро поіхал по маму дітым Всі ся сусіды там каждый
кусвій іха знайде котмановы жыли отуло тай кажут чекают бо Петро маму
діти везе Носі троє баба коло нас блищы тота бабця мойоні мамы
баба жыла Олена І баба наш так тримат на руках мы олену
а мы вже трошка старчыку бабы сідимо на беріжку та єй Ждемо
бо тато маму везе каже потім Тожеславка Міруска Зла нераз везе Петро
маму Корова ззаду зафіром іде на тім на лозі теля сіы лежыт
телятко якыса шафа і Петро дгануськом на фірі сідят обоє Каже але
везе ну і привіз тай тота гануська каже зліз ласфір бо до
наш до горба треба іхати то же треба пішкы піти Злізва та
і мыш полетіли просто до неі бо то мама наша приіхала каже
пообнимала нас каже так всі сусіды плакали што стрышне Бо тато маму
привіл діти а то знайте як то было трудно О тай потім
тота мама уж нас выховала А потім як уж было фронт война
была і таты зобрали на фронт ваняганциного тата коня спрягали ся мій
тато і Ванякова Ганці тато Ваняк спрягали ся разом Но і пришли
Німці І тата фіру І тых два коні запряли раненых треба вести
Поіхали ну наклали татовы на фіру раненгі поіхали Тата три місяці не
было Но мама же не рідна наша а друга мама Плачемо бы
тато же загынул Всє Нема і не ма тата не ма потім
тато приіхал пришол Без віры без коній ті коштанах і в бюсці
І товды зачал оповідати якшто ся стало Каже уж там переіхали бо
то якы моткалі стріляли звідси а Німці были тех барківці о таклоби
дужы як заіхали деякы того ліса тых граненых везут каже як бомба
впала Коній єм побило фіруш скєнуло а він тато покы ся упамятал
то каже не знай кілько він лежыл Чи тыжден ци два дни
ци три дни но дослову ся рід ліса не памята де піти
не знай в яку сторону Іди іде лістом іде лістом але вышол
на якось село і питат ся там якє то село Але уж
як му повіли якой село то тато товды знал де він є
І товды аж за три місяці пришол добіл Я тотах місяці де
был три місяці В лісі де його найдену та з початку може
давой не поіхал фіром ні летам з цема воєнныма а потом потім
інраненых повіш Але де він ввіз іх А котрой год найде то
было не близко кульо близко Ні бо то в нашым целі тых
Німців підібрали і одставили такій форх пан был такых одставили і пові
зраненых А там лісі деси бахлак курячы стоміна тейфіру і коні побило
тата выкнуло швіры І тато так лежал в лісі Аж потім як
уж дішол до себе хто зна як він каже же він не
памятат кій колежу Но іс щастя же ся вернул та А мы
сідили і плакали Бло тата нема А ся як мы сідили наш
на подвірю така грушка была волиіка такы ся называли бабиці Мы так
сіли з дсестром сідимо і плачемо обидві Ал стріляй тоты катюшы таклоби
о тагло скрос наріп на Петрушовою Як кулях пала мед такло як
ну може там як тоттів то выкєнуло таку діруш омітати як ся
повернул же в фронту нібы тосьо Біже в два метры копал землі
тоту яму жебы дітати туту жотам хпало і не нашол а нагни
забило під грушком Ште мі ся обідві лишыли жыли што грушкы так
бабиця бабиця то сорт грушакы така грушка такы долгы такы великы грушкы
такы файны бы ся бабиці назва семан як діздил як мы єздили
до Польщы то він з той грушкы привіз щепы тота щепа більше
як <unk> років росла вже ту мене дома то аж того року
має грушкыч тота сама груш тота сама щепа што дом з дому
він привіз защепил І воно росло і облетіло і то аж того
року грушмай Моє всє інакше все і інакше Як як в того
Нібы моі дідо і баба Баба моя Украінка а дідо был Поляк
Врона Село Важыц Важыци называло село Вони жыли але поіхали до Америкы
на заробіткы і дідо і баба по тату І вони там ся
побрали обыдвоє і товды заробили ци грошів і приіхали в наше село
і там ся побудували в нашым селі побудували хату файну сельну і
всо А мали ся дочку то дочка вже ся вешла заміж вышла
заміж за такого што ся называл ся Франк Зярко а тому його
дали му фамілия Зярко бо го нашли яка жінка вродила і выкнула
вжыто І його нашли в тым жыті і дали му фамілію Зярко
тота татова сестра рідна вешла заміщ за такого і вона ся лишела
в Америці А дідо з бабом приіхали в наше село на Рібник
там побудували хату а тато же мал дванадцет років Ну і потім
той тато ся выженил за мою маму ну і нас было двоє
Мій брат зараз поіхал в Сибір і брата не мал же там
вмер лишыла ся я сама А дідо з бабом померли в Польщы
то мы як єздили до Польщы то так само на цвинтар мы
ходили помилити ся на іхні могылы то там нам показали де они
ні бы похоронены помилили ме і все і ходили ме до церкви
В церкви ксондзів одправил польскій але зараз як мы тихо пришли до
церкви то він зараз виділ же то якіси вже не своі люде
а приіздже бо дуже ме ся дивели я знаю же єст мамом
бо моя мамо співала на хорі то я все ходила з мамом
на хор то я зараз найскорійше ся дивем на хор нібы як
там по нахорі треба было лізти так до горы Але там же
як бы накажы ті голубы наробили вже по тых сходах хто знайшол
подивили ме і такертым ціла і одразу так во ся дивю І
товды ксондз вышол же надвер як ся скінчыло і петал ся нас
што мы заєдне І я кажу же ся ту народила і ту
м желай і все і нібы тота церкви моє мене ту хрестили
І все Але нібы добрі ся до нас водню ся бы так
шле то є тота хата де ну і дідо з бабом жыли
і потім вмерли як меіхали то шетаж є за іх зашли мы
на цвинтер і помолили ся за них а по тому на городі
там зараз горочко ло Цвинтеру Там троскалок ціла купа не єдеме ся
троскавок заслиме до хаты до них до той поляк што там жыл
што він догодувал мого діда і баблю до смерти то мі ся
з цільно настрашыл Думал бо тота жінка што з нами приіхала то
Янка тота вказала што то приіхала дочка того Сташка нібы што то
його хата выватуюцьо А він ся інно страшыл же же мы може
приіхали то іхати хочемо або шо але вона му пояснила же они
мают свою хату ім непотрібно вашы іхати непотрібно ничого а просто ся
подивите але там його жінка была в лікарни а він нещестний сам
в талі хлопыл Ти як бы зашли то кур полно кур в
сіних было як тоты куры бухли нам просто в лице і все
Ітекєвы Як тот пло як же духувал діда і бабу то якони
сели зато Они лишыли ся там так они лишыли ся в селі
Так Ту они Врона ся писали Дідо Іван был а баба Текля
Він міг лишыти ся бы він был Поляком они ся лишыли там
то навет той дідо дуже хотіл бы мы ся там лишыли бо
нібы якы він тато поіхал до Америкы тата не было Там го
не было бо тато пришол такій Ну так написали такій наказ якій
пришол не наказ а просто такє повідомлиня хто ся народил в Америці
може поіхати на постоянне прожываня до Америкы і він жебыл брат мій
І я же ме были но маленькы же і тато поіхал до
Америкы і мог нас за рік забрати до Америкы бо не можна
было одразу зобрати всю сімю бо треба там зрыхтувати для них де
мают прожывати де мают все і тато поіхал тата не было тілько
был дідо Дідо хотіл же ме ся сильно лишыли там но але
мамине Всі браты сестры єй родина вся выіхала до забрали на Украіну
та і она не хотіла ся там лишати і нас забрала і
мы поіхали нас повезли бо вони єхали пізнійше на рік а нас
завезли в донецку област ту Вышло так же тато был в Омериці
Так в часі того як перевозили выселяли люди з Рібника так Ніо
просто былеткє повідомліня што хто ся народил в Америці може діхати непотояльне
прожываня бы він выіхал своіма батьками в даче село то мал дванадцет
років же І він потім ся зложеным з мойом мамом же підріз
зложеным ся з мойом мамом і мым же были і він але
відразу родины не міг забрати тілько він поіхал до Америкы і в
Америці ся лем а за піл року як він поіхал до Америкы
зачала ся війна Поіхали мы до туда сюдає де Мы выіхали несповезли
в Донецку Област То была тоді Сталіньска обобра то мама выіхала з
ді з дітьми ми нас моє я і мій брат старшый Брата
як мено Казимер ся называл і Но а писал ся Врона так
як бы нібы аґітато Твій брат мій поіхал в Сибір Сам хотіл
Сам сам Сам він поіхал до арміі а після арміі товде были
Кольгоспеспортів не давали в Кольгоспі Він не хотіл ся ту вертати і
написал што єй дідем Сибір там і там ся ложенил і там
і але вже загенул же мого брата не мат же никого не
мати коли я сама ся лижы Добре А як тото А тато
поіхал в Америку а дідо был дуже ображений на маму што мама
ся не лишыла там а поіхала зо свойом родином як він казор
до Москалів і все до тата писал Же вона поіхала до Москалів
вона там з Москалями жыє а то в Замоскалів была така Нібы
такє велоні вылонит Москалі то є такы напасні люде так як вони
і справді є і дуже єй дописал все на маму же мама
не хотіла ся лишыти поіхала до Москалів і все і тато собі
нашол там яку сінку і казали то вже зо слів людскых же
мал якуси жінку але был знем нерозписаний і мали двоє діти То
так люде казали о а мыл же як не мож было після
війны то мы ся навіт скрывали тихо жебы нихто не должетато в
Америці бо товды Америка і Русия то были найбільшы ворогы єдне з
другыма І мы мулчали ся аж мы приіхали на ту на Підзамок
як мы приіхали тото товды мама ся довідала через якыхси люди што
в Польщы жыли адрес до тата і написала до таты і тато
же вже ту на Підзамок нам прислул три листы Пришол тато з
Америкы церелесте Але видно мал тоту яку ци там жінку чы вшы
нам водниґде попало ніц абсолютно не мало так як то нібы як
хтось помрет в Америці то там звідтам присылают нібы тотошы ся не
сяло на ним Видно він мал там такых наслідників што вони тото
з же забрали і все І тато і мама Юся не виділ
не виділи ся николи мама ся одстала сама з своіма дітими і
вся і своіма родичами своіма сестрами і з братами поіхала на Украіну
і назву одвезли в Донецку област в Донецкій области ме бы повели
рік а потім як зіхали другы тоты евоне другє ешелон діхали то
уж приіхал той А він товды як мы єхали до Росі нас
выложыли тотой нінин тато нібы мамин рідный брат был в арміі Він
як перемога была в тым лото він был в Німеччыні він был
в Берліні товде і він після того ся повернул але же він
мал дівчыну тоту маму Ні не ой він приіхал до неі і
разом з нима вони приіхали але іх же привезли ту як іво
і Марідку привезли ту і іх привезли ту І він товди ся
довідал де ме є приіхал до нас і каже Приізжайте бо там
ся є Так як выло в нас дома є і свята є
і неділя є і церкви і люди ходят до церкви і свята
святкуют і в ся А там де мы вели в донецкій области
там абсолютно в неділю люде робили церкви ниякой На третім селі воднес
была така церква што обегноменна хата на дверях был хрест три раменні
і там батюшка борода та во вы одправил батюшка До як мы
пришли там в якуси неділю то там може пят старенькых бабусів были
все і там люде взагалі неєт за яку церкву за ниякы свята
за ниякє ничого не знали А як мы ся по тому же
діхали світам з того зонецка ту то тіко за плечами сумка яка
ішос в руці і все то за юже мама мі нашыли туше
на груди бояче были маленькє то мі не жыли і грошы якы
мали то жебы іх не обыхрали тых дорослых То мі зашыли і
я всема грошами так єхала ту ко приіхали на Підзам і ту
ном дали таку маленьку хатку невеличку нашли мі той вуйко і так
ме жели в тіхаці там над берегом а потім єй зядятя выдавато
уж товдеме зо своім чловіком побудували тоту хату де зараз єжы Были
моі слухаче припомином же Мыгнаска в селі Підзамоцюк правда і його мешканці
жебы было скорше переважні повідают не Підзамоцюк а Підзамок Тото село лежыт
коло давного славного міста Буцяць же в полудньовой части Тернопідской области В
тото село было переселено барз дуже Лемків і то з ріжных части
Лемковины наприклад Днешне нашы Усті дві Мариі же ся родили в селі
Рібник а Рібник то Пілнічна Лемковина они выдали ся за Лемків зо
західных лемківскых сел но і так Мария Оленяк уж ся пише по
Мужу Пыш а Мария Врона по мужу ма призвиско гіньска То дві
сусідкы іщы з дому дві давных куліжанкы же іщы до школы разом
ходили і товаришюют они доднес Но тепер засвертаме до нашой бесіды Я
памятам все наприкляд знаю де вона жыве вона знає де я жыла
то Знаю добре мы мали поля зараз коло неі і знаю тото
всє што онам оповідала як єй тато Привозил маму всє тото знаю
а вона знає ся за мене а я за нею бы ми
з єдного села Они мы ся все знаєме єст А шыє такє
можу памятати знаюшу В нас жытє было тяжкє світла не было газу
навіт мовы не мат мов нема навіт світла не было Світила ся
єдна лямпа і люде вышывали вечер і шыли і пряли і все
і сіяли і лен і коноплі і все а мама моя мала
варста тот і в зимі все робила полотно На варстаті О прошу
повісти Штуросло лем кумоплі штур лем лем різ і все полотне было
грубший і тоньший тото што грубший было то так шеле як то
в нас называли порткы жели порткы а уж сорочку то жыли того
тоньшого і як пряли то тоты де нібы тото прядиво было і
грубше і тонше то так тонше то было тонче полотне а потім
як же зробили тото полотне то ве мочыли в воді і выносили
на поле на дорогу на траву і выбілювали сонце ріво і тото
полотне ся выбілило кільку треба было часу жебы они ся одбілили цілый
літо Ціле літо треба было выносили вче на сонце жебы ся выбілило
тото полотно Но тото жебыло з грубшых ниток то ся долше выдбірювало
і гірше вони было А тото Але вшытко єдно навет на ліж
на постели То як бы мали то не называли нивы просинь а
называли плахта гвахта як поселили тоту плахту то язы дотепер памятам як
было добре бы можна было ногы підкулити і не зіхали на долину
бо тепер не ма права на тых теперішніх просиня всетіх жур поіхали
і все А товде мы мали так родило ся в нас дуже
не здавало ся поля были сильно пісны сильно был пісок і сильны
были горы і земля быва пісны такы што ся погано родило але
люде што Але люде працювали мали поле купували поле і жыли не
бідували о што сіяли што судили Найбільше сіяли вовес а вливском годували
в сьо і свині і худобу і все все давали як зерно
так а пшеницю і жето то лже на хліб А вовес так
сіяли вовес ся родил бовес нібы має дяку якій властивіст шумі ся
родит і на всілякых землях поганых а єли діко были жорна молоды
нажорных Знаю як хтось же все з нами ні тато корне лім
ся на земло то на неділю все на жорнах каже нихто не
мейте мі бы я бы думувал на пирогы жебы то ся нібы
м намолоти тіснійше так жорна пустил Жебы ся на жорнах намовил на
перогы і перогы были чорны такы зжержераной мукы Але смачны были такы
што той вуйко Ліни тато то все просил каже бо він си
ту зробил сам жорна і сам молол на те жорна кєд І
все каже Ліда або нінад зробте мі перогів з той мукы взжорнів
бо він іщы тото привек єсти такы нибы перогы Так тото любил
стершены Я сама собі уявляю як то было якы тоты перогы были
смачны зараз перогы смаку того не мают Во так знаєте якы перогы
зараз так і в мене є был чо Коли щу робили пиругы
черогы робили в бараболі і стера а бы і звышен робили і
із цигло і щерешен і звишын Варили через нянку того ту не
варят николи Варили через нянку а я варю бо черешен мало туд
є Більше ресін то явеснянку варюн тото такы то ой то є
такы по мала весні ци чересні до панячка і вони закыпіли а
потім мают таку колотовцю розколотила Тото і нас дома толи до того
солодкє молоко бо были коровы а зараз як коровы ту нема то
як же молока не мукы трошкы мукы і заправляют підробляючно такє як
кысіль просто беру си до тарілкы і єм схлібом ім ся Но
так як компоты так як компот або підправленому комце Так вальнує компот
але компот як варут то не розколочуют то а я як розколочу
то так майже тоты кісткы впадут на спід а тує густе такє
разом з симо і затравляют то луком і тото ім І вы
такє робили та і звышен іщы раз і звыжен іщы режен або
одного як пришкый черешнянкы як мы ся любили моя мама же дала
деколи сметаны зверха там кєнути то была таст макота то як то
просто так ворили єно просто якло і коротковотити черешні Діткы впали на
спід а тоты черезнійшы воту они пували поверха додавало ся там дві
три лежкы мукы файно розколотити на молоці або на сметані заляти ір
є так само дома в севериле на сметані На солодкій сметані або
на моли А ятю без без того варю бы коровы не має
хоц коли си тепер варил двол дома май черешні ци вишні ци
перо Але же біла мука то не такы смачны Аж той чорной
мукы Я памятам як мі малий сын як бывшы малий А приходили
мы до Андрия гын до мого чловіка брата А там братова варила
такы чорны перогы тижорна ґмилены А тоты жорна то такы знизу камін
зверха камін і мали так і знати якы лого тай каже Густина
Ход дітино хоц ліж пару перогів а місце між май был може
пят років мал може і кілько тамы ся ходили Та він пришол
та мы єли бы братова нибы я і чоловік а то братова
даєте як мы єсти то муси ся гортити а він бере того
перога подив ся і до кішені вхолол а потім приносит тот пері
до макєдав каже Мамо я буду єл перогы в попел Вони такы
чорны были Яка то было муко зо жорны молота Мели была така
мука файна нібы то было буде неахли файно Та дуже файно было
але було чорне вже не было такє як тот тота біла мука
тепер то і в раз моі мукы навет ниґде не годен дістати
бы Хто має жорна але жорніл тепер майже нихто не має бо
тепер млине є все тай нашы жорын те пшенич ся не єдина
так до пшенично тепер печы є хліб чорний і є білій Отале
тот чорний то не пшеничний же продає ся пшенич Нє Но разові
вони надзиваня разовий то не пше чорний хліб то не пшедний то
жедний а білий то пшеничник Но але як вони мелют в млині
то відпускают і той і той і тоті порохы перше тоту нечыст
а по тому і де Така мука гірша а по тому ліпша
а по тому ше найліпша іде мука А колись то були жорна
дни камін зверху камін і тут дірка і тут жорна так вловертали
і дотех до той діркы пущали Пшеницю і тота пшениця ся в
середині там молола і ту выходило такло выходила тота мука із той
мукы то пшенична вона была дуже смачна смачнійша як тепер тота біла
мука но але Але тепер того не макы іщы были якє было
іщы і злото Кыселицю Кыселицю на свята уж варили вся але віся
Так само мололи овес як і пшеницю на муку але ололи вже
трохы грубше Потім брали тоту муку вівсяну до своічка жебы оно трохы
два дни три дни під кысло плотом залило тоту тота муку заляти
так трохи таком літном жебы ся трошка тото оно ся такой зробило
як кісєль А потім на свята бо то самы біше хвості як
великодній піст і на різдво то на святі вечер тото такычылиця з
грибами мусіла быти в каждой стіні Боскєцилиці ся не обышол та Я
ту варил все Яраз все Серча на як дотепер А моі діти
не хочут єст низяті бумаі тырзяті ани той не буде і ани
нихто не хоче Хыба єдна міля єст тоту крислицю і то все
мустит маморти кысли бы охочы Я думам же они ся не розуміє
штов Не зна Нє но просто люде не знали што такє Не
знали што такє кыселитя не знали Кєвуно добре І Віта любит кыселицю
а я варю ся Як а моя дочка тота што в Кыєві
жыє то як приізджат то все каже Маму зробте мі такє свято
великє такє моє задоволені зварти кыселиці Варта Кыселиці боятси зіва Кыселиті так
само так сильно любит Кыселицю І вона жыє вже там <unk> років
том же там ся народила дочка і там ся сын народил і
дочка пішла вефтою в невісткы а сен Дома і в они же
мают великых діти і все то вже сильно давно того взял Але
вона це а яд мі был місцевій нібы те Староплівской области але
я як захізхала до Кыєва то я як там приіхала то я
тіко двери выкрывала а она зараз мамо таси ся тешой і зараз
а він дзяд той каже Тото мама тілько приізджає тоты зараз почынаш
по лемківску говорити Але шобы він колись выбіжал казавшы што Лемчыха або
жотого николи не было О якы тут се і такы на Лемків
реаґували ци якы Ну я не знаю мы як приіхали то ту
же вело полно Лемків бо мы были в Днецкє области То мы
приіхали тотуж Лемків было полно і так навет в школі діти говорили
по лемківску бо Лемкы переважали Памятат дорогы слухачы повіло м же сієт
гел хыжы дві респонденткы а то Мария Пыш і Мария Зіньско А
де си летит і скоро прилетит до нас і трета пані а
тот Даря Фудзьок І уу смоте они уж єст о ней уж
на поругі Тепер буде нас троє Пані Даря щыро видат нас і
долучат ся до нашой бесіды Охойте ся єдна лемчеха прошу прошу прошу
прошу сідайте сідайте сідайте сідай коле на сідайте Ні на вела ні
на вела лем тіж Але маме іщы єдну густю і треба представити
ся Фуджак Даря Андриівна Моі батькы походили із села Мысовы мама батько
з села Котень То было так само крушняньскій повіт Они з крушняньского
повіту де з єдного боку ав а моі з другого Ном знотали
єм кудроны везме ріком ся є на стоящы Лема бы ме ся
вродили там І Ялем родиящы то одраз ся повіли Але е Але
што з вами робити Але не на якє орієнє але Але што
але што з вами повісти Як я лем пришла то вы зачали
кричати жывены неправдивы Лемкы же правдивы не такы а тепер ви уж
мінили бы Тепер виж мі оповідати же лем вы правдивы Но то
як я мам з вами штай вам з вами діяти што є
вам з вами як я вам повім початок нашой бесіды пришли єм
і они зачали мі оповідати же они неправдивы Лемкы і они по
лемківскы бесідувати правдиво немолодны Анни Бо тоты Лемкы то даси звыси іщы
то правдивы а они неправдивы О а тепер видите як мыяку годину
посідили тепер они оповідают ж они уж зробили ся правдивы Нозробил він
тепер ониж правдивы Но та моі діти наприклад є Лемкы так само
бо мій сен той ся помер Він ся гордил тым Шумін Лемкы
він был дуже файний великій і все і дуже файний был і
він і на роботі і всюди яє Лемко і він ся те
гордил А вот сказати же його сценули тому шыядним жыют Юра я
не Лемко А вы сам з Рошівска Яш ком Івано Франківска Ну
і я такы Я лем правдиво лемкєй Видите як той ґуту сут
Лемкы правдивы і неправдивы тусід правдивы О я з правдивых лем ну
Яго нале і видити як то єст ато зовятуроджены але Моі батькы
дуже тужыли Я выховане Ту на Підзамку то вывезли вшыткых Поляків на
Польщы А мы як ту приіхали на Підзамук то рахуйте шо ці
Пізамок был порожній Самы Лемкы были самы Лемкы і од Ґорлиц і
з Лапенного і з Приґонины і з Марцины одкаль хто хотіл одтад
были А тепер на Підзамку самы більше але нас від Крос на
найбільшый єд Так ото мы як ту приіхали на той під замок
то вшыткы так ся смотрили бо то Лемкы были якыси інакшы а
мы были якыси інакшы і знали та не бы вшыткы были Мы
як приіхали в Дзонецку област нак лем приіхали в Донецку облад То
нас так мали за якыхси такых низчы народ што мы нібе не
вміли говорити по єхньому полонивці по русиньску говорила а мы по лемківску
нихто не вміл інакше говорити бо зараз як ходила до школы то
былы рускій язык і украіньскій язык і мусіла знати і по росийску
і по украіньску а там Нас мали за якыхси такых што ничого
не знаємо ничого не розумієме для такых занищын обше другій чорт народу
Чекайте а де вы были В якій місци в Донецкым Донеску село
Лішовка Селідовскій район і Донецка област А товды было ся называла Сталінь
Сталінска обле Сталіцка облечы Але мы там были тыко літо і зиму
і нібы єден рік а потім мы зараз выіхали назад Сюда бо
вона там не была А выразы мы просты як нас як бы
целили то нас привезли до Джурина Найте диджу як допко так порядок
позачали сме бесідувати якє было тоту гірлу дома та што рыхтували сте
і повіли сте про кєселицю што іщы дома на святій вечер рыхтували
так головне маселиця Потім мало быти капуста зимякы а кыселиця з грибами
бо без грибів то Боже борони буртикот грибами Капуста земякы фастоля кашы
всякы мал мусіло быти двадцет трав мусіло быти на кажді святівце дорогы
якы были заперородили всякы іземякі віз І з капусты і звышливок і
з яблок і звышен бо то каждий си там приготовил на жебы
мал то так было пятсіст тых або валькы А ся головне было
такы то нас называли кутикы автыкы а тото діто діти страшно тото
любили Ну тіж то што ся з парогів лишат Чыпают і такы
кугутикы робляты скачай Кычайном ігнор робят то тію купу А як пришло
ся на святі Веци тоті діти не хотіли ни пергісти нихі кот
зарядали чы тоты кугутикы а як іх робили про жыпали і такло
качали і такой выходили як палец Івади дото помастили воліє кідали на
кєпятокы і потім помастили олієм бо того Божы борони было якым мальцом
абошы Такой выходила як палец так вопукачами кухдикы а мене зывали бобайкы
бобалькы так само з перогів ся лише лой тісто качали на на
такій долгій нібы той шнурок і по тому різали так во по
кавальчыку і то были бобалькы Я памятам моя мама то так качала
Я бы тіж од кубала на кусочкы і так качала Ото было
саме головне А потім після святого анешены перед святым черем мали за
тів сідати вберали дрова наручы нешли на двір кричали ті ся тамхто
не обызве потім шо рахували кілько а перо не рахували ци ци
до пары ци не до пари як уж были старшы дівчата такы
як подруго наручы Выходили на двір тома дровами і там нибы тойло
а потім рахували ци набру пару ци не пару Але не дало
паволо набере то даче ся ложели де вкавали а яківка то ятвару
награто Не треба было смутнє вышол надвір а вышкы пішы о свечері
як же повидшели Єдна сама старша дівка або самі старшы єй сы
як не было дівкы позберали сілышкы докупы звязали сіном і під катертину
ношків поставили бо то мала быти вся сімя вкупі жебы ся не
розли як підняли обруз і такну підняла там голову зопхал під тиво
і ся жебы ся вшытко купы тримало бо то было головне рако
коли свята не могли быти же выхаті не было соломы Та несли
полні такій великій той колод соломы і кєдали на хату а на
толі сі но сі і на тым сіні єли а по тому
мы діти попід стіл сідали і там тіломі ся Тут думали і
спали не раз там і взят кодака а тепер вынесе трошкы сіна
на літіл і Боже бороните як на ковіор наплиці на тых років
отжы яже бо ся моі діти от того року пришли каже Маму
вышло дурні та нашу ци тоту дорожку зняли бо я почу сіну
то є То было такой бы Малечы моі баткєта робили я такоже
А тепер о пришлам пішлам думі на вечері то най ци пят
соминків было на то лічыня Ту тугды зотрычают ся традициі было ся
істор народив на сіні то треба бы сі Ну гы смо те
як рід Буде такє саме як каждый ден І як буде вшытко
такє саме як каждий ден то не буде видно жыту Не вырета
же то свята же Ялечку робили так само але в нас кожен
мал свій ліс своі ялечкы то перенесили в справжню ялечку і в
куті стояла ялечка і сніп вівса стоял все хаті дідуха Дідовє але
ци вас было слово дідух ци дід і дух то дідух было
слово слово якє было было дідух ци діду дідо был дідо А
дідухто была на святый вечер сніп Маліка та памятеш як мы были
ту в тебе то уж буде роками была каз оджыкова на ґмі
сім десят років было товде де де де де де десят років
та де десят буде З пятнадцет років ми ту до Тебы ся
сходили всі як приіхала кореспондентка якыса скієва што нас знимала ту мы
співали аж мы сідили до другой годины ци до третьой в тебе
і мыже єй же касетів не стало а то она потім писала
вшытко на зошыт Бо бы ся і не вміщали тоты пісні то
тисі не памяташно Тума Янка і Казька і я і тото была
Янка Зинькова та былу нашту і Ольга Василівна была та былу наш
ду Певно зо пєсят но то выюж не бояцівналістів ся не боіте
О арештуєте А таку касету най бы Ніна показала тото верло ні
в корни Вы не виділи то ґіна має тоты касеты то як
я там оповідам тото мя монастыристах то мене хвалили што бы я
не лем не малі Но хвали неправдивыш бо мен зробили ся мене
правдивы Нє назрали а найліпше мене хваляли бо оказали же я прошой
на полемківскы все все бесідувал по украіньскы так по лемківскы а я
по лемківскы так говорила ш мене Іше єст розмінітес зараз люде і
я сама як же не годна так говорити по лемківску як мы
коли си бесідували так по шытьох по лемківскы абсолютно в ся то
не можело бы я каждый ден привыкла в они в ціль говорят
по украіньску та яз не ма так Ну не можу я не
можу тому я мама ся як жела Але ся як жела тому
я мама ся могла часоми якє слово інакше сказати Андрийова мама Нома
жела інакше не здай розкажу таку історию як його чоловіка мама пішла
До Бучаця Но і принесла курку на продай тай каже Всі дивлят
ся а она тай питают ся яка тота курка баба каже же
зглонит Зглонит то нібы з тамтого року двони А такы лошы купували
тоты куркы тай кажы як напішла до другой кажы Слухай ходи подивимо
ся бо там жінка продає куркуш оддзвонит ха тай прешле до тоіз
староізідской тай ся питают кажы слухайте бабушка а як го надзвонит тота
курка А стара Зіньска каже І дгуптаку Якы дзвонит каже та она
курка дзвонит Бы то дзвонит дзвонит нале як дзвонит на годакан того
року а они дбаве зроман дзвонит Е баба Зінска товсьой ЛЕМ гуць
пак та Йо тово ната іщы сым братка што вмерло не до
такта гостины але цін Юсенна Юсен денна так полно так само Коли
сміре ґлу А оружа Ваша міля кудила тамту мі повідала Оружа щыр
была так само же старі запалем ото там кажде слово мусіло быти
лем пан неє холегел козаєш на горі путьом магардилацок Ваю а чом
єс ся нех брохку хвайку А мы як борт нейдайка ты была
куфальця А хустка ты была дзьопа нас того не казали на ягласко
а нас казали хустка нюска а там казали нібы в того там
де звідкым ічыл ріг то казали дзьопа Но дзьока А вы жы
называли жытя а вікнот ся тися здораболя то вела ґрулі нанґы нас
казали земякы а там де мі чловікы называли ґрулі а нас бандуркы
Ог Моі бандакы сомо яктилю тото всебо такой было як бы ту
приіхали на Підзамук Божы як бы пішли на поле на роботу там
тота повідат так тота так тот а нам так смішно чото они
так повідают як то нас такого не было Но нас такого не
было Ни Юстин Вытя конєра взяла нове іді там тото з роб
тото зо або а стевка мыстівска сетак додаркы раковой робили на фермі
та і каже ґумо чыстє згупіли ци то не рабте тото такє
свою знимку штых в Кыєві ты яй діснул то дна выступате так
То наш такій колектив ту на підамку іщы был Был але ся
розлетіл бо наш художній кєрівник вмер нас был дуже художній кєрівник Крайка
а тота што тепер кєрує чоси пропал Про алкрас ту Вас так
позберали ци то вашы ци До того наш бы нажы были костюмы
О ту є най ту нам медалі давали рад в Києві ты
бота так но то зо што давали медалі жебы такы Лемкы Лемкы
заслужены были і нам давали медаль не вірити о виджю виджю медель
Но а той бы я не виділ Я своій фотоґрафіі вшыткы повыдавала
до клюбу донешого мали сильно і мій чловік выступу богатой і я
і все то всьов зая на клубу Я хотіла взяти своі знимкы
але ся мі не хотіло знать бома чыпати бо я має сі
попричыпане бы сме ся посмотрили якы якы той во мали троякы костюмы
Мали мы продивити я маю дума шя не дала никому понескы маю
бо я хочу жебы моі внукы іщы або памятали або ходили А
ци будут чыто береті і така такы нашій жытя те Боже Боже
як я си нагадам бо памятам вшытко што ся дома робило Але
вже маю молодых нібы внук мій і має жінку і єм внук
нібы правнук же ма більше никого не маю рідных нема і никого
маю дочку але дочка в Кыєві А тыко правнутів май <unk> А
я маєх дванадці Юй Іще троє нежонатых Ніби внуків шет троє нежонатых
І як ся тоты троє оженят то ся буде троє більше Ном
мают девят внуків а <unk> правнуків приходят до вас злості Приховала Дядомід
тамтого року тіж м было <unk> років в <unk> році <unk> квітня
то як раз на самодиных сами свята то были всі навет ге
в хаті місця не вліжли ся всі до хаты бо то яжыю
бы мы З дочком окремо жы його дочка жыє вєдні половіні яв
а в своій кімнаті ґу міні так само чоловік помер о жы
<unk> років же минуло то я жыю сама А діти по блаках
были єднали дана другій дан бо є ма три дочкы і сына
то сын ґмі вмер мал <unk> років туже певно з <unk> до
<unk> років коли вмер а я напишал троє дітей троі діти лишыл
ну але лежы сіпу на той двоє лише ні выпом то поприходили
всі на вісемдесят років Но то в хатіх моя але більша моя
хата як твоє ту така гетер но было моя хата більше То
ся не ладны были влізти в сів хату сішсі правнучкы всіші кє
А єм ся не тепер ломає пят місяців як раз сміли на
як ся вродило шый ся єдно Бого дякувати што бы доказало хоц
коли приходят заглядают але хоц коля не лей ся нихто не подивит
нераз і два дни тридни самофаті Бы хоц дахто ся посмотрил на
мене там чы ти жыла чы здохла А я жыю з внуками
чыбы были погані не мают выказати все добре і все Але так
мало говорят што же так само можут до мене не заходити і
і три дни чытыри дні нихто не заходит до хаты не мают
своє Тепер по інакшым люди жыют каждій хаті телевізор кожій каждий компютер
і всілякє той ся то девят то ся то дев і Дякувати
Богу Пенцю дальшы є зашо хлібо купити писє добре нібы маю о
свою кімнату і мают свій телевізор і своє радийо і всє маю
своє Але старіст ты старіст стара людина хоче доброго слова і в
шо тых добрых слів то так тепер тых молодых трудно трудно вес
вытягнути добры слів На будте то хтю То такы жытя нашы шко
зробити Мусимо так жыти як ся жыє Мислухаче барз мі было добрі
гнеска з моіма гостями але все приде тот момент же мусиме ся
попращати тішыт ня лем тото же не на долго з нима розлучу
ся лем на тыжден Припоминам же днеска з нами бесідували три крас
жены дві Мариі з Рібника Мария Пыш і Мария Гіньска же в
єй хыжы вшыткы сме ся зышли а тиж Даря Фудзяк родичы котрой
походят з місцулы і з Котаны До села Підзамудцюк Колобуця де жыє
достуже Лемків запровадила вас Анна Кырпан Оставайте з травы до стрічы за
тыжден Слухайте <unk> процент лем Не Скропова а зо Станиславова Для вас
будут глядати ріжного цікавого ся леякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте
сем <unk> процент а будете мати цілых <unk>