To druga część rozmowy o życiu Pelagii Fesz, mieszkanki Kramnej w obwodzie iwanofrankiwskim. Odcinek opowiada o jej losach rodzinnych, nauce szycia, pracy przymusowej w Austrii podczas wojny oraz późniejszym życiu i pracy w sowieckiej Ukrainie.
Автоматычна транскрипция
Видым вас моли моі слухаче при мікрофоні Анна Кырпан Тепер стую на
порузі Высподнього Выскресіня Але в чеканю свята свят не годен єм іщы
привитати вас пасхальным привітом Не знам коли будете ня чути бо передача
ся повтарят но але ци будете тото чути іщы до великодня ци
повеликудню Жычу Вам вшыткым щастливых світлых теплых родинных великодных свят Лучу ся
з вами воскрасной радости Но а тепер наша бесіда Днешня бесіда не
єст святочна Притігнеско коли єй проводиме і не єст свято Але думам
же в ній каждий найде сой дашто цікаве Туж стріча з мешканком
Крампной Пелагійом днеска пані Пайза мешкат в місті долины Іванофранківской области Для
тых хто не слухал нас тыжден тому мушу коротко оповісти про нашу
респондентку Тато паніпелеґіі Афтан Феш зо з сусіднього села Котень Оженил ся
до Крампной взял сой за жену на якых <unk> років молучут себе
вроджену в <unk> році Розалию Дичко чом автон ф оженил ся аж
в <unk> році ци роколітнім віці бо до того был на зарібках
за вельком млоку Зато як вернул мали хоц го за старого парібка
але зато за богатого кавалера Но не было то не знатя якє
богатство бо коли женил ся і пришли на світ дві дівкы Мария
Іанны іх отец зас быде до Америкы заробляти на цілых років Коли
вернул вернул уж на все до рідного краю родили ся фешам іщы
діти разом мали іх десятеро три дітины вмерли іщы маленькы а семеро
сий росли Росли росли і треба думати як вшыткых повінувати як з
нима дати рады дві найстаршы дівкы выіхали на все до Арґентины Арешта
пятеро мали бы ґаздувати на рідной земли а были то Юрко Василь
Михал Пазя наша книжня респондентка і найменьше єй брат Ваню Тотепер як
Марина і Анца віхали до Арґентины найстаршым зробил ся Юрку же ся
вродил в <unk> році В <unk> році він ся женил пак пришли
на світ його сыны Владик Штефан і Михал но і він уж
ґаздувал а тым часом підрастали молодшы братя Юрка Василь і Михал о
то уж парібкы ту уж кавалеры Жытя уложыло ся так же вшыткы
діти окрем Михала были переселены пак Совітскій Союз Михал він з <unk>
рока Но і як пришли Німці то мали го уж за такого
дорослого же забрали на роботу до Німеччыны а там деси запознал ся
на роботі з молодом Пульком з якым повіні ся оженил і в
такый спосіб Михал не был выселений до совітской Украіны лем на захід
Польщы але всеконтактувал з цілом родином тримал ся слово Но то повіли
сме же был Михал з <unk> рока а по Михалі в <unk>
році родила ся Пелеґія До якой сме гнеска пришли а пак в
р найменшый брати Ваню Но і власні тепер вартат коротко повісти о
жытю пані Пелеґіі Тыжден тому она оповіла нам же была іщы маленькым
дівчатком коли навчыли єй шыти Пазі тото ся сподобало яла ся шытя
і уж в десят руків знала пшыти ґачы ногалкы суручку но хлопа
а пізнійше уж навчыла ся як тошыти і бабскы ляхы бы тостясє
Мото пазя не лем знала шыти але і шыла то была уж
як бы єй робота єй фах з чого дівочка была барз горда
і барз задоволена і тот фах пак не раз ся придал наприклад
коли пелеґія была на примусовій роботі в Австриі в часі німецкой окупациі
то там шыла придало ся тото ремесло і пізнійше уж в совітскій
Украіні Шытя все давало єй заробок і хоц робила в пральні в
дитячім садку полякы называют тов при школі але шыла попри тото ціле
жытя А тепер нарікала між тяжко єй нитку в іглу вселити Якє
то было жытя пані Пелеґіі Феш Щестливе ци нещастливе Но не знам
як она вивіла бы утіл а я бы повіла же часту найбільше
нещастя єй куси обминали або мала она як доповідают щастя в нещастю
Ну забрали єй в <unk> р на роботу в Австриі тяжко было
<unk>літній дівці і хаты не знатя де з рідного села од родийців
але Богдалже трафила на добрых люди і в них перебыла аж до
самого кінця війны І не зазнала той біды што зазнали інчы Было
переселено Совітскій Союз тиж біда тиж нещастя Але принаймні была в купі
зо свойом родином Тяжко было дівкам і пирібком выселеным Лемком найти си
куси до пары як не было своіх як не жыли ся в
своім середовиску зато дужі было такых же не спішыли ся побрати ся
хоц з кым а дакотры так і не нашли сой пары Війна
і выгнаня вплынули і на особисте жытя мілийонів люди і на іх
подружнє щастя Пелея Ф оддала ся за вдівця якій не лем вподобал
єй яко жену але хотіл ний видіти і маму дня свого сына
На жаль тото подружнє жытя не было долгым Чоловік вмер але сын
на все принял мецюху як рідну маму А тепер пані Пайза тиж
і улюблена бабця і прабабця Шануют єй не лем в родині матоварисів
куліжанок мат добрых вниємых Коли пришла єм до ней зостало м двох
сусідок з якыма пані пайзаприятелює і пані Нацю дівку єй брата Василя
яка тиж была присутна при нашій бесіді При стулі бесідували сме у
тім же то прекрасне дожыти до такого віку при добрім здоровлю при
силі при памяти бо <unk> черня паніпелегіі мало бы ся сполнити <unk>
років Лем єдно смутит неі уж никого з єй поколінь неі уж
братів і сестер а навет і докого з іх діти Але для
нас молодчых покулінь такы люде сут правдивым скарбом І можеме лем ся
дивувати як чловик в <unk> років може мати кілько оптимізму Но тепер
продолжыме нашу бесіду запрашаме Машыны єдут дорогою як віта были не єдна
за другым та коли так было Де як першы масіны показали алта
сме бігли за автами шону тай давно то было во на мойому
віку прошу повісти тото як од войділи першый рок авту іде Даве
то видня Якосы виділ лем в місці р іщы не была техніка
так розвинена в <unk> році нас было польска армія Манеры мали но
приіхали десі там скасармі в тіж до гір на маневры О мали
якій такы маленькы кісі Танкы і не танкы были а тоты до
коній тягли на гору або пхали то така техніка была Якій там
ґрамо анкє на куліщатах то якато яка то техніка была в <unk>
році І тоді Полякы казали а то жебы великє ся нині Німці
будут наступати на подяків Было ми не даму ні ґузіка не дам
о якы го говорили співали смо боже што з Польска іщы не
згінела і всякє такє як я до школы ходила а по тому
як тоты Німці же по <unk> році першы самольоты як летіли то
то летіли самольоты мы весь гнали коровы пасти І чуєм так етой
дуду дуду ду дуду дивиме ся што доєде ци дадо по дорозі
якусь бочку везут тішыш же так дуднит а то поза горы за
ліся вылетіли до тых сім самольотів ті сім такых люд як то
є і понад нас тако перелетіли низко а мы ту коровы пасем
Гу Тепер німецкє бы Полякы такых самольотів не мают пришли сме з
Поляду перегнали коровы додому а хаті старсі вже кажют тато же Німці
нападают на Полякы Зе яку хвилю тоди в Яслі побомбардували бы то
рафінерия была тота нафтова бо то же там выкарпатанах де булило та
повымордували до дупыні Яслі і рафінерів і вертали ся назад по одному
знов через нас і взяка зали о о о о ото лже
взяже буде війна был же Німці на ПаН летіли на Польщу буде
війна І то было перше вересня Вересня А<unk> вересня в єпрі <unk>
вересня <unk> рока баджом Нацийонального захізу Жешу провіл в околиці села Тяжкій
Бій з гітлерівцями якій наступали То што было семого вересня Семого вереснят
взє вечер же бы приіхали німецкій мотоцикль так по фусами фусами фу
ішли се солдаты бо мы так близко зєли а техніка є дорогой
тоты страшны такы мотоциклі были знайте і мы тото не виділ го
техніка яка то техніка І так же заняли тоту крампну Але вже
тоты пограничникы і тоты ка інтеліґенция была то лже выіхали гет вночы
Егы ночы там тоты двіры стояли коніфіргодові абы родины єхали і вже
іх погнали туди на Перемыхєль дальс дальшы дальше знайте стітали Полякы Но
де ся там розпакували ло а то навет мій брат поіхал тоже
коньом возом то десь тут коло перемысля ци і коли стрия де
ся штуд не знаю де леся ввіси коня а сам ся вертал
пішы на цят додому І коня відвіс без коня пришу братця з
варів до ты мені коня відвіска Ну а то не знатя было
што робити то і значыт ду Рускы ідут стріляют ту Полякы ідут
стріляют ту Німці Поля Полякы ся так ховали Полякы ся щезли Не
было кого они ніс не стріляли Німці єсли стріляли а Полякы ся
ніс не одбороняли тікали так як мысі втікали І над за тыждень
Польщу забрали Німці За той ден забрали пришлицю Диковы стріля лото высянока
та іх чо під типу Руска тут полякыт Ци Німців ся бояли
ци не бояли ся Німці ніцього не робили тым рідным людям Были
такій дуже сістів брані така тота техніка Они своі справы собі знали
коли річкы десь там ся купали мили но по тому як долше
вже були Німці же тоты вжедалі <unk> другы в році третім то
вже не давали журнувати вже не давали куркы рубати не казали і
што забрали в каждого млинец Я млинец забрали зьор на то нас
забрали были зьорна то брат постарал другій Но якій той ти той
тизорна підвізд а якій старий ветір жорна такій старий тизінистого майця надзьоло
за діс ветер а назад привісти своі бо то і люди ся
знали зліс ся ліло котры до ґміны як в ґміні были тоты
Нули а він замінил замінил привюз Юкысы ге Абы дошо м ани
по тому привізду дому а хата наша така была трошка гей на
бережку далеко видко было бо то поля было кругло То од ней
вартували ся Німці не ідут а другым мололи муку круглосуточ нумували од
ней сусіды старійші ішли єдні собі нумували другы а діти ся там
бавили видно бывекы за дорогом ідут Німці аби Німці не напали не
Чом курку не можно было зобыти Бо на континґєнты ішло то чом
не можна было просто взяти курку зарізати не видити бы треба было
здати І курку муслиню так а і курку тыж на якє гы
ге ге гме на худобу як люде мали так стайня А то
так само брали кыяті што приходили вылу о сятків коли хто што
має люде перестали тотого дувати знати як мали то яко зрізали яко
світу тото аби якы не знали Де смы мали овец десятеро то
тримали <unk> миліші загороджыну де Німці не хлоє тото в нас іщы
так недужна де ци Німці такы были в ній Но де всі
такі бо і сли хотіли єсти і нападали де і де шо
жєве было што могли взярити зварити што же здобули та доте єли
на ці здобули різали та єли Але страшне было напевне смотріти як
Німці поводили ся в стосунку до Циґанів Жыдів же просто іх мучыли
забывали то я думам же тото было страшне видіти І то хто
си виділ якы то тых Жыдів не таке виділите йому Не тако
ся виділи цього не виде То што люде там стояли близко як
тото надіяла де йовє Они постріляли постріляли то попадали то олише ямин
над ними молили ся ци ся постріляли попадали дей тай побили всіх
тай пішли азіди Хто ся зєви выкарацка дотікала хто мертви до унерал
та все Кричали просили но а хто хто іх там піде ратувати
А за той час покы я была в Німецці як в Ярускы
підступали то наша хата в фрунті згуріла як вже Німці відступали а
Рускы находили як то был бій великій на Бдуклі все задуклю пише
той бій тоді в нас ся відбувал там в Карпатах і тоді
згоріла нася хата тота нова і тато там з горіл Йой была
га не була дома тоді бо я той од <unk> до <unk>
мене забрали і я не була Але я памятают розказували мені і
тото хата чыте найде стояла на тім <unk> гектарів поляр в середині
на тото і там ся Рускы провели через Ліс І пришли туди
е до нашой хаты там клонів поставали такы руска піхота присля а
тут в селі і Німці були а они ся з ліса прорвали
і пришли до хаты бо єсти хотіли І замішкали там нута насі
повтікали гедіс по пильницях по стаях найде а хаты ім лисіли были
в хаті Етой парашутіскій рускій самольот прилетіл і тим парашутів напускал абы
єй онимали бо то такє така руска розвідка там ся де затримає
як тоты Німці тоту розвідку вытюхали якы пустили стрілю то зараз перше
куля впаля в нашу хату виділи што они там сидят але взя
Німці ночы втекли з нашой хаты же пішли в ліс ага і
хато зразу ся загоріла від той першой кулі то діти брат з
дітьми были в пивниці так дальше а мама з татом были в
хатый те тато старий был же был в старижы поза сімдесятом по
вісмдесят Доказал што я та ходи до пивниці ходи до пивниці мама
казали А тато кажы нє та не стріляют чого я піду Не
іх то стара людина хоче дес ходити а пивниця і дальше так
была по тоці в такому А мама Жыді брат з трыма трьома
хлопцями і корогы загнал там той якій знає якій там беріг страшний
было І там сте сиділи під тым берегом а мама пішли до
хаты бы ся хліб тік пєцу і масло мали зробити де пішли
ся тоту хліб выймут пєца і єли ся стали масло рубити а
тато самы сіділи десь стали рубити А куле стріли лял дах із
же то вже зачали кулі стрілити мама вже мали як на хаты
через вікно і за хату полетіли так прошто дальше як тут до
корців і там яка яблінка была і маме сіли за тоту яблінку
а кулі стріляли А тато хотіли на двері выйти знаєте з хаты
но якось там хотіли выйти Але певно іх куля вдарила і тато
упал перед хату а перед хатою был такій выкопана хлоса як то
ся солдаты ховают знаєте такє сянци тоте І тато упал в тоту
флосу і вийти ні нічого А мама посіділи Доперед вечера покыта стріля
він троха перестала постріляли сте а хата горит Хатоворіла бо то вересінь
пул зєрнул хаті бугы мама але далеко буду ся єй не пекло
Але стріляли мама кажє запаску зняла туди такту ту блюзку загорнула І
так за тоту яблінку сіля і так сідлах а кулі коли мене
ледят і в той потіцьок тут падают і новыятят ся І так
мама просиділи там покыто не перестали троха темніло ся по тому взяли
ту запаску і так поза хату полями полями пішли до той пильниці
обішли нашу хатла х атасули О тай же прислідай ся дуже братой
старсі Юрко тішыл Йой мама пришле мама пришлянася мама пришлязєва бо думали
ся же загынули бо та або братця бы пару разів до хаты
пускал і ти Але леж выйде з той пивниці трошка а ты
кулі тото доказал што відро такы збили кулі як ресвято было а
быты вівці і телята так рыкали бо горіла хата і горіли тоты
вівці ле ся тілята ле ся ногы понаставляли І тото еге то
на другій ден не взяли З гористі знайде нічого Взє тотома і
тата нема то подумай на другій ден на третій якы зє тота
троха горищы за затухло тай ходили тай розберали хлопі тоты розтягали тоты
дерева што не догоріли і шукали тата і ниґде не могли найти
што в зутрі дні тото ся розберали а по тому десь хтось
Якесь дерево до того упало туди тоту фосу там знаєте тай заструмило
тай пішли ме тягати тото дерево схлоти а там і тато де
єзію котого чого вітали спина была обгорена і взяне же тоты вжебы
ви тото виняли десь были якы здоскы та повезли на цмтар хоронити
але цвинтар был два кілометры в селі везли на фірі нашы то
былу вести так далеко та іх так нінці стріляли на них бо
не знали же то зафіре іде і чуй іх там не побили
і тай на цметарі тот раз два жота загребы колохати де небуд
на поли А то атокіли то ага ага тай якы там тоту
загребли тай годі тото Того голоба было і найти Тепер як брат
єздил раз в Польщы той Іваншы туди будували сме наймурці з тым
Юрком діздил з сєном своім та різдил туди до села Е показати
синови кілько добре зробил што Юрка по возіл там знимкы навет мают
ся гнули там але хаты нема І тото з Горище лесять Подивили
ся де подивили ся керницю найшли пивницю тут ну там не тей
садок та всю Вже якы оды Рускы еповтікали в ліс то дівджы
з селя до нас пришли тоты Німці ся Німці ще пришли рускы
гм Втекли а тодясь был фронт в Крамтні дуже тамтоді стріляли тоту
ніч як нася хата горіла вони стріляли по тому же зашли Німці
по тому Німці перебули трошка і тоді взяш ся Побули люди з
села выселили всі І Тоді аж ся сіділи до минулого року аж
в моим році же Німці вступили з хати а нашы за той
час пересиділи дем на села а на весні ся вернули і в
своій хати нібы не веснувати а пришли Полякы недале веснувати на Роси
на Росі ся зберайте на Росі ся зберайте Дорогы слухаче припоминам же
у нас в густях нас капелягі же мешкат в місті долины Іванофранківской
области а походит она з середньой Лемковины родила ся в <unk> році
в селі Крампна Днешня уповід о воєнных часах якы Паіза щестливо перебыла
на роботі в Австриі зато єй родина дост ся натерпіла в часі
фронту а при обстрілі села Згынул єй старенькій нью Велика то была
радіст як скінчыла ся він Пелагія щастлива вертала з Австриі Домів і
ани не знала што в дома зостане Колиси іщы до війны вдома
ся бесідувало о тім же Пазя буде кравчыньом куплят єй машыну до
шытя Але війна одраз перекрислила вшыткы пляны То може уж тепер по
війні сполнят ся єй мрі Не знала она же буде мати машынку
і буде шыти Але де В Совітскій Украіні Кадиль выселят цілу родину
Фесів Кадыль выселят тисячі Лемків Но а тепер засвертаме до нашой бесіды
І тоді вже наші нашых вже бы селили гет там з селя
поіхали на інчі сел бо хата зоріла не буду де сідіти Перезимували
ся в інчых селах наші но брати з і мал же трьох
хлопців брат то єй дітей і мама і ся той брат не
женалі ся іх пяте робило і мене не было я в Німеці
Істриі в Австриі гек я приіхала вже додому дуже м ся журила
де я найду нашых богата згоріля но але вже найшлем Але мені
бы выдал скоро найти і готовы по пакувані відти де ся де
тросят перед фронтом пішли в бік вернули ся додому бо думали ся
будут о рати сіяти мали ся кланя мали ся дві коровы притримали
і вернули ся додому шы будут господарювати а хату будут ставити як
нима Але зараз пришли рускы Полякы Гнали на ся гет і не
двали робити нічого і наші зберали ся люде всі не ся нашы
іх люди михати не мали бы згоріля а люде хати мали і
мусіли лисяти і мусіли ся зберати і іти То я як приіхала
то наші вже сіділи там в одній хаті при дорозі на Ясло
і сікали на масєну бо Рускы приіздяли масєны воєнні і заберали тых
люди тых смутків і везли в Ясли на поізд і там на
поікі чекали покы дадут вагоны на Росів Коли то было коли вернули
сте ся з Австриі якій місяц был Май місяц раз як ся
війна май <unk> рока зараз як ся війна закінціла <unk> ясє побула
там раптом не знайшы тыжден ци дві ділі в Балорах Але баворы
ся збували нас бо вони ся бояли бо Рускы ніби грабували знайте
але они знали же я богато дуділа знала де они в ся
поховали там такє знаєте і вони не довіряли вже то Озлін де
они не довіряли кад же вона нині тут на завтра візьме воєнного
з Карабином і придут і нас обробуют дам постріляют І сім свідчі
ся збували нас аби я не була І тудно постарал ся Балор
там ся люде ішли такі як я і нас посадили на візі
відвязли трошка аби нас збули ся Но і як ся збула той
Австриі о Тоді приіхали там коло Відня там буде лягар великы ме
там зберали всі долго сме щє побули та в зудві три неділі
покы нам поіздали сюди за границю і взєдали поіздя приіхала але думаю
де я то буду але своіздиваля і взє я тут Пришля додому
здибала насід але вже насі были залядувані на выізді і ся то
было як раз Івана Літом Івана было знаю До ме наті ся
там сперли де я казала ся в Дошниці тото церква была переоселяна
То там під тым церковом теха хата была Коли дорогы до наші
там ся позберали вже богато же села были пусті хати буде вже
пусті в тій хаті там нас было пят сімей пят сімей в
тій хаті були вже ся зібрали докупы там родина така братова братовий
<unk> тоді ся чекали сме на тоты на тото переселеня і хлопы
лже Были звинтовками тыми бо ноці мусіли дежурити охороняти жінкы спали то
же так спали на землі Знате сіми хай по пят чловіках были
бо віхім по чыпіль І я там пресля приіхала Коло дорогы масєна
діхала е ну вони сіділи коли дорогы чекали а тота воєнна масєна
Я в Яслі сіла а ся в Яслі Ясісе з поізду Думаю
де я тото Але єду напероль дам не на тот а там
тых людей на шых тых кабатах Жінок думаю гуль Бложы та тоты
люде а я не знаме што пересіляют на них то меніх до
Ніска до не по пронті взят листы так наішли І Адайтешого тут
Та нас пересиляйте Як пересілите выганяют нас Ево як амлоі Де моі
нашы ся Любоже такой з того скотаны люде были з того котаны
тамсінькы были Я і впізнала бы то в братува мо як скотане
были Яй знай то родина была каже найбашій тже не поіхали але
в ся мают поіхати то же Но і цікали там тету вже
тоту там раз тотам єсу пинили ся хлопы тото діжурили Якажу добрата
тоті з тым автомами Вы на перлоніж виділи і уж знали га
мают выселяк так тай вы якло сы добрали ся до іх от
мі кажут мені што зараз діде машына отуди до Крампниці там де
іншы тоты села назвали по тых людей вести і каже єй ти
сідай туди на тоту машыну а каж покаже тым іде мі там
хлопы показали котре ся я тіля на тоту масину Нам на верху
і ся там якіс два хлопы сіли і так шофер поіхал єл
єхал з Ясла аж до туди до Крампны цюд не до Крампны
не доіхал через Моря ту близче тота Дочниця Но і там наші
були я там з єзей і взє з насиме знайте блоґы но
але наші не дома же надне тут людей полно і тото і
вже тото Ноте і вы сподівали ся же вернети ся додому до
села до свойой родины і оту увядот вшытку цалком інотарий інакє ге
Но і Аядускє я ся так бояла тых солдатів шыстрашеныма кажу ага
Іван з тым автоматом ходит каже евендемі яктомата троха постріляти ге ге
дак каже Але тримай так сильо притисний до груди Е бо він
бє як він бє як я буду бити педо Но і вызе
зде а я за тым автоматам як стріли а она ґміні руди
руди дідолом дая певтомати скыну а же вже більше єм не хотіла
Зтріляти но за якій два ци три дні а на другій ден
ці на третій як кажу я хочу піти до Крампной туди в
село деха была тай брат зі мною ден пішол Но пришлямну поле
пусткы гата з горища никого нема ниґде і кругом нікого нема постояла
покрутила ся дей де пішли сме назад і вернула м ся назад
тото село там через гору там зараз через котай і тото село
было І пішли сме і де за другій денці на третій взєпы
ті може стиж ме сідам постояли і пришли а масєны загрузили нас
і поіхали смо Мышына полна тых силаків тых боже я і додому
не пришля і дай з дорогы і далі і іду в дорогу
не знати де а так не хочу І я так ся тых
рускых бояла і солдатів і того всього Божє люби Но і пришли
сме іхали сме ще долго сте тім сме сиділи ся долго в
язлі покыс ся з язле нас вы налядували а по тому ще
хырові сме долго стояли місяц же приіхали сме на домбас тоту был
Серпень булзя Знива були а там нас дали лу тото в колгос
в якусь хату тут ґаздиня була тут до кухні нас дали а
нас вісім чловік І там якась така куморина была я в тій
куморині спати спаля ди просто куморина без вікна якій така кумора Я
і спати не могла і вы собі можете представити як я пра
пят років перебула в Німечціні і я там мала єсти пити і
спати і видіти ся І я попаля а по дорозі взям сну
ся ушы і набрали так як ся як пішол туелер то треба
было тріпати і не помити і не тото і гіда не тота
і питя не тото собі може не постави перелезети як людина могла
спати і тє не з чі з ду не здуріла ще О
де Вас доли но дум бы студевы пришли де Вас доли там
был такєй Село Красноармійск і мы там селі там были сягти недалеко
І в колоспі робили Ну те є робили в голоспі те робили
ну але доосініже сме ходили на тоты всякы тоты там зерна перемішувати
А по тому на зиму лже мы мама і брат пішол в
школу сой ся там ремонтувати столярьом де дни в шкулі нам дали
квартіру комнатку лудну мама і я і брате сме пішли окремо а
брат і з трьома хлопцями были окремо До весны мы так перезімували
ся дне весні же сме ходили до роботы Хто де брат там
ходил воду возів быцьками до тракторя той найстаршы Юрко Ну а не
ходили на тото на токы Але ходил брат ходил ходил до серпня
покы гро покываленорского спупотроха зерна і гуліі мы і сами ходили на
ток там перебера то дуже багато балакати то Вы пак пришли ту
кілько часу были сте на донбасули сме доліта до літа І доліта
сме робили друге рік іщы рів Но рік сме не пришли з
серпнів і так до серпня бы были давали зерно што сме заробили
То брат пішол по зерну пришол з зерном то приньз най плецьох
зерну то <unk> кіль ци пят <unk> кєрул куди і каже то
я тото заробил а чым я буду годувати дітей А тото як
ся до роботы не піду Другій ден же не пішол до роботы
збивал тото розбивал тоты пачкы корову продавал бы сме ся корову привезли
І тото коня продали дома покы сме єхали на Чехы а тото
то дуже багаты барадкы і продал іже першого вельесня мы вже стали
выіздяти з того колгоспу з того колгоспу якусь машыну найшол загрузіли сме
ся але не лише мы сами вісім цілу вікнас було Брат пят
настроє ще там ся поприклеювали родины <unk> і мы так тото высідали
поіхали єхали сме трошка міліця нас зупинила де ідете вертайте ся назад
не мож наіхати Не вернули назад на коспі грузили нас тут Мы
ся переночували денці два браті ся не успокоіл ще на шю другу
масєну якіс футболісты єхали футбол грати в красноармійск то намістили туду блотову
масєну знизу а футболісты поставали і мы так переіхали в Красноармійс А
в Красноармійску ся полны такых переселенців назад ся вертало мы ся там
дві ділі посіділи білетам не мож было взяти не давали просто білетий
і хоц не задся вертай і харці ся кінця іт холит ся
робит зроби што хочеш Тоді брат каже не Ідеме на товаровый поізд
на товарову станцю Пішли на товарову станцю посіділи до вечера поцікали до
ночы приіхал якій поізд товаровы ся Вуря біс і тоді покликал нас
і мы пішли одкрыли тоты тот был закрытый той вагон і запералі
ся а бугля так протразсувало ся Полыдали на студиі на тоту вугря
повыкыдали тоты діти были мама стара былає всіх повыкідали і сами залізли
двері закрыли і же так тікає мы цікаємо коли той поізві дійде
А поізд як раз то колеся повіряют то воды наберают виджу Но
дочекали сме ся того і хвилины што тоты поізд рушыл і ми
слава Господу без буды всі люди сідимо на тым конесє поіз свищы
іде єде іде іде то там в станці далеко В Єдорані мы
не выходиме дньом ся зробило дньом ми сідиме не выходимо на танця
бес нихто не де єй знайде Но дочекали ся знов штуто шо
поіхал поізд ся сме єхали дес до білой церкви по тому білий
церкви сме ся перекрутили на інчы поізды якыс паровоз не єхал скоро
і заіхали смо іншым поіздом в Тарнопіль а в Тарнополі сме там
мали люди знайомых пішли там на село в Тарнополі Але там де
добре было Старнополі сме з нона як пішли з старнополя а свят
адресы были в долины в долині сме нікого з никому не мали
што в долині добре штіль заводє ся дурувата якы декіє і тото
приіхали ся до Долины і так в долині сме ся усіли Без
хаты без роботы зима взяли сі честного хреста было осін як ме
до долины добрали Але слава Богу то сме пішли на роботу копати
людям бульбу молотити і до того по тому же сме завели свою
майстерню ясіла братсів масинку смо мали другій той старшый брат Юрко сапожницю
він сапожник был Латал людям ляткы підбивал і мы так перезілил ден
рік другій так до дміні пожывалі Делятых хто не слухал нас од
самого початку підповім же у нас в густях Пелеґіі <unk>r<unk> бо народила
ся в селі Крампна в <unk> році Гнеска єст мешканком невеликого міста
долина оно лежыт на сході Іванофранківской области то бойківскій край Но а
тоты хто наслухал то тоты чули же мы бесідували минулый раз о
ріжных річах але скінчыли сме на тім якы струі носили крампняне То
власне тепер продолжыме тоту тему як колиси ся уберали якє мали обличыня
на зиму літо яр і усін Паніпелеґія памятит вшытку барз дубрі бо
і она сама іщы шыла тоты старосвітскы струі она навет памятат часы
коли цюгані не лем вказували в музеях а іх носили гоноровы ґазды
Ното по смутных історичных екскурсах вертаме до приємной і кольоровой одяговой темы
Просиме слухати Памятати як наприклад неділю свято як ішли позбераны до церкви
вшыткы як то выглядало Ялотці дали такых спідницях ся на хустках повідали
спідниця ци ляветы ци кава травед ге і додо церкви мали інакше
такы што церкви там ці сут два мали якій святочний бісє на
якій вісні вято Дай хустку дай дівкы бавы головы а в зінкых
хустках дни так і били Якы были тоты хусткы тоты хусткы ся
мали великы більсі мали і меньсі мали літом менься осіньом якій звяєнці
більші хусткы достат Ану якій зято якій горсит той был там та
і все ціла тота парада была А тут там вітер віял та
як мали черевикы то черевика бо чого бы тых хто там мал
Не мусіл пізмати я мала <unk> руків такых же мі треба было
же тоты ходачкы єм кідала геты достраву до церкви то міні купили
были взяли барана імене на фігу і поіхали сме з братом баран
был такій варлий люднув кутный продал і купил мырати дує сєрвикы такы
снудривані То єдного бараном продали жебы вам купыти хустку таку велику а
другого бараґа продали жебы мали сте цілікы ЕНу ту видити што бы
было як бы неуці Но но но де я пасли сме тото
і тото і за тото тим пастухам шос треба было купити вызя
восім підемо і купиме ціркы ти і купиме ты хусткы божы <unk>
років дівочка в є Як другій были богатці то были вбрані ліпшы
і богаті мали богатє богатці гродиців молодих найде все так ума іде
як іде одає ся ону так было знаєте але перебули выросли Але
то барзікого жы тот ушытку памятати і потрофито так ціково оповісти якы
были ґурсеты то такый Сольюновий як він звал ся Як сяльонови сяльовій
так были іщы іночы сия ці зіначого повинна были якы тоты были
парадны нарядны ада де такіскві Але повіджте А Были іщы такы оксаметны
были як ся мітні были всякі были і теплісті были то жідівкы
сіли а жідівкы там повытна собі десь пристарали і сіли і люде
і сли і купляли Видя то дуже така робота тот орогна скрыдіти
ярмо озывали ся тоты Линция році те клопці ланді Клапці то так
рівно зідівка тотых сіль з рідных материялів бу тото так фай я
хотіла раз єм хотіла абы м собі такій сама хіля Але зразу
є не тото а не сіле тути ся на плецях такє вло
то строці не выло цє тобристрочуваны і тоты шнуркы такы специяльнів што
то вона той сама той материі де скупяла і сама сіль Не
мате памятку доднес де тоту тримаю зістільку років Бужы і <unk> ру
Але в Німеціну ми оббула в Німеціні я того не мала А
тоту мама тоту затримали і як єм приіхала тото міні кєд мала
якыс хусткы я мала в тій самій залени і малам тоє шойка
ґужушок такій шол тото жебы пропал і мам тоту хуст великого місто
плястя хуст Повіджте мі як то выглядало отышы наприклад люде до церкви
тоты строі Тото было гарде тото было ци ви тепер бы як
повіли як бы вы со єй так спомнули і ну і вы
як вы памятати як выглядали бо на каждий ден Ту так люде
до роботы для шли такы быя абышос бы го на тіль доке
тримали тоты хусткы зі старали ся і всі были ні таку хустку
мала завтре інакшла а там вся тота старали ся абы тото якось
выглядало ешли до церкви і другы знали і тото І дівку окремо
там собі стояли з кусами поплитима а жінкы взял хустках а хлопі
на улиці Ага ну то іщы памне треба повісти мали якысы пацюркы
Е коралів было бы багато Коралів Лемків вісяли туд вісяли а ту
басанунку на ся мали там ззаду а До чого ы ту тоты
басанункы привязували ци оки єй зайде до коралів там не треба того
бы єйкусь одну дам заціпила але на чоля потрібна была Така молоды
га А бы там сюди десь спускали до ліпли чема і ся
там висіло а доліпличымо то з чого оно висіло дол ды чого
від коралів туло засіпа од коралів заду висіли басанункы а они Онишли
під камізенку по камізенці журы подомінеренция та і усіли два гм або
двіявы або сонунку може давали вкусу здавали давали вкусу і заплітали то
такій білий ґальолик мусіл быти такій І як были пецюркы то што
і Ґльоны была было і Ґльоны під фільным патюркы звярта там ся
бацянунка та што ціли над є ся до того было непотрібне того
Ґльоны тота як бы кумір якый был окремий як аж да было
окремо знимати і окремо накладати ту на ео такый так де бекылу
фіранку тотилу оготе ся купляло материяли тото ся сілю А по тому
све коралів родо чекайте то была як бы коронка просто ци было
материя і ту коронка полойта же коронка была і материя шы ся
трімала тота має не як бы фіронка рісіє то агы было То
з самой матері было южы потрібне бы нащы того вісяня затоту дівця
і тут привязют і тут привязют А господи дайте ся велер як
же я тото не любила Ні тото не подобали але так выберали
сме ся по польскы ходили сме на пальцях такій кушулі Е Ся
робило нібы сукєрку так з якови материялу так ся нам тото подобало
тай польскє паньскє боры сукєр як му тото Дуже сме ся тым
зберали так попли нас такы од нас а та была польска так
была така дівка выходили замуж сме виділи шлора в сукєнтя кы діти
ідут видіти тоту моруду знаєте є тає тото та она вышля з
такой хаты з ґанку єблілі сукєнці дуді сходами бо ся як ся
нам подобало мы по тому же пришли ся посходили ся три штырі
дівочкы є см з маминой хусты в скрині тоту хустку якой взяли
яка велика буда звязали вельо зробили ге ге ге тако заба Но
а так нормально то Лемкы вюнах не оддавали ся Лемкыні Мали віныц
был сперільку сплетеній там якій цвіточкы всю опліця і спідниця Е мали
быти біли Білы але вышыте ся прибраня Хлопы вернули ся зо світа
де си з Арґентины деси іщы были заробляли то они суй покупили
якій си образмолякєци буя маля того брате ся в Польщі буду він
діром же як Нім з приш році до зємол ХХ рік жеве
был дуже тенцурист арний співак того дуже дівкы любили дуже золотя кучеряви
мал дек як было є ге ге ге ето він мал убранів
і собі зробил на стілю шафы не было таку скривку Як як
моя тота ох дупер кависит Е з дверчатами і віся і він
там мал зо трою і коричневе мал і чорне мал і якысі
ясне і сорочкы зо три і штани він приходил там другій хаті
тото высіло на стіні і він тоты штани повісил і тото язє
знала і Михайло приходит з церкви На вечер він ся вберал же
інакші убрає до церкви пров якій язде гарне як молода была якы
достіп тот ся якій темне мал є уж полузк мал і мал
зо три блюзи но то было <unk> роців же зараблял і взя
дуже вберал люде Никреси на красілі вухы ся арли А іщы такє
до хлопів вернеме Што мали на голові копелюх выдмісезоннім часі і може
навет в літі носили капелюх якы чорны были просто тоты капелювані Купували
іх не заку Но зиму ту мусіло быти єкосы шапків скількы сяпку
посєли зсіли скільку з малого яняте знаєте якы маленькє янє ся вродит
кілька така ся гарна ту тримали спецяльно на тоты на шапкы дакіло
Мали мало на куль така або сірала була бо то было уж
гарне бо то такє як найте кавалєрскє Яко было тото шыпков буде
троч кату абы заломят трошка му перекривлят сякла парази така аж долж
буде вшы Але были і сукняны шапкы такні як уж не представляю
собім помі Но очывидні же носили тиж скірні і напевне был якійси
шавц в селі А бу а всели Скірні то но то мусіл
тиж каждий мати певны добрі скірні але были якысы бокланці ціревікы што
хлопы носили но взимі то скірні Але хлопскы скірні были якысы якы
якы аж аж під куліну ци Низ якы якы Екти кєд напіл
того того на пілы ште не дань Лемкы А на каждый ден
то были такы керпці слю такого такого дуры люди по сіді з
міры осіді і накучали тых Уців знаєте о виваці Улата ґлоторочка такій
долгій ід на выл вивали а бы топло была бы гівне Не
летіли виваці Значыт могло і в зымі тыж хто не мал скірню
ци не было іщы як такого морозу Ту о міг брати на
сякєрці кали якысы грубы скарпаткы очывині та звыняного того повытначы ся качы
подерли тайтя выкроювали такє тото та позавивали позавивали Та і по тому
же як я памятаю же плели скарпаткы його камізелькы по тому же
перехлодили тото хто мы побесідували про хлопів а іщы про бабскы ріжны
струі Знаме менці більше Же жены брали на ся гайку як называли
опліцьоци якы опліця называли ся ци суру ци як сорочку называли опліс
оно было такы так сорочка была така Але ся тут безрукала і
тут така трошка долгенька знає быладка так збуду зыспуд ціла долся ци
корото білизны ага то было але то або тому упліця упліця то
же было такє тут зморщєна трошка до шыі юсєєга ту завязане Ту
рукавай туто зє долгы был то было уплід ся такє якы зы
долгы Е сюди то так вот троха долше буду спідниця єс ся
привязува ся спідниці звычайно була зо шурком Ци тоты бабскы сорочкы были
якоси вышуваны Е Нє Не знам хыба хто дівчата собі ся ся
ся ся ся ся там приберали але ся высівало зняли а бы
ся дало конечно і як і такі молоді дівчата хотіли ся там
проша присторювати ти я то высіваля вже собі я высіваля такє соручыня
тешы а сєділували му і Ето ты старші дівкы ся є так
собі повысювали Вышывали переважні ґурсеты о тоты та Ґурсеты ци інакшы были
тіж безрукавкы ріжны Ґурсет то была така достану а інчы были іщы
якы были безруковкы што іщы были якы наприк ту навіт ся шнурувало
оно тісно было тот ґурсет Він был м барз так тісно на
до поязю та оно барз барз такы было Як бы підкрислити навіт
фиґуру та цілы так але были іщы такы теплы носили тыж з
суктями бы друкавкы япсы звали як камізеі комізенькы якы сутняли Та як
бы як бы як бы тепер повіли жакєт то што такє было
было жыж такє было то як повідали лем ту знає называли його
Я такого не маля я маля тотиво сердакыі Іщыло зо серды сердакє
што бы было такє слово сердыкєвы повіли тамтав зваты сердечкє Але до
церкви як ся ходили то кажда цінка мала хустку мати таку хустку
велику яку з облику А то были такы змовы хусткы зол зимі
носили такы хусткы о такы грубы як тото таты зозату завязоли бо
было такє зове тораж была враді тора одродно обладый давайте на половину
о і депатя брали на себе і холодно было досі де вернули
ся три кагы гузак та і выкігола фіноця та прав одежов груба
лумяна хустка яка была як плаща Пувіме так заміт куртом з той
хусткы плаці сєлиця як Німці прислі мала тоже таку хустку як я
былам а дішла так як ціла хыстина Ябач аєце і ты буде
на всірыш та лища клаєса і ты ломач та віз уроду і
тораз то як квадратон А я і ма Я мала то она
тата хустка доробом жла пятнадцет злотих і за Польщы продали барана і
мені хустку купили А оно якоси ся звало хустку называли Поплету Нє
лисі лися ріжні были были тыкы гарні такы гарна плясів кого така
Я тоту хустку купила Іщы Я не знаю вона вже буде мати
певну <unk> років тота хустка тота ло і сім до роботы ходила
може ся вытер латоха до роботом ходила і тота хусткы такы продавали
ся до <unk> грилів коштувала тота хустка мі ся так дуже тота
хустка збудувала што така як нас дома буде Тут жельно взяли тоты
хусткы І я себ туту хустку купила дума і буду стара абы
м мала ся ущы загорнути як посідіти Я і я тепер ка
одкликлу Я сестру освідя таку хустку мала Не малям не малям кужуха
не малем кужуха лем малям таку пустку і зімою вєшли ся до
церкви Дорогы слухаче припоминам же в наскым місті долины Іванофранківской области пришли
сме гев в густі до Палегіі Фрампной і барз приємні мі ся
бесідує з том паньом І неє жадной дистанциі медже нами но а
преці я <unk> рока а она з I но можете сой представити
Не єст жадным секретом же мы Леді смотриме на жытя кус інакше
як джентльмены І як наприклад для гнешньой лемківской молодежы оповід о довоєнных
часах на Лемковині выглядат барз романтичні і они навет хотіли бы може
перенести ся в такє придвоєнне село о якым мы тепер оповідаме То
для молодых лемківскых джентльменів пожыти в такым давнім селі то буде кус
інакше выглядати як для лемківскых леді Зараз выясню што мам на увазі
найперше тоты звыкли выгоды якый каждий з нас тепер ма якы для
жінок у цілый дні мают кус більше значыня Тыжден тому бесідували сме
о тім як колиси Лемкы приходили на світ Пуліжниця не мала той
выводы і гіґієны жегнескы Родила вдума на своій постели а допомучы мала
лем сельску окушерку а тепер уласні про гіґієну Тяжко сой представити же
в тотім передвоєннім лемківскым селі найбільшы парадниці прибраны як майска ружа в
найдорожшых коралях не мали жадных майток за єдну і єдину білизну же
нам служыла лем спідна сручка без рукав Як оповідат пані пелегія коли
наприклад в зимі баба на молозі мусіла выжмакати ци ліпше повісти выполокати
в потуці біля бо жмакали ся в хыжы То єдно што могла
зробити то підняти край кабата з узляду наперед медже ногами і чымси
приціпити догоры і так на час прикрыти од морозу од вітру голы
ногы Вера хлопы мали більшу выгоду бо ниґда з голыма ногами в
морос не ходили а бабы все Но тепер най о тім вшыткым
уповіст пані Пелаґія Феш Нима лем куруха лем малем таку пустку і
зіму вєсли ся доцети Але тут байка было ся але тут лом
Злазільок были дуже Во влазні то ня дивує я не розумію як
то ани маєткы ся не мусило ани нич іщы перейти ся до
церкви то байка але як на ріку морос ыти як треба бы
полокати праня білизну І я не можу сой представити як можна было
іды тото робити в мороз і не мати майток лем мати якысы
пінчохы доколін Я тото не годна нияк представити мали тоти долгы спідні
тіжо пізнанике І тото піднімали таку і тото запихали або аби ім
тут не віял Але тоты спідниці або тоты сорочкы тото но спідниці
такій все были якыс такі оповитині і квітаскій Але были і воняны
мусіли быти в зимі якысы і вомяны Та смоте да як в
моро з такым підеш Но такє туніцкє та де з такым Але
слухайте Но Але як то бы з майток было тото было до
ничого тото Ніця я сама ходила без майток Я сама ходила бы
з майтым ходила м до школы ту были тоты пенчохы Ани не
туда тудло лиця не лі сама ся біділа але я скоро пересляна
на тото інакше жытя Бо я вже сили думаю о ачого то
не можна хлопам вшыти штани а собі Я з якого материялу ся
особі штани Га іщы лем собі штани іщем ся і хотіла похвалити
будівкы не мали Я сідала і такого абы дес на дербин выходила
Е заглядали а я вєщынця та мале Я знам же колиси тоты
першы Майткай же Лемкы зачали носити они были долгым праві до Кулін
єснайшы там шнуров запихали завязали шнуры кату Рустяли запихали на шнурок а
долгы были ци куро Ни ся куріны були поколіно дыга Але трошня
люде єсли тоты заграниці ся єздили по заграниці вынізє Бы способували ся
богаті люде якы мали за што купити дошли місце Жиди всємали то
ся діды не мали а котры люди собі могли дати ради ся
мали хліба дости худобу богатці доришли місто Жиди всомали Можна было вшо
купити але знайшой мама яка была трошта іх оходівця то моі мали
ся неє такій в байковій собі купили най ужреба было лист ґачы
ґачы такы якы спідны такы тары майткы такы і такы были гегеі
Райтузе што тудне туд мали дірку медже ногами Шыни знимали лиш інтамтен
тоту дірку роз тото або квы Слухайте но то прекрасной коли трошне
люде може тато в Америці давно тото было то нас на Лемківщыні
было тото дуже все прибити бо тото Полякы гроші заробити не дале
най а людей дітей было тай ся так толкли як могли бідили
Але вы сой маткы вшыли і ужы ходили сте вы такы культурну
інтеліґенты і выгідны тах вы навет хтіли ся пописати то інчы вказали
же вы такє мате ага ва ся коліжанкы жыяіку лизяіку велизяіку але
Або знаювшо ходилем там на друго село на другім селі ді было
ека трошто польскє село а та як ты дівкы пришли з церкви
тоты блюскы з себе знімали тоты кєганы гайкы мали знаєте там на
другім селі был туже польскій серед депольскій се якы якє село Янтульно
оддам зєбризо ласкальник Скальник то зір кути яка бр А мене дівкы
тоты муі поіхали до Арґентины написали тых запасок дуже богату біли і
гафтувані весіті е я собі єдну гафтувану таку запаску придумала і яви
долга Я собі туты врізала позышіваля вручну а ту такы курункы были
під шлейкы дали і я собі вже таку гайку зробила і наведе
десь з пятнадцет років я же тоту гайку мала таку є не
тоту зорочку і то єм ся старала бы єй дідко з підліті
да подуму я пішля в Німеци людиям же в Німеці на была
тыкала ся кє приіхали в Німеці на <unk> році то дівкы же
я собі привела для пару сукєнок Німецці негарне хло Берали ся дівкы
позічали він мене вісіл брати як це была інакше Адже з сєльом
подуму ся мей Божю Боже Богатам не буде а лем вся мале
ге потрафили тоту сой зробити што выхтіли ага вылодны были зробити я
А тепер іщы повідте як мы зачали бесідувати про білизну то Я
знате смутрю на стары знимкы Но і што Вам повісти То видно
яка баба ма якій систаник а яка нема На знимках Но і
так смутрю наприклад знимкы з того села одкам мій тато з той
Тльовы ци деси там од вас села я виджу же бабы не
мают стаників Але де пси там виджу там знимкы зо захолоду Лемковины
і виджу же там бабы тото мали то они мали а там
не мали і просто брали як ґорсит як были тоты ґурсеты творили
на неділю трап притіска так як він был шнуруваний і я мам
дома два ґурсеты То они мают ту таку поличку і ту таку
о ту зопхану як бы досередины Но як соломка але тверды така
ту і ту Но і были істі же шнурували ся же іщы
было на шнурівкы Ну то оно так як осистівало Але Але то
не было то што Станик то гвазды Крампні не было штоси такого
як Станик тоту функцию лем ґорсит выконувал ге такого як Станик то
такого не носили я не памятаю бы якы памятали г якы такого
не было Вєзінкы якы мали груди великы то якось завязували хусткой собі
ту абы тото не белембело так хотіли ся але але немало ся
не было тоі Мудростішы треба што ся тото знає зробити зробити дітей
было богато родити родили і выховували але для них чогось такого што
то жытя потрібувало та і не было кому дати Для той выгоды
просто жытя для той ды Я знам же уж в часі війны
Іжы може даси під війном майткы ту уж зачынали носити хто так
тото та я коли за Польсі січіли ся Німці німецкы війны не
буде ся Польща была же му тай десят років было в <unk>
ронці та тото дівже нацяли як я Памятаю за десят років то
вже націнали Нося мати сестрі єхали в Америку дваты першым році то
купували спідницю і блюску тама бы мали в чім єхати то не
та зєднимали все мали і носіли робили то лихє наті люде не
мали бы не мали за што купити де дітяй было бы ціла
купа А як сестра єхала в Арґентину то мусіла на дорогу мати
все тото што треба было і казали же приідеш там то заводят
магазин і удівай тоту зразу палят совіты принесіт мораль бы хворобы а
тотарозы Тато так розказувал тато розказувал ж бо то дуже богато хлопці
такых поіхали і тот з краю собі ділопы Єсе брали з собою
або приіздили за ним но то треба єй было убрати бо треба
десь піти і на роботу было піти тівці ці ресторанці де ці
де треба было піти но тора мусіла быти вбраны тотой чловік якій
єй тоту дівку кликал то він забезпеціти та як не міг забезпечы
то то і не робил а вертал ся назад додум Відувати тут
Е виджю же вы могли бы тыжден оповідати а Моі наймилейшы На
тім днескы скінчыме тоту бесіду бо не буде єй кінця при тій
пані Пелеґі Ф може оповідати безконечно а мі все буде цікаво єй
слухати Але на чымси треба скінчыти жебы колиси зачати нас тым більше
же заходит уж свято были ґде то щыро дякую пані Пелегіі крампний
якую і Вам за увагу до пані Пелеґіі Феш в місто долины
вас допровадила Анна Кырпан А тепер скоро вертам думів зато скоро прашам
ся з вами до стрічы в святочнім уж великоднім часі Оставайте здоры
веселих Вам свят