70% #2016 - 70% #217 Бесіда о лемківскій церкви в Тарнополи і не лем (2 част), 16 VII 2016
Еп. 2016

70% #2016 - 70% #217 Бесіда о лемківскій церкви в Тарнополи і не лем (2 част), 16 VII 2016

•

Опис епізоду

Odcinek kontynuuje temat łemkowskich cerkwi na Ukrainie i opisuje poświęcenie nowej świątyni w Tarnopolu, zestawiając je z wcześniejszym wydarzeniem w Iwano-Frankiwsku. Podkreślono, że cerkwie te są nie tylko miejscem modlitwy, ale też spotkań i wydarzeń kulturalnych Łemków, a w relacji pojawia się także opis koncertu, stoisk i wspólnego świętowania przy cerkwi.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Витам вас моіли слухаче при мкрофоні Анна Кырпан Днеско продолжыме тему Лемківскых
церков в Украіні Як памятате в нашым радию звучыл люж репортаж з
освячыня лемківской церкви святых Кырила і Методия в Івано Франківску Одбыло ся
тото <unk> мая а уж <unk> червня таку саму подію мали сме
в Тырнополі на саме вознесеня освячену ту лемківску церков Храм Вознесеня господнього
Першолемківска церков а такой доправды лемківска было скупіювана з церкви в селі
Кутань выросла в <unk> році Был то єден з храмів якы репрезентуют
сакральну архітектуру Голичыны в львівскій скансені Єднак церкв святых Володимира і Ольгы
хоц і стоіт в музею Але не єст лем музейным експонатом музейным
обєктом она жыва гев сходят ся Лемкы на літургію і на ріжны
культурны імпрезы свята кєрмешы Тепер тотальвівска лемківска святыня ма своіх сестер в
Івано Франківску і в Тырнопулі сестры кус молодшы і більше модерны то
храмы де тиж сходят ся Лемкы жебы спільно молити ся і жебы
пак видіти ся стріти ся побесідувати медже собом храмы мали бы слугувати
і для культурных потреб Лемків і то тыж важне Кєд ходит про
культуру то припомню же освячыня і в Івано Франківску і пак в
Тырнополі мало культурну проґраму тыж Оно продолжыло ся і ту і там
файным концертом лем же в першым припадку концерт был скромнійший і коротший
а в другім мал більше розвинуту і пошырену проґраму Но то зрозуміле
было в Тырнополі і Лемків мешкат більше преці то найбільша лемківска област
Украіны І было більше місця простору бо тоту деревяну церкву поставлено гейбы
і в місті і при дорузі але і гейбы і неумісті бо
в лісопарку та як бы на природі Власні тота обставина позволила вшыткым
присутным чути ся барз свобідні Но бо як кєрмиш то кєрмиш Уж
скоро потім як зачал ся концерт гурткы людний розстелили в тіни медже
деревами якы си капы порозкладали нарыхтуваны меринді і півлежачы яко давны Грекы
частували ся і слухали выступів Слава Ісусу Христу дорогы Пернополяны гості цього
такого гарного свята Мы до вас прибыли з Микулец В нас Микулинци
ви всі знаєте ци славете такє містечко в надзєцвій лемківскій осередок також
назє такій чудові Лемківскій народный фольклорнообрядови ансамбль Барвінок Дуляю бесрабостравода Не борис
ниса не борис нисал Неворис низал при Желя оно односи А писалі
дойде ся сво Выслом рева Моку знов скорева вознов ском те єр
сводові єсво ІІ Моя бусат Нісправо Донаю безвода Не водит А пак
на стулах де спочатку продавали ся книжкы на лемківскы темы ґазеты а
тиж прикрасы скоролийків ґаздыні розложыли вшелеякы стравы і запросили до стола вшыткых
присутных І то было барз смачне частуваня Скінчыл ся концерт але долго
іщы звучали коло церкви лемківскы співанкы То доправды было свято і в
тот ден забыл лом вшыткы своі клопоты вшыткы своі проблемы так мі
было добрі в тім лісо парку як у раю Аж кусцьок зажурила
м ся коли зауважыли єм же сонце юж низко ся схылило і
мусіл вертати ся домів до Івано Франківскы О першій церковной части свята
юж оповідали сме тыжден тому То ж знате же одслужыл чын освячыня
храму архієпископ і митрополита Тернопільско зборівскій Василий Семенюк Знате той же парох
лемківской святыні в Тырнополі то отец Василь Шафран а його родинне куріня
выводит ся зо села Заладка Рыманівскы То до того не будуж ся
вертати Агнеска лем прозвучат зас фраґменты з концертной проґрамы В минулій передачі
чули сте лем выступ народного аматорского обрядово Фольклорного лемківского ансамблю зо села
Підзамоньок же коло самого буцяця Агнеска будеме чути і інчых Приємне мі
было же окрем народной пісні густі спід Замучка выконали і авторскы де
бы Лемко не был на верш Мариі Бурдєк з чорткула з котрым
миющы влоны робили інтервю <unk> процент а тиж в пісні розвучало русинкове
Мій бідный уж з діда предіда Вернеме ся же іщы раз в
тот прекрасный ден освячіня лемківской церкви в Тырнопулі Не дали сме того
репортажу одраз бо в тім часі было більше ріжных подій зато тепер
можеме заспережыти тот приємний час то перенесеме ся до Тырнопуля на улицу
Львівску улиця Львівска <unk> така адреса Церкви Вознесеня Колоний было поставлено сцену
мистецкы оздоблену а ціле проґрама звала ся Мистецка гостина най ся святит
імя Твоє Лемківщыны Посеведні з початку пасувало подякувати вшыткым хто помагал при
будові храму хто офірувал дашто ци меньше ци більше ци такой дост
дуже і дуже люди отримали тоты грамоты Но і мали єм приємну
несподіванку бо подячну грамоту было вручену медже інчыма і Іванови Панцьувы Колиси
не знам ци памятате але колиси <unk> процент было інтервю з його
женом Стефанія Паньцьо єст філологом і досліджує тиж і лемківску муву Но
але Іван Панцьо што мі близкє то його родина з татового села
з Тильовы Одкаль мі тато одкаль мій дідо Тилівці тиж барз дуже
доклали ся і до будовы лемківской церкви в Івано Франківску Но а
бабына родины шафраны походят зо сусіднього села Стерщани Лемкы одтамале тыж долучыли
ся до доброй справы а медже нима як ся вказало ту і
мій трую рідний брат Ігор Ольсяковскій не знали ім того же і
він ту брал участ Но він єст директором марилівского спортового Завода же
близко чурткува і радо офірувал кошты на лемківску церкву бо єст не
лем лемківскым патріотом но і інтеліґєнтным і побожным чловеком Но і такє
саме можеме повісти і про інчых люди якы спричынили ся до того
жебы ту так скоро выросла хоц маленька але гарда церков но а
найбільше свого труду певне вклал іщы єден Лемку Олег Дзюля бо то
він спроєктувал тот храм На урочыстости освячіня зобрало ся што найменьше <unk>
люди а може і більше Не знам як точно порахувати медже нима
были і поважны густі головы Товариства Лемківщына і Фуло а тиж голова
міста Тернопіль Сергій надаль і голова Тернопільской областной державной адміністрациі Штефан Барна
пропоную послухати іх выступы Велику підтримку для нашого храму привело і місто
в особі пана Сербія Надаля якій допоміг нам Шыбы обогородити територию допоміг
нам і документально велика дяка нашому мару і очушы ми оплискыми гарячыми
подяку ниму зализ ниня за його сьоднішню присутніст і підтримку Хрископрисисяный Водику
Цєнці другі тернополяны Украінці Шолоно лемківскы громадо Суднє Торнополіве свято Не просто
свято в Вознесіню Христового Сені свята т мушу зявити ся один храм
Бужы і я знаюш хром зявляє сме тоді купу хлодина Тотіпы бухнут
ся дає свою волю ту зявляє ся Храм В Панишу це буде
не просто церква ци в джеревни місце для культурну духуну рустку нашу
місто Крамзі Высы якє пожертом лемківскій громадян якій не был дужым Тернуляном
і це дужливом і сутні жем такій дуже вожкій свяс Мы моім
проблемы было великі ціны бысокі тарифы такы а то піды На сцені
хоцю зобрати нашу духовіст судні хочут нашы дітеі брати най доросі право
вчыти высновы християньско школа хіба це мож допускати Ісеци покрыватс конституцию коли
ста більшовиків возли люде нисів церкви священників злото самого вертаю сам Але
вірушу мысильнійше віру шувіру нам допоможе мы ци пережывамо я хочу сні
побажати міцного здоровя натхненя В паносі сій громаді церковні усуностоятелів Василю Мыру
з лаґлаполу нехай в сей ден успут через усвячнє церкви спішат особливу
лоскєст сядрути на всю громаду Славсю Христу ми ся водніі дуже шыродимо
што з нами є наша Влада представникы міскоі Влады областной рады і
сьогодні до нас на свято завітал Мій односильчанин той хто зі мною
почынал біля священника прислуговувати хто знає як горит свічка і пахне кадило
ци сьогоднішній наш ґубернатор пан Степан барна мы гопросим од слова він
пришол до нас і з словом і з великым даром слова і
сус хурсту другі Лемкы Привіть вітаня відманы Ламкы Криґо Ци Заладкымонівской єтлі
офона І як люде котры є памятают і боят шану до своіх
корені крім мы маємо памятати што як шорде мы зараз буде підолювати
нашу культуру і не скорыстаєме ся тієй нагодою яка в нас є
сьогодні і те сприяня якє бы маєме то до парубкой мож довести
в нас не буде Наші предкір не мали можливости ходити в нашы
лемківскій церкви том нашій Баківщыні мы сьогодні маєме нашу духовніст нашу віру
і нашу справу переводити і переносити суды на нашу украіньску землю Тому
корыстуючий з догодою Відімні облас той державной адміністрациі областой Рады запрошую всіх
Лемків продолжы творити цей духовный центр бо тут напевно не тілько має
быти церква тут має быти чытальня тут має быти духовніст тут має
быти сканцен тут має быти ташут зоставит нас Згадувати про ташы єм
для нас найдорожчы нашу рідну лемківску говірку нашу рідну лемківску культуру і
нашы найбільше і лецнійше ледбаня ци нашых дітей якій має тут выховувати
цю утверджу отис В якости із ні Але авточасто Мы не тілько
жывамо сьогоднішнім днам Вы маєм жыти майбутньом самы тому відкуля колищых депутатів
то соба і депутатів діючых никє то остали Лемками цілупевных жытьовых обставин
ци Лем варна лемківскє прізвищы Тарас Юрик Миколо Дусняк Ромон Зостаны І
бы вырішыли продати оцю Василю великій подарунок увели ґі покіщу половины іконостасу
отц Василю приміци подарунок він же вывал отсила нашого брата циркунго в
кішені а тут є мусіл якусь формальніст купу подрувати то приміц оцей
цертифікат і дай ом блажы Каже скорсі прочы заплатили Мали і одну
От чон З лівой стороны має быти сытий Стефанно двер Нидякотскій двер
Высы Я запалити отребом і мінімум одного болотовника бісамаю в нашій Церкви
То шаную друзі і прогірну всіх запрошую <unk> стартя на лемківску ватру
до монастыриска А тепер побесідуєме з людми Перший з моіх респондентів то
гізд зо Йвола Андрий Толпаш же колиси был директором великой і славной
кондитерской фабрыкы Світуць а тиж был і єст меценатом ріжных добрых лемківскых
справ особливо часто спонсорувал выданя книжок А другым респондентом якого выбралам чысто
припадково єст не гізд зо Львова а мешканец Тырнопуля слова до мікрофон
якій мате настрій нска як вам ту повіджте Андрий Толпош звиче десковий
гізд зо Львова мил Тарнополю до гнадка вегідлова І як вам не
шкодуєте же пришли сте на таку русиньскі Я з величезной зацікавленістю приіхал
сь в Тернопіль на посвяту лемківской церковці такой церковці якій были в
нас там де я народил ся трошкы модерна але вона напоминає нагадує
нам то што в нас было і дуже моя душа радіє за
те што <unk> друго што минулому місяці відкрыли церковцю посвятили Івану Франківску
а через три тижні гнеска посвятили тут І там Владыка очолювал і
тут Владика очолювал це прекрасно це просто відроджыня не тілько традиций лемківскых
А ци відроджыня Украіны тому ж жо мы депортувані были в Украіну
і споконвічніх украіньскых земель Аповід мі уж інакше ся чуєте были во
Львові мати уж давну церков уж більше як <unk> років В перша
в Украіні лемківска церков по суті была відкрыта діла во Львові по
тому што єще Пірого Кыєві лемківска церков але ци діют ся нас
церква коли при Лемкі священнослужытель лемківского походжыня на лемківскій говірці проходит кожных
два тыжні від праву лемківскій церкви в Львові і тя церковця у
Львови підіграла величез ну ролю обєднуючу значыт туди зізджали з не тільки
з Львівщыны з Іванофранківщыны і Зтернопіля а зізджали із Закордону з окрема
з Польщі Словакі з Америкы і навіт з Канады і так дальше
по тому што там можна было не тілько помолитись Всевисньому а можна
было зустріти побесідувати рідною говіркою і обмінятись думками і в якій мірі
зрадитись на місяц на піл року на рік залежно хто як буд
і тому ся городит ся чогоси доброго Чос чогоси доброго такого якого
якє требує вымагає потребує наша душа наше серце наша мрія про майбутнє
То вызадоволены в нас каже Я дуже задоволений дуже задоволений в першу
чергу тым што відбула ся посвята такой церковці де будут збератись не
тілько Лемкы А всі люди всі люди тому шу Лемкі особливий нарід
такій якій в себе відруджує зараз лоті наші пра прадідівскій традициі лоці
всю тю тю тягу до добра до праці наполеглой завзятой До Всевисню
тому што мы будем всі чым більше мы будем молитись Всевисньому то
тым скорійше закінчыт ся оці Незводы нашій і на сході Украіны і
Крым буде повернетий і мы Лемківщыну же не кажем штоб нам повернули
а мы кажем што дале можливіст безвізло відвідути там Дякую єду дали
іщы до дакого струвам якы внеска вражыня з днишнього свята Комара ІванА
Кілько мате руків на <unk> одкыль сте з Бортного жыл в Тырнополю
До такой ту мешкате і то фактичні Ваша церков Нашам я єй
помагал будувати звырубкы курців і До посвяща мы николи не думали шми
дожывем до того часу што будем посвящати Якой як долго тота церков
Юс ся будує як долго того як зачали Два рокы Но то
я барз доволена же уж мате таку крас циркувцю але ту справдит
ся служба Божа уж скорше правда Іщы не было бысвяний посвящены был
пристіл так І мы вже відправляли службу Божу бо зам так дозволили
А тепер посвятили церкви і пристіл посвяченый І мы будем святкувати такых
як святкували на <unk> годину кажду неділю Шмы хотіли пока наше поколіня
жыє мы хотіли жебы мы побудували памятник нашым предкам І бы зробили
то Бо як бы мы вже повмерали наші ровешникы жебы нихто не
побудувало А чом як вы думате же тоты же внукы то юж
як не чуют ся Лемками ци якы Деякі ам скажу так відверту
деякі всыдают ся того А вы тепер ся не встидате а перше
Я николи ся не вшыдал А де робили Я робил Ясімнадцет років
поіхал в Кривий Ріг вісемнадсит років працювал же в шахті А я
не все дал же казав шырены Свини не знали што такє Лемкы
Дуваюсь і скор ся ходили до той церкви Даходили як бы я
не ходил як я єй будувал ну і гнаска великій для Вас
дан была завершена тота праца але ци мате тепер іщы якысы мрі
Ну я маю мрі шя дожыл жебы іщы кєрмыш якій си посвяткувал
Зарівніщы на так Бо я люблю люблю входити в церкви люблю молити
ся І Бога люблю Бог мене любит потому што скількє в жыті
было міні такых неприємностий але Господь мене ратувал від тых бітвыд І
тепер я буду ходити молити ся скількі Бог міні даст Днів жытя
Я буду дякувати так як я дякую каждий ден за прожытий і
кажду ніч за перевышувану Овідте еци ту велем ходити ци ваша родина
Я ходжу і сьогодні была моя жінка моя дочка во Были сме
тут разом вони і племінит ся була вони поіхали лже додому а
я залишыл ся буде ся в нас тут нам же міска рада
дозволяє жебы побудували тут музей кімнату шебы можна было зібрати ся якій
діж якій зборы проводити цішовы і нам ішка рады нас дозволя То
мы раді тому і дякуймо всім хто нам помагат Де Вам Боже
здорові Не думали єм же з тым паном скоро зас буду ся
видіти Але як то повідают же гора з гором ся не злидут
а чловек з чоловеком ся сходят Так і мы зышли ся а
што было результатом нашой стрічы тоты выющули тыжден тому А хто не
чул для тых повім же тыжден тому бесідували сме з двома парафіянами
лемківской церкви в Тырнополі Были то власні тот сам Іван Комара з
Бортного якого власні тепер чули сте і якій акурат на самого Яна
святкувал осеремдесят літній ювілей но а іщы Ігор Дуда з Ганчови о
штырі рокы здає ся молодший но і перший православний а другій грекокатолик
Пан Іван Збортного ціле жытя проробил слюсарьом механіком а найбільше електрыком А
пан Ігор єст мистецтвознавцьом і робит іх нескы єст директором Тернопільского Художнього
Музею но а іщы єст редактором ґазеты Дзвоны Лемківщыны выдал лемківскый словник
лемківской приповідкы і книжку Лемківского гумору Догнеска слухайте продолжыня нашой бесіды зачали
сме од церкви а пак перешли і на лемківску культуру муву но
і власні промову Пан Іван Комара радо бесідує по свому Але коли
виділ мікрофон то одраз зайцьов родити по украіньскы но бо може доднес
виділ лем украіньскых журналістів і зна же до мікрофона звыклі каждий рече
по украіньскы Так до кінця бесіды і не удало ся мій його
одчерувати але мі ся здає же бесіда єднак вышла цікава і вартат
єй послухати Унасва на франківску не вшыткы розуміли по што лем комцеркву
Пошто вам церкву што в місті мало храмів теты там єстан єст
там єст хто де жыє та наєди до того літургія така сама
правит ся так само то по што треба будувати якысу окрему церкву
Были такы наприкляд в інтернеті писали же не треба позваляти то же
псує архітектуру міста як вы Лемкы такы самы християне но то еты
до тых церков же сут докола по што вам єкасийна Но то
служба боже єднаково правда Але архітектура лемківской церкви інча і лемківска церква
не шкодит архітектуры церковній в цілому Галичыны Она єст неподібна ни на
гуцульску ни на бойківску она єст лемківска трохванна барз характерна І в
тому напевно є різници што одразу мож познати по выгляду зовні яка
то церква Же то є правдива лемківска церков бо то трахбанна церков
як триялицькы од подібны тоты тоты Не верхы барз подібны до яличок
бойківска не така гуцульска має барз цікаву архітектуру але то не то
Лемкы бо на проці ну тлітя фактично выробили свою сакральну архітектуру і
як раз она ся лишыла в нашій церкви Справа в тому што
коло мене даємешкыю три храмы є православний катедра грекокатолицка і церква автокєфальня
над ставом Міг бы я ходити де тількы а я ходил і
навіт в підвалі відправляла службу божу а я все одне ходил бы
там Дух лемківскій Бул і приємны были і дуды На лемківскій говірці
спількувал ся з нами і мы з ним і нас си тішыло
вы дуже хотіли свойой церкви і такій розмови тоже были шо нашо
вам церкви і навет люди якій давали кошты на будівництво нашого цього
храму А в Черны до Церкви рідко ходили А што я буду
іти як я мам під Богну церву чо я буду іти ту
да в той Паркви А мы ходили Ходили тепер вони признали твою
про виду і ходят ходят уже Ну я в катедру ходил і
ходжу і буду ходити бо там як раз на початку незалежности ходили
моі царство Небесны та Мора і Мара Хоа катедру і я входжю
і гнескы але входжы тизі в лемківску церкви так што Валерия для
мене не є якыс рівний для нич парадоксальным якыс Єст Лемківскє товариство
то єст місце жебы Лемкы ся зберали сходили ся і там бы
мало быти якійси Центр Лемків повіме так Церкву то Лемкы бы мали
іти на службу Божу там де жыют так голословном мешканя Як бы
ви мі оповідати же то Лемків гуртує но але Лемків бы мало
гуртувати Товариство Лемківщыны то як оно не выходит так ци як мы
не будеме зыставляти медже собом Товариство Лемківщыны і лемківска церков бо то
є єдно і тото Самы Лемкы были людми віруючыма і священник ци
єґому ся повідали был авторитетом сели і вшыткы го шанували його слово
было барз важливо бо то были інтеліґенты якы по школах были і
з лемківской родины барз дуже вышло то поважных священників і не тілько
священників але і кардиналів то почнемо од Сембратовиців наприклад То церква і
небарз аж так дуже маме церкву бо зат років тілько фактично три
церкви во Львові франківской і Тармополи то не барз дуже аж повіме
так церкви але Тоты памяткы якы стали ся ну тотой раз повіди
прото же же напевно Лемкы тримают ся своій духовности своій істориі і
хят одродити тоту культу хотят підтримати тоту культуру жебы ся ся ся
ся ся ся она лишыла Бо як мамеж Украіні пят поколінь уж
од мы сме другє поколіня Бы ся вротили сме там а нашы
вітсовы то были перше поколіня кє приіхало одтуды А што дале од
мы думаме А што буде дале по нас нашы діти нашы внукы
нашы правнукы што мы ім лишыме Што лишыме Тілько якысы фотоґрафіі родинны
якысы книжкы але лишыме іщы і памят церкву наше товариства і хцеме
жебы ся тото іщы далі продолжувало Я підтримую того шы сказал товариш
але справа в тім што Скількы скількы мы до того ішли жебы
побудувати собі церкв свою свою Повіл сте же Лемкы были барз реліґійны
а як было в Буртнім Я в Бортня нияк виділ по рук
<unk>ova Дос мате памятату памятне стрітит ся того та што памятате промятам
Я не памятам а так розповідала мама володнебіжка што ходили грекокатолицку як
тоді называли унявску ходили молили ся і чекали на будівництво з такє
свойой церкви православной і відділили ся І так мы вже хрестили ся
в сій церкві в Православні А памятате то ви священника Одкы він
Там В відбу східньой Украіні од того што єм повіл Там до
речы там священників не знаю яка сила але дуже часто міняли Дужы
часту в бортню міняли священників Мій батько хоц был бідний але як
почал бы будівництво церкви то він продал корову і віддал гроші на
будівництво церкви хоц был бідний Але хоц так помихло так што я
його сын не міг поступити по інакшому І давал кошты скількы міг
окыняня Штефан Стефан так пелягія Для тых хто не чул нас од
початку повім же провадиме бесіду з двома мешканцями Тернополя і парафіянами лемківской
церкви Вознесеня господнього кус старший то Іван Комара з Бурдного а кусмолоці
Ігор Дуда з Ганцьови два тверды Лемкы Лем тот старший Но ге
што ту повісти Повім же Лемкы єти Як то даколи придут густі
і родиче просят діти жебы наприклад заспівали для гостий і співанку ци
повіли верш але тото што так добрі ся удавало при густях не
выходит дітиска стидают ся чуджых люди і родиче не годны так ся
пописати нимай як бы ім ся то хтіло Так само і пан
Іван якій при своіх по свойому бесідує а при густях значыт при
кореспонденциі Лем фм ганьбил ся радити по лемківскы о такы то справы
Але дослотім принесеме ся зас в тот прекрасный ден освячіня Церкви ВОСте
червня Тырват концерт і на сцену выходят молоды парібкы Володимір Рыбак Андрий
Липко і Андрий Гамбаль а разом то гурт Тріода Тот гурт в
якій зауважу принагідні сут два Лемкы гурт Тріода то суперфіналісты <unk> сезону
шоу <unk>a<unk> де прекрасні проявили свій талант Лаврисоци Дуде раді сутні побувате
на такій чудовым дійстві бу збудована нова церкви Лемківска церков хочу знате
ся моі бабка бы тішыли сядны тут є справжня лемківска церква Для
Вас справжня лемківска пісня Зыкума дякуєм верше лісь Япиз годі пи люби
А тепер іду з мікрофоном до єдной пані Віра Дудар лемківска Ґаздыня
на гнескі і не лем на гнешным святі А інчый свят має
таку почестну місів Повіджте мі кусцьок як бы в середині того свята
бо гнеска выводили проґраму вырыхтували тоту вшытко Е Але тиж виділи тілу
урчыскісте были прешыткым Што для вас гнеска значыт тото жде же гнеска
было освячыня лемківской церкви што то єст то єст подія Подія велика
З двох строн можна ся призріти на тото Моя особиста Жытьова істория
зачыпат іщы мій рід по дідови Він был в лемківскій церкві Дякум
Ішыткы то єст была Крениця В Крениці была Крениця так был Павел
Греняк То єст мій дідо і вшыткы по гриняскій струні то бы
вшыткы Яґнедякы то ксьондзы священникы найті же якы вшыткы якыси были звязаны
з терм так направду і я тіж єст реґент Церковного Хору монастырисках
якій цервижыня честного Христа в монастырисках та Ту для мене ту єст
велька подія Як ми ся тримаме віры нашой віры то Чом бы
мы не мали іщы ту на нашым пляц минурваны з куреным так
але туты курены уж прижыли ся ту і попускали пагінці і уж
не туй але нашой церкви правдиво нашой з нашом архітектуром смоти ся
она покрыта ґонтом Специфіка лемківской церкви єст трох банист і єст покрытя
гунтом і три рівні і трирівневіст То єст правдиво лемківска церкви і
я барз ся надію жыю З того моменту як Ту ся освітило
тото святе місце тота наша лемківка з церковця штосик тинкне В середині
тых котры ся называют нащадками так Лемків але не гадают по лемківскы
не приходят до лемківской церкви О ну я не знам Мож ле
генетычно они Лемкє розуміте а тераз може они ся призрят на тоту
вшытку на тото дійство і тото учутя єдности Лемківску єдност Них ся
возродит Я на то мам вельку надію і покладом на тоту велику
надію Вот то з той страны то велька подія было направду знате
в наєдным пяци Лемкы ся зберают не так і часто і тота
пісня лемківска тото гворіня лемківскє тіж ся хце чути было Зас наш
бібіль то єст наша лемківскамова лемківска говірка і мусиме м дати належне
же унам уж пропадат І я ся барз бою жебы з нами
не пішла тота говіркы і хцу жебы зас ту было нове одроджыня
Жебы нашы діти тіж зрозуміли ішо там в Сердині єм ся привернуло
од того же ту такій пляц є лемківскій То єст направду в
Тырнополі лемківскій пляц Але вы не будете ту часту Я тераз роблю
в Тырнополі Але з суботы неділи мам обовязок монастырівска реґенство я єжджу
до монастырска і кєрую Хором церковным Ту приходжу час од часу не
барз часту але я думам же мы в плянах мы ґадали і
церковным комітетом і з товариством Лемківскым Сандром Івановичым Винґіновичым же і Лариса
Солока нас підтримує в тому же напевні нам треба веце долучати діти
Можывокіса лемківска школа можывокіса чытальня лемківска жебы ту не лем провила ся
служба Божа жебы был он правдивый осередок то то моя така мрия
і я думам же І як мы приложыме як устьок сили оно
буде вшытко вшытку што ми не зробили в свому жытю мы не
зробили лем тому же мы недостатньо того хтіли як мы захцеме то
мы ми сме зробиме А Лемко вперте Дорогы слухайце тепер зас вертаме
до бесіды з Югорьом Дудом і Іваном Комаром парафіянами лемківской церкви в
Тырнопулі Для тых же лем тепер долучыли ся до нашой бесіды підповім
же то уж друга част інтервю зачали сме од лемківской церкви а
покус покус перешли сме на освіту культуру муву Ци буде яка іщы
діяльніст при церкви Выповіли же якыйси музей ци выповіли же мож іщы
бы дашто в тім місци было Але там єст лем церкву Виділам
же зробили выставу експозицию фотоґрафій Лемківскых церков хто прирыхтувал готов проктуваной ся
тамтым році на фестіваль монастыріскы і привезли од нього стернополя непривязаны з
монастырі Састернополя І зробили таку експозицию жебы люди виділи як лемківскы церкви
то юсь мали як бы культуру працы дано люди І выповіли же
іщы было дашто плянувано то ясне окрем того же буде одправляти служба
Боже же сут яксы іщы недільна школа єс має быти лед недільна
школа яка буде навчати нашых внуків і правднуків лемківской мовы Вни повинні
знати моли што іх буде вчыти вайшыти Мышовы ага Як ты о
бесідуєш по Украіны выстравы буде вабозиіли О Домі оповідає чы но то
одчекайте тото вшыткого я не можу робити Та звычен звыче Але іщы
скорсі бесідувано же буде даяка така недільна школа Мы о тым бесідуєме
уж на певні же років зо <unk> про недільну школу і в
нашым товаристві в Тернополю де років постало тото питаня Але місци єбо
на товаристві є місция світлиці є музеум єден Але неє кому взяти
ся за тото Бо треба орґанізувати тых діти треба зобрати тых діти
і навчати тых діти сут книжкы Бо сут буквар з Польщы буквар
лемківскій є єст літературо граматика єст іж Но та уж маме і
лемківскій словник уж о єст але неє ся кому взяти за то
Члове якій бы педаґо научытеля якій міг бы ворґанізувати тых діти і
навчыти тых дітів а треба Але місяц здає же то могла б
быти давто з лемківского Товариства просто учытелька украіньской мовы яка бы взяла
тоты в рукы книжкы і уж то не треба не знати чого
Нота виніте просто будете легше ся навчыти анґєцкой німецкой ци польской мовы
аниж лемківской Якы выпо видите як вам здає ся як я з
вами бесідую по лемківскы добрі добрі панове Добры бесіду барз добры і
цікавы дня было недавно зачали єм бесідувати позды істи ся і значыт
сліте зо свойом мовом свій мовний лемківскій баґаж шырите Спількуєте ся з
Лемками чытати по лемківскы Ісцете по лемківскы то каждий може можете Але
Я думам што як шы над собою попрацувати то мож нам вернути
ся До батьківской мови розмовляти мовою нашых дідів і про дідівну татаку
але на побутовым рівни медже собом мы гориме меджесов по лемківскы А
одтепер Тапер мікрофоном Юж Та Полк можете вернути ся до молой дідів
і Предіюта ну то вертайте ся в тім лемкі гам педагом могла
бы быти параска До Параска постійных лемківскій я уж нераз повідал Наше
засіданя правліня трас Журналистка Параска траску нашы засіданя мали бы вшыткы іти
по лемківскы І а она як приходит то до товариства то титу
бесі бесідує тыко по полемкізалы она зодрахово здає ся Тарохово Могло бы
но то я не знам чом не бне пересло бы мі могла
І оно она все все як приде і тількы по лемківскы рады
з нами Так за проти журналисты львівскы Та ниґде не робит спензійный
апенций уж давно Добре Но што направду Може якы така журналістка нуто
може зобрати дітий нормально буде з пучатку десят руй і такє што
авеций не треба Як бы было десят діти но то і уж
но але тоты діти доточнійше може наведны діти а дітсьове Не видят
в тым інтересу бо што то лемківска мо навет старшы люди не
знают по лемківскы бесідувала Тото з кым буде бесідувати Зодном тілько прицескым
і то добрі звіданя як родиче ідуле не видят перспектывы бо як
тоту іж марну то по што тото вшытко то по што Оты
збудували сме лемківску церков будеме дашто одруджувати Но я Но для того
жебы одруджувати ту треба одруджувати Выда Пані Жебатриньска мова то є перше
што треба было памятати Ну а як то зробили послідне значыт товариство
Лемківщыны зробило же тото пислідне першє мусит быти фестіваль першє мусит быти
писанка Першы мусит быти на концерті за співати штосици жарты лемківскы налет
такы непристойны як деякы зо сцены чытают інчій кысиріці а акценту на
бесіду неє і не думам же то припадкове Ну я тиж не
думам же то припадкове але то залежыт од люди і навет нашых
нашых траяни в якы ся родили щыта і якы забыли тоту мову
і можу ні ну може можут анґєльску та німецку мову опанувати ту
такє і росийску свій час а лемківску не хы вернути Але як
то єст та в вас торнополіі Найбільше такє товариство може найбільше ту
тернопільской области Лемків а од нас не зробили якы слово такого гуртка
для діти ци чого си такого выбыли на посвяченій церкви вы чули
як наші діти выщыпали Лемкы на лемківскій мові Воші прато нашли сме
просували ся в лемківску лемківскы і цішто авды файні получыло в них
Знемал хто же за ім занімає ся то як раз і режысу
режысуру Режысуру робит Ганя Колисины медже інчым не єст лемківского роду але
она знає по лемківскы і діти навчыла по лемківскы і так Видите
уж дивно змате дужю оптимізму здумате же тота лемківска церков таку доправды
буде такым центром буде такым Ци доправды тоту вірите же то віра
варт остатньом там зиме штоси Віриме звычайным Віриме і Думаєме што нас
ся стане на своі місця і буде назі Дітей будем навчати Наші
моли Доповідст про Вашы діти Вы мате і вашы зродины Як вашы
діти внукы принимают то як єст Теповісти Повістци звычайно шо Мы над
тым коли не працювали по тому шо Были в Совєтскым Союзі Та
гыли в Радяньскым Союзі нас приділили мовда я од смердцет років в
шахті відпрацювал я украіньску і шплюхововця т сіма вся тіж всядіт надзо
мною не раді Сміяли ся што я вшы полух грошы Суржыком такым
о якым зостам по росийскій европы Ан З мене сміяла ся што
я по украіньскы во Але але шось такє в розмові в голові
в модрукуваню моім є шось такє лемківскє шы Той хто чул лемківску
мову же нераз в ній казали О таты Лемко паре Але я
хтіла еты з вами бесідувати жебы мі на што оповіли та я
думала же вымі по лемківскы будете ре А я думала бы мі
оповідати Лемку ета Но так я тепер думам як то ма быти
бо я думала же такій Лемко твердіст бурнуло Но то знам же
борняле то тверде Лемкы та і Думали же давно а тепер не
знам што робити в <unk> році жытя заболемківскы дры не так з
ним спуткаме ся тис родимо по лемківско лемківскы роди а як уж
до мікрофону то приходит на мову што мам робити я з вами
будеме то бесідувати а я вийдуже до неде Я раджы так з
небешафы Не іду не знате чове Ясло Но я хтіла з вами
такы ґадати бы я думали же такы твердили амко но і ся
надає раду За сімдесят років Звыся тут Дома дома я тількі з
мало і спрушувал ся Сестры говорили тоже украіньскую а во браты украіньскуй
тоты то яоди Кривий ріг та А тепер зас перенесеме ся в
тоту зелену околицю до лемківской церкви на улиці Львівскій в Ден Вознесеня
в ден кєрмешу Нораз перед вами буде выступала Наша Заслужна артистка украінобандуристка
Анадия Кулик Ветаме вытаме Вас Лемкы Е витаме вас што сы творила
церковця бажає вам щестя здоравя і вшыткого найліпшого вашым жытю а зараз
до Вашой увагы призвиціт лемківска Народна Пізня під обляцьком блашын похымлены дношы
видиш то моротивы і ворожкого давного Борошыны Жемя здурит хлопшы остам меі
матери моіны могі плавы Лемковиты на тому Серещы Спис директы проти мож
хоц бы зна мож бы з ты надиявло Дякуєме ді поіхали Лемківкы
Народна Двітня Аниця Аддайте мой дірадам Іі Тай но єстя коня Чертис
моя доня червис моя доня Дерти Мария лем таничы Ота моє літератор
Нивайля Анничка Є поєхатся ся на Жыпаліє ся фм Ястя ся ястя
Яницьку Яничку Яницку вовінаві Ощівя Ощыні Яска до Сталівя пискалия Машта лем
там од того пише ся Выслыхамеш ся Лемківску Народну Пісню Іванку Рыцькє
то Харитя Радово Дорогы слу хаце припоминам же гнаска бесідуєме о тім
же в маю усвятили лемківску церкви Івано Франківску авчерню в Тырнопулі ну
і гвариме сой як тото може уплынути Ци будут тоты святині як
ільвівска центра лемківской культуры бесідуєме тиж і о лемківскій Муві о єй
вчыню о єй шыриню бо барз заникат І вкінци пришли сме і
до поезиі ходит о вершы пана Івана Комары якы покус друкує в
ґазеті Дзвоны Лемківщыны другій наш спілбесідник редактор той ґазеты пан Ігор Дуда
Пан Ігор багато над руханю чеях <unk> ці <unk> моіх звірсів одрухувал
Жа хтіла жебы ме зараз о тім побесідували Як мя оженили Ага
дайте тото дайте тото вшытко Бы автор бы прочытал Нє Да Автор
бы прочытал автор з мами покрупами процыта Без папер не можу ґарантувати
же я на лемківскы прочытам так як задумано Але так як написал
такы прочыта Ну добре добре то гмымі та пар прочыта разєм пришол
з каваліркы в бортне з Переґримкы Был голодний бы м не виділ
ні хліба ні адзимкы невыспаний тай ся страпил хтіл єм кусцьок лечы
а няньо встале та ми дали бухлянця медже плеси Чого ходиш так
далеко Не маш селі дівкы одваджут ся неборачы од дальньой мандрівкы будеш
віля хыжы сиділ як пездвіля буди і я ся завше буду виділ
іх єсно дже буде Не біся же ся не ожениш парібком тя
не лишыл Мам для Тебе добру жену кумову Мирисю Ой я дюдку
помилю дета не дам єй раду помири ся дуже грубо спереду і
ззаду Оно з серпом ся не зогне рядкы не прополе і як
дитя мя притисне до стіны в постели Не рад глупство а слухай
раду як будут малы діти то Мари ся в люту зиму буде
як пес гріти Отака Така лемківска хрыболудка Добре добре Ім ся скінчыли
Дочанем ся Юта любуці ся ожывити Йой Но ты афыматы на тігічный
спашом же по лемківскы вершы Тожор котра по напорой можу повісти а
він ся стучувал перед мікрофоном почал опочатку по украіньскы Пане Іване Слухайте
не треба слухайте не треба мене ся бояти Як о них кошен
рою не мам Веце нам повідали такы Жынцу я памятам Кавалеры мыз
Бортного не боіме ся никого тоту приповідку Ял другым выданю од злкы
приповідку Яных Нові добрі То хлопці од Бортного А хлопців од Бортного
я думам ся нич ся ним бояли бо робили мласти тото была
наша тема робили помникы на цминтарі ті Бортнеы такы камера і яры
аминяре були а помникы робили і бурменкій был такій Дурґанис Іван Дудканич
він кєрувал тыма камиярами Называт ся заробицями Приіхали няню з Гамерикы мали
дуляры на коні бикы віст і сані могли придбати до ухыжу ж
будувати жебы грошы не пропали за пажухом іх тримали І де ходили
з собом носили покай в корчмі не пропили Што ж ты мужу
наробил Што ж заробил то пропил ніколишні ні з то дівкы Як
же будут сыны дівкы наші діти не маленькі єм треба віну не
пиленкы Треба весіля в сям справляти новы хыжы будувати Миколе з собом
приіхал навіж добро полні мыхы міхы Купил коня купил поле новым плюгом
землю оре Дукорць мене єдинияк боє ґазда ани пияк Дай мі спокій
моя жена чого кричыт як плецяна што ми поле што ми діти
не мам ся ся ся ся ся ся ся похмалити Не буджено
під латака прудай хурус ци гусака єд до корчмы до Абрама купа
льонткы для свого пана Як буде жывий і здоровий буде праця буде
поле будут волы буде Праця і дозвіля будут свято і весіля Як
з тых кусцьок одпочыну може скоро ся не згыну продам коня або
быка зас поіду до Америкы і найду роботу хорошу зароблю купу грошый
жебы жытя такє было же ся тобі не снило Орал буду сіл
буду До Абрама юж не піду Задрукувал тото ні Ніс не одпамятам
Іти не чула того вірша што я написал на <unk> років депортациі
Я оповід на <unk> років депортациі рушка так Горы горы Лісом крыті
горы наші Бескіды Вже піввіку проминуло як я Вас не виділ на
то важна є причына Така наша доля бо з нас з вами
розлучыла підля чужа воля Та всідо ті долгы рокы Вас не міг
забути тількы думал в ден і в ноці Як до Вас вернутись
Повернутись і згадати буйноквітні весны де малем ме не водили моі старсі
сестры Як з квітів плыли виночкі як грибы зберали Якє буду нас
дитинству про все ся всадали і от пришла добра доля на селидні
выселі своє село я приіхал по сподній воді Іду помалу нібы вперше
по рідным селі і нияк знайти не можу свойій оселі Там не
росте як колись лікувальне зіля што згадую мол зісну мов сяжко похмілля
де коли стояла хата все корцями вкрыто позаростало бурянами там де росло
жыто же не має на подвірі студенты кадоба лиш на горбоцку зустріл
грушку як рідну особу Добрий ден моє дитинство дерев все зелене ти
всі оті долгы рокы чекала на мене не перенесла хлі морозы силу
витервів і зберегла в своім тілі зустріця надію Як ляній с тобі
низко Як дівчат цілюю і букєт польовых квітів сердечно дарую з собою
однойлітків З дитинства разом жыли тебе в мій ден народжіня тато посадили
можна было посадити дуваця каций тату тебе посадил жебы майбутньому уж пожыл
плоди його прація Зато йому вічна памят і царство небесне швін думал
той час про моє майбутнє Правда я вже постаріл з кроні посевіли
а ти гарно свою крону зелены розпусила Бо так булой так єй
так вічно буде Жывут на світі різный вік дерева і люде шорушыскы
радий язуси між нами пригостиме на память своіми пльодами Выни тверді і
терпті Це добре знаю та для мен найсмачнійші безрідного краю Ци зустрине
м оскулис То я не знаю а што прийдут моі діти Тобі
є обіцяют жебти здоровы росла ся долго зеленіла і так тепло як
мене нащадків зустріла Хыруска была по лемківскы гібы ціли Вы іщы дашто
мі оповіли ня Дашто іщы ногий Севашня Яхсьохы Яхсьо Япатова Вы знаєте
ж Лемків не брали до віска Як приіхали три рокы не брали
лем клике А то вного не брали А по тому же взяли
лем пріну там же брали і пер зо <unk> брали вже такых
Лемків шымали по <unk> років і от один такій Лемко Іван попадає
в армию майстерню по ремонту стрілецкой зброі Ну Лемкє заліг кмітливый народ
І він зрозуміл што від нього вымагают і прекрасным специялістом стал в
арміі Кінчає ся срок службы выкликай його командир і каже Ваня За
чем ты поєдіш в Калхлос Там ні будеш імять ні дє ніг
ні зілля ні цілоні будеш імєтя а він каже А што вы
хочете Да я хочу шыпту з тости на сторстручну службу і будеш
імєть все він каже І што я бы ту робил Да будеш
ремонтірувать оружє кахты ремонтірувал і іногда проведєш інструкташ з молодыми бойцами Но
пане командире но як я проведу інструктор з молодыма бойцами як я
не знам вашой мовы Душ говоріт як знайш то не поймет приселай
камі я ім обясню Іваня согласил ся на ту сверслочну службу одприсылай
му там роту ци в злот солдат і він ім повідат так
Ой вы хлопци гонорові чераз цивільні а гнескы війскові Тому тема наша
така яка зброя увояка слухай міхайти Антик мате в рухах такій патык
на патыху така рура а в тірури маладзюры на тірурі такій знак
а під руром такій гах Будь готов до всякых подій при де
ворох або злодій то запкаш кулю в тоту дзюру як ся приздриж
брат тот знак і потягнеш за тот гак то там го ясне
трафи сяк Тота зброє не забава то нашо сило нашо слава треба
збройом володіти жебы не сміяли ся знос діти выявляти всякій злочын і
стріляти в дені в ночы будьте выякы всюд зрозкові тримайте зброю напоготові
захід гесну хе геґанс А Вы то вы были в війску Е
был єм певний же был а де мо совітскым А до якых
До якого війска вас приділили Раділ Е радийотехнічне войска То не дивно
же я з радийо лемківского пришла до вас брати інтерю Мате спільны
інтересы Маме Хыба на кім будеме кінцяти Я Вам дякую од Я
Вам дякую Дорогы моі гнеска были сме в місті Тернобіль мы перенесли
ся при помочы радия щестливый ден великой урочыстости <unk> червня коли то
было освячано лемківску Церков Вознесеня Господнього чули сте фраґменты з того свята
У тій церкві і не лем Уній а і шырше о долі
Лемків Украіні о лемківскій культурі Муві радили Іван Комара з Бортного і
Ігор Дуда з Ганьцьови днешны мешканці Тырнопуля На тім Прасям ся з
вами до Тырнополя запровадила вас Анна Кырпан Оставайте здорови до стрічы за
тыжден