70% #2016 - 70% #227 Ольга Бенч (1 част), 12 XI 2016
Еп. 2016

70% #2016 - 70% #227 Ольга Бенч (1 част), 12 XI 2016

•

Опис епізоду

Odcinek przedstawia rozmowę z Ołgą Bench, muzyczką, dyrygentką chóralną i profesorką, która opowiada o swojej drodze zawodowej oraz pracy jako konsulka generalna Ukrainy w Preszowie. W materiale pojawia się też temat konkursu młodych dyrygentów w Iwano-Frankiwsku, roli jury i jej związku z regionem przodków.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Вытом Вас дорогы моі слухаче гнефко мы в Івану Франківску і власні
з Івану Франківскы Вдете цюти гулос пані Яка мешкат не ту деси
далеку пані Ульґы Бенч Очывидні виділи сте єй на ріжных лемківскых імпразах
виділи сте деси на Пряшівской Руси деси на Лемковині но і єй
Ясна Гід в Украіні При ріжных ріжных нагодах пані Ольґа Венч дост
долго была музыкантом хоровым дириґєнтом професором выкладала ріжны музичны предметы в ріжных
высшых школах в Украіні пак стала ся така пригода Же она была
заступцьом Міністра Культуры од <unk> рока до рокы Ющєнка і власні він
очывидні был ініциятором створити нову команду в украіньскым уряді і в такый
спосіб трафила там і пані Ольґа Зас нова цікава пригода ягварю пригода
бо для музыкознавця для музиканта выкладача певне же то пригода нараз трафити
до Пряшула новій рулі быти Ґенеральным Консулом Украіны в Пряшуві Но і
тепер зас маме пані Ульґу і зас в новій рулі ци в
новій старій рулі Вы пришли гев юж яко професорка але юсь выкладачка
але юж представляте Словацию і чысто як бы словацкє місто Словацкій Університет
і днеско пришли сте Для того жебы судити гев Конкурс молодых дириґентів
добрі повіли ім Як дашто было не так прошу ня попровити сердечно
вшыткых вас витам барз гласні паня Аня Дякує Вам вшыткы сте повіли
добрі Же вшытко же з <unk> року стала сом з выступтиньом Міністра
Культуры в Команді Ющынка пред тым была сом професорка Вштатной Академіі Музикы
Кыівской іміні Чыйковского і так Дорога веля домів Домів Бо Пряшів і
тота земля де жыли моі предкы є барз близко І мы кажду
суботу я там іду бо отварат ся нова для мене нови так
нова істория мойой родины Бо тото маленькє село де я ся вроддила
і де сме ниґда не бесідували по украіньскым Я <unk> років жыла
в селі Гутиско то бержанскій окрес берзажанскій район тернопільского краю Повім же
якы сме як зліквідували сме ґенеральне консульство бо были тоты часы по
революциі гідности яка была Вы Кыєві сме <unk>o<unk>kого Так нема його так
рік нема Нема ґенерального консульства сме примістили його до Вретіславы І так
як за тоты рокы якы я была Ґенеральном Консульком я велю університів
на словеньскы віділя І в єдным університі они потребували професора музыкы тото
што мам я я мам ностифікуваны вшыткы доклады своє і ягнескы є
професор Ґарант на Католицкій Університі в Ружымберґу сідло они мают місці Ливоця
то є <unk> км од Пряшова і окрем того я і ся
професурую на Украіні так же тераз мам вільнійше тераз можу ся винувати
вшыткым такым отаскам істориі Лемків нашым вшыткым ясемарстого тіжу Але так як
єм професор музыкы єм дириґент то ы часто я бывам на конкурсах
быва ма і на Словациі Бываме і на Украіні Івана Франковску Університа
Івано Франківска штатна університа она так кажды два рокы сымыслів проводит конкурс
молодых дириґєнтів і того року я є як єден членджі І терс
яс акурат з пришола я пришла ци вы першій раз будете в
Журі власні такого конкурсу ци уж нераз мало сте таке досвідчыня Такых
конкурсів мыслиси жыє Неє преце неє Неє прето же тоє конкурсы тых
дириґентів якы іщы штудуют Студентів студентів студентів університ ріжных они ся учат
в консерваториях тоты шыма в консерваториях консерваториі в Европі то є так
як коледжы то у нас то ту є і студенты консерваторій і
студенты музично педаных університ І студенты музичных академій они вшыткы істі штудуют
они не сут выштудуваны дириґенты В Европі як правило і на Украіні
такы маме же конкурсы дириґентів є уж професийональны дириґенты якы приходят і
они уж выштудуваны уж мают зо собом великій пракс То оних товды
таку мают сутяж А то є іщы тоты молоды якы тілько заціняют
Остатніх пят років як єм была Ґенеральном Консульком не малам можности єздити
бо то є дипльоматична робота яка не уможнювала міні а ясне і
заступліня міністра сом не могла ходити на такы бы ся винувала ждатній
праці Тераз тото є вільнійше Бывам я і Словаківам тілько не на
конкурсі дириґентів на конкурсі співаків а зато я пришла ту першый крас
крадофранківска ай нема такых конкурсів студентів іщы якы має Івано Франківскій то
є То тішыт бо молоды діти якы ся учат а в нас
музична освіта є высоко поставлена Я ся нады нас то бо не
знам якым нас мушу тепер якуси реґулювати в нас то наприклад в
Украіні так в Украіні в нас Я называм бо я неясны я
професор якій Можете бесідувати в нас В селі Вілька або в нас
в рапяшурі добре червностам то одраз єдна то треба одраз повісти дебу
Ґєвана Франківскы ту в Івана Франківскы той конкурс є барз інтересний Він
має консерваториі музично педаґічны факультеты май музична академія так же завтри єст
перше коло будеме мали філармоніі Іван Франківскій так же я ся тішу
на тоту молодь бо я сама іх тиж тиш учу так же
ту стрілям своіх камараток як ме сме ся выштували даколи так же
то є приємно Бесідували сме у тім же Кусцьок зробили сте перерву
в вашій педаґоґічній раці бо вы выкладали арклові в Кыйові повім то
была барз долга дорога бо я консерваторию є скінчыла так по европейскы
консерваториє колид то Ядрогович То были <unk> рокы Дроговиць потім была львівска
Академія Лісинка штудуваля <unk> років я штудуваля як дириґент Симфонічний оперний і
як дириґент хоровій Потім <unk> рокы я працувала в Харкві Із Харкова
я поступила в аспірантуру до Кыйова І там є скінчыла аспірантуру на
катедрі теориі і істориі музыкы і скінчыла аспірантуру а таку выконавску аспірантуру
як дириґєнт товди я працувала і в опирнім театрі і в опирній
студиі І як я уж зробила дисертацию то я на кафедрі диріґуваня
ся лишыла і там єж я достала і званя доцента і званя
професора Окрім тых звань я іщ достала таке званя якє і дотерас
є назычарку заслуженый діяч мистецтва путім народну артистку Але повідте яка была
тема той дисертациі Барз была тема мойой дисертациі така же о тоту
тему Ягнескы Розвимам іщы глибше Я мам книжкы написаны своє о і
о дириґенті своім він не был так моім прямом учытельом дириґєнтуры але
в того чловека я пізнала вшыткы таєну той го В філософіі звуку
інтонаций Павло Муравскій то был выдатний дириґент ХХ столітя Ян всала книжку
яка м ся называт Павло Муравскій феномен єдного жытя Так же та
дорога така была розуміти дост долга бо я як дириґент поєднувала дирігєнтуру
і поєднувала теорию А што м досліджыла повім Вам так же як
я пришла в аспірантуру як дириґент єм барз мыслила яку бы м
працю хотіла писати я пришла на катедру теориі і повіла же я
представлям таку барз інтересний такій нарід якій ся называт Лемкы Ці бы
см могла писати о них працю Пішли мы сме в Академію Рийского
а мі повіли же не можу о Лемках писати бо Лемкы сут
гілка украіньского народа а зато назвати цалком тему же то є Лемкы
я не годна чом то были вісімдесяты рокы моя кєрівничка Лене Ванян
На Музіна она барз была зацікавлена она відділя в мені той талянт
до наукы она барз мі хотіла помочы Нихто з дириґентів фехто ниц
не писал науковий бо вшыткы дириґенты тілько дириґували а она повідат же
што бы сте хотіли писати Я кажу же я бы барз хотіла
писати о Лемках Але Айдяні то было інтересне было на ой тым
тыжницю ля пішля ся звідати на кафедру до академіі рийского Но так
зато як специяліст як тевретик пішла ся звідати што то такє є
Мыслит си же она зато пішла в академію наук бо хтод мы
іщы нимали той ченой рады де бы я могла то захыст зробити
она ся пішла звідати яка бы могла быти перспектива бы єдна річ
написати а друга річ жебы тот барто зрозуміл Але єй там повіли
же знаш то же Лемкы не підут Она ся вернула она барз
такє мала до мене симпатію а мі повідат же мі єм барз
шкода але така тема не піде А я с єй повідам же
што можеме такє придумати жебы там были і Лемкы в тій темі
а Лемкы были заказаны Да были Лемкы были они были заказаны як
Лемкы бо они вшыткы єсли тілько в річіщы украіньскы бжычого Лемкы окремо
бы видити як Лемкы на звід же тото украіньска культура а не
лемківска чоє єй выокремлювати чато ж была ідеолоґія што я м на
тоту повім Я втоди повідам же і буду я так робила вузму
я вшыткы партитуры тых професийных композиторів якы творили м на лемківскы мотивы
напр там колеса але не тілько вузму лемківскє А вузму тоты украіньскы
діалекты якы были різны знате і я покажу а в тым чыслі
там і будут Лемкы і покажу я як композиторы якы жыют на
Украіні як они пишут на основі о той народной культуры Я і
ся тоты мало розуміла в тій темі але тепер я тото барз
розумію бо я в тій темі выскладала Я іх вшыткых композиторів поскладала
на полиці і єм пришла до того хто з композиторів хотіл барз
захранити а хто хотіл барз трансформормувати або асимілювати А зато я назвала
тото такым терміном фольклоризм і товды я повіла же як будеме барз
тото трансформували і асимілювали то згубиме корені каждой окремішной культуры яка має
свою специфіку неме значыня ци то буду цули ци то дут бойкы
ци то будут полісяни чы то будут Лемкы бо як вшыткы композиторы
якы ся научат европейской технікы писма а будут си мати за ціль
тоту техніку розвинути на народній основі то они так можут пробачти зай
термін розбабрати вшытко же чловек ани ниґда не спознат тоту культуру Але
теоретик ти нато повіст же композитор на то ма право бо він
тото своє вділює на што я повідала же як хоче своє втілити
то не мусит лізти до народу бо тото створил народ А народна
культура тоды была моя друга концепция же народна культура є така сама
цінна як є професийна зато я дала два терміны тото што тераз
европейска культура не має устна культура як професийна і писменна культура як
професийна І я тоты двіку як рівно великы і між собом мают
быти як парітеты а не так же каждый раз повідали же той
такій великій композитор зато же він зобрал тоту співанку а дал єй
інчу рамку она тото ямала великы нервы Тілько іщы тоды вісемдесятых роках
лесі была маленька Але як уж я тото писала чытала веля літературы
я нияк не могла зрозуміти же моє Лемкы в Гутиску співали так
же то были такы чысты красны голосы Але я си думам чого
тото называли же тото треба зыбрати і іщы даде тоту дати Та
оно уж саме є цінне по собі бо то як чыста вода
І як тоди тоты є два рівноправны потокы Я досліджувала а в
цім была моя концепция же я як вызглядала композиторів то я повіла
так же як композитор так буде же як буде вельо того же
композитор мінят а сама співанка ся не буде захранювала бо уж народ
не творит не творит бо де уж Лемкы творят То тоди так
буде як на вазі же того буде вельо а то ся буде
зменшувало А зато я повіла же тепер стіт така ситуация жебы наопак
меньше тых опрацуваных а більше дати той автентикы Жебы онас той інтонациі
того тембру так як даколи мене баба Ганя зо села повідала же
усю слухала єм нашу співанку по радіо але єм ничні не могла
познати бо она уж так была як оцик бы склядана же то
так слова были нашы але і вшытку в цім она была х
зобрана то іж было не наше Зато як то деррізко стала на
таку позицию на охрану твой цілой народной культуры Для моіх дириґентів якы
ня вчыли было барз дивне бо я як дириґент ціле жытя дириґувала
аванґард Сучасну музыку напр Бендерецкій польскій лютославскій Шымановскій такых я барз модерну
музыку деригувала Але мі тото отворили двері а в науці А в
науці я стала на захрану тых первинных тых і тоды як я
пішла в науку То я в науці тижу фольклористів ся смотріла што
фольклористы бы брали і записували і я тыхше фольклористів тых выставила бо
дакотрий професийний фольклористык брав співанку ту його даж доєдно там цікавило а
мало хто писал як голос той як голос співанкы захранити Бо гнескє
є найважнійше є інтонация жыва не тото што є нота на партитурі
на партитурі ничне є то є сухе як она в жывим выконаню
Бо я все вертам ся зас до села я все знала як
повідали заспівай співанку Андриюву Як Андрий ся з Німецка вертал то тоту
співанку заспіли співанку ен баба з боры співала А они што памятали
о них тото было на слу а тото ся затратило І я
іщы была свідком той жывой інтонациі Хто як співал і для мене
стало барз важне фіксувати жыву інтонацию а тото жыле оно ся хранит
тілком народній культурі І як я уж тоту дисертацию зробила і тоди
я пішла далі далі я Іто ся розвинуло в таку мою концепцию
я цітко стала на захрану автентикы І барз ся на мене уразили
дакотры дириґенты народных хорів не будут зараз повідала котры бо я повіля
же як они ідут до народной пісні і барз діі то я
мала на увазі народны хоры бо професийны хоры то они все класыкы
співали а народны хоры Они красныма голосами співали тілько они часами так
тоту пісню знати зыбрали в таку одіж для мене невластиву бо повім
вам так як я даколи виділа нашы Лемків з Гутиска Під Баян
тото што ниґда было невластиве лем оно но но то єст тема
яка геня боятся бо я ниґда не можу ту глухати Як то
выступают тоты хоры і в такый і спосіб выконуют якє невстиве і
все ня то разит А якаси така певна совітска тот тоты клубны
шоблоны же в клубі мало бы быти з Баяном і вшытку бы
мало быти якымси єдным совітскым клубным стандардом і Совітского Союза <unk> років
як неє Але місяц здає же тоты клубны стандарды і сценариі тотых
свят і ватр і того вшыткого лишыли ся тота клубна культура дійсно
она постала з радяньском ідеолоґійом Бо як пришла радянска ідеолоґія она вынищыла
вшытку высоку кваліту професийну а запровадила ту клубну самодіяльніст ясно же в
селах люди сут барз таленовиты і ясна річ же они мают барз
красны голосы Але они вытворили такы інституты культуры Не хоцю критикувати бы
там фаховы люди працюют але інституты культуры были вытворены на то жебы
вывчыти выштувати людей з міста з міста выштуют людей на кшталт академічний
а дадут го працювати до села Жебы він зобрал силі тых люди
і тоту лютову культуру они товды прищепили на дерево академічне то такє
вышло тоту оцін повідати же нарід в силі має співати співанкы свойом
том культуром в якій він є Петро Чайковскій геніяльний композитор якій повіл
Же люди ся просы люди ся народжуют на світ з голосами якы
поставлены самым Господом Богом і вшытка премудріст є в тім жебы тоты
голосы не попсути А тота самодіяльніст была створена для того жебы ідеолоґію
спілувати она ся так лишыла І до той самодіяльности прищепили інструменты якый
на Украіні не грали бы бо баяны тиж на Украіні не были
не было але іщы такы річ но іду наприклад на Лемківску Ватру
до Зимной Воды куло Львова або на тоту найбільшу монастырискох Ну і
выходят єдны за другыма ріжны бандуристы жебы выхонувати лемківской співанкы то може
быти дакым експериментом але не практикум То правду мати бо то можна
так само на кітайскы інструменты лемківской співанкы грати На Різны народы світу
мают право нашу співанку грати на своім інструмента Але тото треба жебы
дахтор розуміл же она так не была же то ся называт єдным
терміном трансформация же люди показуют трансформацию лемківскій співанкы але не лемківску співанку
Вызнате бо треба м діти барз высоко професийоналізму жебы туту трансформувану співанку
зиспівати так той нарід якій творил тоту співанку жебы він єй принял
А зато што мі ся подамат на Словакі як я дивлю ся
в фестівалі там сам народ він си співат так І професийоналы ся
в нього учат Я не повім же тотой тенденциі на Украіні не
было є в Кыєві такє ансамбль якы є дерево він тілько ся
заоберат єдным реґіоном Украіны над Дніпрянщыном і они ситуєм центральноукраіньскы голосы они
учат ся так як в силі Тілько де ся мают учыти лемківску
выспіву Неґде штото ничуют бо як придут до Лемків люди выштудуваны то
они тых Лемків так навчат як бы оповідати співати Сурове трискы сурове
трискы гіркі любувала бым ся любувала бы м ся не мам скы
Любувала бы м ся любувала бым ся не мам з кым А
кінь мі перун подвокова аляк на зиму Же єден кує другій любує
ґаздиню Жеєден кує другій любує ґаздиню Так ся любили так ся кохали
Гой яй я перевертали Ой ай я Повім же я як музыкант
той трансформациі мам стілко виля же я хочу почути чысту співанку Не
сом така молода жебы м тратила сий час на слуханя тых трансформаций
з Баянами з Бандурами Я тото называм і я все так назвалям
і в різны часы же то є така украінізация вшыткых тых особливости
якы має каждий реґіон де бы сте ни пішли Не можна під
єден стандар так як язык Не можна під літературный язык вшыткы согувати
в любім народі наприклад на Словакій дете шарішаны по свому бесідуют розуміти
земплінці по свому бесідуют о так то я то называм такым словом
як діалектолоґія то є тото чым бы ся мало заоберати Тілько же
у нас як вісемдесяты рокы мі повіли же того нема лемківского Но
то і інчого не было вшыткы тілько бесідує літературным языком Нихто даде
тілько іщы по селах почуєш Я не знам чого народна мова чого
народна інтонация неє запроваджена в высокы інституты університы де бы ся учыли
вшытко і де тілько підлітературний язык І люди тото не розуміют А
я Вам повім же я мам рады Лемковину зато же люди ся
зберу Але я теперішньому дириґенту бы він ся учыл в Лівскій Академіі
тепер іщы єст єден же з Пулталы де си пришу то не
знам як в Пулталы буде тепер надавно пару міся але людям не
треба дириґєнта бо я повім так Жена мы як вшыткы ж памятаме
же ми сме як на селах жыли нот ния нихто наме не
диригувал і нихто нас невчыл але мы тото мали покроє выповідате о
часі коли іщы было якєс середовиско і коли тоты співанкы іщы могли
ся творити У по памяті ся передавали Передавали ся і може навет
творили ся але в днешнім часі ту уж то фактичні неможливе неє
того середовиска мы сме в інчым уж часі але я на Словациі
тото стріля бо я як ходжу по села то там молоды люди
они так співают як стары Там на силі ся тото захранило там
інча річ же нема кафедры фольклору жебы вылучували тото на высокых школах
але село і молоды і дітоцьку они тото хранят а у нас
ту а на Украіні ту де Лемкы жыют То можут тілько тоты
хто дома іщы бесідує і хто дома захранит але якій має быти
мудрий тиотец жебы дітині повісти жыяти барз великій скальб передаю свою бесіду
і свою співанку Бо гнести ся дітина ганьбит же она зо села
Я повідам ты є наймудрійше бы ты зо села несеш найглибшу культуру
Бо місто то є цивілізоване юж то знати як на вокзалі там
вшыткы змішаны А як дітина не си тото схати але она мусит
о тім знати і мусит о тім говорити і є такы іщы
родины же діти тото знают Тілько же тоты фестівали нашы лемківскы они
не передают уж той лемківской справжньой культуры бо правду повідати бандуры баяны
тоты вшыткы обробкы як они повідают співанкы та покажте співанку Чловічу еміґрантску
родинну покажды якы на яр співали якы в літі співали якы жниве
співали а вшыткы тоты што приходят з Украіны Лемкы ци до Польщы
ци приходят до Свидника они вшыткы барз сильно трансформуваны А зато кождому
кого познам так му повідам же дай людям спокійниці не вчышто до
Тебе выж дудували ты співай собі Баха Бетхофена Моцарта Шумана Шуберта а
лиш лемків з спокоів плуч ім жебы они співали так як они
співали дома Тото є найціннійшо Бо як може вам заспівати на штырі
голосы чловек якій нот нема нато єс мусит ся вчыти даколи ми
баба Аня повідала Олю но чого они по радю гірше співают ніж
мысилі в ґлубі Бо ся зыйдут люди они чысти співают а тоты
зачнут даку таку професийну обробку колесы та навет лемківскы вісіля Як мож
аматоры лемківскы вісіля співати як колеса писал дя выштуваных професийоналі є оно
такє дивацкє бо оно они знати то ся называ так же вышол
зо села не дішол до міста І оно так непрофесийне ненародне які
сы такє посередині Они си думают же як слова лемківскы тыж можеш
зобрати яку хочеш інтонацию яку хочеш жудіш але входи повідайте же о
мы вам укажеме як лемківска співанка може звучати наприклад з бандуром Бо
я знам унікально він мі ся тепер признал же він є Лемко
Так як кажут Дмитрий він пришол до Словакі А каже же моя
бабця як гмерала то повіла же мы сме Лемкы Яка же позрій
ся як ты співаш а він каже я заду яка же николи
не цю барця так бесідувала Він такій голос мал Я кажу прикрасно
Але ти як дідиш ты повідж же подивте ся як може лемківскы
Співанка звучати на такым інструменті же коло вісемдесят струн має то інструмент
на якым грали даколи кобзаріі бо докажу як кобза у тім треба
повідати і чому мусиме все обрубляти докы спілонкы як треба жебы была
шырша авторска тлучіст Лемків Но хочуш творити так можеш писати вершы можеш
писати музыку і буде тыж лемківска пісня але твує Сут концерты фестівалі
авторской Авторска співанка некси буде але сама ацентыка і тоны Хоры іде
о хоры Они так дадут дириґента якій має выштувану высоку школу Але
він не знай не знай дух співанкы я наприклад барз скалоше любила
тоту студентку знате они мали то є они той дух такій они
в собі несли то є направду дух в тім Такій знате в
них захранений і то барзішыт бы же зараз зрубиме музичну перерву іх
дом доку співанку студенкы і послухаме Замі одрасло тива зама словжебі іщы
раз монстратива іщы раз монтратива Уйдецума мандимо верстали танци неставанци лаґали танци
неставайбі манзы Ой ба сойма барба чаша зобайцяк трасує памятює цяпом трасує
пам панцює мама діда любле там ужупрема веселожу діду лоситоже вожуфеложу діду
лусі в кожу сомкы бозловоды лесубофы кырводы але пацлами свадаку зарам за
спорами а сім раз бреслаку саля до своє аж сім раз лосовосы
золоту оцумо солоєйцмая комютю на ся малі Зараз я більше свій час
трачу на то жебы іщы дакы співанкы понаходити по селах такых люди
што іщы не бою ся же погмерают люди і зо собом вшытку
тоту культуру заберут Бо тото вшытко што ту є я тото познал
Для мене є барз інтересны тоты русиньскы села на Словакі бо там
циякы но вшыткы ці в свидницкым краі там де іду попідпольскій кордон
ци Стара Любовня ци Меджілябір ци там Габура о тоты Я каждый
раз ся снажу почути іхні фестівали жебы тото видіти і жебы дашто
принести і нашым повісти жебы ся не ганьбти своім жебы вы мусите
хронити більше своє тинами в тым вшыткым як я называм то зорґанізуваній
тій самодіяльности повісти Же як приідете наприклад коли Старой Любовні село Ярабина
є барз часто на Фейсбу іх выставлює як они красно співают та
то старшы жены яка яка то є так красна співанка І но
але туже бы так зорґанізувати то треба жебы был такий чловек якій
тото розуміє якій тото несе Бо як вам приде дакій музыкант якій
ся выштувал чы у Львові чы в Кыйові ци в Харкові він
не розуміє то так І з тым маме проблему Вы знате як
вы оно были вшытко орґанічно То бы было так як даколи на
готиску сме мали тілько єден кляс школы але каждый раз перед тым
як мы мали мати урокы нас зберал учытель і мы співали співанку
лемківску Я догнеско памятам як мы так на лавочку си посідали і
мы співали все таку співанку Я самы повідам же то є еколоґічный
гімн Шкода Боже шкода ліса зели ногу шкода Боже шкода ліса зили
ногу же в нім не цувати Пташка веселовы Же в нім не
цувати Пташка весело го І він все нам повідал же діточкы діточкы
бы мусите тоты співати памятати і мы так тото вчыли Я не
знам то была унікальна школа бо мы сме пішли потім в тоту
вчелю науку Тому сме іш цалком інче вчыли Яни не знала же
істнує інчий світ І я приіхала до Трускарця тато бы Різбар переіхал
в Трускавец Я пришла до школы І то была траґедия од я
тепер ся вернула з трускавця Де я ся стрічала з учытелями іщы
декотры жыют і з своіма з тыма шым ся в школі вчыла
я ім повідам ци вы сте памятате як вы ся сміяли як
я чытала по украіньскы Я мала найгіршу знамку і для мене то
была траґедия украіньска мова і література бо вшыткы акценты были не так
Його насе повідала І я товди дістала такій комплекс же я яка
сиґ неполноцінна же я штоси ґнето знам Я тілько тераз з высотой
уж выштуваности можу повісти же я яку цінніст в собі несла тілько
тото нихто не розвивал вшытко было спрямоване на тоту літературну знизю а
тепер як я іду до студентів я ся каждо іх звідую з
якого ты краю яку співанку ты знаш не лем ся звідую а
повідам му на папері на писмі якы співанкы ты дома співал Оцім
тоты співанкы были они нияк не розуміют чо я такы і просты
речы іх звідую а я то розумію бо для мене є цінно
яку памят людина в собі несе і для мене тоди был стрес
і мі ся здавало тото што я дома чула Чого вертам таку
арку роблю до той працы дисертациі же тото што я дома чула
то якісы такы старе непотрібны же тото треба забыти і о то
треба тікати Аж потім як перейдеш вшыткы коля той вчености то ты
зрозуміш же ты жыв в справжнім світі і товди зачынаш тото піднимати
А зато я каждый раз де не бывами де ся не стрічам
зо студентами і нескерана я мала стрічу з друговицкыма університом зо студентами
я каждым оповідала корені свойой культуры бо подивти ся каже якы наше
корені як я тото памятам як я можу з вами бесідувати бо
я мову си захранила си сохранила Співанкы нашы вшыткы я памят там
кажду єдну хату на утиску хтоди яку співанку співал І товди ты
інакше тоту розумієш А тота середина така же нафальшырувана є знати вшыткым
такым Он зараз такій є світ же вшытко ся нищыт же вшытко
ся нищыт он барз тяжко зараз дашто критикувати бо зараз вшыткы тілько
о грошах бесідуют нихто не бесідує о духовности народу нихто не говорит
о самоідентифікациі Але я як науковец Як професор я все іду на
ту жебы найменшу найменьшу специфіку захранити І зато я як приду собі
наприклад цівер Ній Ґмісі Нижній Мироші ци Дуры ци до Ярабины я
слухам я ся хочу іщы навчыти тых співанок якы они там красно
співают Як си підете глибше як си найдете чловека підете глибше а
вынесмарюєте ж яку співанку то напр там гліті як нашы люди якси
як ішли до праці чы як жены то она з памяти выйде
Як бы тоту автентичну культуру вывчали професийном я мам на увазі На
высокых школах ібы тоты членували же внескы ідеме і глядаме наприк еміґрантскы
співанкы Іставиме ціль тоты люди якы жыют глядаме тото а так люди
ясна річ діти што діти ся выховуют в засобах масовых інформациі телевізия
радийо і діти ідут до того світу Треба барз велику науку проводити
дома же тото же тото є цінне же то є тота сама
по собі співанка є цінна то треба барз на высокым уровні жебы
бы был нарід жебы тото розуміл треба так я ж тото не
розуміла десят руків я ся ганьбила бесідувати по свому Ай так єм
ся навчыла бо тати і мама не знали ниґда по украіньскы я
си тото захранила І я як вышля як пришля ґенеральный консуль і
перший м єм пришлят до Свидника а приматор місце вышол він по
свому долю ся Я тиж почала а они тоди ся вшыткы не
зідуют А вы скади знате по нашому бесідувати А де бы ся
тута взяла А як бы так знати Я тоты розуміла як важливо
тото зберігати але треба было перейти вшыткы треба львів было перейти Хартів
Кыів написати дві жебы вернути ся до того первинного то є барз
цінне то Мы ж маме цілу палітру тых співанок а лемківскы співанкы
так само я повідам же они бы співали вшытко небо вшытко што
є на небі на землі довкола нас вшыткых вшытко што видиме і
шло відцювами тілько нема де тото вчыти тото бы ся хотіло вчыти
ясны річ Нема той де той фольклор в якій інституциі они ту
у нас мают учыти Они то не учат Так то правда Але
перше повіли сте же Вы оборонили дисертацию так не повіли сте як
точно злучала тота тема Моя тема была фольклор В творбі композиторів ріжных
поколінь ягриньскых украіньскых композиторів так фольклор в творбі украіньскых композиторів А тамтой
фольклор він был різний серед нього был він лемківскій бо сестры байкы
якы жыли о Львові Они вшытко колесі тай колеса не то Микола
Колеса мал свого о Філорета Колеси якій в <unk> і <unk> руці
тото вам пу єм барз інтересно лічол же худил з <unk> восковыма
циліндрогыня але буєм де Бо я тото не знала Я як для
себе утворіла то То я тото каждый раз тепер пишу сяди же
він был у рідной сестры мойой бабы гм і тота сестра бабина
она дожывала віку в Моршыні Юлия Драґус коли я ся о тім
довідала я як писала дисертацию свою в Кыєві а моя кєрівничка мі
повіда Жыяти принесли книжку філярета колесы яку він писал на Лемківщыні бо
він мал три експедициі рід і там є інформанты Я там записувал
так там была Юлия Драґус а то была рідна сестра мойой бабы
Ясной радости не знала кому тоту повісти і м перше подзвонила свому
учытельови додрогычы Ярославу Бодиґу царство небесне Тий світлій людині Ярослав Бодиґме не
вчыла стіло ім лад написало ту влады бы хотіла мым зоневу повісти
бо выповіли же нихто не оборонил дисертацию по лемківскій темі але Ярослав
Годик шо він писал дипломну роботу про лемківскы выня Ярослав накінчыл консерваторию
і він власні оборонил принаймні Тоту дипломну роботу то было Він як
бы досліджувал лемківскє Вісіля Він робил барз велику справу барз велику то
великій Лемко Я барз тяжком ся дозвідала же він вмер єсвам єскы
мам його книжку мі Ябыла в учылисті друг несе сні яку його
книжку Ци мате записы Анны Драґан ци може мати тоту його прозу
жывы Шлотавєні Я мам Анны Драґан мі я єй так ранійше мале
він міні дал як мы ся останній раз виділи на Ватрі Але
я ся вертам до того же як він мене учыл Вуціли сті
так Він бы вміючыти Як тоды ничыщы не знала Я была Лемкыня
він Лемко а він уж вшыткого веля знал Видите як оно было
мы як на двох островах были а медже нами вода бо він
бы міг бы міні тото повісти мені пробудити скорійше тут той потяг
До свого А він нас вчыл зарубіжну літературу Він нас вчыл Ваха
Бетховена Моцарта Шуберта він тото учыл історию залюбіжной літературы він мал путім
навіт учебницю книжку мал Але я уж путім знала же він Лемкусва
пиного коли він часто о тім повідал і я уж з Кыєва
йому дзвонила же я йому кажу Яврослав же ни значыт Юля Драгус
а він каже де жыє Яка она іщы жыє в Гутиску але
уж вшыткы діти до Моршына переіхали а він повідат Давай мы до
ней поідеме ни мы до ней приіхали она уж мала коло <unk>
руків і она нам тілько повіла же я пасла на берізі я
уж тепер знам на якым на вільці коровкы Разом із фенном Одріхівском
Миколий Одрихівскій є професор Університету Політехнічного во Львові а то є його
бабця І він повідат колеся она не знала она повіла же такій
старенькый інтеліґентный си пришол чловек нам по пятнаднадцет злотых за кажду співан
платил єм за платил є О Але він Юлию дал як інформантку
а фенну він не зафіксува нале она нам повіла І тото вшытко
Бодак записал а я му повідам Бодику Ярославош Ярослав ты запиш а
я од тебе тото путім возму і я доднеска тото в нього
не взяла І єщы мам на мысли його задзвонити жені а ся
звідати а він мені каже Я мам в Бориславі тото тото што
мы з ньом записали бы він з маґнетуфоном тото писал Ярослав А
сам він бы я так само ішла по його дорузі І так
само мі бульповіли то был <unk> рік же ніто не може быти
а він написал дипломну працу в Львівскій Музичній Академіі про лемківскє вісля
він она была оцінена але його не забрали до аспірантуры Мувіли же
такой роботы єм не треба І він як і мудра людина Він
ціле жытя мал Анну коло себе і він тоту тото дополнивам і
то стало працьом цілого його жытя Він фактично єй єден якій нам
захрани Вшыткы лемківскы вісіля за тото я б єму великій памятник стал
бар шкудую же не зробили єм з ним порядне інтервю бо все
думала же іщы ся стріну і все з ним бесідували сме же
іщы ся стрінеме і баршкудую же Не стало ся такой бесіды більшой
Все так мі шкода І коли почула м же того чловека южний
є то мі было барз шкода І він написал іщы про зові
Жыр на Матрі в <unk> році Дє был на Матрі всядил і
як бы выглядал як здоровий чловек і хто бы то подумал же
барз скоро буде такий хворий же і от барз шкоды такых люди
маме не барз дуже і маме іх ціниєди рід на жытя іщы
цінити но і тепер цінити і цінити тоту працу і він захраним
фактично захраним лемківскє вісіля з том Тоты особности якы він звал і
він ціле жытя над тым працювал я не можу повісти же я
ся за я тых Лемків я мала в собі я тепер більше
ся ім виную бы я ся більше заоберала світова культура світова музыка
деригувала меса Бетховен на Моцерта вшытко што было оперы а до Лемків
Я ся більше тепер вернула хоц оно все в мені жыло але
я ся вернула до той істинной автентикы мі неє цікавы тоты уж
обробкы Я іх моі студенты диригували лемківскі вісіля Миколи колеси О артфілярет
він три был як мы сме говорили три рокы а Микола колеси
тото зробил але І коса на тольскы львівскы тоты композиторы львівска школа
она зробила вдяка Мариі Ніні і Данили Байко якы тоту співанку несли
свого нет цивы дівчы сут Мени маме уж такє ты і были
в своім часі страшні популярны страшні мудны на одповісти але они скінціли
высоку школу музично робівска консерватория то академія з великом історийом то єст
великой они скінціли они пришли з такыма голосами же я думаю професоры
там были здивуваны На той час на якій они пришли і они
як заспівали бо он іх є тыро а співали іх четверо ця
самы і ся зіноіда ся міняла так але такы унікальны голосы тоты
мы до внеска не маме такого трілу Дорогы слухаче бесідували сме з
Ульгом Беньч з яком могли бы сме бесідувати на хоц яку тему
Але днешна наша бесіда стосувала ся лемківской співанкы фольклору лемківской бесіды І
тото природне бо кєд дахто асоциює тоту пані лем з консульством Украіны
в Пряшові Ци памятат же она была заступцьом міністру ту повім же
пані Ульга найперше єст музикантом а конкретні дириґєнтом а іщы музыкознавцьом а
тиж выкладачом музичных предметів і гнеска зас вчыт студентів деси там аж
попід Татрами в Ружомберскым Католицкым Університеті Но што уж час пращати ся
припоминам же Ульга Бейч пришла яко член Жюлі студентского Конкурсу Хоровых дириґєнтів
до Івано Франківска а скорыстала одраз той нагоды і рыхло взяла у
ней інтервю мешканка того міста Анна Кырпан Оставайте здоровы до стрічы за
тыжден