70% #2016 - 70% #234 Голосы 2016 рока, 31 XII 2016
Еп. 2016

70% #2016 - 70% #234 Голосы 2016 рока, 31 XII 2016

•

Опис епізоду

To odcinek noworoczny, w którym prowadząca składa słuchaczom życzenia i podsumowuje miniony rok audycji. Zapowiada nagrania przypominające głosy respondentów z 2016 roku, zwłaszcza wspomnienia najstarszych Lemków i fragment opowieści o dawnych zwyczajach wielkanocnych.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Ветом вас моі милы слухаче при мікрофоні Анны Кырпан Но і што
Мынают Остатні годины <unk> рока Кінчат ся рік і в тым моменті
хочу спочатку выложыти як найліпшы як найщирійшы желаня нашым слухайцям Розумій сялям
жебы сте слухали нас жебы были сте з нами жебы телефонували сте
до нас писали сте до нас критикували нас помагали нам дашто поліпшыти
давали новы ідеі ну а мы уж будеме робити ся дяз штораз
ліпшым і ліпшым радийом Окрем того щыро желам Вам жебы у вас
вшытко было в Новруцьку як найліпше жебы вступили сте до тотых інститутів
коледжів університетів кади увасі вы хочете вступити жебы здобили сте тот фах
якій найліпше Вам паснує Жебы робили сте в тотім новім ручку што
лем хочете што лем высой нам мріяли а не лем тото што
треба Жебы в ногім руті мали сте вшыткы приємности жебы Вы кохали
і жебы Вас кохали жебы вшытко у Вас было взаємні Жебы ботан
приносил діти но а для кого тоты діти тыж будут гукы Жебы
вшытко укладало ся як найліпше Жыцю вам моли моі слухаче новім руці
здоровя щастя доброй роботы добрых зарібків а тиж часу і можливости в
приємностюм од каждой роботы оддыхнулкы і тішыти ся жытям Не знам ци
чуют ня в тым моменті моі колеґы Лем Фм але щыро витам
і іх каждого і вшыткых в цілости жычу ім того што і
слухачам а окрем того што ти уж повілам жыцю моім колеґам легкой
і приємной роботы в радию і жебы вшытко лем сприяло нашому радию
і нашым радийо Лемкам Мушу повісти же робота о лемківскым радию дає
мі барз дуже позитивных емоций вчас зневіры на тлі війны економічной кризы
в Украіні Коли рыхтувала м ся до той остатньой в <unk> році
передачы посмотріла єм на вшытко што в тім році было зроблено і
щыро повім же при кінци рока такє ся зо мном притрофило же
Навет забыли єм што звучало при початку бо тілько того вшыткого было
Но вартало бы сой дашто припомнути ясне же не можеме дати фраґменты
в каждой передачы але хотіло бы м жебы прозвучали даякы голосы нашых
респондентів і якы звучали процент през цілий рік Мы высвітлювали ріжны темы
бесідували о ріжных річах переносили вас в ріжны місця і давали вам
можливіст брати участ в ріжных подіях але найбільша част тому што чуєти
<unk> процент то спомины Лемків Особливы цінны спомины нашых найстаршых густий Зато
хоцу жебы при початку передачы прозвучал фраґмент оповіди про велиґден в селі
Крампны Видите єст так же дуже ріжных річій не можеме одтворити якы
были колиси Но то можеме але треба спецяльні реконструювати реконструют і народну
архітектуру і струі і даякы обряды а для нас для радия барз
важны звукы І бесідуєме ту о звуках якых уж тепер не можеме
чути А жаль Оповідат мешканка міста долина Іванофранківской области з якой мы
зробили в тім році бо было іщы скорше а в тім році
три передачы Пелаґія <unk> Она вродила ся в селі Крампна в <unk>
році Мото має хочу лем розказати великодну пятницю што былу в нас
Великодну пятницю великодну пятницю нас кольди хлопец мал мати таку рапатку таку
калаталку таку але тоты каляталкы были дуже інтересні і я ле ся
одного жалію бы я дуже братап просила абы він таку калетавку зробил
Тут є але тут лишнінь така ґєдос цінка во і такій молоточок
ту ставі долині і такій молоточок паве є тут і тут ґєдо
тоты до той дості на єдну сторону і на другу такы грала
правы та еге А в нас тота летака была така долга так
оден столпо і были такі три поверхы оде низче другє висє і
третій висє і на кождым тім поверху были <unk> молоточкы І тут
чотири меньсє і ту ще меньше тут ручка така А тото такє
высокє было знаєтещынок было зроблене гучы кілько центиметрів може гойдє може стрічыт
соно для переборна маля з <unk> цинтометрів друга <unk> і третя І
тото на етакі тоты Яленку і так тото і то тых молоточків
і те і то так трапробы люблю так дуже лепаты з неді
віддавало Ілопец в селі знайде і як не пришла великодна пятниця лже
Де ся зберали каждий хлопец ішл ішли і ішли і тоты тыма
рапацками по селі пороходили гору нистом на всі стороны што такє гес
повіщає такій смуток што Христос померт знаєте І такыми рапачками тактыма рапачками
хлопці ішли гору внес туди цертви кругом церкви так грапали так так
тото били так тото трівожны тото дуже тото было трівожне то тако
николи не буває знаєте же еху было то ся може ехо было
інакше ге Но і я так все брата просила Іван вы зроби
вже начал робити бы але то треба было тоты букові дощєнкы дуже
самому тоненьку настругати іх або жін такє як склоте та дощенка была
і мал такого ці колеґушо бы были зробили і был і кажу
тебе не стане а рапачка буде каж ропачку называли І так мені
школи коли приход великодна пятниця я вся зялію Ены еге ге ся
тілком не міг зробити тоту рапачку был бы нині люде діти ся
дивили якє то інтересны було і в церкви были рапали Дуже інтересне
тотаропачка то тото было така одна палочка на тіпаці была дна різана
така кругля так ой так лет шытырі тоты достінкы ся так заклядали
там і тоты не то дуже інтересно было зроблене то майстерни будут
зроблены і так гады ты ты ты ты ты так як хлопці
тото несли тото тоты так Так сумно было як ді пятниці ты
якы підправе кы з прещенницьом коло церкви ходят а обходили з тыма
як назли площений гадили тымоты так так І тото такій звук давали
то было дуже гарно Але Але леж міні дуже шкодеш же мож
я тіти мічны крампнянами мічними там хыба може хто зі зміє зробити
Бо я навет не знаючы в другім селі там мали но в
крампні мали ґрампні мали теты хлопці кажди тото богато тых хлопців ішлю
нема але іде як зарапатєли по селі Они спочатку ходили улицями а
покы сходили ся до церкви Так гепер ся ся сходили знеде кождишли
згід хаты тами двох трьох джерапают же там двох трьох рапайт а
по тому же ся сходили сука Бурґ Переважні бесідували сме зо старшыма
респондентами о тім як ся жыло на Лемковині якы выселяли Лемків вряньску
Украіну і як они зачынали ґаздувати на нові місци в новых обставинах
в новых умовах Утім оповідала нам Емілия Нестеряк з Незнаюлы і Дмитро
Ксенич з того самого села они мешканці Калуша Анна Кыдонь з Крізівкы
Споминана уж ту Пелагія Феш Панна Ропіцка в Боґушы Юлия Колдра з
Мисцулы і пан Василь Дзямы з мацины великой його жены Ульґа з
Рызділя і інчы нашы респонденты Здає ся же тота тема уж знана
уж вшытко сто разів повіджено але нашы густі оповідают о собі і
видиме же кажда оповід інакше і все чымси цікала Пропоную послухати фраґмент
З бесіды мешканкы міста Калуш Емілиі нестырьок знезнаюли Тоты што приходили робили
спішкій шолты здавало спішкій людей чудо было люди ґвалтали плакли Кождый ден
де буде міти <unk> акта Вот пришли і повіли От мусите віхати
десандарами від хаты духаты від хаты духати сказали зберати зберати смуткы брати
все і выходити до Ґорлиц Дали час же треба ся Зобранкы на
засутку сме ся зібрали тиф Повіли же мате добу жебы спокувати си
як Но але певне люде в Незнайовій уж знали же будут выселяти
бо інчы села выселіли але бы они же і попереджали же уж
другы села повыселяли Но а Были такы люди же може хтіли в
якійси спосіб глядали жебы ся лишы били были што з то ничо
не вышло на тім селі ся нихто не лиш ходили по начальниках
ходили всюди той ло Питали тій воту сказали Нє всю зыберайте ся
Русіны начыслил ся у іх Влицях то якыс час чекали ся на
путях на реси як долго наважали та долго ми чкали шо мож
вото ся брало Позволяли та зволяла шытка взяти і зусты выйти з
хати уж хату вли Мы поіхали до Ґорлиц уже тато нас там
намістили до вагонів а то <unk> або <unk> родин Худобу до єдного
ваґона до другого люди а по тому єй і люди до худобу
бо не было де і філи по тому тато ся вернули бо
зробили якысий документ Покы ся вернули додому же хаты не было ніц
же розібрали была деревяна Хто то робил ну та Полякы І што
розберали тоту дереву де си набуду Не было ниґде тато повідаль не
ниґде дерева нашы хат Ну та не знати де брали де вылужыли
вылужыли бо не было Га тато кажут не было ниґде дерева нашух
хат Нашы хыжы То одраз повалили хыжы і одраз навет розобрали тото
дерево Цю То так скоро так ся скоро робил І татуль не
нашол того документа Бо уж дені не было ішы было камінятий солома
І то не палили бо не палили нашы сило аж при кінци
там де жде луйкова кузня была тотам были такы стары хам тото
зо пошпалили Тату вернул ся і виділ же село чыстуж хыжы розобрали
так Не лем ваша хыжа але вшыткы раз вшыткы вшытко жебы жебы
нихто ся не вернул і думам же барз тяжко было певне тотови
видіти же нич неє там де стояло село де ціле жытя проминуло
так де чловек вродил ся діти росли де діти роздили ток то
і ту нараз не є нич на тім місци Ной фактичні доднес
неє Нич фактичні села неє бы Нє Чуду і оця люде чудую
чудуют Як ся нашы Лемкы шаную шануют они ся шануют шанувати будут
Свою Лемківщыну ниґда не забуду Долго сте іхали Нє недолго якось недолго
І приіхали Мы сме приіхали вже Сталиньску Облазяну Спривязли розрузили нас серед
села де Вас привезли шляка то была стация Старобешові Выйшли по тому
з каждого села приіхали купці і нас Рузібра Серед села Зрузили мы
не хотіли нигди іти до ниякых хатів там Грекы были То было
грецкє село грецкє село Сталіньскоговскє роль село Сталіно Грекы пришли нас взяли
дві родины до єдной хат мы хтіли іти каже будем ту мерати
Де на вулиці долкова нас обізджали і што оми на тых думках
лежали І не хтіли ети дохыж до них хтіли сме іти бы
там не было хыжы там было лиш якє припічка тыка та вулхыта
влика такреців і припічок так Грекы всі спали підряд вдумы спали они
перешли Як бы бесідували што они по грецкы до Вас ция они
Грекы по грекы Пугрецкыва по гречкы Переводчы Переводчы з нима ходил Але
они были добры люди по тому як може побули трохы тому корову
мы там коня куругу привезли маману доіли молока Таку велику миску масла
наробили хто гіл Як мене Малярия тресла маму тресла нихто не хтіл
ани єдну з другым говорити Всє плакало ревныма сльозми і всє послабло
всьо послабло Малярия трясла найперше мама захуріли по тым сестра то се
старше бо я уже по тому як трохи поздурыла То там паша
Ангеліна приізджала Памятате тут вашу Я не вспала на ліжку мона мене
до себе Брала них кільо м не дія ся бульбу чыстит Знайте
за што ся чыпало за што небудь єс ся на тракторну уряду
бульбу чыстит абы поіздити хоц ден інакшум посидіти она пришля як наше
село тото І она пришля бы она там була трактуристу першу першу
трактуристку была і она пришля Ходила по селі нібы цікавила ся як
то жывут такі Украінці О і пришла до назы разом менс О
каже тоту Я забераю до себе вновдивнос будучіст Юновас доброго нам не
забрал тракторну бригаду і я була дуже долгу покым аж не выіхали
Єбу Я там ночувала з нею спала чыстила бульбу посуду помию ся
по тотово води ім принесу там на трактор де вно робила єй
бригада Тото як бы в поли были воли поли та бригада там
воли была бригада мали такі будкы пороблены Але було ся і ліжка
і все было Ну а тота пася Ангеліны то яка она была
бы так писали шхвалили зіраш выли лежарно тагівка а они Не боіт
ся сісти на трактор она такы а так робити ліпше як хлопы
і так даль ся роботя так шороботя то роботя А яку мала
нотуру Нут Ямко до мене мала люс тай до хлопців Хлопців она
там были кухаркы то тіж варили істило усо то она провіряла аби
добре А оно было з того самого села ци одколь оно было
Нє я не знаю відкіл ном не было што село Рамала бага
укруг она было ціли перша трактуристка Мили слухаче тепер звучыт остатня в
<unk> році передача де споминаме цілий рік в радию Лем фм е
цілий рік проґрамы <unk> процент і слухаме фраґменты З того што звучало
при ціли рік трудно было выберати дашто ліпше бо трудно на штоси
інакше повісти же то гірше бо і єдно цікаве і другє цікаве
так щыро повісти то єст дуже несподіванок Часто ідеш до чловека і
гейбы мень ци пільше уж знаш оці ми буде ся бесідувати наприклад
коли ушли єм до Данию кумкы же мешкат місті долины то знали
єм же убесідуєме о єй селі в Нивці і о тім як
пані Дана рядила Лемківскым Локальным Ансамбльом в долині Але все выплы дашто
несподіване прошу послухати фраґмент утім як пані даны з родином жебы заробити
на хыжу поіхали на зарібкы в далекый при далекый край Там добывали
золото не мы были А як то ся звало Янус нежданіньскє село
нежданіньскє село і Хандига є такій реґіонний центр Гандихскій Якутской област Як
том природы якы там што є там знаєте як три місяці наприклад
травень місяц начынає ся сонце тобто до травня місяця дес там з
піл квітня уже температура <unk> градусів розу а як Перше травня і
де тепло уже розтаюют снігы не снігы а люди бо то там
є світкє вічна мертвыта єсо І мы навід там садили бульбу Садили
ме в теплицях правда помідоры гіркы перец Беклежане все то было в
теплицях а на дворі сидили бульбу Чвік привіз дві татер на мулю
з рікы розправили і там ходили конякы коні такі што працювали они
потім по посолку так ходили пасли ся гризли штось там на помийках
де уж в пайкых хто выкідал І тоты мы ходили зберали в
мішкы мерли ты дні потім мы одобрали іх в Тымлицях і в
Поліну і зрештою Лисві ній вже люты одобряли тоту землю мали ци
кубу І помідоры мали і за іх консервували і мали всю всю
консервацию наприкат мистеплиців же мали роблену свою Югіркє мали і помидорма всюде
мерзлита Тобто три місяці то є сонечко Вы на дворі маєте теплицю
горот маєте а проходит вечер в студін А вже коли підходит перше
версня всю ми і бульбу яку мы посадили мы мусіли пророщувати бульбу
шуб на скоро підростала але там ціли цілий Ціле літо є круглий
<unk> годины сонеч Цілый час світ світит не заходит Не заходит тєкі
зігнуло ся і знов выйшло Зміны якысь як і вышли Цілу добу
так цілу таху цілу добу а потім зима знову тікы три годины
дня арешта всю ніч Груднів листопадів такє листопад грудень січен лютий берзень
почынає ся трошкы більшый ден так і вічна мерзлота там зміты метер
може ся розмерсти а далі там мерзлыта Тому як бывали люди помрали
іх там хоронили то взрывали землю не копали а взрывали мож ним
было треба жебы підірвали і выбрали ти йому там і він як
зараз так він вічно там і буде так так І хочу вам
сказати ну як така гарна природа холодна Тут у нас є тепле
бо східку сонце такій гарний може быти захід може быти А там
то всє такє дуже холодне Красиве є тоты полярне сяйво єст сяйва
ніч чысто біла Абсолютно ви лягаєт люди спати а мы як робили
в теплиці і думам ой Бы ся подивила то же третя година
ноч Же сонечку начынаю вставати Ну і кісню там не хватає <unk>
процентів а так Розріджны е повітр є так Кісню не выстарчає <unk>
процентів тому і там Надбавкы мусіт быти розуміти бо людям тяжко дихати
і ся кубуват як єм ішол од милоі світ місяц высоко мила
вік ногу творила чым выдишол далекого Яводишол штыри крокы вынам я закликала
Пойверни ся мі миленькій чемятя прогнівила прогнівила с моє миле прогнівила як
я был єм під віконце мати мала ічого Ой хто штає пірєчко
Ізбера Єзбера ой хто жмы Ой хто ж мене молодую за бере
забере то пісня Моєй мамы На куротці пірячко ря боя гевоє ге
любиме ся сыкє ге ге Ой хто хштоє пі річко із бере
Єсбра тма не молоду забы гаре з вынювскій піскєм Дорогы слухаче якы
подіі важны для Лемків в Украіні в <unk> році можеме ту внескы
спомнути Є были Концерты писаня писанок были ватры монастыры скахы найбільше патселі
Забіт на Закарпаті в Негірнім Колосом Бора в зимній воді Кульвова в
червню в Калушы одкрыли невеликій монумент жертвам Явложны а в листопаді в
Львові зявил ся великій і доправды митацкій дост цікавий памятник Антоницю Але
мі ся здає же найважнійша подія <unk> рока то было посвячіня лемківскых
церков в Іванофранківску і в Торнополі Долгы рокы у тім бесідувано долго
зберано грошы в кінци будувану в Торнополі Лем рік а в івано
франківску пару руків і Южу Маю освячено церкву святых Кірила і Методия
в Івано Фленківску а в Чарни на саме вызнесеня освячено Церкву Воспнь
Выднесеня в Тырнопулі Мы давали репортажы з освячыня і зо святочных концертів
то можеме сой тото припомнути просиме послухати Вас фраґмент інтервю з грекокатолицкым
священником Лемком з Івано Франківска а то отец Іван Репела якій был
медже тыма священниками же здійснили обряд освячыня Храму Лемкє нашы до <unk>
року то жыли так грекокатолицкы церкви мало дехто навет хтіл признавати жывенє
Лемко бо Лемко тоты было штоси такє як другорядне як меньше вартістне
як неполноцінный Украінец штоси такы переселенці так з підзрілю до них ся
дивили Я то знам бы я ту вродил ту і ту вериз
і знаю як то было Але вже з настоня незалежности нашой Украіны
трошкы бы зачали ся міняти І зачали ся нашы Лемкы Ту єно
франківску гуртувати і зачали ся зберати на службу Божу і в шевченківску
могаю в Львові же там в тій церкви шо там є же
ся одправляло і зачали ся задумувати зато же они не мают церкви
в якій бы так ходили як бы приймы Зачынали я там праву
на початках сестер Василиянок приняли іх троха там кілько років ся зачынало
привити потым владиці з фронову мудры ближенной памяти пришла така добра мы
жебы до двохтисоліть різдва Христоло збудувати яку серковцю звыхруздо Зочали шукати місц
зычали но і там де він жыл на тій резиденци Ношывченкы там
было малий пляц і я так выдице дал таку думку жебы ты
причынили ся до будовы той церкви Нашы Лемкы І жебы по тым
они могли собі тамы выправляти бодаєт о єдну службу там раз на
тыждень неділю но Лемкы як чули той почали потроха навет там давати
на ту церкву бо думали си же то буде іхня церкви же
они будут мати та вікіс місце памятак тайте так звыз же то
буде лемківска цертво такто Жыопис той рухіол та <unk>o Але як зачало
ся далі зачали ся ты ріжны мыслі ріжны думкы шовы си такє
придумали хто якє придумал Шоту знов будеме си ділити та уж досто
маєме тых козацкых циркововтыкєфальных незалежных такых сякых А зараз знов Лемкы будут
собі будувати а гуцули може собі або ікы собі і знов будеме
сиділити і знов ся будеме сварити і было такых люди веце А
шо тото знаєте такых вела патріотів нашых а шо тото Лемкы шо
то окрема нация знаєте або віра або віриш то лемківска віра знаєте
і зацяли на тым шпекулювати І я ся подивил же з того
нич не буде Так припросил тых люди што дали там кошты но
люди кажут ну тото пішло на церкву но то най буде на
славу Божу о і церква та стала дуже популярна як де є
дотепер але там Владика Мудрий дал єй штобы там выпровадили цілу плочыну
злого цілоплочын ослова выни є дуже активні молоді люди почали ся горнути
до той церкви І Лемкам не стало місця Сказали нам треба одправляти
там для молоді третю службу треты четверту а церковця маленька і Лемків
файно сказали выбачайте але не мам тотой годины Ну і знаєте і
то было так трохи прикро Але знаєте Бог вшыткым кєрує жы як
то єст справа Боже то не машый ся бороти то оно і
так переможе А як то не єст справа Боже то пропаде і
шкода нашых сут Видно же то было воля Божа і справа Божа
Ну і дай Боже здоровє і в плідной праці оцю Анатолию Дудович
він выявил ся такым ентузиястом бо навіт я часом не вірил што
то ся вдаст то зробити то што він зробил Бо як бы
не він знаєте все має быти оден якій якій поведен повіл знаєте
він пішол з Качмарскым Хтось там был в щыретій Креницкій здає ся
пішли до нашого головы міста того часу Він досыт доброзычливо до нас
відносил ся о і видно было на то Божа воля што они
попросили місце там не як бы на лемківску церкву але на такій
памятник якій бы Хто бы ни єхал хто бы ни ішол подивил
ся А церква не така як всяди бо має лемківску ту будову
А што то церкви тут ото аж ото ага лемківска аж ото
за Лемкы а хто тото такє розуміте знаєте тоше ся бояли тіж
не хтіли будавати лемківску церкву шо вона буде нас розєднювати ци відєднювати
там від Украінців від тых від інчых то ту зробило ся навкы
Церква лемківска нас обєднала і грекокатоликів і православных і як кажоло ты
з едиторий і Лемків і демтів і з тых шо насаня і
з тых бы были были стеновно посвяченьо были ріжны люди Бо не
тілько Лемкы тишо наприклад моє батьківство і Лемківщыны з під Креници так
так яка все ся рахувала ждой Лемківщына Але том были люди і
є тишы єст дво як мы называме Ноцяня Ясло Кросно о Богаты
Были люди Спід Ярославля Спід Перемысля переселенці тишы якій не рахуют себе
Лемками Але та церков всіх обєднала і дуже добру лінію провадит отец
Анатолий Же він старає ся то вшытко горнути докупы же він не
робит різниці Лемкы не Лемкы тоты одказісте А ме такы а ме
такы не робит різниці є то вышло то што знаєте ж видно
была на то Божа воля Але тоє нагоды задумати ся што то
Лемкы А звідт они си взяли А што то за іхня доля
знаєте і знаєте зараз одбула річници в травні того выселеня кримскотарского народу
цілий світ прото ґадат як они потерпіли як то вырозумієте а тота
сама доля Гірше потерпіли може як они розумієте і так є коси
ону то тихонькы так бы мы тоту знаме што не хоцеме пулятів
зачыпати то не хцеме бы маме жыти добры жыли з нима добры
віками жыли добры то нашы церкви тоты што зараз там одіхати по
Лемківщыні якым <unk> років з нашыма іконостасами з нашыми Я такій был
подивуваный як мы зашли до нашой церкви в тым селі одкли моє
дідо баба і Явидя Крижів Е Крижівка то мама а тато з
Рустокы велькой з Рустокы велькой Але то была єдна ґмін чыци як
там называт ся бо то Крижівка дакє меньше школа была в Рустоці
і церков была в Рустоці тотом кільометер ци два через дорогу І
я подивил ся же там в тій нашій церкви стоят ся не
фаны а хуругвы <unk> року як они і лишыли Так они сте
не фаны бо фаны то є то єст то є латинскій рози
Але я подився то медиєдной фаны хуругвы сорок шасто рокы розумієте там
де они жыли серед Поляків се се се се се се серед
того знаєте нашы образы на нашы іконостасы нашы нашы чудовы церкви якым
по <unk> по <unk> років Но то там были з діда Прадіда
нашы Украінці тошы так іх назвали Лемків бо то не все іх
так называли назвали Русины А владика як веєн зноючы вас том зафіксувано
в дикы масты в стіны єлеєво церкви я посвячу тропил я Да
так же дя тото такє здаєте то офішувати треба від тогдом мисну
зробил Дорогы слухайче бесідуєме о найважнійшых подіях <unk> рока для Лемків Украіні
і так выглядит мі же найважнійша подія то было освячыня лемківскых храмів
в Іванофранківску і Тырнополі то власні зараз почуєте фраґмент бесіды о лемківскій
церкві Господнього Вызнесеня в Тырнополі Бесідуют ту редактор ґазеты Дзвоны Лемківщыны Лемко
з Ганчовы Ігор Дуда парафіянин той церкви іку старший од него Іван
Комара з Бортного же нераз подає до той ґазеты своі вершы тыж
парафіянин той церкви лем пан Ігор то грекокатолик а пан Іван то
православний але то два добрых приятелі Од церкви бесіда полкус переходит до
культуры освіты Лемків То просиме слухати Но служба боже єднаково правда Але
архітектура лемківской церкви інча она єст неподібна ни на гуцульску ни на
бойківску она єст лемківска барз характерна І в тому напевно є ріжници
што одразу мож познати по выгляду зовні яка то церква Же то
є правдива лемківска церков бо то трахбанна церков як три яличкы од
подібны тоты тоты Не верхы барз подібны до яличок бойківска не така
гуцульска має барз цікаву архітектуру але то не то Лемкы бо на
проці ну <unk>літя фактично выробили свою сакральну архітектуру і як раз она
ся лишыла в нашій церкви Коло мене де ємешкыю три храмы є
Православний катедра грекокатолицка і церква автокєфальня над ставом міг бы я ходити
Де тільки а я ходил і навит в підвалі відправляла службу вожу
а я все одне ходил бы там дух лемківскій бул і приємны
были і дуды на лемківскій говірці спількував з нами і мы з
ним Іна ся тішыло Кве дуже хотіли свойой церкви і небарз аж
так дуже маме церкву бо зат років тілько фактично три церкви в
Львові франківской і в Тармополи то не барз дуже аж повіме так
церкви але Тоты памяткы якы стали ся ну тотой раз повіди продуже
же напевно Лемкы тримают ся своій духовности своій істориі і хят одродити
тоту культу хотят підтримати тоту культуру жебы ся налжыла Бо як мамий
з Украіні пят поколінь Пят уж од мы сме другє поколіня быще
ся вродили сме там а нашы вітсо то было перше поколіня кє
приіхало одтуды А што дале од мы думаме А што буде дале
по нас нашы діти нашы внукы нашы правнукы што мы ім лишыме
Што лишыме Тілько якысы фотоґрафіі родинны якысы книжкы але лишыме іщы і
памят церкву наше товариства і в цеме жебы ся тото іщы далі
продолжувало ш ма быти онедільна школа яка буде навчати нашых внуків правднуків
лемківской мовы Они повинні знати молиня што іх буде вчыти вам та
решту рочут Мыстрово ага Як ты о бесідуєш по Украі Мыстрово буде
выбоязілы О до мі оповідає єпчы Но то чекайте та тото вшыткого
я не можу робити Мы о тым бесідуєме уж на певні же
років зо <unk> про недільну школу і в нашым товаристві в Тернополю
де років постало тото питаня Але місци єбо нас товаристві є місиі
світлиці є музеум єден Але неє кому взяти ся за тото Бо
треба орґанізувати тых діти треба зобрати тых діти і навчати тых діти
сут книжкы Бо сут буквар з Польщы буквар лемківскій є єст література
граматика єст і Но та уж маме і лемківскій словник о єст
але неє ся кому взяти за то Чловека якій бы педаґо навчытеля
якій міг бы ворґанізувати тых діти і навчыти тых дідів Певне то
найважнійша тема для <unk> процент што было і што буде з Лемками
Зато все оно звучыт в устах нашых респондентів Наша будучніст тым трапит
ся гризи ся і екс консуль Украіны в Словациі професор Ружомбарского Університета
музыкант хоровый дириґент науковец автор книжок пані Ольґа Бейці Но яка може
быти перспектива як перше Лемко має бесідувати по лемківскы як хоче си
сохранити дашто Но як може быти товариства Нескє тяжко о тім повісти
бо як тото дашто поіздори ти зараз прищеплят тото невластиве што ты
не думаш то є природнє Но як мож бы фунґувати лемківскє товариство
де ани єден не пікне по лемківскы Но може дахто єм дати
в кіт повіст Но як выйде Як вшытко так як мыскы медже
собом бесідуєме Но они вшыткы ж літературнім языку бесідуют Я не розумію
так я є професор я можу прийти бесідувати по лемківскы а нихто
не бесідує Но я не знам оних то Но так людина яка
страцят тото з чым она ся ідентифікує Но Ты як она може
повісти Дату повіст не май значыня но та як не май значыня
то ся перепиште на кого хвицете Но то для вас нема значыня
для нас має знасит жебы они они так они пишут они так
по лемківскы не бесідуют Я знарід же мусят стягувати вшытко што є
властиве для нас а не розчыняти ся в загальнім культурнім масиві Але
як я приходжу лемківскы товариства і я там не познам нич бо
они тоты люде або ся гандлят або не знают або не є
носиями той культуры но то што ты в тых товариствах з нима
зробиш То ясна річ же задаш ім такы питаня они ся на
то дивуют знати тє самы то для мене то не є нормально
нормально є захранити своє сонце Вружла ся перве івы Іда на стора
звисева Я придумал діжкой за мном проєкт котрий закриче малюваный Екватор або
рішуваный Екватор цийом котрого є упрямити позорност людей народу цілого світу на
позитивны думаня Є то імаґінарный ланцюг людскых рук жывех рук около цілого
світу Ланцюґ пійде через кажду краіну на світі через кажду краіну В
проєкті ся не триме за рукы бо то не можне але особності
світа малюют малі картины <unk> центіметром Коли вы намалювали картину в сєра
выполняєте дно з жено до ланцюга І выпелняєте один кілометер на Екваторі
То символічно єден образ то як бы Ебуден кільометер і я тиж
нарисувала такій кілометер змета ся за цяло ту Івано Франківску доло припадково
Хто в доброй волі і думає по доброму може намалювати прогне про
діти прогне про якых кольве вшыткых ідей а про тых котры нашого
жыті доказали Не тілько про художників до проєкто мож заповіти і дохторе
олимпіоникы спортсмены політикы хто хто си думат же доброй волі Проєкт завязує
і тых котры намалювали од того того моменту Думати позитивно быти доброй
волі не взяти на жінку свою не вчати на мужа свого не
ругати никого гей і проєкт говорити не ся Никы ся мож ся
ани проєк не малювала єм Высому сте хвалити же Яна малювала картину
<unk> мед до проєкту Малюваной Клатон в дукальным повідальні А гей а
не сміє нико кричати Не смієте неґативно думати Є проклинати Ани проклинати
няй То проєкт не знає слово проті протів ґамуто протів чемуто е
проєк за проєкза за позитивне думаня за толеранцию культур народу світа за
мір на землі жебы сме жыли в мірі Є ганьба на людство
того віку віку же суд войны же сострілут же женичат <unk> тисячі
років старі сохы іслямскій шлях і то дуже велика ганьба Ганьба ганьба
ганьба В такє мимовулі зродили ся звіданя же гнеска Украіна і Росия
в стані війны виділи єм же тот проєкт то был тиж в
Саратові в русийскым місті но і тиж в Ужгороді Бульвовій та перевану
франківску в ріжных украіньскых містах Повідте ци може мистецтво лучыти людий власні
так жебы не было ойны ци можливе такє жебы художник жебы як
выповідате умелец штоси зробил жебы скінчыло ся тото протистояня Мистецтвом не може
Не може зато же художник може або люди котры мают ґатинкы можут
тілько вказати дорогом Зато про єк не про діти і обсяных люди
зато прой про людей котры што знатят в своім жыті і своі
околиці жебы тоты люде потягли цілий народ за собою Тоді коли буду
думати і політикы позитивну такы войны не буде Остатній фраґмент якій тепер
прозвучал то част нашой бесіды з малярьом галеристом орґанізатором мистецкых імпрез выстав
пленерів Андрейом Смоляком зо Словациі а конкретні з міста Снина Він повіл
же барз дуже залежыт од добрій волі політычных лідерів моральных авторитетів в
Каждым краю а тиж од люди якы добыли ся великых успіхів каждий
в своій справі Хотіла бы м продолжыти тото і пошырити і на
наш контекст кєд ходит про лемківскы справы барз дуже залежыт од рішынь
і діяльности лідерів але дор дуже залежыт і од каждого з нас
Наприклад каждий може сой повісти од початку <unk> рока буду бесідувати по
свому по лемківскы І кєд таку обіцянку сой дадут пару тисячів Лемків
вера даштой ся змінит Але пул гім назагал Новый рік не змінит
найліпше нич Як мы самы не постановиме сой дашто змінити Змінити в
собі стосунку до самого себе в стосунку до інчых люди до свойой
роботы до своіх обовязків до свого жытя Часто нам здає ся же
дашто змінити в собі єст барз тяжко Нам пришкаджат лінь пришкадят страх
доколи тяжко нам зачати дашто нуле бо свыкли робити тото што все
Даколи Доправды єст тяжко дашто змінити Але не все Мам такє досвідчыня
же часто штоси поліпшыти нас самых ци лишыти шкідливы звыкы Не єст
так тяжко як нам ся здавало Мы самы то выдумали же то
тяжку А ту видиме же то нетяжку І товды маме розчаруваня Бу
кєд бы знали сме же то так легко то давно бы вышмарили
сме смітя зо свого жытя Ното прібуйме не бійме ся з новым
роком З роком новых можливости новых шансів роком сполніня нашых мрій і
желань З прекрасным роком якій на нас чепат На тім Анна Кырпан
прасіт ся з вами іде скоро святкувати Остайте здоровы до стрічы в
новім руці