70% #2017 - 70% #251 Олена Завійска з Одреховы (3 част), 27 V 2017
Еп. 2017

70% #2017 - 70% #251 Олена Завійска з Одреховы (3 част), 27 V 2017

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcony jest losom wysiedlonej rodziny z Odrechowej i jej życiu po przesiedleniu do obwodu tarnopolskiego. W centrum opowieści jest Halyna z rodziny Zawiyskich, nauczycielka matematyki, jej małżeństwo z muzykiem Iwanem Monstranskim oraz wspomnienie ludzi i środowiska, które zachowało pamięć o rodzinnej miejscowości.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Вы том вас выслухайте при мікрофоні Анна Кырпан днеска мы за збережанах
в невеликым нодавнім місті Тернопільской области То уж третя передача з того
циклю Пришла єм до паніі Галины Мыстраньской Но а якы пришла єм
до ней то ясна річ бесідували сме про єй рідну одриху Пані
Голина Мостраньска такє прізвиско мапу мужу вышла з родины Зевійскых де было
осмеро діти Гыля бы тоющы при выселіню чыновникы на границі перекстили єй
нагою Гыля вродила ся в <unk> році і была землом дітином в
родині Якуси так Богдалже родина Зевійскых щестливо діждала кінця війны бо нихто
не згынул хоц в Одрихові точыли ся великы кырвавы буі Коли выселяли
інчы села Одриховяне в тайні ся не діяли же тот крест іх
якоси омине але пришол тот ден коли і они мусіли лишыти рідне
село Коли выселяли Одриху то в тім часі найстарша дівка з Війскых
уж была оддана і мала уж двоі діти а четверо старшых діти
щестливо вернули з роботы в Іу Родины з війскых по выгнаню за
мешкала в Тырнопільской области як і переважна част переселенців они нашли ся
в барз тяжкій ситуациі Вшыткы діти давали сой раду як хто лем
міг Гыля вступила до бережен в педагоґічне учылище і певне зробила мудрий
выбір бо пак стала барз добром учытельком знала прикрасні математику і знала
научыти того діти Єй ученикы все брали участ в ріжных олимпіадах конкурсах
з математикы а і часто вертали думів з якысом нагородом і тым
барз тішыли учытельку Але важне іщы тото же діти єй направду любили
і доднес пишут і телефонуют своій улюбленій учытельці приходят в густі Діти
лемківскых переселенців жебы інтеґрувати ся в нове часто вороже середовиско жебы дати
сой раду в голодны повоєнны рокы мусіли як найліпше вчыти ся як
найліпше робити Але в цьом гварю мусіли Не лем мусіли але і
так звыкли І то нормальне для Лемків робити вшытко як найліпше Зато
і Геля з Війска была єдном з найліпшых студенток педовічного учылища А
же не бракувало єй красы а іщы мала добрий характер Ту на
дівочку звернул увагу єй учытель Іван Мостраньскій Был музикантом учылищі выкладали пиш
і спів і музыку Гыля не виділо о десят руків старшым своім
професурі рівного собі приятеля І признаня його акурат одраз по скінчыню учылища
было для ней несподіванком але побрали ся і уна математичка прожыла з
музикантом долгы рокы сістю і у гармоніі выховали сыны Неє уж з
нами пана Івана А коли він одышол од нас сяди в мешканю
лишыла ся у нім памят Пан Іван любил воювати не вціл ся
того але барз любил І свобідний час радо малювал і тото наівне
малярство сполнене щырости всяди ту видиме Окрем образів же вісят на стінах
то переважні краєвиды розмалювал іщы і двері І направду єст в тым
штос такє приємне но принаймні мі барз ся подабало През якійсий час
Іван Мостраньскій перешол робити школу там же робила і його жена яка
іщы пак вчыла ся і в педаґоґічнім інституті Пан Іван мал гардий
приємний голос і зато залуціли і його коли было зорґанізувано Хор Учітелів
Тирнопільской области през якійсий час зо здивуваньом пані Гыля дознала ся же
тотым хуром рядит Володимір Верний што походит з Одриху было тото саме
поколіня переселенців лем геля з <unk> рока а Владык з <unk> Тыжден
тому вшытко оповілам про него Бо коли была єм в Бережанах была
єм в пані гылі він припадкову зявил ся пришол до пані Гылі
в Усті і прилучыл ся до нашой бесіды но і не было
на то рады то оповідала м о нім більше А тепер лем
повім же Володимір Верний по скінчыню хору дириґєнтского Одділу Львівской Консерваториі праві
ціле жытя выкладал в тернопільскій Музичнім Учылищі Не лем мал выклады але
долгы рокы тиж рядил там і Хором леґєнда а тиж і інчыма
хорами і в Тернопулю і в Тернопільской области Повідают у нім же
был доправды фаховым выкладачом і барз добрым дириґєнтом Тыжден тому бесідували сме
у тім же родиче пана Латка взяли свого сынучка зо собом до
Львова мама во Львові скінчыла гейбы курсы для педіятрів і акушерів а
тату вывціл ся на фризєра Акурат зачал стригти якысого фашыстского офіцера коли
тот повіл до свого колеґы же львів замінувано На другій ден того
фризєра на роботі уж не было жебы ратувати жытя одраз зо свойом
родином вернул до рідной Одрихувы Але яка то была іронія дулі Власні
там точыли ся страшны буі а вкінце мешканці Одрихувы были выгнаны на
східню Галичыну тепер уж совітску Родина Верниів нашла ся в селі Дарахів
От як ідете з Буця до Тырнополя то по дорозі село Дарахів
но то більшеничны повім вшытко решта най Вам оповідают нашы густі просиме
слухати А коли м повернули си коли писелини тато добрал ся якось
до Львова по той там буду комунікациі Поізд не ходили ли никось
добрал ся до лю там же в ту хату сыстрали шыли сы
мамы ци також чы Мариі тишыли сы ту же коли я вчыл
ся то є до них ходил Як свядити дабо покажут в дамні
показы в тілу кімнаті жыли бы м не приізджали до нас трипов
часто відпочывали Але стало си з памяти тому шонты фронт то не
стало си Не старо си фронт знайте паніте оповідал як было Як
было тот фронт Я вам скажу мы приіхали до Дриховы приіхали Діды
такы хаты як то были стандарты хаты значы желяха та стіни стає
І сту доли О так было нас І было спіжаркы Я памятаю
чого він можу нарисувати ота бобу была хата Тут значыт сіны шырокі
сіны сіны такі господарскы там якіс були такы стілажыі закрыті на сило
а дальше стайнє было а тут был цілы Воєзко та А ту
был обрил і там жыли в Співакєці як співы співат циякы такы
призіщы бунта співы бу Мы лишили ту хату і коли ме приіхали
як на славскій кємы были я пригадую як мы были то было
дідом я пригадую як жыта потім коли Німці відступили жыта вже ним
не бы зберали дале То зерна тому што ве все полоси і
як збомбили збордували Драхову і порозбігали си по лісах чомус Выселили з
селы і мешы спішли туди дне як то было на пілнічні туди
до Заршя на тікє до горы то село ціле я памятаю як
ішло з горба я так дивил ся Село горіло а люде оце
така ґрупа людей ішла до лісу Туди пришли через Ліс а там
село якєс было І ми дем до цього села а звітом кулемет
строчт пригадуй хтось скєнул сорочку тішысты кыбол і на потикы білу фону
Пустили нас трох по тід дальці з долпы чанестры потім ся колоды
лишыли си під лісом цофнули си і хтос там післяли люди буду
старшы зналь післяли людей і сказали суци мерні люди шуце селяне якось
пустили і там по пивницях не зяли в якому зпустили нас пивницю
цодзе Ме там были пару днів шыйска армі же то была же
в тій кухні же нам шысверили давали кормили людей де сме через
тыждень вернули силы собогорілы декіхати цілы А з першій першій моменті коли
почали бомбувати то через дорогу від Діда чли сме туди хоц нас
было також пивници по мойму там з піжаркы і з пивниц чывы
сме опинили ся в Пестратів Пестрачы І были такы пивници а над
пивницю не полністю зміна половину А там буде дочу такій высокі гады
будинчы знаючы вони были куковы і ціли они нормально нормальна гато были
Ту ме там ніч пересиділи і вноці кызили ся і ті стріляли
і ті по Чорному стріля Там сиділ якій шолід під вірми мы
так дальше сиділи як бахнул снаряды заряд розервал ся під стіною ті
двері та хвиля махнуло і сиділ якійсь чоловік ці його оскорок тимол
ці Ним слов ме на рано вылетіли з вітым і не знаєм
куди летіти Потім шы до одной пивници там был ксондз ту же
ні сме пересиділи в тых то ПСК а до другій же то
ксьондзе Я не памятайте выцю ґєдик был то наша родина тато нас
отак а де дідо был деслонец в іншу сторону пішли Мы через
потік переходили тато нас накрыл а тут ага почали стрілянины зверху Німці
о так пригадую рукове закачы з автоматами Лице такє навіт пригадує А
тут москылі судати кіт тых свих шынеє Но ті было знайте такі
професийоналы а нашы то были такі знайти такі дзюникі але были зовзяті
І потім шы студиі не перешли вцихло тошо тато нас раз і
ме до ксондзы там також были спіжаркы і пивници Мы там залізли
і сидиме Сіділи сиділи а ту під вечір підкрыває циво і приходит
солдатик І він зашол а він почал гуры І мы побідім і
доберєно дайдєм І чому мені от зараз ося впевненіст шу буде добре
знайте А я чую шуд буде добре я тоді чул шуде буде
добре інка добрєли дей Я думай ты добріли дідеш што сє собі
так подумал то як сьогодні думай што сме його шкода стало І
раптом чуют ся рады Він выходит з пивниці одкрыл двери І зауважыл
а там чы горіг ці каштатбу і Німец сидит і бєт ся
з автобата сіщы колькоситі розвит А він єл хотіл зняти Автоматів музею
Віршы ж там почал робити і вступнул до камін а то його
хтось за той час пучу підр І віному вцивы Переризал тут нисайскій
тап тих куль звалил ся пол Там ся затихло ленве з нього
розвіт тато подивил ся І кал так ночу ся м почали там
первязку любити люди шыс якіс будичку шыствы вид є не знає што
там зблу хлопци Тато бере нас сило і ми ідем в пивницю
то было під спіжаркой пиниси ксондзова а то під хатою І мы
якыс там упинили Там якіс гіжкы были шустикє поклали нас спати пригадую
А чому тато покаже кы ідут по скалі Скаршумей го ци придут
Німці скажу силу І там всі попли Я не знаючу з тым
по цедом зробил Мы мене дивили си не были чысу ним слово
то были то в кінотах кого не побачыш меты бы то пережыл
ци все в кіно мож да А потім закінчыло ситусы затихло си
і пригадал ся оден епізод як поіхали копати картоплю Файс конячкы была
Дисі підстріли трошти хромаля лгарда кобыла тыка як любил віздити на ней
хромало б притягнули в ефіру і копали адбуду богато людей Купали дес
там отык такій гарний лян поле під горою єшы збігат зберал картоплю
зыстрою А потім ґвалт выкрыли ту кобилу взял тіж солдатсу воры сіл
на кобилу лишыл яку склячу і полетіл Там ше ся был по
мойому Миколе был тат Микол і по мойому і судєн шыганяли його
не догнали ледне цік І так же дідой сі каже оты москалів
Але потім татлячка якы сну тягнули притягнули ту боробульку оце єщы епізод
памятаю А потім мама поіхала в Вороблик то <unk> кілометрів туде недоршына
навет а може через Заршын може через Рыманюмана оци І мама там
веснувала там же было квартира нам было оформы маму взяли якдитячу літарку
А тато А тато был не з на роботі Тато по мойому
был в Кросочышыста ізду на роботу Но треба было якось выжывати розумити
пізбільше сфрот Бы мама што думат зарплату як знатю мали кузерплату але
шлядны дітей до Броде давіт принімали ци все до якос єй село
не дало нитового про бы мали шы єси То мы мали там
дві кімнаты кухню але поселили нам руского офіцера але дуже добрі члови
Він коли слишыл пістолет Ото так чересивы і не закрывали с тількы
клямкы ту Чом мене понесло туди до хаты до його хаты до
його кімнаты Бо мама на роботі дес там ци о таты нема
Ня пригадую шя зайшол до то офіцера Тус пудушкы під подушкою ци
револьвер Я вишол року про выстры Думаю протів товды Но я вам
скажу скільті років скільці років то <unk> рік Десі років Я же
герой был Як Шест три розы выносит той пістолят і все шывиду
су і бою ся і бою ся бы здальшы тато бы не
был дужыт цьому тий стругы Але я так єм то ті переміг
Той страху шубоны то были і стрілял баго выстрінял сцуцю іму тот
што то был І мені затвор назад што світ тягнул ци затвор
І назад А назад ш не мізы тягнути не знайшы статя з
торы Я можу єст рука єй не можу закрыт А потім аж
коли пришол єшос потягнул зо той цинді і він стал на місце
То є выстріл але люди чули люди чули то было вечер Не
бачили хто але думали же же почынає ся знов фруц А потім
як прийшол тато приіхал а і я втік втис на дрічку в
сило потім мене шукали шукали Я тікал тікал а потім мусіл прийти
додол будус додавал таты і мне спас сий офіцер Каже я вин
бо я не мал права лишати пистолет та шес з петроті і
тато мене тов трошкы а він мене захистил Ігада як сьогодні облиць
оддобрал бы вце він медик якій был по мойму Такій розвит а
блоті бціны розберали Шы с розберали то мене шебул тудло шрамше о
стрілялиганю мыже приіхали туды в Дархвы Дархвы А потім же поіхал в
Тереболю почало ся і Як іно Рускы заняли нашы околиці то взачали
ся з польской стороны грабункы людей багато повертали ся повертали ся з
цього з Німе з Німеччыны лже То привозили з собом оты валіжкы
Полякы нападали заберали тожыкы і тоди Одрехлова зорґанізувала в собі самооборону Онізбо
знай бы мій тато іс выходил на ніч Зторжувати штобы не допустити
Поляків до села і вшыткы мужчыны довкола села так выходили то хто
грабувал бо до того часу якосы жыли ся Поляками менці Біл Шаж
мышелі Поляків не было нашы Полякы не грабували од Жыд был і
<unk> родин польскых То Полякы серед нашого і Юдриховы не могли выступити
ніч зробити бо іх было зо мало тото приходили з Ршына і
зынчых околиц І кула тот зачало ся як заняли Кар я так
дах варта варта уж за совітскых часів А осо найбільше же почало
ся то в останній період як же выселяли от як же почали
выселяти села одреховышы не рухали Але грабункы такы были і знай же
охорона была што охороняти вечером на ніч то самы мешканці села мешканці
села так самоворогували жервали ночами шыбы не допустити гарбіжників Поляків до села
А нашы як звертали ся до лады а то ж была радяньска
влада там росийскє начальство было то Як звертали ся што приміть міры
якыше было то і то і то грабуют нападают то вони кажали
єдте там до Радяньского Союзу там на вас нападати ништо не буде
Они сприяли тому жебы вони як найбільше Віли Русіном в Русін Полякы
кажали Русіны ага ладаш прияла блоґы Сприят шрячка сприяла Полякам шобы вони
грабували вбивали і так дальше А потім тесями як нас выселяли то
кажали шело обступила польскє війско Но я хочу жебы вы уповіли як
вас пересиляли якы было ци вы памятате ци Вы більше од родиців
знате як было Было так же ходили якысы люде аґітували же выселяти
ся были якысы представникы совітскы ци як было як нашы Я не
памятам жебы нашты ся аґітували Наш такого я не памятам жебы дехто
приходил і аґітувал наш выізджати Але жебрали Але жы мы знали же
інчі села выселяют Але в Одергову нихто не чіплял Слжев <unk> році
інчі села так само то што розмовы тій сліж выселяют Але я
такого не памятам жебы дахто приходил і нас агітувал выізджати Але одного
разу зібрали зборы біля церкви і тато пришол зі зборів і сказал
вшо пришол час і на дрыхову І все І тоді прислали дві
фіры і беріть што там вам потрібно беріть і візджаєме в Жаршын
на Штаців Повіли жебы вшыткы люде зо села пришли на зборы і
тото то было якєси війско была команда та манда была была команда
прийти на Зборы Я чытала же пришло війско докола села Сталу і
так мусіли вшыткы ся зобрати Ну так війско певно одступили я точно
вже не знаю Але я знаю што тато пішол на тоты зборы
ґу на зборы ціли село зібрали і сказали што же од Рыхова
повинно выбрати ся і все Ну і што страх был не знали
де куди наш повежуть ну будут выжыти Уж знали же докола села
уж выселены Селя уж были вышылены доокола што ім році Зобрали зборы
І тато пришол думіл і повім Юж конец уж і мы має
то так так так так так так так так так так так
якы вшыткы зреаґували на тото мама старша дівкы уж была оддана мало
уж двоє діти і так вкінця ся так окремо наж жыли Але
решта діти ту были хыжы зачули таку новину Мама плакала бы дітич
тількы дітей наш наш семеро дітей і мама і тато Двіры бешо
хочеш взяли шлейну машынку бо татоді жешыв і сестра од нашыла на
машынці то же треба было дітвуру обшывати то не буду таже пішол
купил тай то Зяли жорна Овідай яка жменя з зерна буде то
же сме лов же там ше мож є пожывити ся без єжы
ним не будеме зосів Зяли зерна взяли три образы Матір Божы Ісуса
Христа і святого Микулая так узвязали і ті три образы і годинник
На стіні в наш был такій што тако має маєтник мал маєтник
гайний годинник і той годиник всє і поклали трохи зерна і трохи
мандурок і дітей не было де сяти і самым іх ати то
был бережен сніг почал танути з села дорогы не было освельтовану і
з освована дорога ішла вже там поза селом тым по єс єздив
колись І така о сліз было том перемішаний ся холодно і то
вшо треба якусь перину взяти якусь подушку взяти шыбыто і о так
от аж а на двіфі мож было взяти Як наш сім чловік
повісти о то коли повіли же збори то одраз треба было ся
зберати Та як пришли зі зборі то треба было зберати тот сам
ден Но є вже не знаю але по моім ушыл той сам
ден Я не я я не знаю точно коли вже так зберали
ся Зберали ся о тако і веже нас завезе нас уж заршен
заршыні долго мы сиділи на тому на станциі Бо потяг не підходил
жестрий члові хотіл вернути ся што собіше взяти його так Полякы збили
і кєнули в другій шу ледве його якось притягнули дозаршы найпривезлийше туд
не знаючы то місяці пожывчы три тыжні знаючы три ачи три місяці
тыжні болі там аж під Збручы А він просто вернул іщы тот
часіли і він хтіл якє ся діли в Заршыні Він хотіл што
ся взяти Тари кілометры Від Одрихові до Заршыны Тонтон для молодого чловіка
Томигон побіг і вернул ся Я вам дала такє звіданя же ци
было такє же дахту уіхал гев до Украіны в <unk> році І
повіли же знате же был якій зсилок Жывик Шывик Сивик і він
был такий барз ґазда богатий богатий і він выіхал хоц його выповіли
же Турнович його адітувал Же дігатини не дігати а він поіхал Кади
він поіхал конкретно в Рыноты де знаю де конкретно але поіхал Росию
Поіхал сюди А він Чом він так зохтіл іхати і чом геле
не мы Я з його дочкою вчыли ся разом Мы товаришували в
них было така камєниця называли та є в клісці в тій во
силы кедів тількы якой непоказаный цілий якыс стіл гуже был богатый Як
Кєзавы Тернович Юлиян Тернович Кєзал Шывикове тількы птишыны молока бракувало Йому нічого
не бракувало а потім каже як він вертал ся то я тілько
вже знаю што він вернул ся а де він бушо він робил
де як тото же кым ся рюзечком чы дмішком зо плечыма худий
брудний зарожнений страшний нещастний вертал ся Як івертанша ерной засду одвернул ся
вернуш ся А коли то было а я не знаю А він
пішол зо своім родином ци самым піш родином Так так вернул самА
де родина я не знаю Но Але ви Боже мервали з його
дівком то Вам было цікаво де тота дівка є Шывикова то так
де ж найде Було м знати ся він пішол тритя ін найже
мій в <unk> році жы А тото в <unk> то видно што
тоді прихладили агітувати выізджати чо там як там добре якій там рай
і так дальше І він вирішыл поіхати там Але більше нихто не
выіхал Ну але Вы не знате де він просто знате же до
Совітского Союзай же до Радяньского Союзу бо тут дуже добре і ся
буде тут йому прекрасне І він ввірил тому што видно тым анітаторам
повірил і поіхал Більше такых не было не было неж не знай
не чуло такого жы Ага а як што хы зверховых тусе лішыл
ся Но але моі мамы сестра Але вона вже была на Пашвиньсках
то так нібы в Невеликій Хуті Пашвиньска там кілька будинків было в
Відрыхові Але вона то іх вывезли під час операциі Вісла Вы буду
за село може кєдум два може три бо мас свиск від Одреховы
Там кілька хат было то може збіт там і іх не рушляли
не рухали бо може там місцеві а може Полякы там жыли Коли
вывозили вывезли ціле село одраз вшыткых люди одраз вывезли Я не знаю
Напевно Ци были такы люде же ся лишыли Был дахто з якоси
можі в тюк може якоси так зробил же може все маже были
Майчыківы брат по мойму як він там мы як были в Заршыні
то Яник він оженил ся за Польку то він розповідал што він
пілтора року не ночувал дома а ховал ся шбы його не вывезли
Ютора року ховал ся ми мамы нич не знайме бо што мы
в Буділой могли знати за інчы люде Мы єдине од мы нас
завезли там і мы там Іщы кілька одрехівчан завезли там Кілька Або
як раз Мажурачку будилів завезли маму і тата в іх завезли будилів
і щы од них завезли будилів галайдів такых будилів будилів завезли Одрыховы
то кілька сімей нас завезли А решто де мы можли знати што
робит ся Як мы тілько той будиліл і вшыткой більше нема нич
Ниякы відомости нихто Люди не знали де мы мы знаєме де родина
де дехто нашу старшу сестру з чловіком з тым побитым і з
двома дітьми завезли Тамаш під бруч Як выселяли вас не зо селом
Одрыхлова Нє нє Во село Одрыхова Юзьо Кремо тата Не воле в
Выроблику Я пригадую <unk> рік Пригадую почали евакувати Село вмерло же вмерло
же люди не говорили медже собою же тікє плакали сбы як ци
Як высияте то было На протізі Дубы може То провороблик бы тепер
так на протізі дубы І нас вывезли ну як то як вызли
Не нас вызламе Хто як я не памятаю чы яка свіра была
тіж з шом ме там брали сиділи на тых кльонках клонках на
стациі в Выроблику і мамо сиділи дістато пішовшы з такє а вже
в вагонів не было Тож треба было такє гоню ся не было
взяли цілый людин ну хто хто шобі хто ладен был і мамо
собі якы вам розказут спы зошу лю Быле то здорові моірідню бы
то здорой моі рідні го здорові мушу лос лишы єду ночу жы
хлібозовы єду ночу жы хлибозы ро Вітер повілоє сухолусо Уж выселі смо
вік і пропо выселі смолікы Юж выселі свысолі смо Юж выселі с
мой кый І знайте я выспівал всю пісню то єст я так
заспівал як варскы Дес тікі болю буду в чым Шы я знайшол
мені сльозы тихли а люде як сиділи то тых балаколи шы суворили
шы мертва тишына розуміти такє було як нібы ім відібрали мов Я
тоді зрозуміл што такє пісня шытакє душа І мене шлякє трафляют як
зараз калічут юті нашы пісні нашы народні пісні як калічут як ламают
як роблят зовсім не в тому пляні не знаходят тых барв не
знаходят тыты ты характеристикы Бо я як я вам кажу шу я
я памятаю той вечір ці клюнкы людну купошыли са то всі сіділи
І мама не співалте голос Етостациє то хотіт Значыт то треба было
так слухати шуб чути было іх мухели Тыті розмит Я тоді Яме
почал боятися Мамо мене николи не зварили мат был строй тото фесремінь
і питал Скількє тобі ряд Я мал сказати скількі бят ци пят
ци десят ци <unk> як щы є сказал медже то каже будува
буде більше А як я сказал більше то він сказал меншын сказал
што за той гріх мож дал одным словом а мама кыво чому
оддати безо ти чому не слухач Оты нам могли од так найбільше
підняти лю чути не хоч послухы А тоді вже як мама мені
казала то я розуміл шу не так просто То це было більш
яківриня розви Мы приіхали туд Але мама николи не кришы но на
якыст так казала ся же я мусі думати Я мусіл думати піси
тато є розмова Але маме на розмову было яке снете біж фундаментальне
біж Ілодлива як памязне Яка днес то дія Боял ся мамел си
зробити не так Што не так чуто як свєте было Но і
так нас везли ді спевно цілий місяц аж з тыма зупинками мы
так не мамеш істи зовсім І моя сестра каже Я каже дотепер
памятам як мы голодували якы мы были голодны але хто ся мал
як мыюшы навеч в Кызові сиділи в тым товерняку то на землі
вырывали ямку там палили і хтось мал муку і там хліб пекли
жебы трохи зробили ямку і як ям хлійови на знаю але вынато
вкаже ямку робили было яку бяшку там о пуклости ци якну я
не знаю як Але ня дотепер памятам як ямку вырывали каже і
там пришпалили там пеклых хліб То было в часі коли нашы вышея
приіхали і дышея не приіхали Де сы там стояли на стациі такій
то же мама мене памятам як жыл Кыжові близже памятам маме мене
за руку брала Бо тато завезли худобою туди Тату сіл не з
вами А деси там де была худоба Пішона де худоба гму алі
гоні выгода в окремы худоба в гремі аб такому самому вагоні мы
были люди там де в худобу возят перевозят худобу тых вагонях то
варняках То ми в тых ваґонах были хоц зимну было А тату
абля то на зубы там там Мы не знали де тато поділ
ся але што відчіпіли і нас не повежли ци його повезли та
а што мы знали Хто нем шокыт завіли вла частину в вагони
з худобою і завязли дя залишыли зові О а тато немір не
навдеме бы вы кого мал питати де ті то не то што
тепер подзвоніт і так дальше то дещы через місяц знайшол такій же
куди буде шкіри іхла ваш тату думал же буде тым самым потягом
іхати а увідчепили деси і деси звезли або хтось Казал што мы
відціпимо шми єдеме а ті не поідут нихто нич нам не вказал
Нихто нічого робил што хотіл Так хіба бы тато хотіл єхати дес
від нас лишыти маму і семеро дітей і лишыти єй саму з
то штату мі не хотіл такого і але нихто не казал дещо
шовни роблят скількы будеме стояти там і так дальше то завезле наш
потім дальжно в Двіфіри і же вежле нашыбі будилів Не знали де
він не знал де ми а мы не знали де він Але
саме село одрыхувало то так Де кого завезли там звезли не в
єднім місци розвозили по ріжных місцях напрямы може один ваґон желишіли в
Кыжові і іншы повеже ниж інче місце а Вас привезли дуже до
Кыжовы до і по село Одбудило привежены Дали нам хату хата ліпле
на жлины правда на криза бляховів але ні вікон не было ні
дверей не было ні плити не было нічого бы то люди видно
порускрадали то хата поготувала Ну і ну я не знаю як ми
Палити не было чым бо люди там палили і навіт хліб пекли
солмою Бо там лісу нема дров там нема В нас не было
ні дровні ні соломы нічони было О не були бы мы мерзли
Я не знаю як тоті вікна чым позакладали якось бы позачіпали чыміщоты
шми Ну ну дали нам соломіш де буду де легти то жы
ліжка дома лишыли ся все дома лишыли ся та є дали нам
соломи темі же в солому постелили на землю та спали так на
земли Но а потім же тато приіхал то была така стара груша
стара груша була і він зрізил зараз ту грушу порубал же было
чым палити Ну я знаю трохи нас ратувало то што ся страшыла
на машынці одяг шыя вміли сети в мухчынях і аж селі крача
не было видно і так вшыткы даякій кусок шос перешыти шос дешы
якойканины купили цішно том то вшыткы сліднейшы І вчытелі так само учытелі
як приходили то же грошы заплатили а люди грошей нимали в тотым
цілі мал якы грошы то мішку мукы приніс той міскі якоі крупы
той шешес той шешеч закло як мы загальному выжывали тыє незнає І
нихто нихто з влады ні з сільской рады ні звідкы нихто не
запитал чытаси мятам жывечы же поберали ци же поздыхали Нихто не поцікавил
сярно та теж трохи економили бы треба было сіяти то Бережні ми
приіхали в Бережні Квітнів фактично бо в цілій Бережній дорозі А гарто
опрюсамо мусіли трохи економити што взяли бо треба было засадити город були
треба было посієти треба было посадити нуско городы ся засадили полі поли
дали то само то же тато посіл тотже потім На городі што
спорыстал <unk> до наш нихто не звертал ся низем Абсолютно ничого Не
цікавили ся як мы жывемо шоном потрібно ци може яка допомога тіж
Абсолютно нихто ся до нас не подивил не поцікавил ся як мы
могли своій сімі так мы вывлаштовували своє жытя Біда было той што
горити Але вижыли всі і жду не серед нашых скілько нас є
не было ни злодія ни пияка ни бандит ніякого вшыткы знаходили собі
роботу Миколи єй ходіл бережано на шофельскій курсы стал шовером то вже
знайшол собі роботу жывку звіі і там жед єздил і на чом
працювал Іван поіхал на Донбас на Донбас выгільні шахты Але ничого він
там не заробил приіхал шефу дішы як бу бо хыжат тілько робили
за діжу што там мали якусь похльопку а ничого він не на
то аж до двасу приіхал то він был жыотехніком яко Лоспорґанізували і
він был жыотехніком потім комгоспі ну то Таку а як бы злотехніком
то же часом куры понесли ся то я <unk>eo<unk> і так меходил
же до школы а я ходилам до школы і Михоменшы і Михо
менші Фактичні тоты люде нашли ся в такых умовах же не могли
більше о ничым думати як лем вы жыти як жыти і вернути
ся додому назад Вашы родиче бесідували о тім жебы дає ся вернути
выни знали же нема неможливо Бо дужі люди мі повідали же плянували
вертати ся же вертали ся доздувати дашы знали же то неможливо тато
наш знал він ток был далекорядний і каже вернути ся то є
неможливе І мужем одту якышы сіяти посадити і тоту жыбы выжыти якыся
Як они приняли ту неможливіст Як они то як бы приняли бо
доколи знате наприклад чловек є в родині Вмре і доколи родина як
бы може приняти же то чоловек гмер а доколи не може приняти
Як приняли вы вашы родину місяч здає місяч здає Я мож за
себе тілько казати же я страшно хотіла додому Я так хотіла додому
же я жела та єдме додому а я поіду та як чым
єхати де іхати Хто тебе хто наш пустит додому Ну так мене
розраджувала мама А як пережывали інчы моі я не могла того відчути
так Але я хотіли як кажу Поляків будут выселяти єж з нима
приіду додому а є што бы лише Чы підрысты коли деякы так
вернули Але я але я страшно хотіла додому Я не годна была
зжыти ся з тым ні нияк і хотілам додому і плакала яке
залбы іду з Пиняками додому Як буд бы ся дати Поляків я
штурна Такє вот мышлила і хотіла додому не думала же же то
фактично неможливо додому вернути Мили моі слухаче як дахто не слухал нас
од початку або не слухал іщы дві попередны передачы плу єм же
мы у Бережанах бережаных хто не знал тота місто в Тырнопільской области
на заході Тырнопільской области Жыє ту в бережанах і в бережаньскым рейоні
дос дуже Лемків і пришли сме до пані Галины Мостраньской з Дому
Зивійской она през <unk> руків рядила ту Районным Товариством Лемківщына Тепер уж
не рядит она походит з Од Рыхувы А ту коло нас сідит
іщы єден гізд якій пришол до нас припадково бы была така несподіванка
Володимир Верний з Тырну Пуля знают го яко выкладаця музичного учылища кєрівника
ріжных ріжных хурів Они двоє педагогы бо панігеля ту была учытельком математикы
в школі но і двоє з одрыхули лем пан Владик з <unk>
рока а панігеля о два рокы старша Но і бесідуєме о тім
селі а повіст мі доправда же цісар Вашому дідови подарувал перстен з
гагатом Отот так То власні тот перстен і Водлив Тато мі не
казал Но як то правда ци неправда Дя ом показую персти так
дідо был Взяли діда до войска і дідо был в тій команді
при дворній команді А там наберали спортсменів актуарів знат то такє было
як зараз портроте Я так розумію мені розказували А мені Іван Майці
то село знало Іван Майціп міні сказал зо селы А тато мені
не казал бо то было знайте я міг прогу Я ся його
не вносил не знал але він лежал дома І тато мені не
казавшы ци дідо Од діда был портрет якій подарований был ну Францом
Йошпом чы не Францом Йоспом але за його свеноспортивні заслугы Бо він
такій был нас была тітка яка хворили сухоты але мешкала дес на
словацкій териториі Од та долины де было побудова на одрехосуном то так
од лісок як тут ну казали шуде з <unk> кілометрів І як
вона хоріла на туберкульоз то дідо мій вызыл єй молоко масло то
было лікарство такєвы Ти не будуты в очывидны памятя також і він
вертал ся зо світловый ден він рано мал вийти а на вечер
мал вернути То вы собі уявляти яка ци якій ци тренінґ і
якій ци треніровка дус <unk> кілометрів Казал два залеты є знайде Тут
І то было памятка выжавным Але коли вже я стал дорослий тато
вецело тато жей же тато відчувалшу плано бы то винміньскы зот кувізмети
персти ци є дуже кри фамільний І дуже другій дуже памятний тому
жы ти діда персти Діду служыл при дурі Франци му тым по
дорогу А мні Іван розказал історию же такы курсы літам Хтось говорил
о селі знали от я його ношу не скідаю о такє а
то Тато сам навет выливал і мене єти перстинь Срібний тотато також
Дес коли вже пішол тоту всім занімал де сходил тавеґаль з ґімназиі
Чом тат Ато Чул ним Андрий професору зробили збыткы зопхали Коме передню
частину моз тым дишлі выявляти а потім дістати сому професор буду іх
трохины Тота пішол до хаты татым вказал дідо Я все зробил дя
тошу тичыл си а ты силы Но іх трохель они пішли жебы
в не вчыли си Але різні долі Один был в льґівскій політехніці
на катедри архітектуры а я рисувал і тато думал што я піду
на архітектуру Ден воєнный поступов я пуступол худож перемогла маме нашко маме
нацию о тато я математику такы Я был головным хуложником в школіси
здайте з жутневі ці всиців то іномені було Лозут гев паноті Дуже
было такых хворів же вы нима рядили дуже было такых ріжных Але
мене цікавит щыро повім тот конар Лемківщыны Я хочу знати Лакуска зачыном
то конар Лемківщыны си Жутне з Жутнами Тебе суворне переіменували Так сперинували
то там також дорожачы з Лемківщынициє репітил А це такій сіскій Буди
то певне з Лемків З Лемків щы так Нє він звітом але
я не знаю точно звідкє він є знає што він переселеный так
Но той хор почынал якыс якым році Дей Але я подивил ся
што там такій был хытрий головако Господкій Лемко Але він пал процешу
йому потрібну Він про культу він не знал шу такій культуры але
хотіли штоб там хор был передовий штам был хор зна ци ш
было насінкы повіта Ім заважали Я пришол раз до нього до Дурнаві
дє пригаду был дома звезли мене мене вывзили автобусом райвіділ точ недалеко
від Тернополя Я пришол Вінкажы незлав я забыл іже як цевы як
його величати Я кажу вымі скажіті Вам не треба хору є зрозуміл
То дойкы ну є кажу добре мы перенесли вже дойкы Давайте зробил
або то після дойкы або дойку зробит пізнійше або цілы бо там
багато было до яру ІНо так єй собі сіскій хор можна было
зробити А вимты же пане голотку каже міні треба давати Плян ні
треба зерно давати цисе Кы знайте вы пережываєте нашу новам Вы мене
добєте я Вас буду добывати І мені досить было я потестую він
мінє потиснул руку каже шыслам тра Кыже приіздайте є ом ци мясо
чышы треба явнам ци Я сказал руку подал я бісі туди Но
Ямка <unk> до <unk> бо <unk> році я пішол в капелю Мандуресів
Людист рік пютора Я был там так не співали лемківскій піснями співали
не співали Я хотіл чы зробити на такому рівні поставити достойну мурожы
бал бы підкрипил там пару тыхло студентів ся оцішы але є мал
так нал Але як я побачу што він це заважає він каже
ну нашы Вам каже Вє знашы в чым можете зробити і вы
буде мне тукты а я Вас буду дути тому він буде за
своє я за своє Мы будем тукти си А як самы люди
они хтіли Хотіли бы і выни зо мною были дуже богато навет
полишали я знаю а потім пішли знов хор Я зустрічал іх тому
шу богато было шупрацували в Тернополі а доізджали звіта то ме зустрічат
з господи з кєкій розів было так што Ну і яка вы
мене напили зроби тота справа на кім ся скінчы є потім клейли
але клеют Михайло Рапіте од його задувіняло тотє і всі здовіняли мене
такє не задумля Зробила ся незалежно Украіны в <unk> році і зачали
уж бесідувати кусцьок о Лемках зачали орґанізувати Товариства Лемківщыны і постало такє
товариство і во шім місті ту Бережанах десятым році пак выдо Не
было оформлено як товариство Зы Сходили ся сходили ся такы Згадували співали
шелґівскій пісні сходили ся потім же значыт товариства то орґанізували ся І
хто был першым головом Волчак Тай был чак і помержы У Вас
было барз на початку активна діяльніст Были концерты зорґанізували сте гурт Лемкыня
Локальный жіночый Ансамбль зробили сте барз дуже ріжных жертів жертвихавали сте музей
Лемківскій рат му знайдували першій медже Лемками в Украіні то зробили в
Бережанох поступила в Бережанов то треба знати Першы фестівалі фестівалі шефсят В
<unk> році мы го орґанізували Гутіску Такту селу в беришаньскым бержаньскым районі
а перед тым блапусні штоси рібували рік перед тым в Лупусні перше
село од Іванофранківской области в тиш они можы То два рокы тут
было фестіваль бо так тоді дя были головом товариства а як другій
фестіваль орґанізували то был Богдан Тихій Він уж ябло тоді по моймому
два ци три рокы але Богдан тихий был дуже мало другій фестіваль
він орґанізувал він богато ідей такых по выдавал єй і той памятний
знак же його пропозициі то со створило все і то вшо Но
за Богдана Але Богдан был дуже занятий другою роботою і він весь
час іздил до Кыєва хотілшы бы Бержанам присвоіли Державний історико архітектурний запобірник
без того домовлял ся він на роботі там бумал роботу а я
была же на пенші і Богдан і товариство рішыли што мене треба
знов обрати бо Богдан має богато всякых тіж обовязків І ятри райці
років Од якого до якого роли та два рокы тому як я
ждала Попросили ся край узнайти я уж не гом до вся орґанізувати
то треба робити до кого молодого я міг поіхати Я ото важ
же діждити треба і тернова пріярнику николи не пропустила Нарадил термоподі вночного
засіданя Товариства чыщы де треба были яше діхала шоб не было тых
Лак а тепер я запропонувала Галю то Е Проців до Я была
кляшным кєрівником нею на такы были активны были старостыю клясу І так
думаю молода Вона підійде Я так запропонувала я вшы пояснила нашым Я
старая всяко може быти Яю той сили В наж новым мыслі медже
ініциятивами з всіми вынато повиден ся Дорогы слухаче так тепер Скінчыла ся
трета і остатня з циклю передача зачала ся она яко бесіда з
гыльом Ційском Помужомостраньском але до нас пришол Густі і прилучыл ся до
бесіды іщы Володимір Верний як і пані Геля тиж з одрихували лем
она родила ся в Рі в пані Геля або як ту єй
перекстили Галина Мостраньска ціле жытя робила в Бережанах В школі учытельком математикы
была барз добрым учытельком о тім єм повіла скорся а Пан Владик
Верний праві ціли жытя выкладал в тернопільскым музичнім Учылисті а іщы зорґанізувал
і провадил Хворы В Тирнопулі в Тырнопільской области вшыткых уж ту не
вычыслюєме і чула єм же был і барз добрым выкладачом і барз
добрым дириґєнтом Жытя наше такє же то стрічы і прощаня стріли сме
ся побесідували сме приємна была стріча але все приходит час пращаня Зато
щыро дякую і пращам ся Добережан до мешканя пані Гылі Звійской Мостраньской
запровадила вас Анна Кырпан На тім пращам ся Оставайте здоровы до стрічы
за тыжден