70% #2017 - 70% #261 О різбі Михал Завійскій, Надія Троян, село Гутиско, 2017 07 08
Еп. 2017

70% #2017 - 70% #261 О різбі Михал Завійскій, Надія Троян, село Гутиско, 2017 07 08

•

Опис епізоду

To odcinek o rzeźbie w drewnie i o Michale Zawijskim, który tworzy małe, bardzo starannie opracowane figury i prezentował je przy okazji kermeszu. W tle pojawia się historia przesiedlonej rodziny z okolic Tarnopola oraz refleksja o pamięci, która zachowuje dawne doświadczenia mimo upływu czasu.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Витам Вас милмый слухаче слухате <unk> процент і при микрофуніі зас Анна
Кырпан Памятам якы была єм студентком выкладала у нас така сой пані
Мая Білян но і ріжнила ся од вшыткых інчых выкладачів тым же
праві ниґда не подавала нам новой темы Каждий раз повіме так зачынала
зо старой темы але додавала до ней і дашто нове нераз тепер
єй спомином То хто не был уважным дрімал сой на задній лавці
тому фурт ся здавало же професорка толчыл се вступі тото саме Но
направду то нашло все допереду але нелінейно просто ах бы спіралі І
до цього тото вшытко гвалю Ного же зас бесідуєме о різбярскых селах
Болютянка і Вількы і зас буде нска о селі Гутиска в бережаньскым
рейоні Тернопільской области де намешкали переселенці з того краю Тота тема звучала
уж скорше звучала і тыжден тому коли сме пришли в тото Гутиску
до Гутиска Гнеска іщы вернеме а тепер перенесеме ся До Тернопуля Накєрмиш
чом до Тернопуля но по власні ту познакомила м ся з паном
Михалом Зевійскым родина пана Михала родиче і три сыны тиж была переселена
в літі <unk> рока з Блутянкы Гутискы Кули стала ся біды ту
уж гутискых найменьшый сынучюк зохвуріл і гмер бухдол родині Звійскых Потіху іщы
три дівочкы Наймолодша з них Ольґа Тимошенко як єй братя і отец
но і в кінци як єй муж барз любит різьбити свою любу
передала дітям і внукам Но а на сках будеме бесідувати з єй
братом Пан Михал часто быват в селі Гутиска прийціма там не лем
близку Родину але і Кавалецгорода но але мешкат в Бережанах Ту вырежаных
рубил в різьбарскым сувенірным цеху ту звыл уж своє гніздо якым зявили
ся пятеро діти Но то представте сой жель пішли сме до Тырнопуля
на Кєрмесь до лемківской церкви храму Вознесеня Господнього а на кєрмешы як
то на кєрмешы по урочыстій літургіі Лемкы грают співают бавят ся і
штоси при столах там ся продає О коло єдного стола пан Михал
Зевійскій Він розложыл своі різбы невеликы фиґуркы але такы дост детальні оброблены
мистецкы выроблены Єст в них штос такє приємне тепле наівне же рідко
можна тото найти высоковценых вышколяных майстрів а частійше трафит ся в простых
гіжбарів В міні Музею Вытиску о якым скорше уж споминали сме експонуют
ся і творы пана Михала Стоят там вряд дос маленькой Бюсты Гетьмана
Богдана Хмельницкого і трьох найславнійшых клясиків украіньской літературы Тараса Шолченка Йоанна Франка
Лейхі Украінкы І щыро повім рада бы м прикрасила нима своє мешканя
бо барз мі ся сподабали вшыткы четверо выглядают так гейбы вродили ся
в болтянці Носні а може в Камянці ци в Дюві но єдным
словом провидили Лемкы і святий Юрій а тиж ангель фиґуркы якых медже
інчыма творами пан Михал привюз на Кєрм до Торнопуля тыж выглядали на
Лемків Але то ничны хыбыт а в учах мистецтвознавців цінителів колекцийонерів то
іщы додає ориґінальности і особливого цяру Але наша бесіда зачала ся на
з різьбы хоц пан Михал Звійскій різьбил цілежытя і для прожытку і
для приємности Зачали сме з його рідного села з Болютьонкы Памят чловека
діє так же вшыткє штоденне памятаня коли неюш в кім конечной потребы
фурт выносит ся з хыжы деси на підтаргык лахы ци неужываны непотрібны
юж річы або можеме застосувати і такє порівняня Коли чловек тся на
кроснах то мы перед субом лем тоту част полотна над яком робит
А тото што уж выткане покус покус идий юж дали навертат ся
на вал холит ся од нас і так і тото што сме
пережыли што выткали в нашім жытю тыж як бы накрутят ся на
такій вал памяти Але сут такы спомины же іх ниґда не затерают
пізнійшы подіі Переважні до такой епізоди коли чловик пережыл якыйси великій шок
коли не были то звыклы емоциі але штоси надзвычайне Зато праві вшыткы
моі респонденты памятают німецку окупацию фронт Дорогу на чужыну навет тоты же
товды мали якых <unk> років а даколи і меньше І пан Михал
якій вродил ся в болутянці в <unk> році тыж дубрі памятат подіі
як втікали Німці як глушло село Красна Армія як в літі вывозили
іх в рідяньску Украіну Ясне чом то ся запамятало бо то найсильнійшы
найглубшы емоциі Але можно повісти інакше памят чловека выберат і підтримує не
лем страшне не лем драматичне ци траґічне але і барз особливы припадкы
Пан Михал Звійскій найміцнійше тримат в памяти тоты епізоды де пан Біг
проявил своі милосердя Де вратувал де подал несподівану поміч Такых епізодів де
пан Біг змилосердил ся рытувал од якойсой прикрости а навет од смерти
пан Михал зна не єден а більше І коли зачали сме бесідувати
найперше оповіл мі власні о них то просиме слухати Якій фраґменты я
там деше памятаю Допустсим як стріляли спільноты за моім батьком ховал ся
бы там брали в окопы Німці брали хлупів для окопів штопувати Нас
было я троітий моли а выни брали укопы брати не тоше новден
і пускали додому а десь туда де битва ішла далеко і там
і мусіл нусювати та деся а лишати жінку з трьома дітьми то
є трохы і тужвіна розуміте і тото іщы тонтикій с солтис і
ховали ся в лісі злюбили собі том підкорньом дерева тыку можна сказати
ну вш выкопали тыкутам по схованку і як раз самы обід Тато
пришолшы пусюс поісти і шапку поставил на сколоді сіял такій жыровельшы і
і шапка є ага А тут по сусідству жыли такі Михалишыны Хтараз
як по нашым автонасты І старша дочка прибігає з за угла кажій
Німсі І тато як то пучу і ту шапку не хых взяти
А там коли нас была тыка та як водопад трохіли бы річка
здолж болотянкы текла зверху донизу Але не така велика річка шы і
дорога была на Дошну прямо від нашой хаты так дорога і переізли
через ту річку але был водопад і Тіків тато той водопад скочіл
і берег такыма корсями а той німец з ручного польмята вышол на
подвіря а я коло нього стою і він стріляє по татой І
од мене заінтересували як з пльомяты іскры летіли бы то такі дірочкы
были в сьому в люфі І тоді Німец Што там было ну
там і был вісе Якіс крулі ци прайны комсє тото побили крулі
што бы уж загорнули якє на мясо ци абшолютно партизан партизан то
єй памятає А тато по тому розказувал што тіків як на верху
під бером а там было коп Він скакає в той окоп а
куля кулухы тюп тіль свиснула от і нім здуму забыл І то
дід робили свою справу ІІ епізод Стує під грушкую так і тут
свистит авийо бомба Рядом дис може метер п <unk> і як мектато
дестамбуло рядом тішыл выну свистів і ту чувству жылити зверху І мене
підхопил і під пліт наж до лісній кінеци то ціле в тым
селі задиміло бы в річку та бомба там бы розірвала І о
скоро як раз ту гіля буде я під ней сиял тамо і
вфало тай гіляґ з грушків От А мій брату інсі учыску там
жыве Сиял на коли вікна на тыкі лаві то вікна там аж
Повилітали єм там на страшы ся а тато мене прикрыва тут з
дим гет з цулю Так от такій епізод памятає Третій епізод Знов
нас нашы Німці захотили і в саді рядом стояли І офіцер там
заняли наше приміщнє а всі сусіды і мы выбрали то же таку
там в лісі в Підером было таке віс забрали там перений там
ноцували Як я был уже пят років і послала мама каже і
ди сусіди там сусідска там Михалишыны взяла своі діти Сперна мі туда
іду а я біжу за ними То Вы з сорокового рока так
выповіли же вас троє было в рудині Ну е было троє хлопців
Ну мене был знач років і другій брат на два рокы молодці
Іван молодші брат і ся найменьше з <unk> родил ся там мал
рік о Штефантефан <unk> померже Бо сіст років мов є там гуди
скутувало де зжело видити ся джерельна вода Было сильно жарко він підставил
голову получыли так шве запаляня мозґу пулців і то ів на той
час Казали іхати Івану Франківску а він при температурі в Бережанах лежал
і силу І так і помер Абшы є рытува не вырытували вести
тоді бы Як вести ту кухлору дитину дуріг не было просто так
машыне іхало то скакала не было свойту то было просту підсыпана дорого
типсо А по тому же родили ся три сестры ся в Гутиску
Добре Старша Ганя по тому Маріка неє вышли замуж на Харківщыну і
і Оля зараз є вышли за Тимушенка там де то джерело і
там они побудувало ся му то вона вына здібно вона як сы
скупівала купів зробила тамты іс фаянс былосю так спер ся дівсна і
так собі лоромашку доґо сіпає Копія одповідно точну абсолютну здібно капітальну Ну
бо цікаве то же Лемкы якосы не лем хлопы і збыли але
і жены Лемківскы Жены і дівкы здібны до того норобила і великі
орли його лише зні орли роли але траба мочатку обробку робил і
чловік Він мал такє фризну Але він і грубшо там од як
орео єн там на тій фризі а она потому трохи зачыщала і
доводила добнипера пера так тур А він е з вінской области цилоцкай
там Те воленякы купили землю таку елгутицку там вычулил там де є
словы кути От вони ту землю купили та дуже земля така популиста
новы гора там Лізбу Удешева земля і з Волині прий Ну але
Фактично баб ся походила і дес із Вінці іхня там тых Тимошенків
То Молозятє бабсе і через сте выглядає тай нібы о нас з
центральной Украінины так і єдно Але они іщы давно пришли там іщы
то іщы до тіж там ся дес Біляшости може рік давно ся
довіний так Они там закупили Пришло донна Шым пришло донна Маниджа Пришло
дошло доля соле пришло до Сома мало думку мало одів мало мало
думы мало оцін мало Повіма же люди овітаме же єлі повіваме же
лем дало мус о зн лемдовичком культуром кузыва лемковичком культуром Ани лезбу
ничого ани ліску ничого ани лезвычого для Анривы Анизло ничого ани лезко
ничого ани лезкы ничого для Анри Такрамы вандалекограмы ване прислодона ма золома
З Гулині ци Звінницкой области з Поділя вернеме на Болютянку вернеме в
Болютянку і я в тім селі не была Мы як были на
десятій ватрі два автобусы скомпали ся з Тырнополя які там кореспонденты были
і мы тым зайшли А ново сами дельові а в дальовій там
же были колис в <unk> роках ци ні шыдсятых роках Із венрів
летіл образ выточылиці Матері Божій Матері Божій І сло вінром не сло
він литів Фількайте то просто якыйси образ вітром насло што была буря
ци як ну вітер ніс просто в тыкєвоску з нивой лиціл в
повітрі дес там одмадяр насло образ іх Дольові на горі то яка
крылицкого з Дальови Пересуле на кролик прямо через гору І дві там
є останови де він спосилал Мы были на першій потім пі саму
гору же не ішли на другу і в тій міси зробило ся
джерелом там де той ты было десну двацяте рок бы тато мі
тато кажеш як той образ кролику сіл на липі то він ся
той образ знімал пасаломбу а тато з <unk> р Я то ні
ся не знал я по тому то розказую якы ту є така
Надявскій жыве і вона трохи до нас родина І мы там з
кореспондентом пішли там є то і зіровато нелано то о розсамблу нуж
не той поставил на памятку другій да і от детальовий там от
і і по тому приходит таґди з метрів за двісті приходит полька
і сльозах І каже моя бабся лежала спараліжувана і як во на
той води напила ся і стало здорова і в сльозах я повірил
розуміти бы тмушу і тамто ся коресуденты зафіксували досю А я не
знал того видите І да тот образ і писали в церкви в
Крулику а потому з Серкви Вылитів і на Нову Візь Нове село
самом вылитів так То уж польскє село Нововєжну польскє село Колодуклі Дистанта
коло думі І фонтишя міні тот мама розказує ту сю і допоіскы
ся гым і то розказувала і я то неймовірне я то не
думал як то мож образа глетіти собі влетіти з церкви і так
дальше А по тому я аж был на тій міси дивил ся
тото А выповіли же джерело того на горі тепер же там ніє
там же те уж неє же то джерело пропало а той образок
лишыл ся там такє як капличкы вробил то де кустьол єст там
то є під берегом Гора Ні ні нє то так Але там
де він прилетіл пак в тото нове село Ново вісти Він там
є там небуде не знає новым селі є тем я тот не
знаю Я знаю тількошы бо єст колокі фак был То єст коло
Духлі Нова Лєсь Вы першый хто мі тото оповідате Вы для мене
тот дивно Тыє ся Да не был то все абсолютно І правильно
дійсностиє правды шликів муж мі засвішыла мнучка так што баб ся то
і в сльозах на осяк є то повірил твердо Тота Полька в
Дальові жыє до дне так Дальовий жыє і а мы зіздили там
з нашых шым єхали до родины там лишыло ся бабся такій деревяній
хаті старі такій тістіни почуріли деров ся І здуєла корову нас тіхы
полне відрок было молока нас всіх устила з молоком і по тому
мы пішли до товы під ту гірку там де той образ почыва
од я значе Ну такє як што коли вам можете поіхати від
Дальовы зараз того то як в долині дальова є І під горку
на крылицку гору там метрів я знаю може навітлю <unk> метрів відроєн
Я то по тому розказуй же ме там были є тату і
каж а він каже што він той образ знімал Слипы то він
липу сівк перед церквом Розуміт колодалівской церкви Ні Кырликоро Кырлицкой Так был
іщы друго сорок на горі і по тому гору перелетіл же в
Кролик ркы на Лемкові а потім королику кырлику Колисеркы на Лепісі при
церкви видно до Йова яка была грішна же пішол до кырлика Но
і з кырлика пішолка пішол везете сосы такє дивне Але дивны жывылейків
з церкви Могло дехто з є відкрыл дверемшыт і в той момент
великі зойте А якій то был образ вызна три бужы Але якій
то не знакій Но та не знаю бы як є і Я
жыю тепер а то было то є было дес в двадцетых роках
я Як приіхал я розказут а та ім о такій ґареці горит
што він знімал ну тото скільків мал років як ін з <unk>
то дес было в <unk> роках ну в пят років шіс років
мужін знімал а може десят років мал За ці соправды коли будете
в Дальові і там найдете ту памят Вы повіли же і в
родяньскы часы ходили сте до церкви і співали сте в церковнім хуріта
від десятого року Ялхоры дотепер В троіцкій серкі по тому розділили сиркы
єпішол Миколайску там де єст заповідник Зардяньскых часів могла быти лем православна
церкви Інакше і не было о по тому по Лютянці была яка
Болитянці было мо напевно неправославна бы але тіж з Волотянкы ріхала і
Православну ходіт єй в утиску православной нищо страшне То не то Я
просто є кєрівництво церковны то є каторизнисє богодин є церква римокатолицка Там
є Папа ну батько мусит быти кєрівник а тут є зно грекокатолицка
там то же значы Грециі і просланы то самы з Грецийом Но
тут не треба робити може інакше настане час якє чуж сиі обізнає
си то є гілкы одно о дерева з миды Завжды я шы
змаленьку мала мене се то тай гутуску были на кутия ходил ся
пацом доцерків Іншы хлопці нешли я ішол І мі подобало жы там
на кутах оцінє село Так кути є пошы я кажду Там был
такій дякій барицон сильнісий і орґанізувал хор як мі то подобал і
выни англіскым співом співали мі дужых хор і спів подобай си ішу
Я не дивил ся же там ровесникій ціхто мій хлопці тішы є
з ними Держівний шли я ішол сам ну мамо місказло іди є
ходил А Вам подабало ся співати подабали ся закухати Тоді на ту
пору як мы приіхыли не было ні світле В клубі лямпу і
світили Ну ну ні сюди бы ні радє ни чуд Єдиний спосіб
для молодів о так од зібрати ся в купу хлопці і дівчата
вод єсе пішол яку спілітельно поставил музыканту і барабан на плечы там
хто небудь перед товой він на скрипці грал І мы танцювали собі
я завжды рви в танці сам гутиску Музиканты дале там выпілкусю він
нам грал і сам бал ся в компаніі і так Ну ну
не было сі такє глухы селе в Гутиску єй ні ні світло
ні радя ни телевізон і со Єдиний спосіб было тако трохи літомдис
на Мусі там над желізом дуром зберало ся молоти так од вечеринкы
до міся інтересно земля буде смін земля будеш любил язы Сарію земля
будас бен земля будеш любил яза до Сарію З Болитянка частина Болитянкы
выіхала з Загайсі під Гаєцкєрьом Чыстина Сюдов Гутиску бо ім ся сподабало
там было польскє село всє нас лишыли ся чытери родины арешта Полякы
выселили і в тій силі як по тому першы рокы як і
то дуже спідгаєс приз кермыш любили гымно в храму Кєрмеш на першу
матку біжу палутянця так а ту вас як был на першу матку
біжу циколи І тут тепер церкушку то поставили то же так само
лиш напіня при чытой діла найхтоди думал то Чыкайте але хтоды церкви
не было Не было на захули Но так але Вількы ходила бутянку
І Дошну то была добре єдна парафія Добре А е то была
парафія в Досні Но Досні і болотянкы одна парафіі І церков Болоболотянці
в Досні ну фактичну а певну обслугу напевно священник га якы люде
пришли тоты Лемкы приіхали з вількы болитянкы то ту не было в
церкви гутиску не был так гутиску А то цікаве бо свідок і
тотых подій і высвідок іщы памятате тоту подіі і свідок выізду добре
памятай бо не ся добрі вгризло як там розумін насі зберали стан
Сєвороблик Так але знате може бы мы Кустьок вы зачали оповідати про
свого таата тото але іщы раз я звідам ци я добрі зрозуміла
значыт выкус памятате тоту німецку окупацию І вы оповідали же Ваш тато
якы Німці вызаставляли ити деси дальше од села де си далеко копати
окопы втюк схулил ся з кым Переховали ся і зым од котистикій
і як мал на мен Михалич танес Ага архі Іх трьох нихували
Вас повідали хтанас на атанас а так танас танос даси повідали атанасти
еси зробили сой таку таку схулок схували ся І лем доколи приходили
домів жебы дашто гісти зісти і шы ззяти з собом і такєвы
розуміня Єден раз як тато пришол то го зімали ци якы і
они зімали А не зімали його Виділи же шапка є шапка Да
єдна ці студні га пришол пришол Німец А они пантрували то і
виділ же єст шапка того ґазды і казали же партизаны Ну і
він німе звиділ як тото втікає і лютот по ньому І він
деси там декла вода водопадом деси там втажы ну рядом з косіл
той водопад і тыми кряками догори На беріжок а там были окопы
і прямо в той окопі як з какал і кулікы кулусю Перелетіли
сєстря дручер І Німец подумал же є уж по сяткым же по
вшыткым так А там доправде дупові си думаш є пополу А там
был окоп він не знал то же там євку Же неведно да
Ну але я і зато почушыл же всь бісі не стріляє і
заглянул і ходат до того котыса через городы через поле і до
хаты напр і фактичні вратувал ся чудом вратувал ся можна повісти же
то чудо тиж так тепер другій вариянт Наша хата як раз выходила
з дошно дорога на нашу хату прямо Водповідали хата ци хыжы якла
хыжа І ваша хыжа была од якой стороны од выповіли дорога было
прямо дорога была на дошну на душну Як так вышено горбік то
як з лутыска демня там кілометры два може два з половином точно
так і на захід так і одного разу дис втекли з полону
Втекли і той дорого і прямо на нашу хату вышли Е і
у полонній Але якы то собі я не знайшруй рускы є ос
втік І факто што хто здупови дале тамну голодні люди дале тато
єсит што што там не ім дале і хто здоложыл нім ся
Отді О там солтус был як раз шаляйда то моя родина по
мамі то як дворідны Шалайда той дворідний брат был мойо мами І
а він был солтусом Ну ш як німси захопили там Польсю был
солтус І тато там забрали што не з нього зняли вем в
кальсонах і кєд І всо Хотіли настрашыти ці што є знаєм може
там пошептали ся з солтусом Але тато того не знал і ся
выводят його А там колыхате такій рів о і далек каждньосю мі
втікал Тий тато втікаєте і в той рів а той стріляє так
ну Ну так жебы настрашыти І вкальсоно так тікал О тото же
я то не бач а то мі розказува А они хотіли просто
пострашыти а не так доправды Явори доворили ся з Німцьом штобы пострашыти
ся більше ди не прикормлю никого такє діло ну а одного разу
з заперина ся говорити як сусідка дітей забрала і взяла перину І
мама мене послала бо ся двоє малых і Іван і той Штефан
Шюмер от і мала задіти тай вышли ме нас там в тім
низім кінци была така улярня улію гнале І зату улярну мы зышли
а тут свищы смерят литит на нами Той вона дітей накрыла Михыли
ся ната і сама приляла а я так голову закрыл а тут
понад нами сниря Прилетіл а ззаді мама ішла з тыма двома дітими
І тоже над головами там прилетіл і не зірвал ся в рыхлу
землю зарив землю ник выбухнути мы ім міг выбухнути Но то такє
щестя мале жыяна по тому зну ы так худобо было вдис в
лісі тым Німці урудували бы в саді були Німці і в нашій
хаті был офіцер німецкі ці офісере там А мы нас мы были
в лісі в кійци были так І так вышли бы зден тамтато
іх удобува з дітьми і дес сказала Родині ся мене взяли Я
пішол до той шалейде там де той солтыс был І ночы там
в склипі там нучували при ним понакрывали с а мене кынули зверху
а внус єк сплят іми ногами так раз раз я опелил ся
просто на голі землі так голи сым в склипі лежу В клепі
то значыт підвалі пивниці І в ночы то же авямба летіла і
тоже не зірвало Напротів склепу то вровітам і не розірвали сме то
же я чу як указы жытам але вым был По тому ще
в один момент летіли два самольоты рускій і німецкій і тут над
нашым польом они одно Як збили і один паде один на Корилицкій
Горі а другій напроті нашыкати поли пол Тому по тому сусідкій ті
Михылишыны діти ями там пішли на то місы рукы були з ольочцікав
мы зберали там повыпадала тіла упаковка сых існарядів іх бомбів сішытом метакєво
шукіз гільзы тото як Цеж могло на васкых пак по тому шо
получіли Другій вариянт Же тоді ті партизаны польскєкє там усі ходили і
полихати Коли то было то было перед тым як ім перед тым
в той рік як же нас потому в липні выселили Вас выселили
<unk> то <unk> хто як ішол то ж дозволили куру узяти сішыток
А Ваґоны были без крыш як вызили вуль Слухайте е значыт тікайте
бу треба Но ці памятаю мене Мама і зберає Вы были маленькы
Штоси вы не можете може там знати може вызнати од родиців може
як значіт циы Были якысы люде же аґітували жебы выізджати Ци были
ци як то было ци выділи же може ходили якыс розумному оціны
Зараз розкажу перша хвиля была Такім значыт приходили такі вербовщыкы з Украіны
і кажут што такє доброта на оддешнішы так добрі жыти што колбасою
плоты городят зміт і отой хтанос ся другій обрат рідний і ще
якій ситам потоцкій Роман з Болотянкы клюнули на то поіхати Першый Захід
Будик завезли на Одесю Звезлиопой Я не знаю якє тотам ну а
облес Одескы ци Миколайскы суд дако Ну по тому то было і
кыс як Штефан пішол то они пішли то был сіцін <unk> рока
Е то в зимі А зимы пішли так но я то ді
не можу якій місяц сказати бы я ся малий буд Я знам
Е мене цалком не было товды на світі Але мы тепер я
ся десятого рока Але мы тепер бесідує моя дочы сім то видите
Бо ты я десятого рока але я мы бесідуєме о тотых ріцях
то не залежыт хто кілько мал років о просту сам факт Значыти
в січни <unk> рока то добровольці то были першый раз повідали хто
хоче іхыти Украіну і были такы же товды іщы так не тиснули
так Добровольци добровільны было хто хоче то плот те і поіхали І
кілько было може даде Кілько пят десят кілько было тотых люди зі
поіхали то были родины цы самы на прикло і я памятаю бо
Шымихлисі та нас як ся вернул в Утиску не было де сідіти
а была така стараня хато там де уліника выможы ліничку то Та
монітерсів поставили на тій міси де было Михалишынов хата они поставили си
там якій фундамент на хату ці шопку будували шысткы гутиску а не
было де діти ся то приняли хновас як сусіда Михылишынов нас мысі
містили розуміти нас купа ді нігаті а друга нами недокінчений там тота
насе приняли бо він пришол Отамай ужы Отоцкін запріг корову до воза
і так коровом іхалшы з два тижнів іхли зо десят з вітом
Не буду зожаны Юва буду на буду Не буду зганы ва буду
на буду лем сой го єй решту на будо на было до
гей а го не буду зажаны буду заспішыл Не буду зажаны буду
заспішыл лем будил буду дівця тіж ей я голой Не буду зажаны
лебом мам добрий звычай Не буду ся ани лебо мам добрий звычай
маю же ани буду сой позішал ге я гой То было пару
тотых же пішли самы в січні <unk> рока Але такых было не
дуже пару охідросі Ам якы А якы яка як бы была Причына
же так пішли ци была яка си може Може такє же мали
ци втікати ци бояти ся цього си ци іщы ні єдна інны
мали цю боять бо то буду добровільно пішли А по тому же
пішли вышли на весну і тоді вже начынали тиснути тоді вже Навіт
бояли си люди то выділяли на кажду ніч сторожы по двох людей
выділяли ся почерзі шли і мали коли себе навид якісти кєд шя
стріляти бояли ся не тхати деревя не палити А хто діяли Ну
то трудно сказати то было едис Польска яка спартизантка така специяльна бо
тоді вырозуміти ту західню Украіны высиляли а на то місце в них
хотіли нас на нас і здівали ся Ізівали ся на нас і
зато Шыновині то было там Я то докладно не знаю ну як
ішла різанина то што з яка причына была за дурно не різали
то розміти Як од ни допустім З чого почынає ся Полякі дупусінь
зробили удни збыткы Украінці Украінці одповіл Івроло ся та як бы лже
помста ішла выс вис свисвіє до того і дішло Лем Кычын чест
мений Ле хе ге ге ге не смергают не сме не едыгаю
там дід леньку маю не сме едогаю не сме не едыгаю там
дічні леньку маю Выче тивыче ге што в тобі кликого че ге
ге ге ге ге ге ге ге Ци дымна видит спеці дымна
выдицпеци сумна Гай дід а Ци дымна видит дымна видицька ци сумна
гайдит томна видит з ґа підыстайна вити Ячына галіча і ячывна галічка
виєю видити гекшымна галідка ячына галіцька быєю видити Хоц тошто ведилю точно
ж то веді і датя без Малековичко віне тя не дме догалю
не тре догаю там дій бу аґю она догаю не ствере догаю
там ділем дума цілем бу Для тых слухачів же лем тепер зачалено
слухати поім же знаме трафили сте чыстоприпадково на Кєрмиш до Тирнопуля до
Церкви Госпнього Вызнісіня І цілый час сме ту бесідували з густю же
пришол гев Збережан То Михал Звійскій же вродил ся в <unk> руці
в селі Болютянка но тепер вернеме до села Гутиска просиме з нами
глуйти до Мытіцького Сільского клубу Тоту пані яка зас нас ту стрічат
Вы уж знате Бодай з голосу бо слухали сте єй тыжден тому
пані Надія Труян рядит тотым клубом оно з освіты і за фахом
біолог а з походжыня не Лемкыня але цінит і плакат Лемківску культуру
прагне жебы в гутискох лемківскє ся розвивало і ниґде не згасло Акурат
тепер надія Труєн рыхтує ся разом з фольклорным ансамбльом якым рядит до
Маленькой Ватры же заплянувана на другій вікенд серпня і зауважте то в
селі де мешкат кус більшый як <unk> люди Но Тото просиме слухати
Мене звате надія три Я працию завідувачым гутицкым сільскым клюбом працюю на
тій посаді з <unk> років Хоча до цього ще в вісімдесятых роках
теж працювала ся <unk> років пізнійше закінціла Термопіскіпедиоічный Університет працювала Вітерлопіскіоічны Університету
завідуючым бібличным Стацийонаром Ґолицкым Заказникы Клуб Оселя заж дуже малы є вцем
нас створены так музейна кімната любительску обєднаня Урел до якого входят усі
майже нашы різбєрі і якій представили своі роботы сюди штоб ми мали
можливіст запрошувати гостей до себе І одночасно выслугуют як зірцем як хтось
хоче напр зробити собі річ він приходит ім зрыбачыт і такым чыном
може почеркнути звідци якіс елементы різблинь Мож змуси так гіднат ду та
влаза замовит так є так нашы збярін дуже берут активну участ в
батьох выіздках от наприкляд бачте фотоґрафіі на сєци брали нашій участ выстецтві
палаців Украіны в Кыєві де наш Зымякві сусід Данило Долиньскє тоті отримал
з Рупівщынка тотішнього прецедента званя Майстра народной творчости Це теж наш Земляків
Михенишын якій теж безпосередньо бере активну участ в богатьох выставках представляє своі
роботы і всеукраіньскых якых конкурсах в областных районных фестівалях і так дальше
Обєднаня ораль хто входит до того обєднаня ци майстри тікі Ків Гудиску
ци входят до нього ще інчі можы різбі входят і інчы такы
якы прожывали в нашым селі бо фактычно в нашым селі майже в
сів од малого до старого міют різбити Є богато людей выіхали але
своі стосункы з селом не перерывают приізджают до нас і є від
нашого села єдні майстер Звіскій є Михайло Федорович до речы дуже та
новита людина од дуже зараньшы рокы сой представляє на всіх выстоках своі
роботы нас єй го роботы одлеси Украінкы Франко Сівченко там святий Миколай
оце його роботы Можливой ненакарненой красі бы він як казал я тідє
почынал тоді і звычайно шусюди можливненой красі до своі роботы такі у
нього дуже дорогі реці гарні хоросі культурні реці такє же культурна різба
Ой він зараз не жыве Візер прожыває в місті Бережаны Тут уце
де зараз є це єк бы це не є музей тія мож
назвати це Музей Різбы Лекє музейна кімната обєднаня Роне при сіску Клубі
Сила Вуска Ога Нас є різні гурткы нас єты фольклорный колективы кім
поможеме відзначыти <unk> років фольклорно етноґрафічный нас є літературный театр а так
само є любительскє обєднаня Уран де нашы провалим якій зустріч і орґанізувуєм
выставкы дураці од минулого року буде нас делеґация з Канады де мы
робили майстер клас для них нас дуже богато різбєрів нашых было і
они су бім змогли і дуже богату купи речей Нашы різбі показували
як рія ріж і можно было єй і навчыти і лечыти ся
так Дзводми Берем у честинопискєх оберегах нещодавно мы єздили з концертом і
в Ківску област Білу Церкву аграрны університеты якы спрацували і мытом тешыр
попредставлели наші вырубы з дерева тут є лот сенды де представлені роботы
ріжных майстрів ріжных руків Звычайно шє але я напевно А коли то
обєднаня було почало ся було зорґанізуваны відкрыли ту сю музейну кімнату в
<unk> році ся навсю Ци не буде практично ной было зорґанізувано ту
была інша свюба але зорґанізувала яру звычайно За допомогу Різбєрів як Іван
Сухорскій не придат брат Андрия Сухорску якій прожыває в Трускывці вінорґанізувал Різбєрів
Трускывця Моршына і мы тоді зробили свято Села В <unk> році тоді
было відкрытя цій музею кімнаты а також хаты такой лемківскоі де были
зібрані реці привезені Лемками з Лемківщыны Тохту це відносно м дом зорґанізал
нас але майстры дали і свійру былати і новійсі так ріжны Двяти
ярыс пну з того што так <unk> році коли приіхали до нас
Лемкы з такых ціл і війка Булотянка сєнодску повіту де найбільш было
пошырене різбне подерво чому саме тому што в містечку Риманнові была створена
в графини Путоцкую Школа для тоновитых хлопців од дней з такых хлопціків
Михайло Орисик якій приіхал до нас в <unk> Уроці губіл суд бачити
ций был створеный Андрийом Сухольскым Тут є його фотоґрафія тут є його
робота Лемко ци робота з дерева от він был бы одночасно і
не тількы різбярам а і художником До нас передал бы бы Степан
Кєстяк был такій історик публици з Юєвой же покійный на сьогодні Він
передал нам його екскізы пізнійше ті ескізы взобрала Ольга Венч в Кыів
а мы зробили фотоґрафіі з тых ескізізів якій зроблені Михалом Мусик Пустиму
дівцем Він буду што выновити і зараз богато майстрів різбєрів звертают ся
до його екскізі особливо коли де це проізд дня оздобліня цирку од
царскє врата і різні том елементы такій плеской різбы От і коли
сюди приіхал звычайно щы і іншы ізбярі продолжыли тут своі традициі Звычайно
це було можливо напевно і є од ним і з заробітків людей
Мушы жыти дуже бідны Я так розумію се бы так зрозуміло што
почали займати ся активну різбою в тых селах і ся там в
Дуколишні в Дошно і інчых там Лолтушова трохы бо просто були поруч
курорты Івониць Рыманів і просто можно было там продавати речы не было
такого курорта тут але мусили выжывати мусили выжывати в плиткісти династіі династіі
Борделів Різбяріє Бенчів Орисиків одрихівскых Тимошенків же зараз Дулиньскых і богато інчых
буде текішы робили ігрышкы дитяці і носили доміняти або на хлібы ниц
або на продукты харчуваня полазы але ци были ігрышкы Втну не знаю
робили ігрышкы з дерева Но коли было не мал вас не має
звірни має і я вам хочу сказати што я в дитинстві мала
як ігришку ойстыку хатку і страшенно єй любила і дуже цею хатку
юграла ся одтыка як ця І це для мене была така ігришка
номер один я піднімала дах седила туда когось в середину весчас грала
ся шыя нібы тут набераю з Криниці циі воду і дуже юбила
цю хатку І аж тепер в дорослым віці дізнала ся што це
як бы лемківска хатка і шыцер были лемківскій різбєрі і так Ядину
ім просто символи сы і докос я бачы тоді тых урлів Але
в мене не было той гадкє што цей кіс Я тепер выєдино
звела в сій ці докупы реці і перерозумію заснійше же напевно вызнайте
што кєс яком было зорнізувано Сувенірный Цех різбярів при фабрыці Лесів Украінкы
о любові архів і дуже нашых богату майже практично всесилосі чоловікы працювали
в тому артілі ште вони буде надобниками працювали дома робили вырубе а
один раз місяц давали свою продукцию Пізнійше вже убережаных при лісу в
зазіж был створеный цех Судинівнице і богато нашых тых чловіків які працували
там перешли сюди на роботу тому сют звычайно близче ім надавали материялы
ім надавали лакы і такым чыном навіт і яклис теж працювали ми
рубия любіла різні палеці Та такы я окрем ся выробили Не робили
не робили в палици різні робили там насадкы на медлі плюс і
весы зробили Адзвычай што выробили єж все ж потрібно были зымовліня буде
томо здавали і политі ме особисто робили сто я руби чого сві
та на всі різ Я знаю што за такє селожу і Жінкє
ту тотово беруют це нас ріжнит нас єде дуже гарну бієтикамайстриня Лізбы
подарів Оля Тимошенко ци є рідна сестра Михайла Завіску про якого вам
кажут ци династіі етака них ци дуже дуже гарні в них вырубы
І розкажіть трошкы про реці якій тут є Мы бачмо шули чысто
ужыткові реці што могли быти якій терелі могли быти якій шкатулкє коробочкє
якій можно было вішелкєти так а є сут уже скультуры ткі Залі
різба поділяє ся на декілька видів ци єй плеска різба обємна різба
культурна різба Лемкы любили прикрашати своіх домірків загалі різбныма речами кожній хаті
звычайно был о такій вішак бач золенячыю головою або о такый яксті
голюби од ідея кожна ґаздыня вішыла на найкрасший рушник На такій цел
бачте Ну Я думаю што не в Кожні але вмайрезбі рівны Ну
нас силі принаймі в Кожніх Раде ласу субла Семота також бачте от
ся скринька на годинник Су скринька на годинник то сут ставляли ся
годинник і тут є можливіст відкрыти круглий Отвірю Так ага але ця
має скло ця має скло І годинник спекувало ся і там будинестів
ос огромы Та він основного ставляли тудаткы звычайні будильникы кудис Тако же
них таку іх бы гадку робили дужі цікавы Я того ся ніда
не бач Ящыре той норі цікавил ся вырутым рай ставка Нозон на
везонци на везон базонду і два голубы які тримают таку поличку Ну
це ци дуже гарну і романтичну Я наприко думаю шкє на бесіллю
можно было потрави звычайно терелі тові манімає красну дукі під носы терель
о це дуже стара терель же це Антін Шлайда рубилі є Же
давно Покійный шыдис помер в сімдесятых роках і це передала його дочка
сідици Рублоту Це же Катарияна Сухлозка робит ютікітаре алі омы Дуже гарный
наш і Рубота нице же давно теж покійны Красівского Ну а подивим
ся подивим ся на такій чысто ужытковій речі палит ся також была
ужыткова річ і тут є палиця з гєю а в гулі є
наче орел Най кого мы кладаме руку як беремо палицтвє різні різні
роблят це залежыт од фантазиі різбєра Чыє то палиц хто єк Васий
Бердель Высий Бердель Це все відомі імна ну хто цікавит ся тыми
різбєрами то це все є відомі І державу толькы тых візбєрів якій
равы ківзалів Ай а це што ліє зо штука ци єшы тулкы
а як она відкрыває ся Ага навысуває ся ого і там так
собі можно штось сховати аві нихто не здова Мож утримувати тут дорвоціннос
а і єщы така декоративна тарілка Івана Одріхівского арешта це є все
є фігуркы творили так цел же є є ций все те што
мы бачым і хаткє войскы коли нам привіз тижка людка дуже стерал
Дуже ціковы дуже ціковы А хто ци є Юліаны Кучуаль Замлише бачте
робота <unk> року нам передала його мнучка працівникы музею скуна ним передала
відкрытя музею на шум на ным передалецю О там де но дестут
жыложаных Они переселили збережаных і пережывали Бережаных Але ци також ним приіхол
раґоли з Лемків але вони незвількы не будут нян і кучло Ци
дуже гарна шкотулко І видно што той майстер вже діс вчыл ся
тому што він же має навичти такы різьбы він же купіювал якій
зрискєт учасні модерны і так Ну ци ци цікавы А ци хваткє
не были суту ігришками не робили сексумір Ци хаткє започаткували тоді підкристи
сувенірницах І це робили наші різбярі і внешли в продаж нашы магазины
Шрадяньскому Союзо і Всьому Радяньскому Союзі розвозили ся по магазинах і от
вони продавали си так само як о такій орли різні о такій
Ора з Орякому буцию рановолку З роззуків зоря і повторят це дотримали
си розмірів звычаной і шырины і обєму і высоты гуй орал просто
прокрасний Це робота до нерадовиску цмайстра народной творчы Ну це орал просто
просто чудовий Я не знаю як той той талисиця тут якій є
Оно може там не так дале ся але орал в нього од
дуже гальні роботы в нього він дуже гарной робит левы такє Він
працює над дною роботою дуже долго навіт на однією гріву і лева
може працювати тыждень што тінькє грів лева він робит Тото оце отыкієт
цей урал ци были стандардні речі кі різбі рі повторяли відповідно дос
розкота Оце нас были двоє людей Данину Дулиньскій і Сидир Рудрихівскій кіты
працували в художнім Фонді Оце были різбірісно Рубил Найчастійше бачу му тут
фиґуркы ріжных творен Ту были такі улюблені творины напевно з птахів то
орли орел выжыли в горах і напевно ся бачы Рель Беркут таль
дажды переважал А якій звірі Бобачыл му тут є іх языкє є
і Зараз роблят і выдума дів кінь звычайно нудже а більше потрібно
было і потрібно передати і мускулятуру тварины і характер єй тых дес
Од є різні такі як же забавкы можна сказати ци півниц та
біличка просту зроблю так данує высоку художній роботы хотіли підмітити Андрия Мисуковской
кінном Переднав декує підкрыванту музейну кімнату ци Лемку і Лемкєня бачте і
озей хлопчык з кроликами Ци Дуже гормю Лемко і Лемкєня Ім оцей
хлопчук Оце Ігором Михайлович робото Зможливо ме бы навіт і розшырили і
зібрали б мы більше де робил але нас не дозволяє приміщыня бачтей
Для Свымовите добродізна водоздріваньках і ласут є і фотоґрафіі і нотым фотоґрафійом
веде можна познайомити ся з тыма майстрами Цє выставка шыпер высільом Закупаному
Закапам Закупаному <unk> рік Макар церкви з Булытянкы А хто єй зробил
Од я нем не знаю тым перевезы зморшына передали тым О тотальны
резміны є це перевязу з Бытяны і тут так само є ся
різбывні терівків це іде оця композициі так бы мовити Лемківскы хата циє
Григория Бенча Ольгы Батько дум подарували Дорогы слухачы як певне выю ся
підозрівали Днеска тото нияк надаст ся скінчыти то лем зробиме на тыжден
перерву і товды зас продолжыме тоту тему Але дакус інакше бо придут
до нас і новы густі А тепер сіродякую днешным устям пані Надіі
Труян зо села Гутиска і панови Михалови Завійскому Різберувы в Бережа Допроводила
вас до них Анна Кырпан Оставайте здорови до стрічы за тыжден Проґрам
был зреалізуваный завдякы фінансовій підпорі Медженародового Выжеградского Фонду <unk>eo<unk>pe