70% #2018 - 70% #275 Єфросиния Кулик (з д. Корін) з Высовы (3 част)
Еп. 2018

70% #2018 - 70% #275 Єфросиния Кулик (з д. Корін) з Высовы (3 част)

•

Опис епізоду

W trzeciej części rozmowy Eufrozynia Kulik z domu Korin opowiada o dzieciństwie we Wysowej, śmierci matki przy porodzie i wychowaniu przez starszą siostrę Ganię. Wspomina też wysiedlenie rodziny, życie w Hucie i Wielkich Chodaczkach oraz szkolne i wojenne doświadczenia po przeprowadzce.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Видам вас мали моі слухаче при мікрофоні Анна Кырпан днеска маме <unk>
Бесіду з Єфросинійом Курін же родила ся в селі Висова в <unk>
році В родині Куринів было <unk> діти єфруска <unk> Коли мала прийти
на світ <unk> дітина мама вмерла при пологах і дітина тыж Тота
смутна подія стала ся в <unk> році коли є в Русі іщы
ся не сполнило <unk> років Забрала єй до себе уж оддана старша
сестра Ганя і была для єфроскы за маму а молуця сестричка для
старшой Пак была за няньку бо няньчыла єй діти Коли Ганя оддала
ся за Петра Демчка они замешкали медже Высовом а Бліхнарком Але тот
хота тото уж належало до Бліхнаркы і зато бесідували сме і о
Высові і о Бліхнарці З першой і другой части нашой бесіды могли
сте довідати ся кус о родині Коренів о выселіню з Лемковины о
початках жытя в Едяньскій Союзі о селі Великый Ходацьків бо ту ту
замешкала пані Єфрасинія Курін ту она робила в Кульгоспі ту ся оддала
тыж за переселенця лем спід Перемышля Ту вродили ся діти а тепер
Юж ся дочекала не лем пра внуків але пра пра внуків Нова
тім вшыткым юж побесідували сме Агнеска хоцю довідати ся кус утім у
чім все звідую коли дознам ся же чловек походит з Высловы У
Матери Божой же зявила ся на горі Явір Тота тема близка нашій
респонденці іщы і зато же Фірия Дімянчык тота же причыстеділа єй сой
выбрала тота же контактувала з матінком Божом през долшый час То тота
сама Фєрия Димянчык была мачухом для мамы пані Євросиніі но і гейбы
бабом для ней Пані Євросинія не знала свого гіда маминого няня бо
Теодузий Димянчык згынул в Талергуфі Не знала она і бабы Баба Мамина
мама так як і мама Вмерла при пологах По смерти бабы дідо
озянил ся другій раз Вдувец взял сой вдулу Фірию з трьома дітьми
Ну а тепер не буду уж оповідати далей най оповідат о вшыткім
пані Євфросинія Курін Просиме слухати Цікавы ты ня я прочытала тоту книжку
Штефана Курила про Гору Явір В <unk> році стали ся тоты подіі
же явили ся Матір Божа і же там поставили коплицу тоты часы
же певне бы бы мали дашто памятати як были якысы може Святкуваня
святкуваня выкых марланчыка якій являла ся Матір Божя то што єй гілка
оддала ся і лишыла ся в Польщы а іщы діти то пішли
до Совітского Союзу ци актал два браты Штефан і Філип Сі не
віриє Ганя Ганя вы з <unk> року то най молодша А тоты
обидва были старшы знає там точно два рокы ріжниці єден медже другым
то вниту худачку і погмерали ту Худачку обидва ся поселили а Ганя
лишыла ся в плащы Булна бы оддана за він на почті был
начальні на поляковю з польскы родины те нібы він так по лемківскы
бесідувал ансамбля Поч тако здровю зараз двоповерхові домы ґнєзном цілебін Там тепер
ічыє Туна потім тоты діти перебрали ся до Ґорлиц і уна в
Ґорлицях і вмерты братя контактували В том на нашій мамі был хрест
храз такій деревяний як поховали обоє тім переє як люде выіхали ну
ту ся а потім як мож было же Перейте до Польщы і
не туды на ціла та наша родина мы ся там навет скєнули
і тамты поставили желізный Крязд і туй славку Нібыл внук Мамин напису
нурову в Чернополи табличку з ним тіє Ну тота дата Іслита ту
знимку тота тота єдно мугили єст з тым храстом а там дальше
шукалипені той бабірі так згадуют а решты всього зелененька трава Зіли зелену
травецю люде выіхали гробі ся бурзували зрівняли і ся То тота вефіріє
было мойой мамі мачохо а тот дідо загынул в ґрацу як то
брали Кєм він был чого за што была яка тюрма той ґрац
то было в Талергофі Талергофа так В Высовій барз дуже москій та
барз дуже забрали до Талерлофу то він згынул там так бо наказала
Ганя в наізділа до той Высовы же в церкви там дезє написано
Туты хлопі Назвиска котры погынули в тім Ґраци То тот Демянчык Теодозі
Теодозій Не вернул з Іфірия само лишыла ся з дітьми та як
тотіх жени ся поженили А тота невіста зроби тута того Филипа жены
То повідала так як мі любили Ну в Ґлува з фінам де
то наповідала як была там за невісту чы бабы фірівут сіт так
она была баба сім людям такы такым хто є там баба і
ся баба фіріє І кажы я чысала ту і лем в сінях
а баба лежала юж на пустели стали спати І так ся ясну
зробило втіхы же ос освітило тая бы знаяка Той те я ся
настрашыло бы давали дирва до пеца жебы сохлир як палили пец Йой
певны ся дірво заняли за кіснины тай двері му творіла до той
хыжы баба Каже тиху тиху небі ся ну моль ся Щез ґутомін
Тута баваба тотальнібе узял на то повідала то Євні Цучу Двоє така
зовмішла єр як на тоты Словакы за Німців не было в Польщы
навет такоє манкы якы дітям треба Но так є бла і вниз
переходили границю а та якых была строга тота границя то хто двоє
ішли бо шляґір Демчку мій шлаґір Петро і другій з ним там
Кудякым І каждий раз сме під тот явір підешли а там іщы
майже якы суметрів до той границі Двох нас ішло Раз освітіло освітіло
носака Яснины Думали же чути може пограничникы освітілю мы полігали бы мы
думали же нас виділи і будут нас тых і матину А то
кажы хвилі кацут яснено над тым євором на тым крес тумбує ту
был з початку храз аж понтів ту каплицю збудували і так само
нелегко бы люде мусіли люди дати нуют же дерево долтіш орубили там
Выли такы люди же протестували не а так в каждых каждій громаді
Но то власні Были такы люди же не признавали реґужы а такє
ся остало там щы де сміяли ся з того іх То як
поставили тут воюш каплицю требу было образ вілтар Матери Божій і той
маляр ім малювати і на котрій руці матінкы Божы мала Ісуса Христа
на всіх образах є на Лівій А то добра же наєволі тумати
Боже тримає на правій руці то ходила то баба Фірія до пере
а мы ся так повідали мі аня так іх Доброму так єй
ся приснили в Доброму в старій церкві і стара книжка де сам
за тым і в ній єст такій образок І така має быти
туто той образ до той каплиці Ну бы ту при нас плесті
нас в церкві єст невеличкє такій образы потім ся такій файний чловек
зном зробил єден майстер єст той матіден Божый з Высовы Тутой то
на тоты решта образы Кажды матір Божы має на лівірвиці а ту
на правій така ріжниця Ну а чого так Але Матір Божа хтіла
жебы так єй номалювати власні заба повідала снаг снагу на то все
з тым атінком Божым говорили І то же будут люди выганят ся
баба проповідала а такы декотры мудры яйці сміяли ся з тыже Баба
Немудра Бо а то баба Фірия повідала же Божа так повіла же
будут люди выта Будут выганяти капличка буде зніщена і так ся стало
Бо казали же якій ґураль і хто там де они ся взяли
з дикыма віцями же там заганяли до той капличкы Заганяли на ніч
а потім ся взяли люде Тути же в Америці но може і
тути же там же іл Хто міг і то одновили же перекрыли
в бляху Так і там така як верандочка така єст ту там
образує та можно было коли будь зайти бо тамты двері решта за
кыненику там свічку сіставити што хотіти там молити ся там люде приходили
мы так само ходили як уже така о тота розруха то мы
ходили ся як пращати там Коли вы мали уж іхати так І
выходили прощати ся тадино на гору з Макінком Божом А уж знали
же будете видно так то быдали ту долгу ту так сходили ся
з громады Оты дикя і так співали добрі ном тут добрі Мариі
Апритові Пришла час гузєнам усим тя лишыт Юж ідеме Господ з нам
і сут хріст з ангелями О ти мати Божы Де нас охорониш
Чули ме прекрасний глас як Мария Кличын діти моі хоцти в Ґомі
більш пришол час То тота пісня Так Та тота в наже мала
продолжыня і початок є такы частинкы так вы як том співали люде
ци сам люди приходили <unk> травня Был одпуст одпис і на Пукрові
<unk> жытя То там люде о процесиі ґупа з дві нору дам
мож было вісти розмійтем тота кєрничка і воду наберали і там на
ніч казали жебы я не было там на ніч а на ніч
далекы люде тату не єхали де было очобців не было машынів ци
пішкы в людях ішли Ешызеликы То был великій одпіс Але колис давно
то была така гора же не было там ді росли высокы дерева
такє двоядзівці А тепер то там такый ліс го тота доріжка там
было так крута ту далі был такій глубокій потічок єст єс де
по лівій стороні такій якє очок та єй злипшы так єст так
оно єст Лем там дос высокы дерева они выросли уж за якый
цян там на полях На тых полях де наш ся мали поли
кажучым Одію туты у хуронці же ходили чашкы а мы тыківы дівчата
лем по сим слечны кликли цю ґаркали Такы вылю Як одкрыли тоту
границю за Німців то было якій ріг не можу повісти то міс
Ячмін грабали вязали в снупе якая то міщы была вязальниця Яту дівы
выякы чез кєд же тай човни там іх богато было ті мали
такє твічыня Ів не виділи же та бава сям участ дітым прилетіли
до так тоты снопе так і так і монументальном ту повязали тот
кавальчык того поля Такы люди вели добры а такы Тоты папіросы як
у ней ся курили то так пахли чыдым кєв інтеліґентны дузыкы были
люде інакше Але так як по другій стороні тоты люде офіцийлі в
дальных селах то фактичні были такы самы люди же бесідували так Сют
Чуйт інакше бы то в каждім селі наприк в Высовій більшы на
ту не мягко Ходили били ганчова ходивы бивы рубивы бы ріжницы В
кажднім селі інакше В Бліхнальці на ці Ци то так цитвер як
то тепер туту мову вымамляют Чытают ту так ціцу то як кажут
Бліхнальчане бесідували До чом Ной чом то не казали чом Высові было
чом А там чом такє ци такє якы іх Чой ся так
можливі ріжняти люди янує силют сел Але і ту так і тудак
Ного были монешні як горных пресловы Огромаданя Тім же те припомил Ізови
осоґо стояня Европы Повісне мі такє іщы про Гору Явір іщы про
тото Были якысы такы припадкы же хтоси наприкы пришол хворий ци там
молил ся ци пил тоту воду і зробил ся здоровий ци іщы
штоси такє якысы такы річы ци вытім бесідували ся ци штоси такє
было Што с такє з того же люде в селі оповідало стало
стринавет Камінчык як несла там баба так сві єй рука боліла то
так тоту місце памято зяла так під тоту гору як недалеко взяла
камінч такій і несла аж сам аже в тім місяці ся поділил
Перестало мя вліти але тілько так было з того то як то
было же хтоси ішол дадил і і што взял камін взяшы камін
такій нібит Для чого де тут камін мал там по тім лежати
на тім єврі Алек зато нас так просто як така пукулация так
жебы м ім же мало помочы І ту волю так пє брали
высвяченой Там не была щава там была нормальна вода звычайно на Еворі
Першых не было ну така такы кєрієчкы так ся наберало потім же
бы поставили тоту на корбу Кызали рішы з Рыґітьову Ґладишовы там потім
ся єден другой звідул кохто з якого села А таяк з тых
Словаків з тых Чехів таємны мож ся там Але так діє масово
была границя там было близше Циґли было бы недалеко <unk> одпусты колисо
то были такы як і ярмакы та што ся продавало мож глядіти
вызы тато тото памятам і возіли такы медівникы малюваны такы розпіцияны як
і тоты там всі купували діти вло то іх богато і хур
стояло жы довезли певно такє крамолівы як мали склепы тай на но
тот я вірны ярмак і в Выслові стояли Хто там іщы по
дурзі тыж купил І было такє было І тых бідных каліків розумітых
Ту най страшыли так жебы крадут діти і рубят ломів дім рукы
ногы жебы потім на них зарабляти Але ці такє вназня не было
то нечувати но такє увіданя Жыде бы ся набрало тій котых такых
бідных діти Як приіхали сте гев то виділи сте даяку ріжницу як
ту місцевы люде і там де сте жыли на Лемковині не было
такой ріжниці Аж великой бони так само не были богаты тоты люде
што туди ся лишыли бо полякы може котрий был богат ну туды
візджали тіяк там оні выганяли А тот є тата так были в
сусідстві кувані місцевы мали таку скриню як ма сказали Лада Лада Лада
была тота в них і евазонук своі Воліяндер І бумбертель поза тоту
ладу а тота лада так замістола і єдно плестіль там в тых
люди в місцеві де Ну то і нашы такє привезли по тім
Ци скоро сте зышли ся так Привыкли якоси скоро ту як то
было То так была ріжниця великы бы нины принимали нас так як
за люди так як та ім ся здавало же Хотіли ту іхати
дяк зо мну дочцту а тота бесіда ту загалів не сміяли ся
з нас то здавало ся здавало ся жывы ім здавало ся жывы
самы хотіли га З так заволокат розуміте як кому ся хотіло як
тото тамта до мене не буду казала там была сусідска дівчыны ту
мє такували одразу мі ся скомпанували будіте молоды тоту скоро ся єдну
з другым порозуміє Але так загально ту недолго ся ділили долго аж
потім ся стали женити єсякых рукок то же таєк <unk> ну так
<unk> приіхали там дем тота нібе нібы чут же ся так обєднали
бы мусіли зрозуміли певну тоту же каждий штоси мал дома і за
хвильку мусіл лишыти мусіл А хто то бы хотіл зо своні за
так аж добровільно піти певно так є было певно записане як мусіли
ся ту сполнити Для тых хто лем тепер донес ся долучыл повім
же то передача в якій бесідуєме з Высовянком бо власні з Высовы
походит пані Євфросинія Курін Она родила ся в тім селі в році
жыла тиж у Бліхнарці ну а тепер по выселіню селі Великых Ходачків
коло Тырнополя Но то власні не буду тепер уж о Высові а
повім кус про тото село Великых Ходачків де мешкат уж долгы рокы
Єфросинія Курін по мужу Кулик Пришли єм тальфы Ясний Красний Змулый Ден
і селу в Білим Убраню барз мі ся сподабало бо выглядало барз
уроцийскій барзгарді Село тото лежыт коло дорогы же з ходорува ци з
рогатина провадит до Тырнопуля Од Великого Ходочкова до Турнополя лем <unk> <unk>
кілометрів не барз далеко В селі єст дуж дуже переселенців а медже
нима і Лемків Певне зато зявила ся ідея зробити ту лемківску реставрацию
она зове ся Лемківскій Хутір ту доправды подают лемківскы стравы Но я
лем зашла посмотріти то не спрібувала люди сой хвалят бо справляют ту
ріжны свята імянины уродины ювілеі весіля І Цікаво там єст цікаво там
вшытко урядяно зроблено але як щыро повісти то тот лемківскій хутір цілком
неподібний на якысу лемківску загороду Але очівидні ґазды ничой з того не
роблят Кєд бы хотіли сте лишыти ся в селі великых ходачків на
душы то власні ту можна занончувати При іх реставрациі сут і готельны
покоікы На жаль я може і немудру зробила бо не лишыла ся
ту на ніч Ну і прикро бы іщы дашто могла бы м
ту скорыстати наприклад хотіли єм піти до місцевого Музею украіньского писменника прекрасного
майстра Новелі а тиж священика Тимотея Бордуляка де провадит екскурсию місцева учытелька
Хтіли єм більше ся дознати о нім а тиж о істориі села
але тым разом ся не повело А яка то істория Но істория
барз непроста і уж знате же Лемків поселяли переважні в тоты села
рыдяньской Украіны де перше жыли Полякы ци Німці Так было і ту
великы Ходачків і доколишны села творили гейбы Польскій Острів Были то давны
марзурскы колоніі де кількіст Поляків все чысленні переважала Украінців на і розумієся
Жыдів При початку дцятых років ХХ віка чысло Поляків іщы ся побільшыло
Треба повісти же тепер в Ходачкові жыє приблизно <unk> мешканців а перше
было більше При кінци ХХ столітя великій Ходацьків навет претендувал на статус
містечка і товды мешкало ту <unk> усіб переважні Поляків статистика твердит же
тепер <unk> і <unk> процент мешканців то Украінці Но при тім всядиль
ся подає же в сороковых роках на місце выселеных Поляків привезено з
Польщы <unk> родин А медже нима было і дос дуже лемківскых Здавен
давно в Ходець куві была грекокатолицка парафія і єст она і тепер
Церков Покрувы Матери Божой поставлена в <unk> році певне ничым особливым ся
не ріжнит Оно особливо хыба в тым же од <unk> по <unk>
рік Парухом ту служыл автор новель з народного жытя отец Тимотий Бурдуляк
Ту коло церкви він і похований А коло церкви стоіт плебанія тепер
то клуб І там єст номерияльна Ізба писменникы Предходом до храму памятник
Бордулякы Близко него інчы памятникы Єст ту і Бюст героя Радяньского Союза
Цолдаєва же вызволял ходачків од фашыстів і ту згынул памятник героєм небесной
сотні то є тотым хто невинні згынул в Кыйові на Майдані в
<unk> році Єст і монумент в памят Украінців несправедливі выселеных з Польщы
в <unk> роках Окрем грекокатолицкой церкви был великым ходоцькові і величавый ци
навет повіме і величезний кустюл Днеска на жаль то лем руіны Але
знищыл святиню на час нищыли єй конкретны люде люде совітскы без Бога
в душы Давно дах юж ся обвалил в середині храму роснут крякы
і дерева мерзлота зопустіня Але навет тота руіна робит на каждого великє
реґіны Певне гардий был колиси тот кустіл Римокатолицку парафію зорґанізувану ту в
<unk> руйці а завершено будівництво костела в <unk> За <unk> років кустел
утішытелькы Ділы Мариі побільшено пошырено а в <unk> р перебудувано і додано
новы цікавы архітектурны елементы Гірко єднак видіти што ся лишыло од той
красоты В сороковых <unk> роках в храмі розмістили шкулу майстерню трактуристів Пак
ту сыпали зерно а пак складували мінеральне добрыло мінеральний навіс Уж в
шісдесятых роках з гордой прекрасной святині зробили руіну яку на жаль нихто
не ял ся одбудувати Повіли єм же істория того села не проста
і вера так оно такой єст Певно зато же великый ходацьків стял
на влажній дорузі І не обминула го ани Перша ани І Світова
війны Село было нищене было палене были ту буі а были і
інчы траґічны подіі В <unk> році зачепило ходачків і украіньско польска війна
а в <unk> В часі ряньско польской війны тоты околиці заяли большевикы
і встановили ряньску ладу Потырувало тоту лем місяц од серпня до вересня
А пак Червена Армія ся цуфнула одышла за Збруч великій ходачків нашол
ся розуміє ся в польскій державі Другій раз райяньска улада пришла гев
в <unk> р <unk> вересня коли совітскы самольоты бомбардували желізничну стацию в
Великым Ходочкові Но а третій раз в липцю <unk> рока Но і
дальше был тот совєтскій період В <unk> зорґанізувану ту кульгосп імени Пархоменкы
Чытали єм список люди же были вынагороджены за добру працу в тім
кульгоспі і барз дуже там єст лемківскых призвиск Але вернеме до костела
Коло того храму в єдній могылі поховано вшыткых люди якы згынули <unk>
квітня <unk> рока Сядиль в радяньскій літературі писано же того дня в
селі Великых Ходачків нацисты забыли <unk> мирных мешканців і майже цілком спалили
село А з <unk> хыж ся лишыло лем <unk> неско не єст
такє однозначне бо маме тепер ріжну інформацию наприклад чысло забытых ріжных авторів
якы пишут о тотій подіі Выріює ся од <unk> до о <unk>
ци навіт більшы усіб Не знам чыя правда В ріяньскых книжках писало
ся же акурат тугди вышла находачків Червена Армія і туты рвали буі
Але з документів з свічінь выходит же было інакше В тотых околицях
діяли совітскы партизанты ну а коли фашысты дознавали ся о звязках з
партизантами то могли одраз знищыти ціле село І то без ріжниці ци
они такы там доправды діяли ци ніт Очывидні штоси подібне было і
ту В акциі в ходочкові як подают джерелам брали участ выякы з
дивізиі Сгаличын В тотых околицях діяли не лем радяньскы партизанты але і
партизаньскы ґрупы украіньской повстаньской арміі діяла І То было і в часі
німецкой окупациі і пізнійше Но і з тым вшыткым тыж не было
так просто переселенці з Польщы не могли нияк зрозуміти што ся діє
докола і якій мудру ся заховувати Тяжко было ся зорієнтувати хто пришол
вночы і вымагат дати єзды ци упівці ци тзв стрибкы выякы істрібітных
батальйонів ци просто бандиты Не раз трафляли ся такы припадкы же тоты
самы люде служыли як то повідают і нашым і вашым Были такы
упівці же ішли в тоты стрыпкы спецяльні жебы знати што там ся
діє жебы вывідувати пляны Но были такы спецґрупы якы удавали упівців і
то іх специяльні школили но і власні в тотых околицях по війні
діяла спецґрупа майора Соколова і в тоту ґрупу трафляли упівці якых лемковидистам
удало ся знімати і якы пак мали ім служыти і не лем
просто служыти а далей одгрывати рулі лупівців жебы выкрывати загоны УПА Но
вшытко тото выглядало гейбы лупівскє формуваня При тім было дост такых упівскых
партизантів же іх дало ся завербувати В архівах єст дос і такых
історий наприклад про такого партизанта муху Якій шмарил на себе гранату бо
голо окружыли мынкведисты але граната не выбухнула і муху зімали Ну а
пак його завербували і він уж служыл совітскій владі і майору Сокулову
Майор был барз доволений з мухы бо тот все дашто добре радил
наприклад порадил зімати і долучыти до іх ґрупы мельниківців они міцно не
люблят більше радикальных бандерівців і раду будут помагати іх нищыти Вшытко тото
было барз вымішане вшытко тото было тяжкє до зрозумліня і не однозначне
як даколи нам представляют І з того вшыткого можете сой зробити высновок
як трудно было нашым Лемкам зрозуміти што ся діє дооколо Но і
наприклад не могли зрозуміти навет такого цю місцевы мешканці великого Ходичкова медже
собом бесідуют переважні по польскы але та як бы крыют ся з
тым но а они як бы не вшыткы Полякы а до них
переселенців гварят по украіньскы Новласні отім оповіст дали юж Євросинія Курін У
не ту худачківскы люде місцевы то они медже собом ся спількували по
польскы на польскій мові бо ту были сел майже польскєли ся вшыткы
выхо Нє лишыло ся але у не Та як чысты Полякы ту
нетаяй выіхали амішаны были та як Полякмо Украінку або Украінец Польку і
такых ся богато были шалужнів всі были звязаны А внисє спількували пуплойскє
бо так само пуляк і іх таєк пригнобювали в ним мусіли горяти
пуплоньскє бесідувати было так тає потім пізнійше Каже садили дуган <unk>onta не
позволил шолтыт ся той війт садити як ся не запису на Поляка
Надійку іх принижували Бо так же по більшы так само не мусіли
платім платів не зрозуміли і чучали же так але як пішол так
гото то на польскій мові ся так спількували дрома пришли гев а
ту люде так медже собом но улицях та тото по полецкы о
поукраіньскы неглы а по етім вниже та як на улици на той
діти до школы Юни так помали помали а медже собом в хаті
а так чули ай нараз підходило м там до той сусідкы Ту
не спількує ся а як Яв найдуб обертают по украіньскы Є было
легше по польскы О ту більшы Поляків полиця то было більше Полякє
то было польскє всьопольскє та як голосил Великій А церковця меньше Але
Церква старійша церква давня а Костєль то він был даяк за тихо
жыя з жызныма рубіли но старшы жінкы од мене то не носили
відром тяглу мальцю по трапі на той костєль ту за то мусіл
быти десь Які де <unk> рокы <unk> рокы так Тутовни доповідали є
сму такє было мы Накладали на кажду родину каждий дім як бесідска
рада тій кутійку повинен служытель на костел грошы Дегти хочеш Омал дати
Навет єк ты не будеш ходити до того так мал дати Узакято
він файний класи як мы В <unk> році я іщы ту не
был то моя тота свекруха ходила ше до того села было відправа
І польскій ксюндз жыл там з рядом текы Хата є она там
тепер єстна потім го забили Кробили тото же го забили так як
той же ся тута скінчыла відправа А зробили щы было самостійне же
мали люде поле здавали той континґєнт ту возили і з купчыни звузєли
до товку села Вела Куморатика то я іщы том ні робили єдну
той сезон тре было перемусити ту зерну біяти то я там і
в кустелі робила а там были річы такых файлів з хрестів образы
Крісла ту крісло зобрали до Кізлова до район субі бы выл квыстелі
тосі сідают там было богато тых кресол І є была така як
чаша з такыма дзвіночками як они ся то же называли суплікация дністрация
демонстрация тотой голувату реґону вышол на ту зерну высоку і взял тоты
рукы так буцім благослови так ся насміхал то оказали же взяли чашу
хто є до того реґіону то было голова того реґіону цурскупчене свій
хлоп а його сєн зробил си попильничку з той чашы і зачало
ся там штоси робити чудо тамтівы в тій кантуарі в Кізльові І
настрашыли ся Швидсьом тукло шлесом рубіло ся перевертало і потім він та
як ся пішол до люди радити што то робити каже то треба
не донести туяку річ до церкви Не до контуры ото ту так
само мі дал такій вобраз зок то і то і сам хлоп
Кажена як будеш ся є выдавала будеш мало новину так нібы з
цеком усмішком але я взяла я том і дугані бы довели такы
рамці Да як ся розлітало мала я том гані ну том долгу
буду а тепер же то Ны шкода тепер я шлогы тот костюл
і він розваля І шкода то был Божый дій Бож там службо
Боже ся одправляла І такой шкоды жестуют такыны Та і нихто ся
нібы то полякы приізджают іх знимают І єден час сказали же хтось
ся там возме же буде ремонтувати без помочы люди не зробиш того
бо аж на тій копелю нихто не вложыт до того як бы
хотіла держава бы така руіна не стрияла то бы з помочом люде
іщы біцкы люди дали Але нихто ся до того не бере а
вночым раз ся нещыт А там пайны муры тыкі ге Капіцальны там
і хлорикы та ся то выни зробили той маґазин а на другій
по тім то зерно забрали же І зробили кузню як ту РТСну
там ремонтували то повырізали валкы палияли там сель так же страшну так
ся ноту ремонту так гель І так знищыли ся але і люде
І тоты плиткы та там было доріжкы вельожырных до дорогы тота порозберали
по двірях ся пустяли таж бія тото тіло посвящуваны то дна чуды
дотягнеш і так пішли даякых домах не так як треба Не так
повело ся як треба не помогли тоти доріжкы але люде на тіку
як той храз стігали Казали же летіли дівили ци там де ани
по золочу ани ци якы ґрунтка зыл них пали Были люде і
людиска і в каждій родині ся знайде веродок і в каждім селі
і в тім тій цілі тепер раді Нема єдности і не знати
до чого ни так само доведут ото струту церкву тоты свята тепер
хотіли зєднати Так ну Але тіж ся так даст Я не знай
То давно тото пророкували же так буде Буде єден было так другій
вік подумати та і сускриштош ся людил раз Винне быти єдно до
я іщы повім так як мы зачынаме рахувати рокы од Різдва Христового
то мали і чысло бы так чыслити дати же на Різдву мал
бы быти новий рік были ме так То не мало быти о
Окрему Різдву а Окремунови рік Як чыслиме рокы вшытку од Різдва Христового
то мало бы быти Бывімо так перш січні а то Різдво бы
мало быти то якоси бы тыж дакоєт іх тоты кыє І туды
был попередній священний він тутак до нас трух приходил бы Як ходил
були та я го ту примала все тако то він так само
так казал же нібы засідают там і плянуют же повиннути Але тіл
носі так засліт він же давно помер І тепер того року же
зробили ца іх ге свято Але ге ге ге ге ге ге
ге с Зас вертам до того самого выділи же Фірия Демянчык дознала
ся од Матери Божой же люди од тамаль будут выселяны І як
реаґували Як люди повіли і повіло же такє чуло такы рокували явны
помнины то як повідали же такій то тамта як заєдну хлопати шустер
він нояк шустер чоботы робил не видно А як його прізвиско я
не зобыл доказали же він так зовсім не хотіл ся до того
притулити не вірил і насміхал ся з той вабы притулити та так
жебы жы склад мусіли люде дати як будували каплицю сама не вершла
та ґу медже мусіли люди повіли так жебы каждий штоси давал Но
то так в певну обвіры Та як уфіры він чорну може то
не так не зато але мож ведіти І сильно взяли дви ні
меншыны але а дочка таханя Зрозум зышла то я єй добрі памятаю
Івы двоє родиці повмрали так неавдолзі а тота бідныганя ся лишыло так
літово помедже хати там потім такє вуйко зяли недалеко нашой границом І
за кривды кумориты сенє та бідны там і кричало і там так
Но та так собі люди же не треба было може так не
треба Было так протестувати Бона бы так само не могла такє пуздумувати
та баба як бы не мала зловисту матінку не могла бы не
мусіл быти провідіня Боже мусі любит То ваш дідо мамин няньо оженил
ся і взял сой пірі Фірию та можна повісти же вы найліпше
бы мали знати тоты вшыткы справы ту історию повинна бы я вела
знати як бы ви як ся нута і людина як то казати
Чы не досвідче на того жебы яну дебы вылежыли тамты сестры старшы
то не бы знали мене так певно тото аж не увіхали ну
і тенадцет років <unk>натый як Але коли іщы мама жы то были
маленькы то є мала сім років і мало быти в вересню а
мамо померла в липню О был тоди сім родив сын Словко туєм
І зато жебы наприконт од мамы могли бы істи штосы там Южевы
а пойтім таєк Ну але вы знате же в Высові тота церков
тепер православна ся в центрі села стоіт Но ну тото знате же
то православна ЛЕТ была грекокатолицка церков коли вы были маленькы а то
уж в <unk> ци якым то зробили православну там до Бо колиси
Но грекомкатоликом неві невели ля невели теж православны бо не мали право
до того і такє самы было і на схудачві Было православне не
знайду в якым то році як же тото зробили ци волю тым
грекокатоликам Але нашы худачкы і люди та як бы тут більшы тых
Лемків і они певно та як мудрійшы протів тых бы ся не
ділили Выголосив ксонджы нині буде нашым нобінтом Рус Бубів на тых зворах
што ім там казали буде буде грекокатолицкый сам священник якій дякы прави
так той сам Він повіл же наприклад одзарами то буде рахувати ся
грекокатолика і каже люде повехли ойце на двір Станьте на праву грекокатоликы
на ліво православны бо люде были сбы самы выберали сяк так і
было пару тых православных такых як тові співала то же жінко моя
подружка в Хворі каж і я з дому православна Ітуй ся правило
та яка тем ріжниця в тім як котры з них знайдут ту
службу Божу вченаль віруюты самы і в накаже чоє будусі одлучало од
люди гуртом сі стали нове праву всі Греку Католий Але ні Той
не єм то так заказу Де будеш діти Яка бы бы церкви
была отворено тілько стеркв деме доля заведе не упускай єй Ну заходи
на хвильку але пумулисі будує в ложідів О і ся І я
з тым жыю Я з тым буду вмерала Бо я не хочу
інакше є то А то же унитам може ксюндзы хто і ниме
там кєрує тоє іх є справа як не грішат то не будут
одповідати за то не знайдеш там раз ксондзес судє так обіз як
я кажу не судім не будеме посуджены Він є духовна особа він
як што зробит зле там то він буде одповідати а мы грішні
повинны самы за себе ми жебы то выполняли жду ном там запису
заповідял І вшы не треба біж Шануй віце Матірин Не вбивайне Не
роби ничло і все Тай так зо церкви зовтос Я вірту так
само та як тоты Туту каплицю тота як туты майстрі тотамскій книжці
є написан Вы я тоту книжку чытал Та він там льганя моє
казала же в деякє місци він так може і не знал може
дехто му інакше повіл не так все правдиво як він там писал
але в нібель в <unk> році далены од сел люде та До
тамтый был морочко Петру то было майстер головный є макар звысово на
даху на тім деревяну тоту што том по дереві А то ыфіриі
два сыны жыли ту Та Видно ту ходачку Той што ту сут
іхні діти Но тота як того філипа він мал тіль на єдну
так саму тисєнку мерк а другій внукы а другій А другій той
Шыкы коштовініх молодых дітя Я мал намену Я забыл Штефан Филип і
Жефан і Штефан а і они пришли гел і одраз были ту
переселены Так так ту гучачкы они засіли польскій будинок тот Єден і
другє такы ничого тут є хаты позанимали Іно Філип Мерту а ты
Стефан мол Чыкає Іван Йосиф Петро Міхайло Іганя Пятеро іх было тых
діти мыни повмерли сіду до єдного же А він пойтімы выіхал як
бы вмерла його Тажены Но Микулаів там до своіх выкой кумы До
кого він там поіхал Він был добрий той хлопчич Штефан і майстер
такій побудовы Але він поіхал там і там ся лишыл і там
вмер Тамін Пухуваний візниця на похоры Він в Миколийовской области вевну ПНтує
Штефан там похуваный дядь выщы казали та хто там до нього піде
на ту могилю Дотам бы зараз теі так буде новале Бо ту
той Филип то моі памятникы та і така доля людска І і
іщы і на мене саму чого си тота выслово справила выражіня перший
раз єм было і ходила м по Тотій горі по Яворі там
мня запровадили треба было вити бо треба было даси уж там на
оця збыти А я так не хтіла з того місця зыйти і
так не хтіли ся мі дас витим было так добрі не хтіли
ся лисяти тоту і черж під дерев і деварити а треба было
дасити а я так Так не хтіло мы тало до тім моменті
Ловрі нам ту добрі Мария при тобі так співали А то што
як уж мали вити то што ішли прощати си пах дах но
не може не всі мы худили нашы родины Будили худили і там
такы щы люде там ся не было так пусто жебы никого не
было І так си співали там так мі ся туто запамятал Же
добрі нам ту добрі Мария при тобі пришол час одєном у сим
тя лишыт ідеами Госвы знам Ісускристо з ангелами опри чес ся діла
най нас одпровадит Туто тута пізня такого остатня а так Загально то
так співали так розуміте до матінькы Божы то пізні богату єст але
так ся як змішало єдно з другым І туй співайте і туй
співай на помурові богату т іх пісе то і зарваницю і Я
была пару раз тепер Хіба бы мужыкули іщы меншыну Але де я
кажу матінко Боже з нами всюди є ту і там і не
треба мулитись і вірити щыро Вірит ся А цікаве за тоту фірию
же в книжці прочытали єм же матінка Божа повіла коли она мала
бы вмерти а то мало быти в четвер пред великудньом ци як
а она повіла же Не хтіло бы было най бы нормальні су
єй одсвяткували в Ликовні свята і товды уж повели куй Ци такє
можно но а матінка Божа повіла Но добре Добре най буде за
тыжден І она повіла же она мати в четвер по повылику і
такой вмер і такой так вмерла я течка не знашы вышла десит
дати єй неба вернула як бы спи о ней уж вмерла Видите
тиж такє же той цікавый єст Но і я так розумію же
тота фірия же то была цілком проста гілофе цирянка Єй просто просто
така же чогоси єй матір звыдюрала Авыділи же таку знимку то было
така як як листівка же тота каплица і фірия колоний виділи сте
Пен Я собі так уявляюта як уділом на Явір сей ций мус
обєдів бабцю баб баба не казали не казали бабця но баба фіріє
звычайна селяньска жінка Ты так Але выле обдарованы якусь Божом селом на
Суму Выле обдарованы то правда То правда і правда І так жебы
походити зо такого можна повісти святого село Но мно бо такє село
лем єдно на Лемковині ны Але я повім лем єдно на тотій
Голіявір были мі барз добрі же кєд бы я не мусіла там
де сид деси треба было быти неякус годину то я бы там
не зрушыла ся з місця а так лем бы м хтіла бы
там быти і не сходити од амально Святе місце Щыро дікуюк Дорогы
моі час уж завершыти нашу бесіду ци ліпше повісти трету і остатню
част нашой бесіды У нас в густях была Євросинія Кулик Здуму Курін
же вродила ся в <unk> р на заході Лемковины в селі Высово
Щыро дякую єй за вшытко што нам оповіло і пращам ся До
села Великых Ходачків же єст в кузівскым реґіоні Тернопільской области запровадила вас
Анна Кырпан Оставайте здоровы до стрічы за тыжден