70% #2018 - 70% #276 Мария Бойко (з д. Войцьо) і Анна Грешко (з д. Фучыла) з Тылавы (1 част)
Еп. 2018

70% #2018 - 70% #276 Мария Бойко (з д. Войцьо) і Анна Грешко (з д. Фучыла) з Тылавы (1 част)

•

Опис епізоду

To rozmowa z Marią Bojko i Anną Grzeszko o wspomnieniach związanych z Tylawą na Łemkowszczyźnie. W tle pojawiają się historia Halicza, powojenne przesiedlenia Łemków do Polski oraz relacje między mieszkańcami różnych grup.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Вы там вас милимоі слухайте при мікрофоні Анна Кырпан гнадка сме в
Івано Франківскій области в давнім тисячлітнім містечку Ґалиць а наша бесіды то
будут спомины о селі Тилявы Певно вартот предочатку кус повісти о Голицю
Галич лежыт на пілніч од центра области і оддалений од Іванофранківска на
<unk> кілометрів Цілком недалеко але містечко выглядит як глубока провінция За рукы
незалежной Украіны не было ту збудувано великых забудів і фабрык А і
тоты нечысленны підприємства же были в Голицю покус занепадали За радяньскых часів
Галиць певне наумисні не розвивали чом Но є вчыла ся іщы в
радяньскій школі І добрі памятам же ціла істория все ся ділила на
дві цілком одмінны части дорадяньску і радяньску лем радяньскє жытя як нас
вчыли то было нормальне жытя чловека а до того тісяч років тырвало
якєси гейбы неполноцінне жытя В такым контексті подавано нам і середньовічну історию
і тыж ґолицко Волиньскє князівство Голицкымска держава мала своє місце в істориі
одграла свою важну ролю але в радяньскы часы на тім ниґда забарз
не акцентували жебы не піджівляти украіньского патріотизму З той же причыны рыяньской
часы в Іванофранківской области сядиль будували великы підприємства сядиль лем не в
Галицю Статистика подає же тепер мешкат ту <unk> усіб акций думам же
велика част мешканців не сідят вце вдома а видут деси фурт на
заробіткы Галицю ся не повело Мнали вікы інчы міста росли квитли а
Галич занепадал А жаль Приці могло ту над дністром прекрасным дністром выроснути
причудове великє величне місто ну наприкє як Пранеска од давньой славы Галиця
міста од якого выводит ся і саме слово Галичыны лишыло ся барз
мало Єдна стіна од замку в Наленька церква Різдва Христового Храм св
Пантели Імуны церква Успіня Богородиці На жаль вшыткы тоты споруды не в
первіжнім своім выгляді ну і експонаты музею Музей Істориі Давнього Голиця вшыткым
рекомендую Будете коло Голиця буде до того музею Стуіт він власні там
де был центр того середньовічного міста в недалекым селі Крылос А Скансен
не хтіла бы м никому вырекомендувати бы то найгірший зо Скансенів якы
виділам Як і в інчых містечках і селах так і в Голицю
коли привезли до Польщы пульс кы родины іх хыжы поселяли тоты кого
несправедливі выгнали варяньску Украіну а медже нима і Лемків З нашой проґрамы
вы уж знате же дуля переселенців в великій мірі залежала од тогу
кады они трофею На жаль Галичів не вшыткы щыро приняли переселенців з
Польщы особливо Лемків Долгы рукы а і доднес Галицяне з Ґалиця іх
не толеруют сама была єм свідком того Коли пришла єм на лемківскій
фестіваль же одбывал ся в самым центрі Олийця здівувала м ся же
пред самым зобрало ся дос мало люди Мі выяснили же то лем
Лемкы анихто з місцевых не пришол бо як повіли такы то сут
люде Прикро такє чути і мам надію же вкінци тота ворожіст розвіє
ся і мешканці Галиця зачнут взаємні будувати здоровы і приязны стосункы Мушу
повісти же кілько разів коли мінтрію звідую старшых Лемків о тім якы
стосункы в іх селі были з Поляками Жыдами Циґанами ту все чую
одповід же стосункы были нормальны толерантны приязны полюдскы лемкы односили ся і
до німецкых вояків і до радяньскых іду в шелеякых переселенців утікачів же
ішли през лемківскы селы Так было і в селі тилява же в
середній Лемковині о якій зараз будеме бесідувати Тилява то село з якого
походит мій отец і зато знам о нім кус більше як о
інчых селах але тиж вшыткого не знам і часто Телявяны мі оповідают
штоси такє чого не знали єм до того Самы мешканці своє село
называли не Тилява лем Тилюла жебы дознати ся більше о тім селіду
до Галиця де замешкало кількоро родин Делявян Нашы внешны респонденты то Анна
Грешко з дому вучыла же вродила ся в <unk> році і Мария
Буйко з дому Вуйцьо з <unk> Лесні УНА зачынат нашу бесіду пані
Морися як і другы тилівяне єст великом патріотком рідного села Ма тверде
переконаня же оно найліпше в світі Зато прошу выбачыти коли дакусын некоректні
може характеризує сусідны села Не гнівайте ся Лемкы з окулиц Тильови Певне
і каждий з вас своє село ма за найліпше як і пані
Мария Вуйцьов Но просиме слухати Цільова рахувала ся так як Центер Центер
Культуры або сьо О казали в нас так Шостильовы якій небуд хлоп
піде бы пішол на другє село і візьме собі красуню же а
дівка парадна цішо тоже може іти лишбы до Тыльови то є знаю
Одна Атильова культурнійше село Тотыльова Было от Там же смиричний смиричний то
взагалі булот діра і в нас прозывали ся ім бекаці А чому
бекачыт ся там козы тримто Я не зна бечат Егы Я не
знаю бет Нє я не знаю чому Ну такій ж уни такій
за туркані якій були О так як смерчний та мым шанці як
ну в шанці жеб шанці ще так меньше більше сюда до Тыльовы
а так як ті Несмиречний за смерічным Зараз од дяблам сказала бо
так повізай не висяты та о тето од ерма на мапі та
ости ходили до низо Смеречне СмиречЙова е смеречне Потік ладарник а ту
выльня ту дальше оду дальше туту выльсня Довільхівци одми ішли туда так
кінцяла сі ґубівка трошкы низче і дорога звертала вже туда як надсмеречний
ішла туда надсмеречний От так ям покажу же для дорогы дале повідали
смеричний Повідали смеречний ци смеречне На сказали смеречний Я памятаю смеричний од
смеречного то треба было звертати же подім дорога сюда на смеричний сюда
пішла Але мини ішли оток ни Ходили пішкы то мени ішли сюда
на смеричний але просто через літ там казали камін через сой камін
і просто через таку гурунду в слі Тувисня так была рівно той
дро за гору а на смерті треба было таі трохі направо А
тут зо смеричным в ту сторону же потім была ропянка а за
ропянку там дальше жезнуваль ховец аж А чому ведся мі запамятала ся
бо моя тата мамина сестра была віддана до Вельсні І брат мамін
жонатій был высню они там мінянку зробили братянку цірянку так а Вільсня
то было і цілком маленькє село Зовсім было маленькє село Затол горов
воно так трошкы було в долині там же за Вільсньом зараз почынала
ся границя ци венґерска ци чешска словацка бо то приходили навит тоже
війкува сестра Та буде жы за границю Наше село славило ся а
там же ті выльст вільховец там той смеричні то такє было казали
кутяры Кутярі бекаці Ох кутярел іх Боже Ту дал куды Кытаів край
ішли є де знай ох Люди в тылюі были звязаны з людми
з дооколишных сел бо часто женили ся тади выдавали ся біль ся
більше ся еты стлілівскы Ено то рідко хто там же так женил
ся дітам наприклад в Весні то раптом один выпадок шумує Там я
знаю якы чомуни там поженили ся або там як в Вільхівце о
баба моя мамина мама то же были з Вільхівци Но але же
дішол хлоп з Тыльова на другє село до Мільхівце то він же
брал богатство знайте Вікысу хоц ся кудівє выбер выберал і аби за
то вдівку вше было на што Дашто тамо такы появн а е
то як бы рахували ся же пильуяны то такы даре одырсяна ну
тырсяна так мож сказати же так як тыльова но там ся і
з завадка то же мож сказати же не лежала А тепер передаю
мікрофон пані Анні Грешко з дому она фуччіла Фучіли а якы дохыжы
повідали што хуру вытеляві мешкали недалеко од моє діда Івана і бабы
Катерины кырпанів дохыжы ім повідали Тырістіны Петрі діду мал такій файний фат
што такій зробиш зат файний Е Юрий Гадібоволоскій посади ворі ям нас
не было што оріхулоскій го то Іваню Іванче єм але в вас
были лем лісковы оріхы А я той ся є нераз переходила там
і што оріха єм лещок вырвала і так нюхаю ци юрний пах
не файно Што за дерево такє Але не родило не родило А
што было студаном для такого гріхо ци чом не родило Я не
знаю він молодий был ган ґрунт в фронтях был Тото дерево такє
было ся молоде файне яблоні грушкы всякы слевкы а война як пришла
в сото помбу поламали по ним стара яблоня ся лішыла Матку рідна
Боже А мій дідо барз любил сад і коли він был юж
в Миколаєвской области то барз любил і садити дерева А і гын
книжкы і книжкы нерад я там прешла до хаты а мінашко малого
котрого ся на руках тримає а в другій руси кріжка коло лямпы
тітає О люде дуже тітати дві дідо Но чого ты кажеш на
нашку то на нашку был Найновы го наказали на нашко тото так
казали як не тримал до Храстату закта Я знам же было більшы
кумів наприклад Е Нанашка тримала дітину а вшыно она была нанашка і
єй чоловік тоже жена Нашко хоц не треба дітину то він тере
был на нажку другі до што доправды был на нажку ци там
прохто бесідуваний наприклад хосде тримал дітину ротам закликаний бо то было богато
кумів А тоты што там жінкы были они всі мали быти те
як кумы Но хоц они не тримали никєм но але они там
были втеркли при тому сьому оні же были мати велику Нові дідо
то як до вас но были сусіды я розумію Але што мій
дідо было важно нашку Є мій дідо Ваню был на нашку Доправды
Та на нашку был а не знаю котру дітину на нашка тримала
Не знаю Зна його жена Ята же моя баба Татара треба глядка
Але вшыткы были на нажкы як хоц яку дитину тримала до храсто
але вшыткы на нажкы мажкы вшыткы є в купі такым Вы памятате
як війне ся зачоло Так так памятаю може з тіжох пятрох Німців
пришло до села мы стояли там кухарка каж была што ж был
більше коло месійка на подвірю моли як ращо ся на подвірю А
дівці тоты востилиме ся а лівці сходят доловусу ідут на подвіря так
до нас і хотят воды А мы же затерли той воду і
даєме ім А оні кажут нам же бы мы пили перше гм
і ся бояли Ной пак мы попробула Кыім цеховой так пішли А
де о ним о тотє ґрами прє іхали Уний Голивуд інко Та
они приіхали так на отоми якы на така резерва такы гмно ді
нема іх і тых Поляків а Полякы повтікали Полякы кажут перше Полякы
было войско все о то не бени не пустяты Німців і взяли
ту кажут буду кого покопати ту гора тото лота або будут го
окопати окопы а то нихто ні никого по окопы нічого повтікали Полякы
войску і все дак тихо ша тихо ша то раз і ті
Німці пришли тишы А пізнійше же войско войско ішло ішло ішло ішло
і чыкє А як люде бояли ся тутых Німців ци як те
здає ся бояли ся декотры може хтіли Німців а декотры може не
хтіли О і де котры ся бояли бо были богато было такых
за рускыма За рускыма были є рускых о але богато не было
но і тако ні набыла і всякє было Оли зараз як приіхали
не знає як было за долго кульцікували кудобу Мас были три червоны
коровы а єдна была царцястаста Закульцікували тоты нашы червоны коровы і там
де хто чал якусь червону Всі люде нашы крічат сельови уф уцілу
заберут три куро Затай бы самы думали же тоты шо кульціку они
будут брати а то нагорот Тоты шо были закульцикуваны то лішыли а
тоты што незакульцікуваны ся людом позаберали А нам єдну корову забрали але
давали давали як то ся называло Я не годну сказати як ся
та картка ся называла Оні давали якіс такы карткы же мыслі до
тамтату ті мама єсли там до міста до дуклі І там шос
на тій карті было написане што мы маме выбрати за ту корову
О І так мы одну корову продали бо люде были без худобы
Сусіда купіл одну корову мы продали бо жебли мати три коровы а
люде нихто не має ани одной І так нам мы ся лішыли
дві коровы одну сме продали І ты Кєд дахто не слухал нас
од початку підповім же сме в Галицю в історичным давнім містечку же
недалеко Іванофранківскы Для нас Галиц цікавый найперше тым же ту замешкало дозу
Лемків нашы густі Анна Гришку з думу Фуціла же ма рукы і
о <unk> руків молуця Мария Буйку з дому Вуйцю Уни оповідают про
рідне село Тлява Серед села колиси стояла велика хыжа де ся містила
Кооператива склеп а і такы повісти сельскій клуб і тота хыжа по
простому звала ся кулько Она слугувала для ріжных потреб сельской громады але
зачынаме з того кулка а дале пуцюєте о барз смутній подіі же
Стала ся в літі р Было то в лісі під Гором Блудном
З початку уділа повіст пані Мария Вуйцьо а пак Анна вучыла Як
выглядало тоту кулку Як выглядало на долини Та як є в моій
памяти в дитинстві неякє великє невеликє На долині был склеп Як в
нас сказали до склепу о а на горі по сходах то же
там было саля шы там музыку робили тыкє тыкє так яклуб клуб
доту аы На долині ы в долині Лем Склепц іщы ся мінило
Не знаю Я того было такє якы Даяка хыжа ци більшы якы
хыжы якы Ну такє такє Такє як тепер хаты будуют більше не
буде того но і зыди тепер Але я не знає ці воно
Так стоіці то я вже не памятаю цілу ноже перебы роблене бо
я так памятаю бо я ходила в садочок о і одусу так
за Німців Был садок так І звало Так садок Ходили в садок
бул в школі Были мы дві выховаткы як мы называли я не
знаю Яси най бы чыкай як то дна Тереза ци Як була
і друга ходили ме в саду Хто робили на жнивы бо я
знам чатара такы так захоронкы робили на жнив нажбы та ґазды ґаздині
суй поробили свою роботу в поле ати же не покруглий рікы Просто
ті діти то я вже ходіла до школы я выходили до содочы
до школы вже ходіла до школы тото робили лем на жнива а
іх діти могли быти заняты чымси і в безпеці а набудуваны тоєте
што наприклад В садку також всєли одвірщыкє проводили з нами якту садочку
ігры по нинішній ден я памятаю околисти ігры все розказували вірщыкі все
то містило ся в школі але выщы вы іщы товды не ходили
до школы так напевно шту жем ходили до школы Тото і школяры
тиж учой было то было то было в літі і так я
памятам то был рік товды як Жыдів вбивали Я до цього веду
тото же як раз садок то был кулю школы при школі а
лехала то навіт дві до нас садівничками іх называли тых садівничкы тых
учітийок а моя братувашы же мого браты відали тодішы выда дівчы не
былона было на інчым селі садівничку і вына пришла до назвы на
садок І там своє шевціло знайшы мі на тім до цього на
тім куку Ну там взяли ся за рукы танцювали обходили співали а
ту чуєм што крик якій такій крик вереск А мы товды всі
в вікно а то на машынах везли Жыдів Бити до борвінка там
до борвіньского лісу там іх там іх убивали на Німці везли на
грузовых машынах О так від ни стояли і страшний пискід страшний крик
так міні тото стрічали тоты Жыды тоты Жыды тот вони вже знали
куда іх же везут то бы так як мы всі побігли на
тім ґмы як бсіду вікна То на другім поверху чого місяту запамятало
так мы всі до вікна а іх на тых машынах так везли
на стоєці о вони были тілько там ся єхыл Лозило той кузыл
і то такій был верскрик страшний О так мені си тото запамятало
А были сте на тім місци там в лісі під Блудном деын
А яси певно уж пару років будум же я пішла сой там
посмотріти там єст памятник то пришле тоты садвіничку з другого села І
вне знаме тото провидили так памятам на тій салі Співали най памятам
тоты пісні о і ту так я запамятала чуєм крик піскід і
як то в сіт до вікна Та не одно вікно бы там
было пару і де ся іх везут бы то зі на машыны
А вы памятате якы гнали Жыдів же іх там в ґміні фунтували
Цы вы тото ы просто знате з розповіди же хтоси вам Оповіл
ци ци вы може виділи тотых Жыдів же яли язлиск з Дюлы
і яри діля як гре везли іх через наше село дві машыны
везли іх там конец тельовы там направо в лісі выкопали яму велеку
І так і тамы хлопці якій два стріляли дивили ся де ся
так заховали о вышли казали же вышли на дерево і дивили ся
як они іх стріляют То зы длю хлопци ял єден білета был
а другій не зна з кым він был же пять юбілітів І
він казали так на тоту яму поставили дужку О і так Жыдівка
сіжыт і єй туда дітину на руках і так стрілили захпала а
дітина може іх і жыла была І так як тото в ся
постріляли Ходя авно Жыда рішыли на тім на машыні бони як іх
брали з Дуклі Як іх выберали з Дуклі то ім казали жебы
брали шы тото ше вам ліпше бо мы вас веземе на Словакы
Той може бізнес знали і не знали може то але певно ся
взяли І то все ся лішыло на машыні одно жыда лишыли на
машыні бо моі тато виділи бо они як раз віру з ліфа
іхали попри тоту машыну а о де якій німец стоял коло того
Жыда коло той меншыны тай моі таты покажут таты Жыды каже такій
хоп тай сквезь на нього тего задус так ся і думали Але
перешли тому фіру і так ни чорни ни бы ся бояли О
і докажу то і они як тоты гірців постріляли о поляли якы
зірсы такым поляли і на крылі то казали ті хлопці же та
земля такло підходила но То было страшне Боже мі з церкви ідут
по головино Бож мі терп Діти тото такє ґвал там бо такій
пис был но Як тоты стояли а тоты бы хлодили на машыну
і стріляли З машыны стріляли а пізнійше ж же забрали на остатку
того зрыда чого су там сторожуван орді был А він пяну ся
чул з ліса чуты бы як стрілял на дорогу Но і такє
было такє было люде Боже то тяжко было всє То оповідала гнешня
мешканка Ґалиця же походит зо села Тилява Анна Фуціла пумужу Грешко Зараз
іщы єй попрошу до мікрофона але спочатку повім же Тыляла то і
дляня кус рідне село Яснаріч не жыли єм там але там ся
уродил мій дідо і мій тато Тато нераз мі уповідал же в
часі німецкой окупациі фашысты пригнали до Тылявы якыхси люди з Центральной Украіны
і каждий міг што і взяти дакого з них яку слугу Кєд
потрібувал помочы на ґаздівці Ну а люде помочы потрібували а найбільше тоты
в кого дорослых діти забрали на роботу до Німиціны Так моі дідо
і баба привели Духыш надю з Кіроградской области Єй мали тыж забрати
на роботу до Німец але надє циґанила фашыстів же она в Тязі
Так трафила не до Німеччыны а до села Тилявы Знала робити і
направду вшытку помагала на ґаздівці Моі діды і баба тиж іх діти
щыро полюбили Надю а она іх Надя заприятелювала єй з дівочками зо
села Коли зближыл ся фронт дідо повіл наді взяти іх куруву іти
з ньом в ліс а тым часом дідо і баба з малыма
дітими пішли в дальше од Тылювы село далей оповідат Анна Фучіла Як
был фронт то да были в лісі через ромы были в лісі
скоровами де сме вели тоты коровы і там сме вышли на яку
поляну Пред фронтом перед фронтом як сме тікали Я з того ліса
як сме тоты коровы выгнали надьол А вышли сме сыма коровами на
якусь поляну то ближыл зыл ся уж фронт і люде гнали коровы
жебы сховати ся обило не побило о мож жебы не побило бо
всяко быває што то было то был вересен <unk> рока вересня і
мышынцарку пояли де выпогнали якноли тоты курувы де польом польом пізнійше в
ліж та є верм бо тато ґалі тато мі казал Будете трунали
тым ґіл ґіль пізнійше в ліж і там знайдете іх там знайдете
ж там люде будут А його перше муж на якусь поляму зліза
а самольот летит само так хлодит летит і так ниж футорускы вже
Аро на берий махнеє маргає хустину якой макає а пігірше ся розвернувата
як насяга плакати Яка радю та ставай так водім порогу о нім
до ліза а она так плаче она ся страшно бояла она ся
бояла же як приде до села А тоты люде моти рускы ци
Москальы тіякы они дуже тото же то они самы пішли з Німцями
Най они казали ся оні вы сами післі Німцям Німцям служыте і
они іх такы на себе підіздя давали Но вшыткы люде зостала там
пішли де си там ховати ся так не лем были так вшыткы
пішли хто лем ні Нє та богато нас може было пят родин
там кулоня єдного было в ліхі бодат Єденця так пу пу пу
пу пу пу пу пу пу пу пу Птор пулісі стріляло што
само рід Летів єдко стрілял Но ади там єден ды сусід коло
тила семель коло тила Він каже Ховайте ся ховайте під може нас
троха видко но А він взял сло сына там малей был він
Лівана Лігайте ту бігайте нарвал гіря з дерева і понакрыла іх а
я ся смію яка м то шотры гіля тотому поможе А я
вышла з ліса чекайте і я ім кажу чым о я выйду
з ліс на тамло де то мієте жебы я вышла на поляну
а бы я виділа сел Яду лійшу миду Вышлам на дів той
вой сел тіжну в дымі Хаты не видну ниякой што дым догорює
Алем перешлом трошка дальше дів ся там Німец лежыт Боже єм того
Німця вздріла мол голову завинену же лежом нежывий Як єм то нім
ся здріла єм втікала там дві са назад ом ся настрашыла ци
думате бы м попало нажывого Но я траха была одважна лісом піти
до возно Так мі тепера страшно І тут же в нас фронт
надішол Нас туды мы выіхали в ліс перебывали в лісі не знаютку
днів за ділом глуп ділу Туда я не знаю бы так памят
додальовы Е А туда а як додальовы то же потім але тудал
ту стору ну на так як на схід рахувати через воду через
тупану ту діл Затолпану просто нас діл І там дія так памятам
тиж погрузили тато сте мама там на фіру пери і тиж я
сіла з нима з настатом тато на переді А я на тім
возі єдем до лісу а ту самольоты літают А я такий Боже
як я же то і якій тот страх был абы скорше лиш
бы тый діл переіхати а то ше Не мож было так просто
аби близє але треба же там на доругу якусь О і абы
ся скрыти до того лісу від тых самольотів О і так мы
вже товды в тім тамтім лісі же там ся ся зберало глуп
Глублі суда близче так як дедальовы той кєрунок і з вашой родины
вшыткы щестливо пережыли вшыткы ґрунт фронт пережыли вшыткы сме пережыли там в
тім лісі Всєєдно цітурусклі самольоты ці якы шылітали што попадали кулі же
тамту корову поранило то там єдного хлопця било О то мы діти
нам та не мы а нашыма мы брали б такы ппатикы І
на ті патикы білі хустины там была така полянка і нас на
ту полянку і ми выходил і ту самольоты летят а мы махаємо
даєм знак шу цивільны абы не стріляли А можете знати якій то
страх ту з ту єж а самольоты над был і і не
знаєть правда зробили там такій бункєр Я той бункєр тоже памятаю Зробили
такій бункєр што сму там залітали в той бункєр Ой І потім
же як Тільова же як перешол фронт же выходили на край і
видивили ся як тильова горіла як то всьо і же як перешло
до Тыльовы фронт же з Тыльовы а мытым лісом і туда ды
Перешли як то на делівскій міст і по замізлі товды назад вертати
сюда до дорогы і тамта ріканы Яс Яселка пунноту ріку і до
того Заладкы до заладкы до заладкы Мы як до завадкы вже так
памятам як сме пришли до заваткы і перша перша хыжа так моі
памяти стоіт згорена лиш комин комин стоіт і ту пят згы то
ся згоріло і так як ту пет тоты з Злы І коло
тых пиєкулотого пеца е Лежы ты Жінка тоту жінку одразу не видим
лиш стоіт чоловік мужчына стоял молодий стоіт і плаче Ой так підходят
зіткін ни од як підіхали питаючы щы такє А він там жінка
лежыт і накрета пляхту Білым Ни так мі ся здає же тота
жінка же належала з дитину мало же він казал же убило єй
там куляц і усколок з Штось в моій памяти так такє было
же то і дитина з ню лежала так стоял і плакал Омы
пішли то были люде з той хыжы там о той чоловік з
той хыжы то аже хыжы не было лиш згарще лиш лиш комент
стоял О мы пішли дальше тудал село выще подальше шедись на середині
села десь там зайшли дакой там є знают што то за хыжа
Хто там жыл ці знакомы ці незнакомы Коротше што смо зышли там
полнеры народу нема куда ся рушыти вже стати не макуд вшытко там
ся сховали Пару днів там єзнайці пару днів ціденці тілько то я
не памятам Но мы там були потім ы уйку мій Мал такного
знакомого то было выбранула там діж вона та выбранула была за завадку
діс там мі зідельовувал діс такє і він нас забрал до себе
О і мы вже были в нього Памятам же півници смули пивници
сму нуцювали І як же в нас в Тыльові же все перешло
мы тогде а мій вуйко другій ліби вуйко молодший жыл там як
додальовий і ти там де я кажу де за тым За дримаком
сюда додальово по дорозі майже недалеко коло далівского моста То такы як
ся туда додальовы по праві струі там такій был лісок протікал такій
путічок там была така студенка вода І вуйко наш там ся побудувал
вуйко мал тишы жінку вуйны было з кырпанів кырпонулых тых вашых сусідів
то І там ім дали поле і там они ся побудували і
там жыли І та луйкова хата была далеко віды села Так же
тота хата ці лишыла шни звыріла То вы вернули до села коли
уж фронт перешол Памятате як тото село выглядало коли вывернули як фронт
уж пережы перешыл но та як выдні згарист ся були ти більш
нічого лишыло ся <unk> кыж а кілкуло <unk> казали уго о то
де даль ся там де дальше было так нас на боці то
там ся лишыла а так ся єдна від другій загоряла ся Я
так тоже же потім бумыц віте што перешли то ся называл той
Лазок Лазок там де де вуйку жіл та одна була о і
то на нас там було чотири родины І томе лишеніє На стрыху
на стрыху спали рудинь то знай же такій лід бул замерз там
розступило ся потім замерз же як ся послогнуло же ім голову впала
жы так ся пробил што ту потім можно уявити якій ту місцит
як ту було І мы на стрыху спали не були ні сумінкы
ні сінинкы то шуверету підстелили і пирину ся накрили Красна вшытку а
сіно то ся армія і всєдворіло і вся армія то ся пішло
не було ніц О Хто не слухал нас од початку то такым
повім же тепер оповідала о поневірянях в часі фронту пані Мария Буйко
з дому Войцьом до них повідали ксынины Оно вродили ся в Тыляві
в <unk> році а тепер жыє в містечку Галиц Івано Франківской области
Чом тілько бесідуєме про війну про фронт Бо в Тыляві і в
доколишніх селах в Лесні і одбывала ся кырвала КарпатiÜ дукляньска операция Велика
битва за дукляньскій просмик в якій згынули тисячі люди Єднак чули єм
на своі власны уха як дакотры Лемкы напр голова Івано Франківского Областного
Осередку Товариства Лемківщына а інчы горили же Фрунту на лемківскій землі не
было На жаль было І при тім гынули і цивільны люде Мешканці
лемківскых сел по фронті часто лишали ся без ничого Кєд мали сістя
же хыжа не была спалена то товды цілком погробувана Люде пережыли в
тым часі такій страх мали такий шук же іх легше дали ся
намавляти на выізд до Радяньского Союза а Комісиі тоты выселенці Они з
того корыстали і іщы страшыли люди жебы скорше ся уписували бо фашысты
можут ся іщы вернути і зас буде фронт Але у візді стлявы
побесідуєме на другій раз а внескы іщы вернеме до часу фашыстской окупациі
оповідит Анна Грешко з думу выціла же водила ся в Тиляві в
<unk> році Но як была окупация то Німці стояли в селі был
постерунок і были там Німці Так было такє выоко Мали та як
бозєруну но там хаті втікажу мізьові то же моі мітато ходил там
до них было то было зах мізьово то было близко а молоко
молоко сме як мусілі носє тота мало быти молоко або было густе
Тото перше молоко чут казали жебы зняти а тото другє такє нарштатку
же оно має більше зметаны І тото молоко з ємно села там
до того кулка там мала бы вам така мліцяря і там одберали
Оповідали в Тылюві сметано ци верхнино Верхліна Верхнена нова Верхнена на верхнена
ІІ выз здавали Німцям ци якы вымці заберали шо ім треба было
бы войско войскови Нова Язі Но заберали або тото мясо На собу
див ся раз а я тавди стояла не знаю де Полна полна
дорога ціла дорога та кало туди жы зо Словаків туже недалеко нашой
хаты Вілків цілу гур може зо што ловит Мали Але хто нонь
ци то Німец і може якій такы што служыли Німцям О якій
ґазда такы былі што же Німцями были О богато повтікало фірами повтікали
стояли ту фіры пониже нашой хаты хто хто втіку З той Украіны
З той Украіны так ж они были за Німцями они ся бояли
рускых Як Німці боли они Ними коло Німців ходіли і служыли ім
і они свамілив як же фронты приходил А они втікали а в
лутямі Одколь они были то з той Украіны Но но з яку
Украіна ту Як то очами вказати схід Нє но но з центральной
ци східной ци якы як они бесідували та украіньскы і онихар до
мы там стоіме ходіт з нами ходіт з нами будіт з нами
бо вам ту зле буде Ходіт з нами но вызіздаю там в
лохіл троха стали варили лімишку О кулешу та нас называли кукурузу тендеричу
а ян Е нас тендери тоту тендерицу не садили Але при остатку
же моя мама посадила і такта тендерита ся лишыла бо нас же
угнали она ся не пристила І тот еони тоту лемішку в такым
баняку варят та мішают а я стала на дорозі та і дивлю
ся єс вершо такє жолты они варят А то лемішка я же
приіхату на Украіну о то они певно тоту лемішку таку варили руб
а я не зна чобом нас тото нелжывані но таку лемішку Бу
мы як дівці як німецка же была то як казати уряд німецкій
там была така як то называти Така ся командувала троха І она
гушта головы той был густа канцерівка то был нижній конец то был
выслій конец То был ту троха нижній конец тото І мы ся
соде бо нас выбрали або мы по гуштаках ходили І я по
конци рівці та по ґубівці та по ледівці О лидівка было або
мы ходили або порядок был вадах Ісі о хто до вас выбрал
Татая яка жінка така Я знаю яка Дули тото было Но за
Ніпців і мети си до другій місяц фотеґрафували Были і уліцаі были
в селі так Но пуліция была в селі І полі та німецка
была но так так так так так так так так так так
такыла ле было такы скрепкы были те нашы люди выбрали або по
селі ходили вартували на літі Бо там дораз дохаты До нас зо
хаты пришли тоты гітьовикы жели Німцям А чом они пришли до Вас
до хаты Ониж ся ся ховали Они ся сховали не знали дій
де піті бо видко тоты по дорозі ходили в ле іх виділи
Коли фронт уж зближал ся же то за Німців А они ся
Німців бояли і рускы ся бояли Они бодат з Украіны ту звідило
Они служыли Німцям были так по німецкы усе убраны і они же
ся бояли Німців бо втікли від них Юриці пришли до нас слухати
а мама дуже ся бояла же За хвильку гримає гримают А той
з дорожы відів што ходіл і коже чує ся заховали такє і
такы Кільку іх было два ци три два были два были Два
были Який сы был соломко Сомка якій сы был ломка небо был
той старший І забыла як мі ся писал другій Михайшко а він
был старшый той другій І они взяли ся так воро бо розберали
тоты вокы тоты пістолеты тоты ремені познимали а мы ся дівиме што
они роблят І заваят до двери запукалі они зяли і до пивниці
повтікалі Потікали до пивниці блядают і глядают і єдут до пильниці а
таты о татові повідают жебы пішол татро перед них но айде ся
до пильниці а пізнійше трохтів стріляті Хто комендант Ото він турко думку
комендант пришол іх глядати Комендат ся заховал А хто іх глядал А
тоты глядали што были по дорозі так нашы люде то нашы люде
были Але Німцям служыли такы были та як комуністы Якусюп незрозуміля значыт
тоты поліцаі січувыкы пришли до лас дохыж ховати ся они сховали ся
коли зближал ся фронт Таведко вже ся розлітіло Видхотя зближал фронту што
ся лікіло але выділи же они бояли ся Німців і бояли ся
рускых то што Німці іщы были і Німці ся боялишкы ся бояли
Но і они сховали ся коли што был фронт ци ани горан
Фронтам заді бу фронтам в заєзьок зас дця не было фрунба І
они сховали ся од кого Они ся сховали од когой єского ся
сховали недкого ся сховали Німців ся выяли воніли ся оних в Кєкли
Ць они лішыли ну е лишыли свою роботу а в Кітлі Ну
власні я не можу зрозуміти Рускы ся бояли бо не служыли Нірцям
добрі а хто іх глядал же пришол глошол дохыж іх глядал хто
тото был Єдного знаю того ґлубика ґлубик він был дуже комуніста то
нас был сусід як было не він то было было дуже біда
велика А він то ґлубик іх глядал та всі влашли до хаты
Ґмік і іщы ікысы люде зо села Преся кохати но они значыт
той ой бы Я думала же то чужі люде пришли Не дале
тоты же были своі тоты скрепкы штобы они ся скрепкы называли тото
такы скрипкы же ходили по дорозі Мажевали і тоты же пильнували так
Та так Богдал знайшо фронті єчы треба пильнували подорозі та як бы
така варто Така варта та варта така моли сте пильниці вышли Велій
до хаты і то якы же я не знаю то юж іх
зівали а дошли на товло до хаты Ає то они были і
тоты всі были незнаны а лем єден той ґубик якій же Чітає
ім Чітає ім чітає чітає чытає ви як будете хтієте каже ідіте
до ліса і будете з нами Вым так сказали і будете з
нами О то вы з тых люди знали ґубыка Як мал номено
ґубик Андрий Пумил Андрий Новано Ваш сусід так мешынашу сід і він
як бы был комуніста Та він бы же комуніста был но Він
за Німхів Як Німці пресє він ся холол ціріт ся холо там
в хаті не бы ним там то в цудулі то діж на
стриху О А може він был такым партизантом Партизантом Нє Ну та
він партизантом Я знайде він по лісі не ходит был был о
в селі сєні жыл О він не м сякал коли той фронт
перейде Нам рускы презлі Нем сякал Але він же знал же же
рускы глонят Німців Но то же они прийдут та він же ся
перехолол по хатах ехо Е написано же то ґубик Андрий Написано Єфимин
Ґубик Андрий Яфымин єшто А ту такє написано же был комуністом писано
писарже так был кравцьом він был кравцем А моім братам з німецкых
пластів він вкрыл ся але до нас пришол крадкы і в хаті
шыл єм такы курточкы з німецкых пластів Но правда же было бы
ціле село го досихували Бо Німці знали же єст комуністом і ховали
го і він по хыжах шажде Добре было же го люде не
видали то нозень новійшыл людом та воден Може такы были добре видали
го я чула же нихто го не зраду Так но тут зашли
люде вывели з пивниці тот ґубок і тоты же з ним пришли
вывели з пивниці то тых же сховали ся там поліцаів вывели і
повіли ім што або будте з нами або ах так або або
што Зно связали же ім штоси а они а они Азєдно взяли
няли цьоботы ге розповідали цьоботы цискя зы была знати цьобота дали му
своі бумаґецку файни цьоботы Но а они вже непоні знима ні післі
они пувтіка они пішлі ліс Там до діла пішлі і так же
ся в скій тіло не знаю оня ся появили в Америці Го
га воне же джюєме моя дворідна сестра вже нам пише же они
в Америці є То в селі в часі того як были Німці
то были Німці поліциі і бы богато найхє повтікали в Америку А
были то тисіловикы так стояли в селі Як до вас до люди
в селі они односили ся Бо деякы і зывками зо села ходили
так ге ге ге но Ци люди іх бояли ся же они
поліцаі ци ге я знає як шо Не хо ге я знаю
як то і комендант він тыры моє серце подібно Но ну бы
оно было крас дівко так так а він як пришол Е він
же і кликал Каже ході ході з нами хоці з нами а
мама каже не піде Каже як ся война скінчыт добре то о
то так а та кажу она не піде Но і такы так
пішліка Ту Вашы сестры з ним ходили з ним якос силони ци
як они признали ци ци знаєх троха так она ся втікала она
не хтіла она втікала раз втікала раз пішла до поляків як ся
до Дук вєде І там деся Козу пасла кузу пасла мі казала
же кузу пасла чана ся не сподівала а він іхалу на фоіха
на афірі з одуклі і віділь єй текари сміял ся з ня
кажеякузу цом пасу Ти смієш ся чого на там пішла кожупати Но
она втікала троха від нього не хтіла бо назнала же з того
нічого не буде як він ся хлодит і крыє но со ничого
не буде Ниякє было оно мала хлопців без нього ой боже мій
Боже всякє такє болой боже мі Боже Мили моі слухаче на тім
завершуєм нашу гнешну бесіду о селі Тилява у нас в густях были
дві пані дві Тылявянкы дві мешканкы міста Галиц Івано Франківской области Анна
Грешко з дому Фучіла і Мария Буйко з дому Вуйцю Они оповіли
мі іщы дос дуже цікавого але про должыня той бесіды слухайте за
тыжден Щыро ім дякую і прасям ся Долиця Вас запровадила Анна Кырпан
Оставайте здоровы до стрічы за тыжден