70% #2018 - 70% #278 Мария Бойко (з д. Войцьо) і Анна Грешко (з д. Фучыла) з Тылавы (3 част)
Еп. 2018

70% #2018 - 70% #278 Мария Бойко (з д. Войцьо) і Анна Грешко (з д. Фучыла) з Тылавы (3 част)

•

Опис епізоду

To rozmowa z Marią Bojko i Anną Greszko z Tyławy o losach mieszkańców Środkowej Łemkowszczyzny, skupiona na drugiej fali wysiedleń i wojennych doświadczeniach tej okolicy. W tle pojawia się też szerszy kontekst II wojny światowej, w tym epizod ze słowackimi żołnierzami i wydarzeniami w rejonie Dukli.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Видам Вас мали моі слухайце при мґрофоні Анна Кырпан Заразы зас будеме
бесідувати оселітельова в середній Лемковині але не буде ту уж така траґічна
оповід як в минулых передачах де бесідували сме переважні о фрунті о
фрунті і выселіню гнесках будеме бесідувати о тотій другій раті выселіня але
буде то скорше оповід о долі Анны Фуціли по Мужу Грешко же
мешкатнеска в місті Галиц Івано Франківской области але з початку вартало бы
подати даякы заувагы Мам барз добру приятельку Олену Зєюсь пару років може
звісем жыє в Італиі але часто приходит домів Тогди рады ся стрічаме
бесідуєме они мі оповідат як то выглядат жытя там на опініях Най
колиси оповідала мі же ниґда в жаднім товаристві в жадных обставинах Італияне
не бесідуют о ІІ Світовій війні Не радят о тім ани при
гарбаті ани при каві ци при вині на роботі ани в хыжы
ци в родині Той темы попросту неє Николи діды не оповідают про
війну дітям і внукам як то єст у нас Но так як
бы того ниґда не было чом Но бы по што оповідати о
фашызмі і о фашыстах як тото ся зачало не деси а в
італийскій державі То ту зродила ся тота ідея ту она реалізувала ся
на практиці Але гнеска о тотім куснефайнім епізоді італийской істориі попросту ниґде
ся не бесідує Не думам же то єст добрий спосіб бо кєд
не припоминати не вылучати не аналізувати тоты подіі Ту вшытко може ся
повторити а властивій повтарят ся наприклад анексия Крыму барз подібна на тото
што зробил Гітлер на анексию судецкого реґіону Но власні хоцу повісти же
не лем Італия і Німеччына мают тото фашысткє минуле але і інчы
державы якы в ріжний спосіб долучыли ся до той коаліциі Но НЕСК
о тім не барз ся бесідує наприк звана Перша Словацка Республика она
была тиж сателітом Союзником Німеччыны Перша Словацка Республика істнувала од <unk> вересня
<unk> р до <unk> мая <unk> рока Третій Рейх выкористовувал словацкых вояків
уж при нападі на Польщу в вересню в <unk> руйці Но і
пак і пізнійше Втім словацкым війску очывидні мусіли быти і Руснакы якы
жыли на Пряшівщыні Переходили одділы словацкого війска і през село Тылява в
якым леся будеме бесідувати Тилявяне памятают як другым до Дуклі вышла словацка
кавалерия На прекрасных кунях несли ся гоноровы воякы в одноструях кольору хакі
Было то яр <unk> рока За якыйсий час словацкы воякы зас нашли
ся в Тиляві але уж обеззброєны без кони Німці іх пригнали городили
луцьку кулов річкы панны колячым дротом і там утримували Словаків през кілька
дни яку в Полоні Свині ходити было позволено лем словацкым офіцерам Пак
зас під конвойом повели словацкых вояків в сторону Дуклі Але лем вышли
они стляли як на другу вылекіли партизанты зняли німецкій конвой і войску
скєрували до лісы Очывидні тото было ж прирыхтувано і офіцеры утім уж
скорсі ся добесідували бо не хтіли служыти фашыстам но і виділи же
Червена Армія підходит штораз близше і близше до Карпат Богато Словаків розуміло
же до Словациі зближыт ся радяньска армія і іх буде потрактувано як
союзників Німців як фашыстів Што робити Рішено было повстати проти фашыстів і
одраз удати ся о поміч до Москвы В Москві но такі ся
не сподівали і назагал не плянували воювати в Карпатах лем обходити горы
до Укула і были заскочены Але гні помуч нашым братьям Словакам Помагати
ім вартало бо было ясне же війна ся кінцят і Словация уж
не буде фышыска а яка буде залежыт од того хто ту переможе
Товды втім дискутували ріжны ґрупы же претендували на владу Словациі Але Москва
не могла комуси подарувати Словацию Нужно помыч нашым братям В Москві зміняют
пляны обходити горы і вуйскы ідут в Карпаты ыдут на пуміч і
іщы ся понагляют бо <unk> серпця Словакы уж повстали а самы не
дадут сий рады з Німцями Но што повісти Дорого барз дорого заплатили
Лемкы за словацкє повстаня Трудно тепер повісти як бы ся розвивали подіі
кєд бы не было того повстаня але певне не было бы товды
на лемківскій териториі такых кырвавых і тяжкых буів Не згынули бы ту
тисячы люди з Червеной Арміі а і з німецкой а тыж мешканці
лемківскых сел де проходил фронт Не згоріли бы певне і даякы лемківскы
села як то Выльсне смеричне у якых сме уповідали Не горіла бы
і тылява яка на щастя згоріла не ціла кус хыж іщы ся
лишыло Не згынуло певне быківко Лемків Руснаків же воювали в Червеній Арміі
А може іх навет бы і не мобілізували В каждим разі певный
єм того же кєд бы не было буів на Лемківскій землі того
не удало ся бы кілько Лемків переселити до Радяньского Союзу В опиці
в <unk> р вернуло богато з тотых якы поіхали на схід в
Сорокові і тоты Лемкы вшыткым оповіли о совітскым раю Были такы івтиляві
же поіхали в сороковім році І коли ся вернули то деся тому
заказували тадль іхати Таксо і побесідували сме што было бы кєд бы
Росияне мают таку приповідку єсли бы дака бы варту выраслі ґрібы Но
то в істориі на жаль не можеме уж нич змінити было так
як знате як цілисти і в нашых передацях Но то по такім
екскурсі вертаме зас до Тлявы до хыжы Фуцілів якых называли Штахурувы Петро
Фуціла і його ся наєла з дому она писала ся свагла то
были кусы богатшы ґазды они мали пятых дітий найстарша Марися Родила ся
в <unk> р Анна з котром Днесках бесідуєме в <unk> А ге
пак пришли на світ снуве Ваню в <unk> Владик в <unk> і
Мыхол в <unk> р Пані Анна Южкус оповідала нам о фронті товды
уна з Марисьом Іваном і іх стрыком тыжден сідили в лісі за
гором Діл а іх родиче з меншыма Уладком і Михалом сховали ся
в пивници своіх сусідів звіриньскых Але папшыткы они та інчы тылівці втікали
до села Залатка де перебыли тоты найтяжчы буі карпато дукляньской операциі Пуціли
мали Серінцю іх хыжа не згоріла од артилерийскых знарядів як більшой части
Тылявиян Але окрем хыжы по фрунті ниц ім ся не лишыло Мали
Саринцю Фуціли Іх вітця Петра Фуцілу мобілізували до Червеной Арміі хоц мал
уж <unk> руків і пятеро діти Але щестливо вернул до рідного села
А не вшыткы ой не вшыткы мобілізуваны телявяне вернули домів ну а
тепер о тім што было далей най оповідат Анна Гришко з дому
Фуціла Люде за границю ходили была границя одкрыта тоди і мож было
рах ар то близко было там тыльова там барвінок же недалеко был
з тільово барвінок но а з барвінка знов там треба троха вылоєтий
і то бы я іхала тоже там на Словакы з тільовы То
уж по фронті вы пішли То было по фронті по фронті яшта
то уж по фронті бо знаю же як я приіхала як я
пришла з вітам о то ми розказували мама моя сусіда Ґойдичка казали
Йой Ганю тобі там добре было а мы ходили по лісів сюди
і сме тых же побиты сме закупували То то было за рускых
жено а за рускых было то можно было свобідні переходити то ах
так можна было єти але долго не пієся же закрыли Може было
долго бо я як пішла як пішла на Словакы то я там
троха побула і пізнійше м ся вернула А моі тату з тым
вуйком то не было хліба не было ничого шыісти і піше на
Словакы з фіру А я кажде я піду з вами А я
высіла на фіру і поіхала м з Німа Поіхалам з Німа і
там я ся лішыла Там годнова я ся лішыла то ся писаль
і япцянка він был з барвінька Він каже ты ся ліша я
тобі ту найду роботу і ту будеш будеш робили Но тай так
я ся лішыла Даня Дук Кшонза Но вы лишыли ся по словацкій
стороні Тах та я ся там лішыле тро там можно было в
часі війны так піти і там лишы так так єм ся ся
ся ся ся ся лішыла а там єм пізніше летло Шас медобре
же было то я ся взяла та вернула А якє то село
выжний комарник ци дальшы якысы селу Перше комарник комарнику но угна было
там кус побыты так позволяла і міг ся там і лішати ген
гетно а пізнійше як я была же другій раз я ся взяла
одну таку колежанку она давну там в терескы служыла она была зо
смерічно о мы поіхали єдна друга была з ропянкы те моя родачка
Емы всі три поіхали знов Мы піші зо ці емы де підеме
спати та насу выправили нас до Циганів Каже зо Циганів цигани ці
постелили нам о і вже рано Циганка піде там де кому треба
кого бере мене до столу казку взяла діти бовиті Ага а тота
третя з нами не пішла пішла там дій до свойой родины койтє
две ся назвало там якась єй родина і тату сказал єд і
там або там і там пішла він і на адрес Оля там
долго не была втікла гет додому а мы были долго А пізнійше
мі так добре там было Боже мі добре было страхітя І такє
так мі добре было же я там могла быти ся нити Была
долова люде люде приходили та была ся кухарка приходила друга я не
мала ничо робити циваютте тыятухідю то што выластиві то она ня так
тримала а она дітей не мала ци мала чловіка дітей не мала
І она Таря ся стримала так бы єй дітина была ногу Ной
такы богатє были Та Вы просто были в якыхси ґаздів Там де
робили сте вы были просто на ґаздівці Нє вам она мала там
бы она была жыдільскым бдику Бо там а та бона си взяла
а так так так так так так так так так так так
она дітиня мала она си взяла брата доньку а тота донька была
троха молодша за мене О Гора мі раз показує ту была єдна
хата там была друга там было третя а туди іхє варили четверта
А такы хаты были великы як море А в єдній хаті люде
приходили ілі то был так рестеран но і а так они тоты
ґаздыні рыхтували там варили то а я там ім підносила в тарилька
істи а та дівчына мі раз показала там там сям хата ся
тягла гет чотам не уж желали но не уж желали а тримала
клоту кужу он я не дуяла она сама дояла тоту кус кусяци
булоку мі давала Як кузаци болоку николи єла бо нас кузів не
было а мі давала позу я м тото молоко пила єла так
місцевы канапка мацот єй сам шос поісніваня Ну бо ци я думала
жея ея на крылях під небо за жем така была яка дєхта
тію молока штык му Талі добре там было Но справом ся міня
нихто не зганял коли м з тілом могло м стати было Або
якя там была перше радя Міхала том єм ногами ходіла там там
ногами гєчлам о є то а одной так ся людям зошла десь
на нізям зашамычувати де так жінкы ся питали каже Як там нашы
хлопці як там нашы хлопці а перед фронтом Німці забрали богато войска
словеньского і закрыли в такый паркан дротяний разтильови таго было недавна але
по другій березі річкы так Том як ся єде колокулкы та колокулка
там тото поле там было загороджено і там тоты Словакы Німці закрыли
А выкули то было Ну то я знаю в якым то році
было тіто зараз як ся война начала як Німці пришли тіже то
видко было близше фронта ся стало Ото то были словацкы выякы так
іхо Словакы В нас як было Словак бо Словакы в назбри мали
коні наші стулі коні стояли словеньскы троха стояли долго о Але пізнійше
як ущуличы што то на фронт підходит о ній єден такій старший
Словак попросил тата жебы далы якісь ляхы жебы він тоты ляхы своі
скєнул жебы му дати граблі або вели І він бы де втікал
Там через поле в лісі на Словакы І так мы зробили І
не знає як ти бідний перешол ци не та як він перешол
полей в ліс та же лісом там троха і там Словакы може
перешол може ніс його не злопали І такє было такє было там
было огороджено і они стояли там а пак кадель они Німці де
си погнали ци я же я же то не знаю Я же
то не знаю як то было Жене то же не же ся
то не інтересувало може так дружы Но є то ва І ту
же пишу доміры телеґрама з тільовы ага приходят додому бо мы ідем
до Росиі То де я пішно сказала тій казти Кажукашка Я мушу
му зрі як будеме і додому ті што будеме робити О Де
кажу треба іти до Росиі піде де мі ся зыбрали ти післі
здося Дрогы слухачы припоминам же бесідуєме о селі Тилява У нас в
устях Анна Грешкы з дому фучыла она по выселіню замешкала в місточку
Ґалиц же як ними людсят <unk> кілометры на пілніч од Іванофранківска Голицю
жыют родины Стилявы жыє достуже Лемків Ґолицю і довкола Голиця в ґолицкым
реґіоні тиж сут Лемкы А тепер хтіла бы м повісти о такым
першого Березня по раптовім інфаркті Одишло од нас мешканкы Івано Франківскы яку
знали єм особисті Александра або як вшыткы повідали Леся Дуряньскы Барз дуже
люди знали єй не лем Івано Франківску была музикантом музикознавцьом фольклористом Выкладачом
музичного учылища ім Дениса Сіціньского но повіме так зробила барз дуже доброго
но і не буду ту вычысляти вшыткого што она зробила Але медже
інчым разом зо свойом дівком Ірином Туряньском колиси зробила барз добру справу
у них зберали ріжны взірці в фольклору і єден з результатів той
праці певно вы го знате то дискА де представлено фольклор Буйків Гуцулів
і Лемків Лемківска част записана в <unk> році в селі Маринопіль Галицкого
реґіона В тім брали участ пані Емілия Гавриш же вродила ся в
Руті в Тылицю тіж з того села лем вроджена в <unk> Люба
Павлинюк брала тиж участ Анна Давидова же вродила ся в <unk> році
в Крениці і Параска Пушкар зо села Тыняла о якым днеска бесідуєме
Неє уж пані Лесі яка розуміла і барз цінила лемківску культуру Неє
юж і пані Параскы з яком тыж ся стрічалом І думам же
вартат жебы голос Телявянкы Параскы Пушкар прозвучол нашій передачі Она ту і
співат і повіла іщый пару слів но то зараз будете чути Най
звучыт і мова і співанка Періща не было як тепер А жебы
бесідали высти за стіл дали єден стакан на цілий стіл там поставили
піллітруяну піллітры най буде три І ту вам надале і так нім
то єден стакан вышол цілий стіл та нихто ся не напил і
нічого прекрасне співали прекрасно говорили вшы А те братате <unk> грамовы Выпил
іще малой із епістів тризе е Было веся того не было але
ся з того того долгого не было то ще ся минуло ся
Был такий фронт А після фрунту другый фронт наснали Іхали сте і
не знали сте ді Два місяці нас везли а нас матку Божу
на другу вывезли тот сме перед різдяныма святы на Дві негіри прийшли
аж там гет до гочули гет Ланцін Пришли сме до посліды нас
до хатыхате такой люджю гасалякому за такє не говорит Там свестіхати сідили
Не мате ницього зварити нику сме мали ся і коня сме мали
никоньой никорові ницього не маш щы дати І плячер правда іде пришли
Але мате даше істи та шума єм ничого не має Цібули принцут
нам ся цібуля родила файна цібулі вам перенесли А так ся нам
перенесли ся мі не мали ле нічого Бідели люде Страшенко з чыміватим
ходо зіплакала і співала пісні Плат был векти Ідіте на заділю єдной
другы третый четверты поле єст каде добре было грай мі музика на
цілого чмыка А я платю я продам ґлоника Ой грайте жемі грайте
мо і музыкам те а я ван же платю вы ся мейте
Выграют мужыка те грают і башуют а у моі водка шлеже ся
катуют Заграй мі музика заграйте мі башы найчый вы танцюю своі мады
чашы Найвы тайчуючоі молады чошы Як было же выселяли Лемківсти лювы Памятаю
то што пришли до нас дут хаты моє четвер пятер такы гло
троха по рускы говорили І сітают а лямпом роз такы лямпы были
віхілі стали голотой лямпы і січают і захвалят Там не будете ногами
ходієте там машыну возве так похвалили Сітают жебы іхати туда жебы іхати
то были рускы ци хто а я не зна якы то были
Якы то були Не знаю Якій такій Були што жеруж креба Може
самий рускій не был а може і был бо то же были
рускы Но може были рускы Но а я нераз як сме ту
пришли ту тай ером до там до міща єдру цем нихто мі
не вкаже сіде до машыны Ногамит а они так охвалили же ту
добре буде же нам дадут хаты то ся нам далю ту буде
добре но але моі тато не слухали зараз не єхали аж похы
нас выгнали поряди А якы люде вірили же так буде як узнавці
вірили може і верили може і верили коли так діхали вші Дотепер
же поіхали як отырішыня Васєнків тоты богато поіхали што хыже ім поворили
но це мусіли хатай поіхали послухали поіхали А о єн тый што
то была така Марися там в франківску она была до Тимка называли
Тимкуло Тимкула уламана кусь хлопця якы не было тіка лікаті так мі
шклада же я коли не поіхала до ней Но сусіда было І
той тато єй як там был на тій Украіні не знайшой Николяєвік
і Ніпопетровскій ци Ґейбул І они звітам поіхали вернули ся назад аж
аж ту зближе границі польской трий до стрию Оні вернули ся до
стрею они ся вернули ся до стрів они хотіли же перейдут границю
же втікнут а іх злапали завернули же не вертали ся туда а
лішыли ся стрею Ани знає як та маруська же попала франківску Навідко
ся віддала там за когось бона там робила певну Но але же
померла но померла но Вітайте ви як они ім было добре Як
нам розказували бо мы были вже ту Они но розказували ті татві
дідок пришол же они солому паят Друг нима солому так скручают скручают
такы тоты як повересло і тоты так повересло тако І парат солому
же то біятже бідну кол госпы по фронтах же оддавали ім богато
не давали богато бо самы не мали А вертаме до того як
переселяли до перша част люди выіхала скорше як мій дідо і інчы
выіхали скорше а решта люди не поіхали не уписали ся і што
думали же якоси іх то друмане рай дрмале ся оне ся леся
де Але повіли же нихто ся не лишыт як аґітували повіли же
нихто ся не лишыт же вшыткы будут выселены дах хом повіли же
мусите выселяти ся ци як то было Я тото же так не
знаю як ся стало Але вже знаю о возы же нам далі
два два возы і гружы ся на возы же Ной ся вывозмеш
на тоты два возы А што повіли і вкусы дату же товды
одтовды мусите іти ци якту было Може повідомели я то не знаю
але зальже возы же треба троха было м омітати такій креденц был
в такы Стінь был креденц же стіны не было то єднай поляк
той круль то робил і з стін был креґен а пізнійше были
двері до другій хаты пак коло кухні знов было закашавко І той
кредент зони выняли і привезли одсюда до тоже треба было троха цязу
Довыняти і то Не знай то час был і тілько тото грузили
Ну долже під вечер вечер пізно же в Дукли были му в
Дукли уж было темніше а до Духлі стильово недалеко Вы вечер же
аме в Дукли А то была осін денже малий ты скоро ся
змерхло то бывш горі нас завезли там до выробли коробли ката Боже
привезли барак барак двери нема така велика площа як татана Гоціра но
ой там люде што там кухня там кухня Таты цеглы зробили і
на ту сягу дали то ю блята уж бляхы Ой там бідны
варили Ты як долго были сте выробли ягвар як долго о то
были дві неділі і як раз ся зібрали тато Мефіру і там
ся ся другы зібрали і поіхали Дзутильовы Лещы там куням зрыхтуют Полякы
іх забрали на мілітю Всє они там прешли сьото прешли выту І
так порожню плі назад післі ничого не взяли бо ім не дали
кабіна а то лішыла ся та на косі было сінат і чого
там было де там кукуруза ся рішыла бараболі было може ся на
копалі о і недали нагнали назад і ся іщы на міліцю были
брали Закєвы а нашоі е докля хоц де Єсвогодеця де свого деця
но аника Єдєля і свого А я з <unk> я вам карде
рахує до <unk> рокы думу як я єсла Явже свому Уйкови маміному
братови Янже Свястіла єше старо не віддаваю важною тюпу маруків Може мале
в вісемнадцет І же м сватіла Співати сме співали страшне Я ся
там віддала в Вороблику Йой та року Так Йой не то такє
была церква Ди там бы в тім як вороблику была церква но
то мама так хтіли жебы я взяла шлюб Бо він з нами
іхал він лішыл ся зоднов корові мама і тата в Тырсяні троха
т на водну ніч а я Марися і по мойому Іван поіхали
сме з тыма фірами А як я не зрозумілю чом лиш грали
они щестя лісили мій чоловік так же він стріцями а там Поляк
был Поляк і він ся был смілий бы там Поляк і він
тоту курову єдну лішыл а єдну дале курову тато нам до фіры
привязали Но вы знали тоту родину скорше то ваш чловік то вызнали
іх вшыткых є ды я го не знали Вы не знали ґє
ся виде ся за ньом можу сказати Але не повіли сте як
мал намену Як мал номену Як ємено так Васій і писал ся
Грешко Гришко так так І то они жыли в Трищані так іх
родином было з Тырсяну так Ятся не знала майже нико ним хыба
тых шафранів вони приходили до Терескы Король Павло Гейка до Марися Я
іх знала а біль ся никого не знала О Не зналам Дольже
они такы не бурят такы богаты м они не мали Як вона
Євка чотвоєвкы ся называю о сестры Ту они же мали нєм стірі
морґы поля може Тамо мали тамо мали <unk> морґів Тылюві но і
лізме мали свій і лізме мали спілку же было пару родин же
мали той ліс Но такы были фут ґазды А чули єм же
деякы повідали же і як пересиляют то ліпше оддати ся ци женити
ся бо товды там більше дадут дечого як придут до Совітского Союза
Яштоси такє чула і товды люде даякы думали же треба ся женити
ци драджам ся не відьма но но но были якысы такы цилы
што сы такы чули што сы такы бесідували Так так так так
так так так так так так так так было што си такы
Я ся дуже не хотіла я ся не хыті реалізавати тілько мали
сте товды руків <unk> років а він так ся признаю Так ся
до нашой хаты ся присувал і так же приходит до мене туго
приход а я дуже так букую букую то вы познали высшого мужа
аж там ґорублику аж по фронті та уж в гурублику ци скоршого
но скорше він приходил до хаты Скорше іщы як были страдат оні
прихыте і пішол тамты алеві іщы вытыньо Теньово агату вы іщы скорше
го знали Скор ся його не знала ні Але він приходил іщы
до Отыльови до Вашой хыжы іщы до выселіня Де нє не приходил
Божый сперше А коли Алже приходил бы він тавіны Він был в
Німеціні він пішол Німеціну но роботу так І він з Німеціны як
приіхал то же рускы были Але дож же його брата Старшого хтіли
забрати на войну мобілізувати до Совітской Рак а він то як Пуцюж
ці він был в Німеці ці він же пряшол тін ді ся
ховал тішо дальже він зато ся появил до Трощаной А бы він
пішол за него його забрали рускы Пізнійше він воювал І воювал його
поранило пораниво єс там під німецку границю Ту врабра поранило і він
каже як бы тоты лікары то він было не вышол што він
был дуже слабий Ноту мре і тамтя вытістяли бо там бола куля
Но Моі слухаче кєд дахто не слухал нас до того момента підповім
же у нас в густях Анна Фуціла помужу Грешку же мешкат в
місті Галич Івано Франківской области Лесні тепер оповідала про свого мужа А
я мам пред собом книжку Лемкы в бурбі за свою і несвою
свободу єй написали Адам Барна і Федор Ґоць Ліґниця Зындронола <unk> рік
ту написано прочытам зараз єден фраґмент з той книжкы і вертаме зас
до нашой бесіды Грешко Василь Село Терстяна В <unk> р забрали гу
до Луйска на пункт Зборный в Днуві Брал уділ Убуйох о міста
Ґорлиці і Новый Санч а пізнійше перешмарений на фронт полудньовый до Словациі
і Австриі де вчасі атаку на землях австрияцкых был ранений справа в
Плюдзы ключы легені Трафил до шпиталя в місті Кєнтен а потім был
і в інчых шпиталях кунец війны застал в шпиталю в Новім Санці
коли серядовий солдат тепер старшыны Но тепер про Василия Грешка про свого
мужа най оповідит пані Анны І так як є ся хочу доказати
як долже приіхал што а зо раня ліж є же приш він
пришол самы перше та заладкы будут рыстями Може преше бы там Полякы
были А він был колайом был так бы бы бы бы был
коляйом Невайте то Ваш чловік вернул початку вернул з роботы в Німечыні
пришол юж были Рускы Рускы го зобрали на війні та мобілізували так
пішол на війну і был ронений і зато густили же был ронений
Тах так Дуже тяжко был роненино вернул бо то же война ся
скінціла о і він пішол не до свого села ани саме пер
ся хочеш сказати Він саме перше пішол там до Поляків до своім
стерчані бы там были Полякы троха а пішол до той мойой войны
за ватку пішол до ней што она ся пізнійше відала за мого
вуйка другій рад была за моім вуйком маминым дворід братом а і
той чоловік Перший помер же за Польщі а віддала ся тепер на
смету і Халібже віддала ся за мого вуйка рівного отого свягу ту
ся віддала а він до неі зашол в заладці бо на заладкы
Но і так же він вітами ле пішол познакомил ся та непознакомил
ся він знал а то было в тім часі голов Лемка Гулика
Він тоже был стресянин оні были колеґы разом были в Німеці а
він ся оженил мою сестру они ся разом познакомили Но і він
так зато пришол до мене Ого тепер зрозумі ах так зато пришол
до мене Так я было Тепер і зрозуміла Товды вы юсь сідили
і чекали колиж будут вывозити Вы юж сідили чекали і він суй
што думал же мож ся женити Найліпше часно тото жебы ся женити
івеся же дома не жене в Тельові а він бо ви же
знаю чы не было та же там сліп взятє могли ся взяти
в Тыльові бо был священник чо Але він ся тех з татом
на ту фіру грузил то помагал ся помагал но то так як
бы як бы был як свій гющыпак но а як то было
якы в тых умовах як жыли сте в бараку якє то могло
быти шлюб де брати ци бесіды робити ци я брала іх є
друга жінка брала тоже Тут ну то як то выглядало но повіджте
Но а як Вам цікайте Вы го не знали якій си паробок
нозі файний але вы го не знате того Василя Вы го не
знате якій він і ту Вам повіли те я го добре ся
не вызнару тепер же бы не было коле як было товды Вы
але знаю в школі В школі як раз была музыка в школі
школі так куля музека І він там пришол Кули девлю ся бере
мене танцувати В якій школи іде то школо Льові А вы іщы
скорше виділи Та вдже як войны і троха по тильові ходил там
де єде дівкы там де зєшол О бо так она мала богате
діло гона мама каже та береше котру хочеш Але інше ся там
не хіл Но не хіл м они называли до Ванюрика они франківску
желю м од нама руска орона Робила На Спірзаводі знає добре І
товды і вшыткых высиляют і його высиляют він як бы ло хіви
было як бы я хтіла была я могла ся з ним рішыти
бо мы было пісє до того Поляка в Тырсялі І він было
нас принял я могла ся рішатий Но І я было добре зробила
як бы м ся рішыла а він мал брата в Караді І
може были сме пішли в Канаду Слухай але я не хтіла Але
стало ся інакше пішли сте зо свойом родином але товды на тот
момент не думали ся оддавати Ци може єй мали сте докуло хлопців
Нє матель никоты все пішло в Німеціну Оіхало богаты Німецін а пізнійше
поіхали до ротий О там якій нероден хіл але я його не
хіла но і виюшыкати но тот плотьох Деси в бараках і ту
хто повіл Кому пришло такы йому самому пришла такы ідеє же о
як раз дівко мож бы ся женити так як то было Та
то мама мама тото пели Я є ся до шлюбу Ту малы
ідеє мама пару мамі ча до шлюбу маєти туда Там же ся
договорили а там тот власти як ну він нахотіл бы м А
та вуйна моя тота же я кажу што той вуйко же ся
з ньояк ту іхал же ся з ньоженил Оне Не буде в
бараках а взяли ся в польску хату бо той вуйко мал доляры
заплатил поряд го принял І та вына як мы взяли шлюб Йона
троха зрыхтувала гостелю зрыхтувала гостелю для нас ну там троха грали го
то бы мали правдивы вісіда было весєря Декє троха было там може
єдналь на піл дня на пілдня было м декы кє было А
за нашол кыжо ґупа А за нашо кыжо ґупа Жера была дівка
жера была дівка не ні жена неніжена щера была дівка як ой
ружа щера была дівка якой ружа А нині не віж та нині
не віж да має мужа має мужа сєрабыла дівка до Уделі сєрабылядівка
до Уделі А ни не вішта Ане ні не вішта До Пощтелі
до Пощели Но якы подумали суй же вырыно тоту легку як так
мама повіла мож быти ся выдавала они гірже бы я ся оддавала
кажут Кажу же там ся там за кого піде што як і
всі там сусіде є там оддана нашка моя губит слова ойкар ганя
Шона робит Шона робит жона ся не хот ся віддавати та ві
такій файний хлоп та і так ся думам треба ся віддавати бо
як раз може попаде же ту ників І пізнійше якме ту приіхали
та є такій люден был з того странсі ды заладкы Жевны так
як мы люде ся писали якы маєткы мают Но мала нияк я
не записала ниякы маєткы бо я жела поломами стє Тато там записал
своі маєткы болей всю хату Но але ту такий оден заладкы был
же він підрамлял документа І підробил документ а той тем коголик того
народил з тым заладкы І записали мы два поля землі два морґы
землі і записала мсє же хату тішло та гіхату записалам І дале
мі хату А пізни оту Лемкы кусци ґонили так так по цигайскы
Дале мі хату пізнійше што роблят Оли ся там в документах довідали
там документа не было же я хаты не мала же я поля
не мала ехату ньо зафіксували же я маю платити загату в місяці
Нокє буду моє Які грошы же я ся грошы взяла я мусіла
грошы вертати Но Так было Но так бы дакому повісти то так
несподівано же вы деси ідете і Вам повідают же може оддавати ся
же може о за того фактичні вы го не знати якый він
єст може і добрий але ви го не знати госиля мото може
він і прекрасний чловек але вы го не гнатета Но то як
то было ци вы были такы одважны ци він вам так сподавал
ся доправды як то было цим сіли своіх родиців слухати што переважыло
жебы колиси діти слухали ся родиців же як повіли такому так мусіло
быти інакше было як вшыткы в селі знали ся як вшыткы приятилювали
якоси но а ту было дакус інакше Виділи сте того парібка але
не зналем якій але вы не знали якій може і добрий але
выря заврижда Кыли вы го не знали но то якы выли такы
одват як же дваджы была єс но а вы Думали же як
бы щестливо якоси будете разом Вытепер так часто ся розводят О характер
не підышол натура не підышла єдного до другого уж ся розвели видете
но а вы оддали ся Так припадкову повіме так был такий на
ропадок І <unk> років м рему І <unk> років <unk> Но ани
знали ся близко першы те а зышли ся так І напевне вы
сподабали ся тому Васильови ци я Та Боже Выдавала б ся він
ведія йому певне І товды зробили якєси вісіля оно не могло быти
такє як товды коли выіщы были дома але якє вісіня было так
Ішто і были дружкы были славажкы были были дружкы та дружбы дружкы
были догно І тото было хыжы в тотых поляків же ім запали
Но но ну аґлина она як іхала они такы в там золаті
была богата они мали тере поля богато Она на дорож зарізала не
знає ся якє ся хылятко тішо зарізала она мала в такій блоци
мясо засолене за шлез зрыхтувала голова за створмы прикінали гум А хто
там был нігде памятаю Памятально тоты дружба был вуйцьоден Іван і такый
кырпан был никола о были бы то з Молосела но тай дружкы
тоже были Та Ядна Свягова та і друга Свягола о Ядна Свяглова
то была тота што того Михала шо в пасісні Божому в пасіснім
шо был моладом цякову жінку і гостах пасіжнім жыл то його сестра
была то жедружка а друга ця Свяголошо і о Америку поіхали з
Шлюльска Такє было весілля несподіване было Тах так вшыткы были не знали
де везут де явци вызнали де вас везут Та і друга то
же ходили сме там до Рыманова купували сме перстені то дві дівкы
де ясіли аты так вам бо він не мал певного тато може
мали якій грошы темі дали о якій перстен такє желідний Што там
был песін то ниякій здогаток пізні сте іщы до Рымо поперстені А
якым были сте позбераны Геку Трималам таку блюску ружеву а спіднецьку балям
таку біду з квітами то файно Але так памятай же така яка
была дуже коротка дістат пониже кулін Така троха морщена А взуза не
памятаю сім я была в зутым не памятає яка Меште тібоканці ект
Но а то было там вшытко родина вашого чловіка його родина вшытко
переселяла си та його родина ту була на Украіні уж они уж
скорше по о родины не было Они уж скорше по іх так
ородина была дер додому Те так было та і не ожелил ся
бы А його родины не было они уж поіхали в Азлі як
мы ся поженили же смы жыли там разом з мамом мамо сме
жыли підізджаня же з єй хатет пішла гет бо треба было платити
я пішла до мамы бо там было місце о Япися до маме
а він пізніхе ся довідал ді його родєна а де оно был
поі до Николаєва І він поіхал в Николаєв До свойой родины а
в самім Николаєві ци де сут в селі ци да де они
были сей сель не міг є николи Я нихто не знаю і
то не зна якє там село было шту а він пізніше же
іх з голиця за ним приіхали в вальці Но але так бідили
долго бідили покы што такы хаты не мали добрий по кватирах ходили
А тоже не могла іх забрати бо як маму было Тоди я
іх заберу але пізнійше хоче помало помалу ти він пішол брак пішо
на роботу франківску там з Готовіком а пізнісє ся мого Огєля та
якось также было ліпля Моі наймилейсі на тім гнаскы скінчыме нашу бесіду
Остатню на райхі циклю о Тыляві Але обіцюю же о Теляві будеме
іщы бесідувати бо маме што вам повісти Будеме бесідувати о Тиляві і
о селах до кола але гнеска то мусит юж быти конец а
при кінци Лем Пувім Джегнеска звучали Співанкы іщы єдной Тылявянкы Параскы Пушкар
з Марино Пуля галицкого реґіона з Цидечка же з Уся Карпаті а
нашым густьом была Анна Грешкы з думу фучціла же вродила ся в
Тыляві в <unk> р більшу част жытя прожыло в Украіні дочекала ся
і внуків і правнуків надію ся іщы будеме з ньом бесідувати До
ней до місточка Галиц Івано Франківской области запровадила вас Анна Кырпан Оставайте
здоровы до вічы для тыждан