70% #2018 - 70% #294 Oльга Байко Херинда, Зындранова (4 част)
Еп. 2018

70% #2018 - 70% #294 Oльга Байко Херинда, Зындранова (4 част)

•

Опис епізоду

To archiwalny fragment rozmowy Anny Kyrpan z Olgą Baiko-Herindą o rodzinie Bajków i wsi Zyndranowa. Odcinek skupia się na dawnym położnictwie, domowych porodach, pracy wiejskich akuszerek oraz porównaniu tych praktyk z dzisiejszym podejściem do porodu.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Витом Вас дорогі моі слухайце при мікрофоні Анна Кырпан насказучыт трета част
нашой бесіды в родині байків і о селі Дзиндроновы і засу нас
в густях Ольґа Черинда з дому Байку вроджяна в <unk> руці в
Зындронові Агнеска мешканка місточка Бережаны в Тырнопільской области Власніту Бережаных в <unk>
році замешкала родины байків Пані Ульґа в <unk> скінчыла медичне учылище де
ся вылчыло на акушерку пак ціле жытя робило ту в тім фаху
гнесках уж може оддыхнути по двохлітній праці і жыє з покую в
Пошынівку при дітях і при внуках Такси думам нараз о тотім окушерстві
Колиси нашы прабабы а і бабы кєд зашли втяж не удавали ся
до жадных лікарів ани не ішли пак родити допологовых будинків Переважні лемківскы
діти родили ся в домы хоц даколи нараз і в поли ци
іщы деси поза Домом де нашла ся в тот момент пуліжница бо
не сідило на хыжы ци на загороді а фурт ходили і робили
покыль не уродили Скоро путім заосышла до той вічной сельской роботы Прові
в каждім селі колиси жыла сельска акушерка якы знала ся на поліжництві
мала велику практику і досвідчыня але розуміє ся не мала жадной медичной
освіты Зато коли был тяжчій трафунок то она сама скєрувала поліжницю до
лікарів Товды привозили лікаря або тоту жену везли до лікаря ци до
шпиталя Якосы взнаємых виділи єм долний може і столітній великій специяльний акушерскій
куфер В нім мало ся змістити вшытко што мали в своім арсеналі
колиси акушеры Але што цікаве же з горы на тім акушерскым куфрі
зы грубой скіры было вытиснено голуба Святого Духа Бо колиси доктор ци
акушер все ішол до поліжниці з молитвом з надійом на Божу поміч
При ці все ся молила покіль носила дітину і тота жена Ожені
в тяжы часто бесідувано же она ходит при надіі надіі на Бога
же при божій помочы щестливо вродит дітину Хотіла бы м о тім
вшыткым побесідувати з акушарком Ольґом Байком хоц она товды в тоты далекы
часы фашыской окупациі была розуміє ся лем малым дівчатком Но але спрібуєме
будеме видіти што з того выйде Вы знате як єст тепер колиси
было то цілком інакше і я хтіла бы тиж о тім вспомнути
колиси родили родили то з дужі діти і навет гріхом было жебы
робити дашто жебы не уродила ся дітина так і барз часто як
я бесідую з людми Хто смі оповідат кільку єй было в родині
діти і в якій році хто ся уродил то доколи так же
навет за рік зас родила ся дітина хоц жебы як бы жена
оддыхнула і жебы тот орґанізм пришол зас Одмовил ся Но по тім
як была вроджяна дітина такту найліпше бы было жебы было два рокы
было ет і три або і три было ы Але там вышло
так же як ся дало так так выґє робили родили даколи в
поли Доколи іщы дасце значыт не было такого жебы жена в тяжы
уж на остатніх тыжнях жебы была звільнено дакой робляти Треба было робити
і леколи люди были здоровы жінкы робили не было тотой хіміі і
того всього были здоровы І робили До останку Достанкы робили Нихто ник
одпусти не ходил Але єли страву своі працы пили молоковит своіх гров
а тепер в того всього штучну і де трошти шыс там зоболит
і вже вже лікуют а потім родіт ся неполністю здорові діти Ци
была в Зындроновій дака жена яка была як бы серйского акушака так
не знам той жінкы ну мала были жінкы і кликали дошыткых жынок
было такой зындроновы Онголи зындроновины є не замін назвискы ни фамілиі є
не змі але так мама моя старшу першу дитину дуже тяжко родила
дуже тяжко але карты были тыка Справедливо каже добра і каже під
бога дана людина што она бы щырым серцем помагала жінкам А потім
аже я вже родила і там другій то приходила лже легко а
в <unk> році я памятам родил ся мій брат Іван той без
никого мама в хаті Я была в першій кімнаті а мама то
як в спалі і родила сама сама она родила То была тілько
пришла мамина сестра Вона до того нижни мала а даєх сестра бы
просто помогла повернути дитину Коли народил ся мій брат <unk> черня в
той час перший постріл был в Зындранові Я памятам братеткы оці ткы
гары великє очы і такий собі был рубіг Хлипчына то был перший
постріл над в Зындрановій Пичули І ся казало ото буде якій кажут
полководец Хлоп рудил ся Но што то был за постріл ци хто
на мисливству ходил ци то дездачно был першый постріл в Зандроновій топы
Хацю черв А Левін фронт і єй фронт был аж хтоси был
в вересню брат родил ся в червню а в жолтню было холодрен
то же холодно было бо я так дос не знам я бы
мала з мамину сестру Брат ябчанкы той Німечыні был а в ним
не взяли ту богато діти нашой сімі і мам на сестра ми
не взяли як вес фронт была з ними Нас была нянька помагала
маме выховати діти <unk> Сороковий померла дівчына дусили си з паньом Та
уй то была колиска аднак рвали такой перенчыною так ся перетягу ледкым
шнурком Мама погодувала єє то было <unk> році Зору другым році гану
ся єй было <unk> місяця і мамы каже ой так дитина гарно
спит Мама до детины вже мамом без ся а детины не мало
де а дитины сунули си туди піту перенчыну і задусили ся ю
то было великы мамы не пустили до церкви не хоронили ту дитину
мамер руками вшебы повыбевала ту порозрізала рухы і через річку переходила до
церкви Іде з руками кров тиця я то памятаю зору друмрут єй
і маму взяли Ой тиху ой тиху тиху ты дитину не вернеш
Ты мама не думали што мама помішає ся Страшнало на Сидору Не
выходила бы том моя дитина то моя гону зывсю то я памятаю
сору три рік ам єй ся як лежала і вже хоче вынес
выносити хорунеты ніво на спетю моя гонуся спеті спит І так мама
плакала І по тому ж як же почало міняти силичко в детены
і поховали так не пускай же то не можно іти мамі до
детены дорок маленька детен І так на через викно то добре І
єден поверх юна так через викно выскыкнули прибегли до церкви я то
памятаю Потім доі Іван Родеса потім выіхали згідну криєну дня про Петровщыну
Там мама в Тяжы была і уж Бережаны в Бурсі приіхали выгідно
і по том Бережали В <unk> році народила ся іщы сестричка Ярослава
Ярослава так Назас жыє в Бешкірі Ого так так Чыловік з Бітом
Вы навчыли си вчыли ся Ярославю Біля Москви вчыли знаткы Чеху І
бытім іх одправляли на практику в Бешґіри там познайомили си і вішли
заміж а потім єс в <unk> році народил ся же остане брат
Микола о то же каже то же буде певно стані каже хлопец
Ты велико несимя А той брат Микола Такій розумний закінчыл Івано Франківскій
Інститут Нафты Газу а в Тюміньскій области Нижньовартувску він працувал в заспрому
і в Москви отримал трохімнатну квартиру і там жыве в Москви Ота
сімя была нас велика о тых двоє дітей то тілько мама родило
в Рыдомі то родила Ту сестру Ярославу І братом Микола Ато а
то вшыткы дома родили си нашій хаті в Зындерновы все было добре
гу і было все добре не было ничого Овсе добры были тіґа
Лема Я першу фелюду жытя Шкырдила з <unk> рока іщы хочу знати
тота же она яка была таком сенском акушеком бабы Та переважні так
і повідали баба Вєзусві без акінауты бабу казали ту Знахарку бабу Знахарку
о так бабы знахарку вели покликати до того до допологі та казало
на Зындрыну Но і я так думам же тота баба яка помагала
поріжницям же она тыж очывидні знала ся но такых справах Я так
сой думам ясно же не мала тотых Наукы не мала а працы
так наукы не мала анатоміі не учыла іщы Але я так думам
як тото такой треба было знати і якысы нормы для рідника і
якысы інчы річ жебы належні так Я памятам як тиє Іван Рыдивсе
Ей казала тепли воды міні дайте жебы я рукы собі помила і
пилінкы продивены катеґоны та влады выста Вона не была за мыжом она
были неодна неодбана І я не знам чы народом в Зындернови так
я не знам чыродом як і в фамі як імя но но
каже баба Знахарка а може она і знала і зала лічыти што
си так мы знаєме як є не знає ґтом народна медицина може
тым займала ся хто зєльом кым може душеный дар в нам мали
я того не знам што не знам чы не се правды але
вшыткы роды закінчыли си добре Вашій руда в нашій землі все было
добры дикы та єдна гынузя пітер місяци шумно вдусили Так о такє
такє стало То был великій тягар певне жебы моє мама за своє
жытя во хыновину таку як чула ся вышеяка она была неспокійна тагну
ся в нажу все кричала в нил бы змучена Дьом до там
помагали єй служанкы але теж треба бли потратити язык Вы мали слугы
якы помагали порку мали радома помагали альколомами і были служу в Полю
помагали робити Мама в Полю не робила николи не были як роди
за родом і все раз другій Волю помагали все вже помагали і
дома помагала а ой ой Марта Мартуся Марта называли сте жіночка і
тото Мартуся была тыканами як нібы членашій сіміґріну Та грідна дуже добре
дуже добрі Яй памятаю така чорнентя была памятаю зындрыну сусідко <unk> мы
были в верхнім кінці але на нижным кінці зындрыну Але переважно она
была нас і гіла так выта мертуй ся яка была дуже приємна
людина ой люлю лем тим армуш Мацю з Лишові што нас што
не слоше наскушы што Владів Ват в Найшла А як хочу нот
таку річ ци выпамятате такы припадкы жебы ся вродило даякы купыя Ци
было такє же были діти без шлюбу Ци были такы припадкы ци
штоси такє памятате якы з бесіды мами могли а такы не памятам
Але не памята Ні Моте блісите ни не то такє білы діти
не говорили за так розмовляла мама сестрой Аню От а хотіло ся
што то почути А так такой розмовы не было нас Але назавол
і о такых повіме так делікатных темах хто о приґітях не бесідувал
Нє нко си так не місяц дає так знате же Лемкы были
дост повіме так делікатны і якысы такы бульґезі жарты ци якысы такы
темы то назагал не бесідували ся назагал тоты темы не звучали в
бесіді а якысы так ы не было то як тепер вшытко Же
о вшыткым ся бесідує люде радают ся даваю заданя такы горе бля
дітей та зо столом бы до лісы діти Та не было і
такых дуже нефайных слів повімете Ой теды Но там но якы якы
водили ся медже собом то як могли люде медже собомы Хай ти
фраз візме а ед гет дубы Откы выткы разыво фраз най ті
фраз візмет ідут мене дувы дуб бо о тык а бы штоб
там проклинали метыку ничу Были моі слухаче хоціл припомнути же сме вережаных
в устях пані Ульґы Чєринды же з дому пише ся байку Тото
прозвиско Байко Для більшости нашых слухаців певне асоциює ся найперше зо словныма
колисы сестрами Байко тоты знаны співачкы походят зо села Яблоница Пульска Кусцьок
на схід од Коросна Подумала м сой же можем іхнескых зас послухати
і зато в нашій передачы звучат голосы сестер Байко Но то в
тім селі Яблиница Пульска было більше байків може колиси давно они были
єдном родином а пак покус покус іх розышли ся трудно мі было
справдити ци вшыткы байкы о котрых вспоминами мают бодай дальшы але якысы
родинны звязкы ци они не мают жадных Но як хтоси любит такы
генеолоґічны досліджыня но то най спрібує тото дослідити а пані Ольґа повіла
же штоси такє сой припоминат же єй прадідо гейбы был єґомостьом тот
сам прадідо же жыл в яблониці польскій Може такє быти Принаймні знам
же з того села походил священник же звал ся Филип Байко Не
модна єм повісти ци діду пані Ольґы Марко Байко же пришол до
Дзындронулы і был ту церковным дяком ци тот Марко Байку был сыном
того Филипа Байка ци тоє кысы Інакшы байкы но то того вам
не повім і тиж не знам чом єй діду з яблонинці пришол
до Дзындронови Приціту бо здалеко Цікаве же в тім часі в Дзындронові
была іщы єдна родина байків і то было подузя учытелів Йосиф і
Мария байкы і мали они четверо діти но і тот Йосиф Байку
тиж походил з той самой яблониці польской Тоты байкы то были правдивы
лемківскы патріоты і добры учытеле Но але мы бесідуєме днеска о другых
байках не о учытелях а о дяках дідо пані Ольґы Марко былдякум
і отец Михал тыж былдяком но і по дідови Маркови і про
єй вітя Михала і прострыка Ваня повідали в селі Маркувы Гварили ім
до хыжы до єдного і другого До Марковых Дедате до Марковы І
єден і другій попыіхали в радяньску Украіну і отім мы бесідували тыжден
тому а певне і вартот припомнути В родині Михала Байка окремпані Ульґы
з яком нас ка бесідуєме было іщы шестеро діти Першом дітином Михала
Байка і Анастазиі Байко з дому Бобар або як повідали Наткы Бековий
был Теодор ци то Фійцю Віцос ся вродил в <unk> р за
три рокы Марися в <unk> наша днешня респондентка Уля в <unk> пришол
на світ Михалко а при кінци червця <unk> р Ван Уж по
переселіню ту в Тернопільской области в Бержанах в <unk> році вродила ся
Іщы Ярослава а в <unk> Микулий си як повідали Цындронові Микула Родина
Михала і Анастазиі Байків выіхала в радяньску Украіну єдном з першых на
початку листопада <unk> рока Завезли іх аж до дніпропетровской области до Верхньодніпровского
рейона село Семерынкы Тот верхньодніпровскій район лежыт на правім березі Дніпра Ту
церковный дяк мусил даку ся перекваліфікувати і сісти на трактор бо не
было кому быти трактористом В Симеринці як і в чысленных інчых украіньскых
селах війна знищыла праві вшыткых хлопів Мало было тотых хто вернул а
як вернул то переважні кліком Товды в листопаді <unk> ззындронули до Дніпропетровской
области поіхало шіст родин Ясне же было то за мало зато совітскы
аґітаторы дале реклямували Лемкам совітску державу якорайны земли а і страшыли Вкінци
деси зо <unk> родин то переважні тоты чыя хыжа вчас фронту згоріла
в лютім <unk> рока вписали ся іх хаты Трафили они до той
же дніпропетровской Области же і Перша Рата а гысены в <unk> році
В Зындрыновій уж выселяли на схід мешканців дос Остру і більшу част
выселили на полудне Тырнопільской области Ноты родины же ся лишыли пак были
выселены в часі акциі Візлы На полудню Чернопідской области нашли ся родины
як віця так і матери пані Ольґы дуже зындринівчан з дніпропетровской области
втікали до Галичыны і родиче пані Ольґы тиж так втікали Выіхали до
бурцівского рейона а пак перебрали ся до Бережен Но і уж Бережаных
жыли до самой смерти і все споминали рідну Дзындромову Так кус припомнули
сме тото што звучало в попередных передацях а тепер вертаме зас до
нашой бесіды А якы были колискы Вас хыже певно все колискы ся
колиса тато робил сам тато мі тато робил а якы то были
такы як же стояли просто не ліже што было такы оту двернуты
внаг да колиска плетен плете на колиска а з чого з Ли
вербуй но такы таняр ото плете на колиска і еткє самоті самородны
выгнуті тыкє вы гойдолкы Но така як дуга як бы в долині
так округло та откє велют робило жебы не можна было такого колисати
отикы колискы были Не такы деревян як тепер бо робити дослід а
там днезо Дощенкы Дощынкы будут писпотарване до стверха А плетене гепер плетен
<unk>em круго етро шкєрка зняты і Світле шобы не было темна сві
зверху было зняты сигри тівы прути Знимали верх і так плили А
были Были Ном нас не бы нас хыжы не было то ні
Были ткє шына жерці Были хыжы шыляхы своі а дыкажаркы і там
ляхы та ніше На того не было нас была скриня паньска така
што десяткой выповідали лада было слово Лада Лада Лада дотыка більша летка
для такого одежы як нашого дня а скриня сусідчок Сусі бы в
кухні для продуктів там а скриня там святковы тыкалы дежы лжыли скриня
а алада то така було велика лада як шофа Яфатів шофійкы невысока
о така голада выякого тіли то блада а скриня на выточеных ножках
розвсе розмальована мы таку скриню бержаны привезут на там де моікє жыли
Отыка то я туна свого нет циво дівчы ци моско Потім жото
купали самородне нецкы самородне з грубого дерева вырывали вся верб не ся
тукє вз ручкє трима вербли такє деревяні нецкє То нуткы глебшы были
то купали дитин Але я ся де насаділа шофликы та шофликы пишы
з ручны великій шофлик там воды наливали там судили діти і купали
Шофлик был якій деревяный деревляны штикых ґунтків Такых узкых доружых до Свячых
і Хля оброць такый і рускій тыкє обзяти добры тамте свы выризны
дирти добре взяти рукы но а дорослы як ся купали ту сім
А великы шыфликы шофликы та великыну кышевы так великы шыфликы і в
тых шыфликах як потім є прали то треба было б того знати
все там лух давал лух для вываронь То перше то полускали а
потім то вшыткы брали і на ріку там в чыстій воді туди
суды підысло церковали і полокали Та навет не бідеш тудні Нары а
на ріку ходили А было такє мыдло як маме тепер такє мыдло
як сєремило господарст а я то не знам пен сіры памя там
сіры мило Не тенне як то господарскє а дсокє було подолгы сте
сіре мило де я памятам А мы бесідували о маленькых дітях як
діти ся родили як діти купали а тепер хочу іщы продолжыти тоту
тему про кстины Но ясне же кстины то были в церкві хыбий
бы І може якій особливий припадок ци хвора дітино ци якто може
товды не в церкви а такту в церкві были лем єдны кум
і кума ци были бівшы Перший кум был першым і на другій
на треті Христини Ци перший а потім был был по дві пары
першый кум одна пара до першых дитины а потім уж як другы
Христины другы той першый кум є перша пара а друга а другу
уже брали другу пару Цікаве я того не знала дід як было
бы дві вары та кума дой він што уж дале родили ся
діти в тій родині і він се был першым купершым кумом Цікавы
Одайте выжену яку брали за куму оно тыж до першой дітины то
оно дальше Отой я знам же храсний тато першы Што был брата
мого не феді котрий помер мол дын о то він был і
потім і в нас а тото рдили си на Украіні то всю
другы Нонашку до першой дітины то бра до першы діти не брали
єдну палку Видно шыєдно Нодным словом жы я знаю што перший грецний
ішол на друны значы до першой дітины яка ся вродила як брали
уж кумю то они як бы уж рахували ся кумы і несли
дітину до крестай другій раз і третій раз зас дітину яка ся
вродила в тій родині і четвертий лях І все Але брали іщы
другу пару так грали другу пару брали кумі дві дві віперы Выпару
Але тот першый кум все товых был якы кум веди єден той
кум І там ні то єден перший кум ніявек А тифоны оповідали
кумци на нашку Нашкы на нашкы на нашка Остили дітину і приходили
тотохресньо принесли думів і была яка си гостина того не пимет Нас
як были дорослы хто згодил ся діти не были разом здорослыми в
хаті Як яка згостина была той діти не были в хаті А
што розум а до друга ся до другій го друга кємната нас
войді до покоі до тамто А николи мени нихто не сиділ ні
зо столом нихто кром святы як свято то А так або дібати
ся абы там до дострікы Івана А так николи руж не поді
та діти были окремо од іка Ту я своіх дітей так вчыла
є дорозли до мене хто пришол Діте грайте ся увага повинен приділяти
ся тому хто пришол до мене Для тых хто одтепер вучыл наше
радийо підповідам же мы в Тартопільской области в місті Бережаны в устях
в пані Вульґы Чыгринди Пані Ольґа же з дому ма презвиско байко
родили ся в руці в селі Дзындронула Дзындронола то середна Лемковины недалеко
дукляньского просмику Нашы слухаче може даку ся дівуют же Яфурт гварют Зындронова
а не Зындронова як то написане єст на мапі Но але колиси
люде якы ту мешкали называли рідне село лем Дзындранова з тотым Дз
може слухают ня премудры лінґвісты но то най ствердят же єст такє
зявиско коли саміст З Лемкы вымовляли дзы Наприклад в якысой місцевости гварили
не Зелений а Дзелений Дзе Може подібны єст і з Дзындрановом Все
хотіли єм ся дознати одкаль взяло ся такє кус дивне слово Дзындранова
Ну і так і не дознал лем ся одкаль оно походит Туди
я тепер жыю на східній Галичыні в даякых діалектах напр гуцульскых єст
такє наске уж рідку ужване слово дзындра дзындра то барз паскудна погода
долгы дості вільгіст болото то дзындра А єст і слово зындра Ужыл
його в своіх творах навет Іван Франко коли пише про кузню свого
няня Кола описує як од огня летіли докола Іскры Зындры ту зындра
то іскра В Гличыні єст і такє призвиско Дзындро а деси в
Середній Азиі єст і такє женьскє імено Зындра або Дзындра Як цікавили
сте ся історийом того села но то мож і чытали сте же
был колиси такій героі ґрюнвальской битвы Зындрам з Машкови якому король Ягайло
подарувал великій кавалец землі і в тім кавальці было і тото село
якым бесідуєме і назвали село Зындра Мола бо належало до Зындрама а
пак переробили на Зындра Нова Інчы твердят же была ту колиси копальня
желізной Руды знімецка цендра і од того власні походит назва села То
Вы уж самы милы слухаці выберайте яка версия більше вам ся подабит
а я лем повім же мі ближы сут нашы славяньскы версиі І
думал сой же ту цілку міг замешкати якыйси наш хлоп Лемко Дзиндра
А чом бы і ніт А додам іщы ся селом Дзындранула плыне
невелика річка же колиси звала ся Солотвина а пак єй перекстили і
тепер тові ся панна Повідают же то Полякы выдумали назвати тот путік
панна бы оно якосы гейбы більше романтичне А може не Полякы а
Мадяры Ну але то уж вы самы моіли слухачы цікавте ся кус
глядайте одповіди одкрывайте для ся дашто нове А я тым часом вертам
вас до нашой бесіды з Ульґом Байко пижегворці честили каміньом не знам
якы то каміня крыкы якє каміньскій круг якы гладкы каміньом честили ґурці
та якы гладкы камінчікы в норіці шуткєвы камінчкы тройны То не в
середині чыселя то єде обгырал зверку Од а в середині то ні
В середині то лугом Зварили луг заливали і мили темноты і жыє
зопамятали што давали крупилу Крупилылылылы вымывали З середины середы так памятаю а
зверхы дорали корпы Як повідали коприва коприва Брали коприву просто таредины вымывали
коприлы кропивы гарновы Як повідали ся давали мандуркы стругали застругали ти мандуркы
і ту з тыма стружками заж вымывали посуду Значыт грали якы і
тоту ты мышлені топы так жебыли вычыстити так вычыщали Тай я то
памятаю жебы і крупывы швили тымо А зверху одберали такы гладенькы камінчкы
ны річкы і там де кє одобрали такы камінчкы ткє дрібны токы
Ні не бы кусо і дерносла а тоткє більшы кускє ноты бер
тайє термал бергли І зверхут ся ле такій камін якій не был
гладкій а кус роповий Нокіш был шлифо на дякы роковий тявці да
І все давали все варили рубили влух І Лугом в селу Луго
Миле і Лугом і наві заливали белизну товдом тканны ти Ґаці як
кажут кушулі то взо заливало лугом ани заливали потым тыма пирниками каты
так Ід дідо рікы на лампы і тымарениками выбывали полоскали зновы выбывали
прениками на лавци Гадано на лавы але навет та прохідна лавкы жы
переходити через дріку о і поставы ту тримали І так бы роником
пало то было оно уж ніч полежало в Лузі а пак дале
пак жмыкали на райбачках на Райбаци на Райбарці а давали до чого
коли жмыкали Нілицьом Прото жыкай та бы ся тако то всюди і
дал Ай імерали ци не давало ни мело ня не ани мето
анишку ани нито то што ґаметкано ґаметкано полетна пак несли дес на
плутік і брали тот прайник і як бы выбивали Так были жебы
мо такє складали складали тай выбевали і выдою тот хльопа тот парником
а потом уж сили як выпрали і тоді взяли за край І
так по ріци по ріці жебы цікали ало выпускала другы кнезно по
ріци знов І тоды выкручували ци же а Што робило тото же
прайником были то што оно робило ся як бы тым Но нибы
бы ты зга той лух выбывали поливали выду а тоты лух шобты
выбывати тым перникы і повіме так в результаті того вшытко было дус
чісте Так выпырало ся до мушучы сто вода то на ріці то
все выпискало вце свіжы і свіже вода і тікола Так є полотно
тежло юбілювле на ріках Деж є простеляли здолшы і так быты сышыли
так выграло на сонці А в Зындрынуі колиси барз дуже люди ткало
такє село же занимали ся ткатвом бівше же мозє і з другого
села давали комуси ткати но як замовляли ста В нас не зна
ці то богатны і аткацкы верштат памятає зоі той човник іх той
верштат човник тут да перекідали перед там перетиснулы ногами ци міс з
того боку я то бачу Я то памятам як робили там де
утіпали коноплі утіпали льон і там буберстат тото я то знаю Валасой
жы были тиж кросны Так в студолів штодолі были це баржы дыкали
тканин Хто ткавых врозных А до наш них хто то в нас
ци ви татак Нихто нім ни мама ні тато а то просто
хто помогатя як є помагали та і бо маметым не займали ся
нього я то памятай Як оті пали льон як кужы літі выздали
пряли а то были алечуркы пряленеткы на грубшы пряленеткы на меншы є
Машанкы тикы верстату тихє тримаєш вой і поправляєш судитий льон а ногой
на Тыскашно крутит ся колисий та неткы іде на топряли ты тачы
льону тіпали то я памятаю шыткали там в што долі то я
то памятают коли так бы ты з тым човником перекідали нам то
было інтересно А мама завжды зала Ей бы там порохы там порохы
там не треба там дітям быти Одряла правду Та ну не дуже
але она так пряла І нащы ле ям міла прясти Дитины шы
были тыківы мы пряли але не так жебы то займати просто правли
такы тай кы То выповіли же вас не лем лем сіяли а
іконоплі такы з куніпного полотна што ышыли Як бы жытяли такє але
з того грошу до мыткало полотна і коноплі Як бы ся кєди
флоґлы Хлопскы хлопкы такывскы так тонко з льонуте выти сподні робили повідали
Та сплой так сподні так сподні ґаці сподні червекы боканці о А
деревянекы то же як казали деревяникы попуці попуці то было што а
такы як керпці дикы керці то были зышкы кєрці сквідяны а яжоры
а попуці зыгры поєдкою вымяны і ткнены якы были такы як бы
сукно та і стоху сукна круіли на подыбы готивы папочкы та то
лебы такы капці годикы вы папуці называли готик і екрыті сукна водоли
<unk>u<unk>e <unk>o<unk>ta ренес выновли редеслом выжме далесмели То тепер так два слова
за Валиґдин На Валиґдин Ци вы памятате што вас ся святило што
в кошык ся клало Пашка маті пишенкы не пишало малювали мясо давали
яєчник і яхіка яєчник то розколочували яйце а маслянци зараз я не
знаю то же яєчник такє як сери яжник і по тым откы
Кусочок Плоскій і його заплікали Іщы што ся коло яйце грін грін
давало ся масло крему буряк терли буряк і давали выце теж Не
было тко з квітом оздобленя кошы кы было богате є єст мясне
і паскы бурак то як то такы як Михас Хросоватку Што з
хороном А хыба тото оддало ся досвядчыня так Бо мы тепер все
іме тоту на великден але ци оно ся звязило так так бырякы
Тот кошык был дос великый більшый як тепер люде на сут кошыкы
до церкви но паска было велика богато місци займала Але я знам
же паскы робили дос великы такы выдакы І за то таку велику
пазку нихто в кошы Мамагати і ону окрему ся не сну ні
з ґазда Енес ні нас пастям меньше были і паскым міщали ся
же майже пи кошыкы за нима кошы мусіл быти акта гм Тыш
зо столу окышена носила достане худоба то я то знаю Але жоток
то так так так так так так так так так так так
такы а нарізу теж давали зо столу Давали ходобы покову поковы сочку
велигдын одтяли од паскы і кысыка вальці і де хто ся найдає
тоты кысочкы заберали давали худобі Того святочного спокій м то я тото
знаю Ешы тато так згортал а мама Михал руком не згортай не
згортай так не треба згортати треба А З гузкы крыло горыло І
тым згортал знаєте А каже руком не треба Михал то згортати каже
Возме там крылы і крыл апи змітай хто волиткє зобы блане жебы
грошы не бе грошы з хаты не мітаєт выгортай зеле а лем
карто я вшыткы до долоні даюшы хцеш мен А ні нє є
є там каже крылы і крылом і все Інавде кы горогы варили
місили тісту на стрілици і тым крылом теж все все згортали зо
стрільници бо то не выкідали де а то ішло до єжы оснилиме
Все до быти там курым знайти а так жебы кидали дес там
до смітя тунь Все то мали іти Відходиш што люде на неділи
то хай духу до обыды єдлят Ну а тепер мы повіли так
два слова за великден А от Русая знанчыт существіє Святого Духа тоту
Русая то якоси ся приберало хыжу гілям ци чымси машгати тілько прибыротне
за Русале і на Івана то же лопухаме оце было Блуты з
ляд дверей біля лупухы квіты в сухых цвіт і лупух робили такы
букеты біля входу на подвіря біля фірткы на Івана Де іх ы
были фір браны єдно фіркы другы В офертках крывати і з лівого
боку бутят такы вложены ж тыма штахетами закриплены брали лупухы і іщы
якысы квіты Якыси криты люби такє квіти і Я памятанкы людскы тупено
той чорто полох тыкы Отыкы кулюцькы были і теж єблопухты оты кулючкы
там маєкы Но же отикє вы знате откє як головка маку отє
як головка макы тык і оґы штормодякы от отикє в тым тікеті
было І то робили на святого Яна так на приході єли два
ци попо дві дві стороны Ни це з левого боку левого боку
так было і підвішували теж у ты екстріх епістрі там дека жерткы
быладешы там лывали Під стріху теж міг выстити такій букєт просто зовязаний
до той жертвы привязаний же не до гризы а так на долену
Но то не каждий такє робит А на русаня як ы маіли
хыжу чымрезаліщына А в середині ци а в іх всередині давали таж
біля образи де давали гілкы тамы біля двере як доход до хыжы
тож давали то футрины запихали гількы зых в середині были іце і
навет колистайні де худобы теж миєли то Дорогы слухачы прозвучала бесіда з
Ольґом Чериндом з дому Байфу Пані Ольґа оповідала про свою родину о
своім ріднім селі Дзындранола де ся вродила в <unk> році Щыро єй
дякую за цікову оповід і прасям ся До міста Бережаны до пані
Ульґы запроводила вас Анна Кырпан Оставайте здоровы до стрічы за тыжден