70% #2018 - 70% #299 Іван Ватровник, Милик (2 част)
Еп. 2018

70% #2018 - 70% #299 Іван Ватровник, Милик (2 част)

•

Опис епізоду

To druga część rozmowy z Iwanem z Dobrowody, nagranej przy okazji festiwalu Łemkowszczyzny. Odcinek opowiada o historii jego rodziny, pracy ojca jako wiejskiego medyka i weterynarza oraz o wojennych losach rodziny, w tym mobilizacji syna Sztefana i fałszywej wiadomości o jego śmierci.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Ви тым вас молимо і слухайте при Мікрофоні Анна Кырпан Днеска маме
другу част передачі же прозвучало тыжден тому Припоминам же была ту незаплянувана
цілком припадкова бесіда з Іваном Вартовником з якым познакомила м ся тритьох
з сербця на Латрі Мам на увазі фестіваль звани Лемківщыны же все
одбыват ся в першый вікенд серпця коло місточка монастырискы Тернопільской области В
тым році фестіваль тырвал аж три дни <unk> серпця але не буду
оповідати про фестіваль бо Юж єм повіла же діляня такы фестівалі то
предовшыткым можливіст ся стріти ци познакомити ся з ціковыма людми На фестівалях
люде легко ся знакомлят зачынают бесіду і влесні так легко познакоми лем
ся з мешканьом недалекого од монастырі з села Доброводы Іваном Вартовником Видно
же пан Іван радий был сий побесідувати оповісти дакому про жытя і
поневіряня своій родины а было што оповідати Кєд бы м была дакым
сценаристом ци режысером то таку оповід выкорыстала бы м для сюжету якы
слугу фільму про Лемків Ну але для тых хто не виділ першой
части того фільму Ой ніт не так Для тых хто не слухал
першой передачы тыжден тому Для тых варта то повісти што прозвучало уж
в нашім ефірі Но то слухайте короткій зміст попередній сері водятра модя
Поледілам бым былим тапом канам дергорди та панале не вродыся на выды
бо лем там дета вродил дворе марепом терадином раз там маш саму
лемку Йосия Лемківщына єда з ся на двой робит з єно Вытратує
та Радина в рідным краю буде сіди В Прекраснім сели Мыли недалеко
Мушыны жыла сой родина вартовників Ґазда Антон был гыйбы сельскым докторьом і
ветеринарьом а найбільше ся специялізувал на вшелеякых травмах напр кулич лувик ци
худоба вытхне або зломит ногу то товды він знал тото направити поставити
косты на місце вылічыти но але ясне же не учыл ся медицины
в высокых школах а єднак в своій справі был барз добрым специялістом
і люди го барз шанували Сподабала ся му молодовдула Орины же мала
певне найліпший гулос в цілой околици і прекрасні співала они ся побрали
і родили ся в них четверо діти Як ся не милю то
в році вродил ся найстарший сын Штефан о Х Мыхал о <unk>
Наця в IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII Усиф Але не доспівало Орины свою пісню Стало ся
так же вмерло молодым осиротило четверо діти Антон Вартувник зохтіл найти дітям
маму і взял сой другу жену Ганку струнску зо села Верхувня Мале
Анну знали з того же мала ци не на найбільшых тотых околицях
кроста на якых могла выткати з сукно шырокє на метер сантиметрів Але
найважнійше на тото же мала великы Кросна а же сама была великом
майстриньом Хоц што знала виткати Коли пришла в хыжу Антона Вартовника то
стала добром мамом його дітям а пак мала з ним тиж четверо
діти Наш днешній гізд Іван вродил ся в <unk> році Стевка <unk>
пак іщы пришли на світ Ганя і Петро родина ся побільшала і
зато ґазда поставил нову велику хыжу Діти покус росли а родиче вчыли
іх вшыткого добру Родины якуси пережыли фашыстску окупацию вшыткы ся тішыли же
Німці ся софают же мусят втікати перед тродяньском армійом Єднак де Красная
Армія перешла там уж розмобілізували Доний Хотіли ци них хтіли парібків ци
доколи навет поважных ґаздів Мобілізували і найстаршого сына вартовників Штефана Штефан як
і більша част Лемків мобілізуваных зо середньой і західньой Лемковины брал участ
в будях на західнім чешскій напрямі ту градяньскы війска вызволяли од фашыстів
Моровску Острову Ополу Ломууц Прогу воювали до самого такой кінця війны але
мал Штефан Серинцю же в тім пеклі лишыл ся жывым Єднак родині
посланол фальшыву звістку же Штефан вартовник згынул на фронті Але до долі
Штефана днескы іщы вернеме Тымчасом по лемківскых селах уж до сены ходили
комісары аґітаторы і всили яко нагваряли выізджати в рядяньску Украіну нав переміну
то реклямували Совітскій Союз выдумували солодкы байкы о райскій жытю заохоцяли щыро
выізджати ту страшыли репресиями грозили впертых вывести вшыткых до Сибіру і специяльні
зорґанізували такы обставины в лемківскых селах жебы вказати селянам же іх жытя
тепер єст в небезпеці і єст лем єден выхід єхати в Совітскій
Союз А селяне ім вірили і не вірили В молику люди уж
дашто знали о Радяньскым Союзі і не понагляли ся вписувати ся на
выізд комісаре ся злостили яли ся міцнійше тиснути яли ся страшыти кунце
мусите вписати сявільні кунце бо не підете тепер водне то пак підете
ночы того хочете чекайте ле будете мати Страшні ударила Антона вартовника тота
чорна звіздка же мусит нараз лишыти рідну землю так вдарила же аж
психічні сохвуріл і лем особлива молитва Єґомуйця вернула го зас до здоровля
Скоро більша част мешканців Муликы нашла ся на стациі в Новім Санчы
де мали чекати потягы але гнойци Коли іх не пильнували яку пуюл
пан Іван <unk> рудин одраз втекло Ну але то была тота гра
яку неможливо было выграти І они пак были выселены на захід Польщы
Арешта Поіхали на схід Родина вартовників трафила до села Доброводы коло монастыриск
же в Тернопільской области Ґазда Кунці хотіл замешкати в Леснім Голичыні де
іщы не было зорґанізувано колгоспів думал же родина легше даст раду на
своій ґаздівці бо уж знал што то колгоспы але не сподівал ся
же в тім совітскым раю буде аж так страшні Лем приіхали они
до Тырнопільской области одраз забрали до війска Михал Тепер коли не было
Штефана він лишыл ся найстаршым Добрали його до війска по війну Радяньскій
Союз товды іщы не скінчыл іщы треба воювати з Японцями Тымчасом вартовникы
нашли хыжу в селі Доброводы в монастырискым реґіоні одкль акурат товды выізджали
до Польщы польскы родины Страшний был початок того жытя на новім місци
В Украіні в <unk> было посуха а зато і в <unk> і
<unk> всядиль была біда і голод І найбільше учули тото переселенці В
родині вартовників од недоіданя в <unk> році вмерла <unk>літня Стевця Тота траґедия
так вплынула на старшу сестричку Найців же она рішыла одраз вертати до
рідного Мылика Добесідували ся з двома приятельками і пішли Щастливо перешли в
Закарпатской области радяньско чехословацку границю щестливо пришли аж до рідного села Мылика
од словацкой стороны майже пришли бо тре было іщы перейти ріку попрад
чехословацку польску границю і юзь в Домы І власні ту при переході
рікы іх зімали Ноцкы зас трафило Радяньскій Союз але тым разом в
найгірше пекло єй завезли до Львова і заперли в тюрмі Нацю причыслили
до тисяч нещастных люди якым інкримінували звязок з украіньскыма нацийоналистичныма орґанізациями Звязок
з УП І никого там товды не обходило Ци такій звязок доправды
был Ци чловека заарештували цілком припадково ряньскы законы были барз гуманны они
не позваляли засудити чловека як был неполнолідным І зато Анастазию не осудили
Але ліпше бы зосудили бо з ней хотіли бы быти якысу інформацию
і цілий рік дівочку мучыли ґатували о по страшных тортурах думали же
Южы нежыла ввезли за місто і вышмарили Добрі люде за Везленацку до
родины в Тырнопільску Област Три місяці скатувана скалічена найця оповідала вдома о
вшыткых колях пек лаякы переходили люде во Львові в тюрмі і аж
товды Померла Но а за родину де трафил ся так як товды
повідали Ворог народа Пак Юж все пильнували службы безпекы Часто ся трафляло
же іх вывозили до Сибіру но а коли не вывозили то наприклад
діти такого засудженого няня юж не могли ани ся вчыти по высшых
школах ани глядати якысий кус ліпшой роботы Іван Вартувник нам уповідал же
в школі барз ся вчыл барз любил фізику любил ґеоґрафію хотіл вступати
до інституту але власні зато тота дорога была для него закрыта А
брат його мамы Анны Михал Строньскій з верхомлі малий Певне географіі Лесні
ся не учыл належні в шкулі зато трафил аж на другій край
Украіны аж до сумской области Його як і інчых лемківской околиці завезли
до сумской области Вписуй ся до сумской области та діль то близко
нагваряли го совітскы аґєнты близко пріці як не сподабат ся там тубі
то одраз вернеш думів І была то іщы єдна чорна брехня же
можна буде вернути домів І зато тисячі Лемків пак в ріжний спосіб
доберали ся як лем могли дограниці І лем дакотрым удало ся єй
щестливо перейти З Поляками якы єхали товды до Польщы решта лишали ся
в Голичыні і лишали ся часто без ничого Такы то Лемкы пришли
од запертой границі в село Доброводы В <unk> році туж зорґанізували кульгосп
ну і вшыткых од люди забрали до того колгоспу і жебы дати
хоц што тотым лемківскым дітям же пришли гев і дослідні гынули з
голоду треба хыбаль вкрасти дашто в колгоспі Осиф брат Івана дал лемківскым
родинам же пришли гев <unk> кільоґрамів кульгоспного жыта і за тото был
одраз засуджений на <unk> років тюрмы Но а його няню был зосуджений
на рік Осиф Молсеренцю был одбыл лем три рокы бы влесні тугды
вмер Сталін і оголосили амністию Но і о тім вшыткым оповідал пан
Іван тыжден тому а тепер буде продолжыня той оповіди То просиме слухати
Вы мешкате тепер в Доброводах Доброводе Повіджте ци приіхало тадиль бівшы Лемків
там в кінселі бо я знам Там жыло <unk> ци <unk> родин
Украінців решто Полякы і зато мы в тото село пришли бо Полякы
вказали же будут візжати вы повіли же ваш тато є хюл же
треба ся зберати треба ся выберати то як бы аж в голові
дашто ся помішало бо што не міг тото приняти не міг тото
зрозуміти ци як А так был як бы нормальний чловек так Боже
мій так люди пасовны дошле в тот момент як чул тото же
треба выізджати то аж іщы си ніц дуже не робил лем як
сказали ся Поклувати ся і не підеш з ньом Підіжноці бы ін
доказали же то людина грамот найсо і іді за ним по добрым
І він ся повіл І товды і йому як в голові штоси
ся помішало і аж так же просили єблиця жебы помолил ся і
штоси ся діє так бомити я ся зам Але такы Подумате же
з такой вісткы же вы мусите нараз деси ся выберати деси іхати
лишыти хыжу лишыти безділку лишыти вшытко може каждому в голові ся помішати
Тале Є то страшна вістка Ано ле тепер Вам бы повіли же
заран мусите ся выберати деси не знатя де і як бы вы
Як бы вам было то ж про як вашы мама приняли віст
же треба деси іхати і неє тактіж недобре но але дєдны тоты
казали іхаті там Украінці там мем буде добре обіцяли бож нашо а
не схочете побудете повернети ся наудга то так циґанилы А тоты ся
вертали під границьом іх зустріли і знова під границі вже попри Краю
до Тернопільщыны деє Якысы люди Лемкы зобіся впасти бо вмерали з голоду
не вшуткы А як то было жого то завезли до сумской области
жывы повіто материну рідню завезли до сумской области з той верхімкы малой
ні так бо є верховня велика так мы называли просто верхімка Но
істий верхімкы і завезли аж в Сумску област бо ту каже горы
лісы а там буде вам добрі все А тоты Міх Мамин брат
каже або ся буде вернути Мож мож бо то близко ту недалеко
а ігат заверзли на Сомщыну Овіж тота Союз Совітскій жыл на брехні
всє хто створил тоту брехню Персий той чест і совіст розум нашой
епохы Женінь то вшытко построіл Я ом не бою ся тым мікрофоні
а знаєш оно вшытко пише ну знают такє шо Росия была страшні
богата держава м з історий Кусь повіл Росия была страшні богата держава
Хто єй зробил такым богатом же нашы Австриякы пленны од тамель в
Росиі В Жытомирі в карєрі в Волошын вітях зароблял <unk> рублів на
ден Пленний австрияка <unk> рублів на ден што такє <unk> рублів тіло
говядны дві копійкы Хліб так і тро хлопцы два дні єдят Тіж
дві копійкы пут пшеничной мукы десят копійок це было Як та австрийско
руска война выбухнула Тоты ше попали в шахты заробляли вечер але я
тых не питал то мені не розказувал а то двітяк волошын не
брал В папері лем брал десяткы тотых золоти хто си привюз торбу
сплену то Росия была бідна Росия была богата так я розказувал раднику
Путі на порідичным справам в др на його даці Яка Русия была
богата Русию зробили богатоукраіньскій народ а найбільшы козакы Поярків Петро Поярків ішол
Сибір шукати вільных земель Поселили ся на Гміным на Дунаі поселили ся
на Кубані украіньскы козакы оселили золтайскому краі і ішли дальше шукати Семен
Іванович з Дєжнів вціпіл Хрест на Чукотці в <unk> році і показал
же там буде славяньскій держава до тамаль А пу А нівельскій Апо
Ярків А ты но <unk> чоловік апоярків з Сибіра свойом ґрупом козаків
привюз <unk> тон золота до казаньской золтойказны Росиі Но товариш чест і
совіст розум нашой епохы взял <unk> украіньскых солдатів тото золото выгрузил на
вагоны Де повіст не знаті бо сами не знают де повіст А
тых вшыткых Украінців розстрильов власноручно і на Кубані за кожного большевіка <unk>
чловік а дівчаток котра тілько мож назвывом назвати єй дівка Дериш скілько
хочеш але жыву не лишай то Лені на слова Стріляй і ся
річка Куба німигатила тыма дівками мужыкы пуштали Пошлал ґрунзе і сказал крові
крові і щыраз крові Єдного пленного ся розстрілювати была чест і сой
епохы таку мощну велику державу Русию розвалил Щынь добре Я хоцю вернути
до Кусєк до нашой Соли такы нє бо і то же вы
повіли цікаве А Верховный Раді мене вызвали тримали кільо там два маґнітофоны
писали Ві облизваний был в <unk> році <unk> січня од того но
то жекай смо чекайте як то гы выповіли то як вы тадель
трафили што то ся стало бо я не зрозуміла про Верховну Раду
А выповіли же вы цілі світу міхали то николи сві Не кажу
же выдеси всядень поіхал Бывшы Словакій засиюл зо два разом чом Брат
вызло той шо пропал дезісісо мер вызвал Але мене не пустили ся
покы не народило мене троє дітей А тоді пустили брат то рідний
Е по першій батькові зінга з зо зведных велій як на мено
мо Штефан Штефан Антонович Замешкал в Чехословациі так Но я бы тоту
історию вам розказал чому так бо є пропал незвісті і посмертна <unk>
Во время війны А я го нашол <unk> Ага А чому жы
Він Першый раз впала на нього бомба бо коли наш сусід Петро
з ним воювал пірок то били виділи пала бомба не нашли него
ниц а вінпал безвін його мобілізували до Червеной Арміі А як пришли
Рускы сюда він был самый старший батька зобрали до Червеной Арміі з
якого был рока кілько мал десят <unk> міхо він <unk> Як раз
Рускы пришли <unk> то <unk> мал <unk> руків Ты його забрали ніхы
быти мобілізуваны Ні ні ні Пришли до Мылика освободили повіме так Милик
і одраз мобілізували одраз заберали всіх до Красны Арміі то підлежулину Піроґа
і Стефана то тых такых сусідів як памя іх зобрали А было
так же люде самы хотіли ся писати до Червеной Арміі ци такой
заберали силом То выєдний час мобілізати не мов права нихто пікнутний куферок
до рук прощавай здоровий вся Комісия Але доколи так было же даякы
Лемкы хтіли сами ся вписати воювати я тото не можу вам повісти
бо я каждого не знам Але было так же пришли і взяли
зо села рібків ци ґаздів Я вам не повім но факт того
чолі воєнный час мобілізати нихто не питал цього Ага І тыж Вашого
зведеного брата взяли тыж до Совітской Арміі до Совітской Арміі Він воювал
люти фашызму Колопрагы Він воювал сюда ішли Моро на Чехословаків і річка
Морала З єдного боку были рускы з другого боку злізна дорога і
по підлізным дорогу доти нінці ся тримали Зловек то ся лишыл Штефан
Ґенерал Курнієєєєєєєєєєєл і пірог шолдержанах колизыл трьох але пірог дісом тукулю і
братка зоб він не жыєзы три рокы я іх звюз докупи же
жыє жебы выжыл піруг але він так голо не мі говорити бо
куля пришла але жывий был І тот піруг што цікаво Штефана не
виділ одвоєны ниґда а Штефан скомандувал смірно а тот зараз не озерає
спочу і познал голос Той піруг а сам говорити ним жен оба
не можкы нема жор То кілько было <unk> люди а з них
што троі ся лишыло <unk> кинули на ту річку то іх ся
троє лишыло Курнєєєв генерал Хнєйова і Стефан Іпіру Апір был тяжко ранены
тото річка ся гатіла солдатом Ой Боже хто а повідсте то як
ым ся стало же выдознали ся же ваш брат жывый А я
<unk> в кулгоспі Варс дуже заробіл Після сім класів дали мі коні
і возіти з лісаку Марковой дерево до сушаркы тютюн сушыти то я
після <unk> класи році взял коні і вложіл зароблял на трудо день
бо труды дні малотка боронитель Ден ходит другій і третій ден вышто
в ногы не вытримуют попа хоті ходити то писали прудня а на
труд ден давали <unk> копійок <unk> грам пшениці такы нашы заробіткы были
і <unk> ся ся сомым від же то загынем А треба як
пожыти Я записал до бучачох школу механізациі дуже знал ту техніку єдино
будут гомбайн памятал чыли нас механіків комбайнерів Але <unk> сон был першый
московскій фестіваль <unk> червня до <unk> а я дуже добрі на руках
ходи крути сонецко імене на тот фестіваль в Москву І після того
фестівалю в Казахстан на Змез Новборку Але стан як там были жнива
так то комсомольців як бы гы посылали так черню в Казахстані жнима
Жніла вже вересень зовдя Снігу в Казахстані пізно жнила Ну пізня весну
но тоту цілину та цілину та цілина кому цільнаку мот родна Но
ішо хочу сказати Привезли нас до Москвы в Лужникы о поводили по
музею на дзвін той велькій посмотрили кільопонтом колий пекбальше і все добрі
Привезли в Лужникы Наша ґрупа стоіт тут тых шом має міоні на
стадийоні в Лужниках А метрів десят стоят дівчата Чешкы но дохлопет <unk>
років Та я чую уж скон дівчата з якой місцевости а она
каже Ясым Марияна Стракова Вы зачули тото мову угу і я сум
Марияна Стракова з Піска Нова Лес робіл Кєжмарку на Татроляні і тото
ся повіла я міякова Аделя м з самого Кєжмарку угіль лем чул
мене за обшырку нас супровождали щы і заберає Там чуд єм не
дістал полуха але то я был крепкий бо я ходил і чыка
Завели встигли кустюк з нима побесідувати ци лем тоты два слова Тото
веці ніч веці ніч О І потім привели мени там Знам же
не далеко Кремля а я ся тоді не розберал ся Муску тераз
то я знам Боже мі привели там чого я ся з іностранцями
звязую Шварили по кабінетах сварили сваріли кричали документы вшыткы зобрали в чого
майстра нашу союз не дали десят років в Казахстан не повертати ся
Всю О за тото же повіли сте два слова до тотых дівок
то всю де ся не повертати з Кажахстану Але попоґєнным місцє Фьодорускій
район Ущынайской области Жебы спелів дали шла Были слухаці якє не слухали
сте нас од початку то підповім же гнешня бесіда одбыла ся <unk>
серпня на фестівалі дзвоны Лемківщыны коло місточка Монастыриска же в Тернопільской области
і влесні ту на ветрянім поли познакомила м ся з паном Іваном
Вартовником же уж долгы рокы жыє в селі Добровлады коло Монастырискы а
вродил ся в <unk> р на заході Лемковины в селі Мылик Леж
і тепер пан Іван оповідал же коли был молодым любил спорт любил
гімнастыку наприклад міг ходити на руках А такых гімнастів потрібували потрібували на
ріжных святах демонстрациях фестівалях і зато вланьо трофіл в липцю <unk> рока
аж до Москвы на VI Всесвітный Фестіваль Молодежы І студентів Тот медженародный
фестіваль то была надзвычайна подія для Радяньского Союзу яка одбыла ся в
середині Хрущовской одлигы але тот одмяк назначыл цілковитой демократизациі Іваню вартовник одраз
одчул тото на собі Коло него на тотым великым стадийоні в Лужниках
стояли недалеко крас ґілкы густі заграниці Ваню здивувал ся же розумій іх
мулу а были то парадниці же робили на ткацкій фабриці Кєшмарку ту
медже місточками Пупрат і Стара Любовня Вартало ва нови лем повісти два
слова доділок з Чехословациі як його одразі мали сяди присутны представникы К
І уж не пустили го домів а приділили до тотых так званых
комсомольців добровульців же іхали до Казахстану до Казахстану на Циліну Кадиль то
на Циліну Для тых хто нажывник во Радяньскым Союзі треба такус тото
пояснити што то за циліна Уж повіли сме же повоєнны рокы были
тяжкы і голодны а найбільше <unk> і <unk> рік Были на то
ріжны причыны бо і землі в часі війны ся не обробляли і
мілийоны люди згынули на фрунті То Як де а в Украіні то
такой і не было кому на тотій землі робити Моі технікы товды
нормальной не было А навет тото што мали та тото был мізер
Ноі радяньскій уряд звернул увагу на тот голод і коли Лідером державы
выбрану Хрущува він рішыл же тепер кунче треба обробляти землі якы дотля
ниґде ся не орали бы такы землі можу дати великы урыжаі приці
якы то великы просторы сут в Казахстані Ползі Науралі в Сибірі або
на Далекым Сході Што бы то было кєд бы тоты безкрайны пуля
розорати засіяти Але хто там буде робити Коли зачали тоту велику кампанію
з цілином то на тоты просторы не назганяли барз дуже охочых там
робити І зато мусіли выпустити люди з тюрм з ляґрів і такых
Спочатку на тотій новині тотых нараных землях робило аж <unk> процент Нок
совітскы діяче правдом і неправдом зачали з цілого Радяньского Союза стігати скєровувати
молодых люди гейбы активных свідомых комсомольців і присылати іх на тоту цілину
Тота кампанія тырвала од <unk> по <unk> рік А же она не
была прирыхтувана передумана то ясні же она ся не удала так як
было заплянувано Але было в тім і дашто добре навет тото же
люде могли на цілині кусцьок заробити Заробил там і наш пан Іван
з Якым Гнеска бесідуєме Але дальше най сам о тім оповідате Поповєдным
місце Фьодорускій район Устынайской области Нема ні воды ні ничого ну выбачте
якыс там на днів оддаєно зверхы солярка Вонь на ден підвезе на
мотоциклю німка бухану хліба жыйше хочеш чекай жнив а жнива іщы не
скоро бо то кушнайска обляст Тоді я выходу неє нашы штырьох хлопців
Чумайданы на плеча <unk> кілометрів пішкы пришли на стацию Полямі <unk> км
піше Пішкы шо вхожа того Втекли пішли на стациі пешли на другу
стацию Як то она тота была Фєодоровка а тота Я ся зараз
догадам і на другій стациі кажут тудє німецкє село Форштанка Костряковка гіды
там Німцьом дадут роботу выкомбайнеры Мы приіхали там але не вшыткы дехто
втюгнал урал дехто втюгаш комі на ет тых хлопців а я попал
тоту костряковку пішол НТушкідска НТишкувскій район НТС то машынну трактор на станті
як тоді там назвали А пішхуфскій район А тамтый был дядровскє той
пешкувскій але на пілніч до Цєлябіньска блізы Я в Пигнінці спал робітні
конвенером а шыжнів не ма то я побудувал ім кухню на полю
тіка жене підмуру зо саману вікно зробил і грузинів вчыл комбайны водіти
а потім жнива были Саман то е Саманто глина з солому мішана
і тото стреіли тот землянку і з такых плит як бы робили
з такых циґ то плотів молотів з такыхів мурували стіны Такы а
мурувати добре знов у То вказало си жы такій майстер же можете
дати сой раду і в Казахстані В Казахстані Мінці ме не приняли
І они я уж Кумбан писали дуже на мене бензіны а я
мамі на сєстра по німецкы гворіла брат той Міхол шуна Сохалін Те
я уж добрі кумко вот напримір по німецкы не скажете до Любоволь
дівут скілько годин а по культурному іх бітиґє найзы або шмейна машынка
не повістє так а лаймашына Махынзий розуміте і я мыш тыми Німцями
треба оповісти певне же в Совітскым Союзі жыли Німці наприклад жыли они
на полудню і на сході Украіны а в <unk> році як зачули
ся дума Іх выселили і так званы німецкы колоніі лишыли ся в
Украіні рішыли ся лишыі Факы там заселили Лемків барз дуже Донацкой области
Луганьской Тумніме Німецкой Етамґли БыНі тоты вшыткы Німці же жыли в Совітскым
Союзі Украіні же іх выселили одраз зачала ся війна і жебы они
з тыма Німцями не есконтактували тут одраз выселили до Казахстану о <unk>
році і тоты німецкы села они цілком лишыли ся пусти і пак
там тоты німецкы колоніі поселили барз дуже людих же з Польщы ім
і Лемків барз дужы они по німецкых колониях бо ту більше по
польскых але і ту были тыж німецкы колоніі в Ґоличыні І напр
назвикєрів был німецкій котры дают колоновесів Кыів то Німці тогды были высылені
сильно выселены на прик до Казахстану Та як нас попросили тіжі так
і Німці і такы іх і виду не трафили Я до тых
Німців попол я з німа досить было Та я был <unk> і
Казахстані А што было перерва што Ні як приізджал дому заробил грошы
батькам Зерном і поіхал О то я робіл і на кумбайні і
строіл осем квартирний будинок деревяный в Казахстані свою фраі соймітацию свою ві
Выли же вы были в Казахстані Но як вы нашли брата же
А як <unk> был приіхал Німці мідали папірці ся одробил ся добрі
дал приіхал сюди вернул ся пріют зерно буча цу не получыли і
тут село гонцярівы такій был Голосівской Рады Василий Петро Я написал писмо
за тоту вшытку стречу дал йому Він комуніст выслал пришло Словаків і
тоты дівкы чытают А они што вызнали іх одразу А я ся
в лужниках спитал а то вы і адресу товды звідали Так я
так зато і аж вы до них могли нам писати Выпамятали сой
як до них броя догнескы памятам мініякого аделя і Марияна Стракова Спіска
Нова вес Село Як ся тіше і село Кєжмарок Татроляньска област я
ся спытал мене з обшукы і забрали Але я ту запамя а
тепер вывернули ту до монастырского реґіону і написали і лист але не
од вас Е Бо я лем вспомнул іх і залужникы І о
ви написали ви щы написали ци то не вы ци то выслал
якы тут ас чекайте Вы не зрозуміли нє полностю нє Я як
пришол сюди знам же такый такы дівчата написал лист чудавчы Словакы а
знаю што од мене не піде бо я должен быти в Казахстані
зато я нашол голов Русиньской Рады з гончарівкы комуністы який вышлал той
лист од себе під свою фамілию А він не підмоли він так
Він згодил ся на та згодил ся гум годил ся бо то
до діло А што є до дівок пису тото якій тото Іло
ній переписуєм ся купку рохів то не думайте до <unk> ой вы
написали по якому Та як знов по украіньскы по лемківскы о дешто
прочытали деси не могли а они не де си не могли влетіли
до головного майстра по ткацкых верштата і питали Стефане прочытай нам бо
мы не розумієм і Штефан братчыткілисты моі чытал І думал што то
за хлопец так класно піше выяті міх на Пісо Знанчыте хто ваш
брат был іх начальник Начальник голосеху пхацкых верстати або варстаты Не рисувал
ленін або матрошы зато вышли папір з двірками зато в другу машыну
вышол вытканий той Лені або матрош на полотні язы і то были
Жакардовы верстаты Жакарды емогли витрапи ткали тах капыткали то было в кіжмарку
А тоты дівкы были з того села Спідска Новолез недалеко од Кєсмарку
є робила над тым Заводі Тота дівко І листы про листы лисили
Петро під свою фамілию так А е і Петро получыл А добре
А тепер як бы ся нашли А ваш брат прочытал А мій
брат чытал і обяснил єй і ся сміял ся з ній шыкувал
З якысий нібы Рушкій мож кадівкым піш а мум головы заверта як
зрозуміли сте вкінце же то ва як сме ся дишли так Марияна
просит Ты мі напиш Хто твій батько хто ти і я тоді
написал вшытко же мій брат Самий старший Стефан провоювал на війні перша
проповдезвісті друга посмертна Так і так ся пісал по батькові Антонович і
я Антонич тількы мама його была Оріна а моя мама ганка Бо
нибы по першы гінь о і в ньому той ліст Марияна дала
йому головы тото рідный брат а я вас шукову по днецку вас
не мам штанкы влозіл каткы і за Москвы Іваново о ей тоді
він сюда телеґраму я сюд да вызвали його І так смы ся
нашли Я был там і виділ тоту Маряну А він пришол гев
Пришол ту до Доброві Оу Пришол І нашу вас дочком чаніцком нашу
батька нашу маму тоту дру бы його померла си там рідна але
тота мама єс мале выроштила Друга Моя мама рідна Ганка Чекайте то
мама його марша жінка так його ясне І він нашолы няня ту
няня наш нашыл чытку родину родину і в ряті вшыткы ся довідал
як милувало ся же Він зывіселійше жывый ся лишыл а думали же
згынул Тому што він ішол на Прагу в Берліні Поґеда <unk> ци
<unk> вірнійше а <unk> шє в травню Од ішла війна шы Німців
добівали і они частком дох Жнова зробили цілу роту батальон бо новачків
пришло набрали зробили ідут під Прагу і тот пірух же в лікарню
кулина в лікарню а Стефан і Курнєв під Прагу То іхній сосели
в Мораві Остравскій І што і як о не Думали же він
тиж згынул разом з тыма вшыткыма же такы так Але Він пішол
на Мораву Остравску Але як уже Німці Страшны дали оген біли на
улиці вшыткы бо не знали же уж бо чули же победат там
а они уж наш всеєдно вшыткы гынули і стріляли кого виділи І
тот генерал діштол кулю А брат был за стіном і виділ як
тот впал а не далеку колодят і він хоч одкрыл колодит там
то де они в том же під прагом тром они были під
прагом і е в прагу входили входили в прагу а то великы
буі были за праву Были великы буі і він был деси за
стіном і За стіном ся сховал будого боку Ішли Німці з автоматом
і розстрілювали што жывий ся лізіл а він видит же ґенерал Корняєв
ся там кєд дає а недалеку каналізация колодят Но канализация канализация не
брат выскочу перелетіл нецілых десят метрів од шмарів люк схоціл і за
ногы того туда Німці прилітуют Стріляли то вже тілько мучобіт прорвали трохо
пекло ногу А вет ніч він того генерала полумертвого выраны Колодят і
втіґы по тій каналізаті І знаєте а німці пришли та стріляли там
з нимали они одышли дальше Все ґенерал Якых мертве Ні вижыл Вижыл
Ото тераз основа чому Ішли ішли газы дусі дмерайт наш виділи же
світит ся догоры вышли поті драбінці одкрыли оддыхали ся тікай дальше боі
чуті не мож іти Вышли дальше пішли там під Прагу вышли з
того колодця ожы выдыхали ся на повітрі рускы сюда што рускы генерал
представил документы рускы Солдаты з Під Прагы тоту каже загынули а мило
рванули окружыли забрали генерала забрали лікувати ся тоді же все пишут такого
там загынул брат загынул Але чом пішу же загынул як ю з
войны неє тому што він знал кацкы варштаты той брат Тоты Рошна
знаві знал варштаты ішо заберают його наберают такых <unk> чоловік Для того
дайт посмертну Мы не знаєм і Стефан не знал шом мы получыли
нихто не знал Але Пріюс єдны станкы в Іваново Поставили другій раз
поіхал і привезли в Донецку Поставили В третій раз приіхали і шукає
нас Шукал там Донецку нема А дали знати же він згынул жебы
не вертал ся жебы не єхал до Совітского Союза Нє то Бы
той політкы не поняли Нє Але вы мі дівкон наоповідали і я
не одраз ложю або же треба пите знате бо е то вшытко
треба казати підряд як было Ено І так І як они уж
другій раз тонкы розберают і грузят прішол з палицьом поознал браторнє мій
генерал Так то ты Штефане ме не спаш а він сом з
Кыйова Спаш ме не вытяг по тій каналізациі так то не забуд
же вас всі як поставит десанты тіж розстріляют Зато они давали наперед
посмертню же іх мают знищыти Замті сліды же выложыли Німці і в
<unk> році Штефан мі дал хлопці Я пишол в Одесу катакомбы в
<unk> Я нашол той список де Німці розстріляли рускых солдаты і там
Штефан на тым списі Дорогы слухаче мусіли сме перервати і фактичні скінчыти
тоту бесіду бо акурат зачынал ся товды концерт уж нияк бы ся
надало дале бесідувати Ой а хтіло ся тілько іщы звідати в пана
Івана Вартовника Но то Він запросил ня продолжыти тоту бесіду але уж
него запросил ня прити у Густі до него село Доброводы то це
кілометрів од монастыриск на пілнічний схід Но може прити Вы як бы
мі повіли Хочете жебы мы пришла до пана Івана Вартовной Каз Милийкы
Но то напиште мі Фейсбу А на разі прощам ся з вами
Уж не буду фурт повтеряти бы самы знате же бесіда тота ся
одбыла на фестівалі дзвони Лемківщыны монастырисках Сербців а провадила єй Анна Кырпан
Оставайте здоровы до стрічы за тыжден