70% #2018 - 70%#271 Віра Дудар, Лемківскій Музей в Монастырисках
Еп. 2018

70% #2018 - 70%#271 Віра Дудар, Лемківскій Музей в Монастырисках

•

Опис епізоду

Odcinek przedstawia rozmowę z Wirą Dudar, nową dyrektorką Muzealnego Kompleksu „Łemkowska wieś“ w Monastyryskach, o historii placówki i ludziach, którzy ją tworzyli. W podcaście pojawiają się też codzienne problemy muzeum oraz działania związane z podtrzymywaniem łemkowskich tradycji, w tym świąteczne warsztaty dla dzieci i młodzieży.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Христит ся ждає мили му і слухайце при мікрофоні Анна Кырпан Перше
моє інтервю якє прирыхтували єм для Лем фм то было в січню
<unk> р но тото была бесіда з директором Музею Лемківской Культуры в
місті монастырискарнопільской области Михалом Тиханьскым Правильні тот музей тепер ся зове музейный
Комплекс Лемківскє село бо спочатку был то лем єден невеликій дім а
пак было долучано вшытку територию де ся одбыват Фестіваль Дзвоны Лемківщыны Музей
і з початку Лем єднім покую было отворено <unk> листопада <unk> року
Ідею створити музей дал лемківскій священник отец Анатолий Дуда Квазняк Він а
тиж Михал Тиханьскій Стефані Ягурий Мария Макєттен Михал Громусяк Орест Гуйняк належат
до тотых першых орґанізаторів На жаль Ореста Гуйняка уж неє знами барз
дуже він зробил для того музею Но і они зачали другы ім
помагали но і уважны і постійны слухаче може памятают нашы інтервю з
Михалом Тиханьскым Стефанійом Гурий Михалом Громисяком і звучала тиж передача посвящена <unk>літю
музею бо то была конференция был концерт были святкуваня Но і гнеска
продолжыня той темы пропонуєме послухати інтервю якє взяли сме при кінци <unk>
рока з нулым директором музею а ним однедавна єст Віра Дудар Варто
одповісти же од самого початку музей орґанізували Лем лемківскы патріоты і патріоты
ім помагали І патріоты щедро дарували річы до музею І не было
інчых принципів інчых концепций при творіню музею і не было при тімно
і в подальшы рокы такых правдивых науковців Музей принимало ся яко справу
патріотичну лем патріотичну і то для його творців была самовыстарчальна концепция того
было дос Ну то было добре але в такым підході были і
даякы хыбы Наприкр люде щыро дарували і цінны експонаты і такы же
не мают стосунку ани до Лемків ани до того музею але не
пасувало якоси того вышмарити бо то дарунок і днезка част експозициі ту
цінны експонаты а част ту власні такы дарункы Ту лем єдна з
проблем якы постали пред новым директором ріжны сут проблемы сут і цілком
банальны а може навет смішны Но наприклад в Першім і головнім домі
музею не підведено воды неє выдовону полу треба ыти до сусідів А
выходок то типовый сельскій деревяний выходок і він стоіт за будинком музею
Не знате як принимают тото туристы з велькой Млакы ци навет з
Польщы ци може мают переконаня же і тот выходок єст експонатом жбы
Лемкы спомнули сой як ся ходило до выходка іщы давно іщы колиси
вдома в лемківскым селі Директорами ту был два раз і дост долго
Михал Тиханьскій і <unk> років Надія Багірова такы правдивы Лемкы він і
она но а в кінци <unk> рока Тернопільска Областна Рада затвердила нового
директора Віру Дудар Якє єй виджыня ситуациі якы ма пріоритеты Як буде
давати сой раду при ці тыж не єст фаховым музейным працівником Тоты
звіданя дала м єй коли было му музею на єдній зустріч якы
спілпрацівникы музею орґанізували в листопаді і грудню Вшыткы тоты стрічы якы зберали
діти і молодіж а приходили кус доросных мешканців монастыриск вшыткы тоты стрічы
мали за ціль припомнути давны традициі навчыти рыхтувати традицийны стравы вылучыти коляды
прикрасити музейну світлицю до різдвы а тиж яличку якы росне при брамі
выготовити традицийны оздобы но і остатня така стріча одбыла ся уж по
нашій бесіді і перед самым велийом Тота стріча тиж была дост цікава
на ній діти вчыли ся рыхтувати стравы на святый вецір дознали ся
дуже о лемківскых різдвяных традициях бо тото выглядало доправды так як велия
але во тім кус пізнійше і думам же то барз добре же
до музею приходят діти приходит молодіж Но тепер послухайте нашу бесіду з
віром Дудар внескы вымовій робіт бош голос слухачы Лем фмю але внеска
ви в новій ролі зато прошу представити ся по нулому Віра Дудар
директор музейного комплексу Лемківскє село єст то монастыриска І тепер мысінків музею
Же вы тепер ним мате рыдити і уж рыдити так кілько часу
з <unk> яприся з <unk> листопада листопада Так то цілком недавно Хоц
сам Музей вызнате уж давно Вы певне не знам кілько разів уж
ту были скор ся то для вас минуле Але вы просто в
новій ролі і певне інакше смотрите на вшытко што ту єст а
я хоцю штовас звідати Наприклад нас буде слухати хтоси хто понятя не
ма што то за музей што ту єст І я бы хтіла
коротко жебы мы оповіли слухачам што ту єст і чым тот музей
цікавий ту як чловек одраз входит до музею мы маме як бы
загороду хто то робил тоту різбуде єст тоту дає нібы буізку снопы
войнять З внуками так обійстя Лемківскє так Пижогорода та так з внукы
Ісало ту хто зорґанізувал тот музей отец Митрад Дуда та Анатолий ініциятор
і до него ся долучыли тиж першы то были тиханьскій Михал Михал
Грусяк Стефанія Гурий Мария Мкєтин і Орест Войняк то тут найперше люди
якы якых ся зачало так решта ся залучали може підеме дату зачыне
ся Так мы зачынаме од такой церковной і задухова культуры Лемків Так
невеликый такій покій і ту представлене то што звязане з церков та
церков на Лемківщыні прошу повісти м може якы найціннійшы Річы ту сут
бо сут образы сут писалкы Е сут є сут макеты церкв котры
зробил Орест Гойняк Макєты церкв лемківскых церков Видите іх ту неєдны і
дві і то єст направду така робота крупітка она зроблена Смотте ся
церква макєт церкви Архангела Михаіла з Высовой Мате макєт церкви великомучниці Пораскєвы
з Чырнам ту єст з меншыны копій церкв з Лемківщыны Робота така
аматурскы аматурскы не ходит о точне захованя пропорций Я більше ходит о
такє памят у тоты церкви так но але тота робота барз цікава
з чого они выконаны Они выконаны з дерева Дерева водите тут навіт
навит лесы ґонта така прошу повісти тоты образы то они привезены з
дому якы ту сут не лем з дум бо тот єст дум
Мати в бложеноустаной помоці репродук редукциі отамы та далі єст ту видите
то єст стародрукы ту єст і Бібліі і єст і молитвенникы і
єст єванглиі єст Наші євангліі выкали <unk> на реставрацию до Львовано цены
в Львовина <unk>ar<unk>a реставрациі Arte єдна єй рестав рувати но бы они
взяли якы курсові роботы ну і єдне іщы буде Якы они за
старе бо виджу жє до стары і <unk>літь ся Наприклад <unk> од
пізна Лів Друкарня Холосновскій <unk> рік барз грубо книжка А два выдумаме
Но <unk> ятуристы чыкайте мы пришли іщы до Яножыня ту І туж
християньска література то было штоси такє што найціннійше же брали зо собом
Молитвенник так Правдиві же знате же Лемкы были барз побожны Зна Моі
скриниці выселены і дідо мій Павел Греняк дяк Был дяком в Крениці
лемківскій церкві і є знам же він І Лемкы котрых высіляли од
тамиль з Криниці уни найперше брали церковну утвар найперше Каждий мал по
возі Але уни брали і дзвоны А дзвоны то єст такы обємні
тяжкы тяжкы з дзвоны в нашій церкви в монастырисках ту в здвижын
жывотворного Христа Фіґуры Анґелів в Скриниці І Іванґелия Креницка в церкви єст
і метрикова книга єст в Криниці то і были фелоны і были
ну вшытко што могли они взяти з церкви они вшыткы зобрали Церковне
я хцу повісти же духовніст в Лемків было на перше місц То
правды товды І навет тото вшытко што ту єст тыж свідчыт удів
і мого діда Яна Сла недавна під сіном накаслил бы під сіном
нагреблений та загребле і сіну і в накыслику Література церковна тіж предом
треба ся призріти там Афелоны то о тоты фелоны то одкуль Тоты
фелоны з нашой церкви з монастыриской аж тошто Тканий Миколай вдитель Миколай
Люся Люсь Хоту было Миколая коли ми його знашли нками за ся
бы не было ведены комай пану Може бы заберали моли ся може
ся бояли мож ся драги жебы Татаро Цікавы што самостит Ісуса Христя
Так Возницкій при і досліджує казавшу можливу можливу цену роботы підземле пізні
роботу кажду роботу можливу уснів його як не так самові Были архітекторы
недавно нас з приводу побудовы памятного знаку монастыріскых жертвом депрута І пришли
ся приз рити ту пане Трибяк він архітектор і він автор автор
в Тырнополі на Майдані незалежности єст така стеля в небесній сотні Він
то він автор то ім він призрал ся змотрит краюзнавчу Музеюта в
Тырнополі Призерел ся і я хцу повісти же він высоку оцінил тоты
акри А авто авто невідум все додащы Все мало бы мілой написано
<unk> він ґадал же Вас высоко кудолажна робота Запрошуймо нашых мостестві монастыриста
дитячы лемківскій фелювны ансамбль Лесті Фраіртик кєрівник іракы Мыр вам люде Най
доброме свами буде Звольте в гызю нас приняти мы ідеме благодати З
Лемківщыны до далекой Палестины де тя бо ся привітати Пришли ми мам
оповідни дивну єст святу новину яку носит на Вкраіну пастирі і добры
люди та вступаючы повсюди повідают з тим на світі же Христос паститель
світу выплаємі для народу ами за Вецір добрий Мы Вам как мы
новины вам принате жебы селе там не щазли жебы святся не звысели
высенложынства народы всеме братя звыселены рожде момкы першый реґіональный юнкульный семінар конкурс
дітьочой лемківской писонкы мам наді Но то повіме така народна ікона народным
народнім стилю стильона евин повіла Оно барз похоже до примітывізму Техніко примітязму
та якы м малювал Никыфор та техніка при вітиліза Я Вам повім
же мене інтересна сімейна істория мій дідо оповідал мі же в іх
родині жыв Никыфур Відомий відомий приміт віст Ситувым ім я і такой
жы долго жыл бо розказувал же мій прапра дід был таку йому
приробил таку до хыжы таку буду деревяну таку вельку і він там
жыв там малювал і вшытко складал пуделечку І потым ту як был
ту він ґадал О Боже як бы м знал же тихо тоте
його мальовидлинґал тото мольовидло од даку пінязів куштує то я бы мзял
тоту пудилечку зо сову а він уж по тым як уж стал
відомым Никыфорто він глядал Павла Гриняка бо дідо лишыл му ключы од
хыжы і повіл же ти ту мусиш стрічы хыжу Мотря жебы одти
ниґдини ішол і три раз його выганяли три раз втікал назад ісофал
дохыж до нас В Креці А то робу Люжньовскій Так Цєрісньовскій і
Прекрасны річ Прекрасны Тых передавали <unk> А то Матір Бозьо Дорунук дерунук
Петрыкы але одколь <unk> рік од кольонзано з Лемківщыны але Дзіраме ся
промотрите звідкы Петрыкы в Но так але Любов Снит так Мария Маґдалены
Што ся збера і ны як будеме пані Анну робити од плянову
інвентаризацию фондів бо уж підходит час уж раз тра рокы ся робит
ту інвентаризациі То мы будеме і уточні робити будеме фотоґрафіі робити жебы
кажда кажда річ была на сфотоґрафувана будеме робити офіцийний сайт і такій
свиріны віртуальный лемківскій Музей Маме такы на на думці же такє зробити
то при тій інвентаризациі будеме утучняти правду мате слушне зауважыня же тоту
треба кус Але знате то і так велька робота прироблена же зобрано
тоту вшытку зобраня А тераз наша робота утучнити Науково обґрунтувати туж роботонаукову
процівника нас і нас вшыткых Значыт мы мы бы смотріли же мы
маме ту духовну культуру Лемка то тоты образы глядити рукы тотактал друкы
і як бы прездовлены реліґійны свята в якій сыспусі акварелі лемківскы церкви
і інчы такє Маєте цер макєте церкви І тепер маме історичний як
бы виділ ци як істория Лемківщыны ци істория Лемківщыны но але ту
ту не знам ци історичний ци як бы ту маме вшытку праві
Праві вшытко Маме вшытко што было на ґаздівців і боденхы лопата до
хліба та ріжны такы коритця є жебы выдушыти сир такій през дід
і сотківниця Шыткєниця же капусты сікли так мы дома на такій шоткєниці
досих пішічеме кам а буде редам Назви окурова і недавно мы любили
масло в Выденці Дождавно Я помяла там як сідилам коло баці і
барця мі показувала як ту ківоту треба глити як оно треба за
долго товщы тото масу жебы не придухтино науком І ту сут і
одраз в грырах Мадзеляна вшытко як бы лемківскє жельтя А Промысли народне
побуд Лемків вымате відому особисту мати і Никыфоро о кым має дале
днеска мати і Марию Макару з Высовыр Співаю та і Богдан Ірон
Антонич наш поет і Хыля ну Жыляк і малюнкы то єс то
єст рефлеґукциі Никыфора то єст фотоґрафія Ореста Выняка зробил рамку для того
музар І маме ту ріжны різьбы і ріжных лемківскых різьбарів бо Лемкы
тым ціли мате о салку хто го выізбил Сухорскы зажету Сухорскій зру
Мы ту вы ту виділ де сут струі і не лем струі
але так бы мы в хыжы в середині Єст пустіль Машынка до
шытя ту яка сылада але в ній для неє не струі а
ріжна література єстрану нас брак приміщыня Но єм правда Мы не маме
де розмістити мами маме на горі іщы купа купа еті експонатів і
претендентів на експонаты жебы іх Мы мали уцінити і повістити не маме
де м не маме де і думаме же може з часу в
найблизшым часом Хцеме зробити ремонт але такій капітальний ремонт бо нашы стіны
уж не вытримуют у грибкова кусціны і дах нам тиче І видити
самы Виє жебы мы зробили таку ремонт і на гори така велика
сале єс мы бы хтіли зробити са моя мрія то зробити зал
переселеня Такы знате жебы стіны самы кричали обы стіны кричали о переселені
жебы было вшытко номулюване вшытко од такых цу Я думам же нам
ся тото удаст но треба кус пінязів і часу і терпю жебы
ме тоту не кусали пінязю як слабре І ту вшытко як бы
привезены з дому так яклю з дому так вшытко з дум добре
Знайте і сут ту якысы і косикы і якысытытанивадіскы і і музичны
інструменты Мате гуслі Іріты і Байан Офіра гурея Теодора і Мармоє А
знате на кім грати варка А так доправды ту ви тото яре
ся на якя вчыня на густях коли дідо може оповісти смішний сторіч
Я мій дідо был Скінчал семінарів был барз музично оброзуваний і нас
а я яко онука што жыла коло бабці з дідом мамо моє
ся лишыла коло мами Бо але мала десят діти бабця моє з
дідом десят а мама была жы мы жыли коли бабці з дідом
І він вчыл мі Цім єй співати Я памятам же я на
стольці стоялам пану і лем три років співалам Горе нашы Карпаты то
найперше бы о дідо плакал а я співала але знала міщы так
мам такій ґешефт бо знам як приде до діда колеґа а колеґы
ходили Лемкы ся схудили они ся схудили каждый ден тусик приходил каждый
ден ся згадували Ні ну як бы памятам тото мам таку добру
таку память о дідовых кулеґах і все скінчали ся тым же кыкали
мене на столи ставили віяркы співай І зналам же як заспівам три
пісні то буду мала <unk> копііх такій рвом ґешефт Ім ся тішіла
ниме же о не єст і тішыла м ся же будувати пару
копійок зарублений Але дідо і домівців і ґеоґрафіі мі дідувчів Я з
дитинства і видити як вони ся одложыло Перше моя специяльніст то єст
ґеоґрафія А друга то ж Академікы Кємікадр Культуры і Мистецт закінчена культура
і ґеоґрафія темі зележів і колисик є як было місце мала бідо
мі ґадал же барз хце жебы вірка грала на гуснях І куп
мі самы менше єдна <unk>a ни хтілом грати на ню нияк не
хтільом грати Хідо ом барз на бандурі грати Мушусит мі ся так
тота бандура і мід може через тото же такы привывы такы струны
тото приберати Ну мі ся барз подабало борз любила м слухати капелю
бандуристів зо струсу Она барз є любила і дідо мі уважал тут
колектив І штой докупил ся в якы має грати на гусляків всю
І што они зробили они пішли наперед до директоря штоси там пришептали
вили мі жебы єзда чекали коло двери І директор мене выкликат і
ґат знаш зецку файна бандура і буде але для такого маленького одзецка
неє такой маленько бандуры А дале мі смика по см пновы тут
дасюда смиком полузя поводила все я уж наскрипциі рам А як будеш
в клясі то приведеме Тя на бондуру такє мене привели так є
скінчыла тоту надавы ся кляклясы Для тых то лем тепер зачал нас
слухати підповім же внеска сме в містечку монастыры з Котернопільской области вы
Музею Лемківской Культуры Однедавна якых два місяці ними рядит пані Віра Дудар
і власні з нюм тепер бесідуєме Части густів музею монастырискы діти з
лемківскых родин а тыж єдоцій Фольклорный Ансамбль Монастыриской Музичной Школы Жызуві ся
грецны фреіркы Зато Лесні Уны нам выполнят музичны перервы Внесній Пердеці звучат
фраґменты выступів того ансамблю на фестівалі Лемківска Коляда же одбыл ся позаглоны
<unk> січня <unk> рока в селі Пастуше чортківского района Тернопільской области То
просиме слухати Но а подме іщы дальше А повідте такє ахтоси єст
туже порядні зна вшытко оповісти што оту таку екскурсию поря нашы дівкы
нашы науковці они і Таня і Люся они мают такы написаны але
тераз уж зас мы ґадаме же треба кус його розшырити екскурсию А
оповідают якы прийдут Лемкы жебы ім по лемківскы повісти екскурсию Оповідают Ну
наприклад пришли з Польщы Лемкы і они хотят жебы ім в лемківскым
музею полемківскы екскурсию зробили то зроблят Зроблят зроблят Зробят мы є тераз
взяли курс на влучыня і ґаданя по лемківскым мы ся доґадали же
в тых стінах мы ґадами по лемківскы медже собом А походиме і
ґадаме як сихтурци А та і мы так ся і вдисконулієме В
лемківстві в ґаданю мы си чытаме мы си обгодуєме є велькій шмат
зрубленой роботы і зобраного єст і велькій шмат роботы якій треба зробити
жебы правдиву унус утвердили ся лемківскій Музей такой правдиво лемківскій Так і
тепер мы перешли до малого такого покою де велику част того покою
певне четверту част занимают Кросна То такий порядний великый вертат неякій такій
порядний тую штоси выткано ту єст ріжне тканя высиваня і вшытко такє
што до того необхідне І вшытко для того жебы обробити лем лем
коноплі так стід ловну стід ту так волну ту така стід єдна
стід друга і колиска і в такій колисці і мене колисали ну
а як же О гыкулиска яку ґаздыні брали на поле На поле
так така польова ловит і мы одраз входиме іщы до добівшой уж
салі а ту вшыткого Вшытко Што ся робило і што было неохідне
ремесла ремесло лемківскє думате і выставка облі мате ІІ єст до кошыня
матену утверд лемківска побуду лемківского по Ріжны річы якы на ґаздівці были
необхідны і сут ту і напры га а то для того жебы
руковиці рока і ріжны збанкы Хону єбы же былотя альбы робити убутя
такы формы та і серп єст і І дві ножы етапі для
футболы Та жебы чывочы опіросом І ріжны тыгаря але о них вшыткы
стуєт Ани єден не вказує якысу годину на разі они є не
в робочым стані Они лем лем зобраны а треба дзыґаря жебы жебы
призріл ся ци можна його спрота і маме тыж лейту ува і
заціпиленя і маме Такый на каждий ден потрібний як бы при стрій
ци якы повісти Жорна або млинец млинец прави дале о такый млинец
Емуку І вшытко што ту вшыткы інструменты якы мали бы быти в
каждого ґаздык а може і не в каждого бы даякы такы уж
для специялістів Якы такы долота і тоншы і векшы видите ту гм
і ламкы ріжны а ту ріжны яли ся а што ресоры дубричкы
видим І лямпы та ідкувы ножыці стары ту смоти ся же бісічы
жебы січы тютю тютю Норіска І каву в лемкє найт кавы было
было по сусідству Словакія Але то мленец для пупрів а не для
кавы ня то Лютры тату для пупрів О і ту такы лямпы
ся світили на конфіні так но і вшыткого вшыткого ту єст невізуєме
Для ґонты вырта для выготуваня ґонты а то єст друґаць То попіль
выгортате з пяца гриба І на тім музей як бы кінця ся
а іщы мате барз дуже ріжных експонатів як на матряным полі так
до <unk> в пляхы Яр моє рани волі выбудувати выставковы зали там
жебы і тоты будиночкы вызнатебы были в товаристві областну на засіданю і
де архітектур наш Добре Алеального Пляну за будовы Ниякі барз інтересні річы
найвеце інтересні і барз служебы так і было Автентичне село Од правдиві
сконцет жебы там єст мій місце для автентичного села по тым єст
улиця де будут садибы зеленого туризму жебы там і выставковы залы і
жебы могли дати людям кысы такы практышні і зварити і зісти і
розказати і можливо жебы в нас каждий будиночок был напр будиночок різбяря
будиночок исанкаря будиночок ткача і так дальше циме Такы напевт буде і
ся такій в темповым режымі ґом пришла на роботу і хце ся
одразу стартувати а зо вшыткых струн треба звыкнути А іщы выту мати
бібліотеку Туж окремы там місце на бібліотелю о маме маме іщы журнали
Періодику вшытку підшыйтя а то што за плокій ту о робоці ыр
воці мій кабінет То Вы яку директор мате ту своі місце спідакує
Яси так усту так ухонічно жебы м было подумати на чым жебы
я любіл роботы працювати в тиші І ту тиж ріжны і образы
сут Тот музей яка його Як бы власніст ци яка його то
был Народний Музей же просто люде ентузиясты тото творили так Але оно
як належыт державі ци як то ци яка то я тепер тосмотте
ся од початку то направду был Народный Музей але експонаты ся зберали
музей ся розшырювал ім рішыли засновник же буде краще для музею лемківского
жебы публікувала ся кус тым і держава він стал комунальною власністю Облестной
Рады І через вшыткы они власникы а по профільу областна адміністрация Управліня
культуры на го терноопільскє Управліня культуры ся опікує на по профілью а
поласник то обласна рады прецінь вызнате же і вшытка процедура призначыня іде
през обласну раду і конкурс і тут осудку І Властиж в такій
спосіб было выбрано же областна рада рішала фактичні ініциювала конкурс і Вастыш
выбрала во досі час рядил Михал Тиханьскій то я хочу повісти же
моє перше інтервю в радию Лем фм то было власні з Михалом
Тиханьскым Мали сме бесіду і моє то перше інтервю то было власні
о тім музею о Ладрі і о тотых справах властивы в пана
Михала Сезиовак та Мартиндо Ну і в такій спулесі в музею можут
быти люде якы мают якысы Якысу зарплату ци як як як як
як як як як як як якысы выплаты же можут ту робити
В такій спосіб же то державны так а інакше такой можливости бы
не было А держава має якысы вымогы О то тых люди же
ту роблят Но правда заклад культуры єст квалифікацийні вымогы як до директоря
так і до наукового працівника і до зберігача фондів каждый працівник має
свою посудову інструкцию і з єдной коі він працює там прописано вшыткы
і його вымогы до нього як до професийного прецівника і права і
обовязкы вшыткы прописа Так в ідеалі то люде якы роблят музею мали
бы мати або мистецку або історичну освіту або мали бы быти якысы
етнолоґы ци іщы штоси етак Што маме на днешний ден або може
може не мали бы такой освіты але мали бы може якысы скінчыти
курсы як робити в такым подібным музею Як єст гнеско І знам
же Вы мате кус не сте етнолоґом не сте етноґрафом ани істориком
Повіли сте же вчыли ся на Ґеоґрафічнім Факультеті мен дмінощы у світ
Єдна університет Сєнівєцкій Ґеоґрафічный Факультет дру Ківскій Університет Крім них Кадрів Культуры
і Мистецтва Я режысер театралізуваных видовищ і шоу проґрам Добре дипльомы і
тоты Вашы освіты і тото што то они певны в жытю вам
барз дуже дали але наприклад до музеів Што можете як бы Жвы
вы сте ну наприклад музикантом Вы можете тот ваш фах застосувати од
ту музею якы плянаты власні Аякже З якой страны не призрі ся
Но наприклад Я реґент церковного то прошу вшытку што ся стосує церковной
тематикы лемківской я тоту знам і як фаховиц і як внука Як
Далі як режысер я думам же треба кузрозгнути ся в тым як
нам проводити музейну справу на вытряным плу Як мы можеме орґанізувати тоты
самы і екскурсиі в лемківскым стилю як мы можеме проводити там і
та борит тото як я приходила ту на конкурс на тоту посаду
то малам такий пляґ дій І в тым пляні я гадала же
я хцу на ватряным полі зробити правдиву лемківску як бити лемківску жебы
мы там і ся бавили і співали і згадували Лемківщыну і жебы
до нас люди приіздали і виділи же так то єст земля правдиво
отворена з Лемківщыны Змі і хоцеме хцеме як режысер так хцеме запросити
на навет як музей в складі Аркомітету до Дзвонів Лемківщыны хцеме запросити
нашых етноґрафів по костюмах жебы правдивы лемківскы строі вывчыти і показати людям
там Хцеме зробити плянеры по возоплитіню і по сіноплитіню тіж там на
ватряным поліж моя заня ся занятя ся бы вшыткым да Аякже мы
хцеме зимом бо Мы ся консультували з люзарями треба покы неє сукухлоду
в лозі треба нарізати правдиву лозу таку яка має быти і мы
хцеме през зиму тото вшытко згутувати жебы уж з весны зычати великойдня
жебы кушыкы выпляли так мы дахцеме Є в нас ту майстриня мы
з ним мали мову они ґадали же да і покаже яку лозу
і зробит першы Марсти клясти з дітими і з нами найперші а
потым будеме робити юж плянеры то єст такы стрічы люзарів з Украіны
Уж маме такы пляны Дорогы слухаче припоминам же сме в монастырисках в
музейным комплексі Лемківскє село а конкретні в головным будинку од якого вшытко
ся зацяло Як ся зацяло нота спочатку то был лем єден пулкій
в тым домі маленькый Музей при осередку Товариства Лемківщыны Пак оддали для
музею іщы єден покій пак іщы єден і іщы і удали ся
передати тот музей під юрисдикцию монастыриской міськой рады же то уж не
было просто при товаристві Но і пак уж была можливіст можливіст зробити
там пітора ставкы значыт же была оплачена праця як бы повісти Пітора
чловека Од <unk> рока Музей уж належыт до Тернопільс ской Областной рады
і зовіс ся Монастырискій Областный Комунальный Музей Лемківской Культуры в <unk> Од
<unk> рока Музей юж належыт до Тернопільской Областной Рады і зовіся Монастырискій
Областный Комунальный Музей Лемківской Культуры в <unk> р до музею долучено територию
за містом де што рука одбывают ся лемківскы ватры фестівалі якы зут
ся дзвоны Лемківщыны Но і тото вшытко і тот дім в місті
і тота територия за містом то вшытко разом тепер ся зове Музейный
Комплекс Лемківскє село Музею были уж два директоры тепер маме третього пані
Віру Дудар Власні з ньом на ся днешня бесіда но то просиме
слухати зас Кільку робит люди Три сторожы і троє люди і єдне
вакантне місце наукового працівника якє буде уж зополнене зусічньом з Нового руку
Так аме на меті запросити історика Петра Кузубского Він вывчат долгу лемківство
він досліджує і науковы праці має і має книжкы уж написаны і
в Лемках і о монастырісках пише то єст такый чловек же знає
што робит і мыз і я знам як він ся ту приходит
в музеі То окрем вас іщы дві особы і чекати на тре
ну Істіт дві особы якы роблят музей бо я не гварю я
не гварю зревы його навод Выглядит мі же найважнійша річ жбы дахто
систематичні консультувал специялістів по музейній справі Я думам же то бы было
барз На хлосен на хлосен того музею хтіли ся бы повіли же
буде ту історик робити но але історик може м не знати якы
тоты експонаты як іх експонувати ци як іх тримати же они ся
не зупсут Ту в Загороді музені лежат якысы тыж річы Я не
знам они автентичны неавтентичны тыж і якысы такы ріжны річы до ґаздівкы
а тиж не знам якы они автентичны як они лемківскы то бар
шкода жебы они были быти дущом під снігом Но а як неавтентичны
но то не мусят ту лежати повімен так тоту власні з тым
тишы як то єст таку маме в плянах таку провести ревізию фондів
котре лемківске котре украіньскє не стоіт питаня Жебы оно ту не лежало
жебы они окресы здематизували ся як краєзнавча річ Як може то буде
краєзновча саля ци креєзного вся буде куток на двори будеме тоту вшытку
будеме тоту вшытку рядити Думам же в нас бажаня єст робити люди
єст кым робити будеме запрошувати Лемків котры мают іщы тоты знаня о
лемківстві о побуті нашым лемківскым Чыти ся николи не пізно і нестидно
будеме просити науковців будеме робити конференці будеме Якы будеме то будеме Вам
ґадати запрошувати вас І высвітлювати вашым рады якы може найнайціннійшы ту сут
річы в музею якы може наприклад выпвадили екскурсию і выбы повіли О
тото а тото найціннійше Івандеш ми ся смотрили XVII столітя І Матка
Божа і Матка Боже Ну і є Стародрукы Стародрукы якы мы оддали
нареставрацию до Львова то єст столітя столітя То тото такє саме такы
цінне в нас выдавне З початку якы орґанізували музей то ходили де
си по хыжах просили дайте або оголошували жебы просиме принести хто што
да цікаве ма вдома Як тепер ци будете робити дакы експедициі ци
будете в якыйси спосіб іщы но оглядати якысы експонатів А може іщы
такє зєданя може дацього ту задуже а дачого неє і бракує для
того жебы полно лобризувати лемківскє жытя ци ци історичны моменты Нє направду
вельку роботу зробил Михал Тиханскій попереднік мі директор музею Він барз дуже
експонатів і назберал і вымінювал люди старых што ми думаме продолжувати тоту
вшытку што мы зробили найперше ми хцеме зробити уж частинку зробили такым
покышол в монастырскым рейоні карту руселеня Лемків по монастырскому рейоні Я мам
дома календер по Тырнопільской области тот я купила сой новатор є каєндер
як Лемкы были поселены в якых селах Тырцілой Тырнопільской области Барз добра
ідея такого календає так так так так так так так так так
так так Але тераз кус потрібує уточніня тото тоты календарі бо люди
вмирают люди ся асимілюют люди ся розізжают і як можна повісти в
розрізі ну десят років ся уж мінят тота ґеоґрафія руселеня Лемків нащадків
Лемків скаже І мы што ми дераз хцеме зробити таку своірідну ревізию
той карты Іжме ходили і до паспортного столу і сме ходили до
реєстрациі выборців такых насідство в адміністрациі выписували сме жывых приселенців жывых люди
Лемків продивых котры были выселены з Польщы і процедура така же ми
ся згоджуєме з зусільском радом головами і зас звідуєме ся жыют не
жыют де жым і тегдальше бо єст туты час іде і Лемкы
вмерают выізджают і тоту І як уж мы тото намічаме То будеме
іхати з зосішньом плінуєме си же такы будеме брати во населеных пунктах
не будеме ся шарпати путом так маме тото тото тото тоты сімя
чы ґыдаме іхами і уж сме приходили до нас і Штарлемкы і
сюда Мы маме такій певний перелік і питань звідувань што бы мы
хтіли од них почути Жебы не сме сме не упустили то ме
такы такы было анкєты такы анкєты велькы так розшыреный такій список питань
м то о тото ми продиву після свят будеме до того приступати
дуже активні Мы знаме же ну то єст такій народний музей так
але мы знаме же такы як бы кімнаты музеі такы такы музейны
ізбы Суд правіл сяди де Лемкы замешкали і мы знаме же єст
такє в ріжных селах і не лем селах рейцерам на Украіні так
барз дужы єст такых окремых маленькых музеів якы люде сой самы урядили
і кілько того єст наприклад в Бержанах в Ратусі єст окремо Церє
в Чернополі у нас то в іванофранківскій власти тыж меньше але єст
більше єст такых музеів локальных народных ци Вы мате з нима контакты
ци окусы то може тиж зробити якысу мапу де сут лемківскы такы
народны поґіємы музеі і може тиж жебы было структуры і цілы даха
інформация і може разом напр ту зберати ся може якысы мати спільны
проблемы а може обміняти ся якысы мате в понаків там задужа ту
такого неє і так дальше повіли сте же хочете з тыма майстрами
добесідували сте ся же злозы штоси жадают выплести музейма контакты з якысыма
майстрами лемківскыма же но напр сут різьбаре Інчы виділи сме писанкы бо
то музей орґанізовувал фестівалі писанкы такы там на ветрянім поли іщы якысы
майстры же вы знимате тепер якысы конкретны пляны бо музей може підтримувати
іх они выможете зомовити вырізбити штоси І чловек зробит было він робит
для музею а там бы не робил ничта мы думаме о різбярстві
бо были в нас уж пляны были Михайло Тиханскій орґанізоввал і тоты
Лемкіня і Лемку што стоят при візді то єст роботы а тераз
маме таку ідею Іщы єй обдумуєме але думам же ту мало бы
быти певно різбене жебы мы зробили шобку різдвяну а другій рік уж
то єст фундаментальном Мамех ніби як лемківскых шоптак убраня пастушків лемківскє і
і там і десик з боку Лемкіня стоіт я не виділа ниґде
в шопці жебы Лем ну десих жінка стояла а в тій лемківскій
шопці я виділа же Лемкіня і но я виділо тоту номелю А
мам такє на думці же муже Бог нам поможе і мы зробиме
таку будеме просити нашых різбярів жебы они взяли на себе таку роботу
фундаментальну жебы в грізбити знати Оно бы было барз фай але бы
такє было велькє врізд людини жебы оно было видно але уж ту
певну буде туда на вытряным поліж ми так комплекс різдвяны і в
плянах нашых м вшытко ясна річ приносити в мошштабнійше мошштабнійше а моштабніше
мож зробити лем на вытряным полі там є пляц Там і хыжы
там можливости векшы і так поділити нашы пляны на циклы різдвяный цикль
ускресниц русальскы циклы знате жебы мы обжымковый циклы і тоту вшытку такій
своідный лемківскій лік без треба ся вчыти хто не зна хто вчыти
хто забыл то пригадати обряды шы І о такым тым цитлі мы
будеме ірбити На разі ту на нанизу в нашым музеі діючым ту
місті то ту рубиме Є Ялиску лемківску были сте нескє виділи зробили
сме лемківску салю де хцеме одтворити правдиво лемківскы обряды Як было Лемків
кут в паперовых квітах Так мы і робиме тот кут в попровы
квіты Были образы під градусів вывішены нахылены Так мы і робиме тото
вшытко підтверджены і вы літературі мы чытаме і хто опамятат і в
спогодах Лемків мы то вшытко акумулюєме і так хцеме відтворити жебы чловек
прийшол ту салі Призив ся і пові такту і спродил лемківскы саль
Значыт мате ту бібліотеку лемківску літературу Хто може корыстати з того окрем
протівників музею і ци може приходят гев якысы може студенты жы може
штоси досліджуют ци выіщы но ямло Даю такій звіданя може оно і
набарз до ріці было недавно ту як річы Дуриня До річы Дуріця
До річы было тыжден тому до нас приізджал архітектор і выкладач Тернопільского
Університету якіж тото ґадалял В своій проґрамі як я ішла на тоту
посаду тут углядали і я тримам ся того і была така мулов
нас же пізля свят одразу приізджают ту до нас студенты о чым
річ Хтіло бы м жебы наше подвірце коло музею было правдиве лемківскє
Жебы чловек як єхал ци ішол попри музей розуміл же ту єст
правдиво музей і не лем такій простий краєзнавчий музей але лемківскій музей
то мам такє запевніня од них же они приіхают і будут мористати
нашом бібліотеком для вывчыня той студенты і на базі своіх знань мы
будеме консультувати будеме вести скажем так тых студентів в інформацийным пляні і
на выході думам же мал бы быти інтересний проєкт Подвірця нашого Лю
На разі ту Зы Мате ту я не знам ци екскурсиі ци
якысы проґрамы бо єдна річєк приходят гев стары Лемкы інча річєк приходят
люде повіме якы мают <unk> років інакше як <unk> років інакше як
<unk> років ци як <unk> То єст якаси ріжница якы представляє робиме
екскурсия і Єст єст єст Єсы мы мами і для діти адоптуваны
екскурсиі Маме і для старых Лемків і мамы і для тыхто поім
так тых хто ся розумит в лемківстві і тых хто хтор хце
штосик знати о лемків так та рошыл єст єст вато єм Думаме
іщы тіж я думам же доречний бы было жебы ну наш пляц
не барз нам тото позвалят але бы м барз хтіли жебы был
кісий бодай бы як ни уде ся нам кімнатку кісу зробити хоча
бы куточок такых ну ігрувый куточок дитячий Бо сучасний музей то не
лем ходити з салі до салі і обзерати а сучасний музей то
єст наука для діти як што то єст музей як ся там
поводити треба я думам може кєсым ям це призрийте даше інтерактивны інтерактивны
воды рыманкы мам кульоруванкы і то де отакате о так жебы маленькы
лемчатка в ігрувій формі звыкали быти в музеі мали сме такы як
в Польщі повідают варштаты майстер класы тварят значыт гнеска мали сме власні
з дітми такы но но школяре ріжны ны были і такы малы
діти якы не ходят і давт але были ріжны такы Мы мали
Днеска Три части того цілого нашого спотканя так стріляв там мы мали
робили прикрасы оздобы з паперів а вчыли сме коляду і третє варили
сме мостивы мы вчыли ся ци смотріли як дорослы роблят і кус
помагали Мостиво мостиво і обряны ґрулі з капусту із зо шквырками кывер
і то был ім наш полуденок і науко Ірові формы дале дітям
можливист веце в лемківстві ся кус попрактикува То было так комплексно же
мы і тоту і тамту і вшытко разом і виділи єм же
діти были зацікавлены особливо може з початку з самого початку може не
так а дальше Штораз дальше то юси хоцкі ся загоряли авно треба
было іти додому бо треба але не хтіли ся так ражетах І
была така приязна атмосфера барз же вшыткы мі ся здає чули ся
як все был дум так А якы выісті подібне плянуєте выісті скор
ся робили Тыж ріжны такы оздобы тыж были такы майстеркласы і плянуєте
зас чули єм же будете рыхтувати на велию ріжны стравы прібувати абто
ся робит Што мате в плянах рыхтува Ено што маме рыхтувати клюдскы
што найперше треба з голові укласти Што на лемківску велию робили та
нашы Найпершы ґрибы ґрибну ґрибы то были підбиваны на муці ґрибы та
обряны ґрулі были такы в олиі зужерены о тым былым будеме робити
борщ пісний борщ з фізолом но в нас в Крениці горох не
варил ся на святы Ноґы нашой дівкы видали же в Мілику был
Мілику был гурх то мы так збір не будеме знати Таку стіл
таєскы Переважні од Криниці люде так так з Криниці был і Ганчови
з Криниці і з Высовы Ідут зас діти так і будут Вчыти
ся як тото робит рак мы мы хцеме тым нашым спутканьом єдну
сповідами єдну річ жебы діти пред вилийом самы попрібували зварити лемківску вечерю
призріли ся мы будеме ясна річ же напишеме вшыткы Стравы вывісиме си
на стінах склад і як рубити жебы діти і візуально тоту призріли
ся по тым они будут мати можливіст самы туту зварити а по
тым хцеме по лемківскы накрыти жебы был і честок жебы было і
сіну під мусу брусом жебы было іє ляпы стола обвязаны лянцом жебы
і ремынинту пустовити під низ будеме вязати пере весла на нашы Яблинкы
ми маме коло музею Яблинкы будеме тіж перевез та хлопці будут вязати
з Перевесла зуна Ну хцеме вы вызнати поверетлю крутити Знам добре знаме
Нас єст есторож він знає барз добре то так під паху треба
тримати Я знам тото дідоклиси крутил Бо і хцеме так тот обряд
приблизну убрядя сідали так святой вечер як сідали яку молитву молили Бо
тіж інтересні на Скриниці і памятам як мало місці было то ґаздыня
накрывала нас тыль вшытко нараз і сідала і зо столу нихто не
мал ставати крем ґаздыні так і было А до нас приходила поважна
Лемкыня пані Міля Вандзільюкова і она розказувала же на велию тато сідал
за стил мама доносила по єдній страві тато жегнал і кропил свєном
водом і таґіли з єдного тервилика дали зас донусила мама страву тато
зас жегнал кропил свєном водом і застан гіл Інтересні нас так не
робили Але Лемковина тым і богата жыналізно І треба нам як хцеме
одновити і вывчыти вшыткы реґіоны Лемківщыны жебы мы так до такій своідний
сім знати жебы і дідкы были задоволены од того же они ся
туркнули або ся намагали туркнути своіх кор Я барз цу ім могла
пані Аня Гнискє быти присутня при тым же ябар з службы діти
кус зрушыли ся в середині в питаню своіх лемківскых куренів Ами асимілюваны
бар З анеска туты діти якы пришли днес фатом лемківскы каманом Та
то з лемківскы Мы хцеме чым вец мы по іх фейсбуці і
по школі мы будеме придавати же чым веци діти жебы пришло до
нас на пригутуваня страв різдвяни Жебы кусны рушыли ся в тым жебы
дзецко призріло ся як оно зробило так і пришлю домів іж мало
на святый вецір дома вывелию дома што мама буде гутувати Може штосик
і опувіло може мама з Або згадає або з огляду на тоту
жыдцецку тот хце зробити і повторити што смы зробили і такым чыном
лемківство цуфнути до нас до нашу різдвяну здулу барз того хцу і
тото моє главна ідея нашого токого спутканя з дітьми Я все гадам
то єст невеликє і невысокє слова Для мене лемківство то єст даяк
бы ятряща рана знате покы оно ся ятрит ци єй солем треба
сипати ці што Покы оно ся ятрит мы памятаме о Бо як
людина здрава она іж забыват А як людина має кус біль має
кысу ранут она буде памятати То я все гадам то най тота
рано нам ся не зарубцює і товды ми Тото же заплянували бодай
бы зробиме і нам не буде стыдно по тым Бо колисик колисик
мі ся здає людина аналіз ціло жытя робит і потым жебы не
было нам такє о я мало можливіст тоту не зробил Містидно же
мій дідо прадідо ґадал по лемківскій Я уж не знам ачу не
знам бо не хтіл бы не знал бо не мал часу то
єст неє непричына для того жебы одректи ся од лемківства такує Мы
наймилейшы на тім уж скінчыме нашу передачу Нашым густьом была днеска директорка
монастырского музейного комплексу Лемківскє село Пані Віра Дудар А хто грал і
співал но тото фольклорный ансамбль монастырской музичной Школы Ґречны фригіркы і іх
учітеле Бесідували сме гнеска о тім што маме робити жебы лемківскій Музей
в монастырисках представлял лемківску культуру в своій полнуті і всути і шыроко
і глубоко а тиж цікаво і інтерактивно і бесідували сме і о
тім што маме робити жебы лемківска культура не была заперта лем в
музеях і на тім прастями ся з вами в Лемківскій Музей до
містечка монастыриска Тернопільской Области запровадила вас Анна Кырпан Оставайте з Дуровы до
стрічы за тыжден Грист ся раждає Дахы