70% #2019 - 70% #318 Михал Михайлишын, Балутянка (2 част) 23 ІІ 2019
Еп. 2019

70% #2019 - 70% #318 Михал Михайлишын, Балутянка (2 част) 23 ІІ 2019

•

Опис епізоду

To druga część rozmowy z Michałem Mychajliszynem poświęcona Balutiance, łemkowskiej wsi znanej z rzeźbiarstwa i lokalnego święta. W odcinku pojawia się też temat wysiedlenia Łemków oraz ich osiedlenia w rejonie limanu Dniestru i trudnych warunków życia po przesiedleniu.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Видам вас мали моі слухайце при мікрофоні Анна Кырпан Днеска послухаме другу
част бесіды з Михалом Михайлишыном і она ся одбыла в маленькым але
барз гардім селі Гутиско Тото село найдете на мапі на заході Тернопільской
области в бережаньскым реґіоні Вытиско знане з того же по выселіню до
Польщы польскых родин якы тужыли замешкали в тім селі переважні Лемкы і
ту з двох сел Болютьонкы і Вількы Болютьонка і Вількы Хто так
повіст то одраз асоцияция з різьбарством бо в тотых селах здавна занимали
ся різьбарством а різьбы продавали на курортах в Іваницю і Рыманові Переселены
Утиску Лемкы продолжыли тоту справу і ту Предушыткым то был спосібы жыти
о тиж спосіб умнути роботу в кульгуспі но аж потім было візьбарство
народным мистецтвом ци рідным для Лемків ремеслом Тыжден тому оповідали сме о
кєрмеш утиску на Першу Матку Біжу Ци то успіня при святой Богородиці
Кєрмыш святкуют ту товды як і в болутянці Бесідували сме тиж кус
о різбі але більше о поезиі бо пан Михал чытал нам своі
як сам пувіл барз пролости вершы по украіньскы і по лемківскы Но
тотовды тыжден тому попросила м го прочытати своі вершы а днес мі
не хоче ся вершів охоче ся шырше побесідувати з тотым чловеком Познакомили
сме ся власні на тотім кєрмешы якій єст і дньом села і
маленькым лемківскым фестівальом фраґменты зо святочного концерту прозвучат і гнеска але тепер
хоцю більше побесідувати у селі Болутянка і о выселіню Лемків до Раґіоньского
Союзу Памятам як нараз мы зо сестром іщы маленькы летіли з татом
самольютом зо заходу на полудни Украіны бо там жыли тотовы родиче а
нашы діды і бабы І в подорожы тато оповідал нам чым ріжнит
ся природа заходу і полудня Украіны а коли были сме уж близко
Чорного Муря то вказувал нам як гын гын в долині зявляли ся
сріберны дзеркаля лиманів Тато оповідал же Леманы сут неглубокы і выполнены соленом
водом Творят ся тоты затокы там де рікы підходят до моря і
на берегах Чорного і Азовского Моря єст кількоро більшых і кількоро меньшых
Леманів Лиманы то власні выражна прикмета тотых стиповых краів Цюзы так вышло
же я виділо тоты Лиманы лем зумолюто а пак з путя і
з автобуса але никули не стояли єм на берігі Лимон Спомнули ся
мі тото гнеска і як будувала єм утім як то Лемків зо
села Болуцьонкы привезли в лютым <unk> рока в Одеску Област на берег
дністровского Лиману То єден з найбільшых Леманів ту В нім ся выміщала
Морска Вода і вода Дністро а на берегах Лимана выміщали ся тыж
ріжны народы і Лемкы тыж Перша невелика ґрупа мешканців Болютянкы выіхала зо
стациі в Вороблику як повіл мі колиси Штефан Кыщак <unk> січня Накілько
я знам тоту ситуацию в тотій ґрупі были люде ріжных поглядів і
про украіньскых і очывидні москофільскых ци прорусиньскых а тыж мали ріжны особисты
обставины напр дахто буюл ся переслідуваня влады і зато втіков Єднок нихто
з тотых люди николи не мріял жыти в Совітскым Союзі і лишыти
рідну Лемковину Дорога была тяжка і тырвала она праві місяц Скінчыло ся
Увідіо Пулі ци то в селах Увідіопільского реґіона де розселили Лемків Місцевы
люде приняли як они повідали Пуляків Дост жытливо єднак для Лемків жытя
в нулых умовах жытя тяжкє і голодне а іщы жытя в цілком
інчым горяцім кліматі было попросту катастрофом Они одраз послали листы в рідне
село і одряджували вписувати ся на выізд в Совітскых і Союз вшыткых
принаймні в тот край де трафили уни Але што они могли вдіяти
А на Лемковині тым часом і радяньска і польска влады і толеруваны
владом банды робили вшытко жебы змусити автохтонів выіхати но все Утім добрі
знам і од мого тата і од моіх респондентів Колиси давно шырока
долина в якій лежыт місто Корозно была заселена Лемками але полкус асиміляция
польонізация допрови до того же тоту пілнічну част Лемковины розділено розервано На
пілноці од Коросна лишыли ся одтяты так званы замішанці яко окремий острів
А села якы лежали на полудне і полудньовый схід од Коросна товды
нашли ся гейбы уж на краю Лемковины Деякы з них з двох
або зо вшыткых стурін были окружены польскыма сусідоми В спокійны часы тото
нич не шкодило але в <unk> роках такє сусідство стало ся небезпечным
До такых пограничных сел належали тыж Вількы Болютьонка Душну Вултушова же лежали
близко бальноолоґічных курортів Рыманів і Івонич Але тім побесідуєме дальше а тепер
вартот припомнути же наш гізд Михал Михайльшын вродил ся власні в тотій
болутянці Штефана Михайлишына і ксені же з думу писало ся про Жыролик
было трьох сынів Старший Іван вродил ся в <unk> руці Пак Муйхол
Наш Днешній гізд вродил ся в <unk> р Ну і Василь найменьше
пришол на світ в <unk> році Штефан Михылишын як і інчы ґазды
в болютянці занимам ся Різбом і вчыл того діти Як ходит о
його середнього сыну Михала то він хоц перенял тото ремесло але як
сам твердит далей простого гізбленя не пішыл Вержанах в Артілі різбил лем
найбільше пошырений і певне найпростійший з взірців то орли але скоро выявил
як бы по нишньому повісти свій талянт менеджера был знов ся добесідувати
де завезти де продати продукцию гізбарской артілиі Но далей не буду уж
оповідати най оповідат Михал Михайлишын Просиме слухати А вы мате дас ту
своі різбы жебы посмотріти Яси сроби давна ниякой ниякой ниякой ґру не
лишына вимякы Низ А доц цалком дичбы Не было привідятны тілько тыма
орлами задиви ся в своры орли ях більше єд ся де робил
тіку орли А до такы были ліпшы майстеры то они наприк Ельданько
він был універсальні різбяр він вшытко цікавы робил мене єд його різбы
бы жы з єден ци дві там дес є А так я
своі рібы не ч не мам бы я знал же то я
дуже примітивний майстер і майстер такій жебы заробляти на хліб І заплатил
здати ся же дебы там не вырізняло ся ниякым высокыми якостями художні
мічы ци якым водам Яй трохы любил в початку єй люби Буяз
зразу ся так бы повісти заял з цим молодости Йо любит трохы
робил трохи цка але такы владіато робил мітато робил был різьбар бо
то з Болтянха село было різбарскє село іщы за польскых часів гіркый
Болютян Але еям ся вы одвідця тото одвідця одвідця одвідця тем переням
трохы о о мене был трохы слуз такій строгій хлопий і трохы
яі Мал проблемы певны бо я як мам сім років мы приіхали
ту было тяжко не было шо ту были сусіды такы тыж Лемкы
і я ходил до них бо там был мій одноліток і той
старий господар тамтатів на ґрувести каме і трохы може молоці был пєты
тан Твій тато дома різбіл в Польщы ты маєш там дулота ты
мі принесе ятіль ци хы ліду до міста хлібку плючыт ци ту
зізшыш хота і Ятуты долода колись ґацкы выносиль і задосил до негодил
тато ся як лес довідал пішо посмутил долоты неє десила ту да
він взял а він был строгій ле трохы так І пішол до
негот ед я ті не оддамт вія него купил а на пентажі
мі має вісем руків сім вісем рухів то десят рухів недайде може
му девят рухів видит як ты него міг прикупити каже ся і
такій не одыл і так лишыло ся він путим скоро без той
стари єствы з нима жывы тато мене был Но але цікайте признавый
я не знам іщы як малашта номено ани мама вы мі кусвіте
Тато ся называл Штефан Він служыл при польскій кавалериі Віт был трохы
дакій принциповий Пару разы Я теж выбил так не видно было ноле
я на тата не мам ниякой біды тоє тато якє было было
пару разів Але то было справедливе Е справедлива кар То была справдива
были пути мі несправедливы кары але він ся думал же то справедливы
бы дне раз є так покарал сильно тяжку Невинні бы і можыли
на тантис руніс улиці і рядом была штрека І я вышол раз
на штреку і сіджю іде поіс а поіс іде а там з
руму кубыл сусід тиж по самтах єй вынюс такє грубы желізо постав
заш нашыну А єде охочых замітил І відвіділ же я сіду і
пришол до мене і пул же я ефективно не винувати был до
Тато ня так збыл же плечы были чорны вшыт свардо дя Путін
заікал ся уж не міг справдити Насілня одобрали мож я выльнувати а
ефективно не кувати Але так бы дашто ся стало жебы выколопы тяга
были і вам бы дашто цило дурвало ци як Золавый Бозе страшне
бо хлопці все лізут штости такє небне уряд да не смітил того
розуміти мене я в гармі не служым мене не забрали мене мене
зірд поганий Я не виджу я виду зараз і чытам і перше
але ім виділ перше молоды а так далеко мене поганий зір Я
виджу наприкла так гора лісты як бы я мусіти я нову силіст
Я мам права затворных ся Но як бы як бы я не
виділ то мі быни далеку Вы не видите Виджу але мене росівця
предметы не фоксує добре зрідка предмет то а так я виджу і
далеко тільку не так ясно і не де вчітко виджу далеко бо
як бы я не мал не віділ бы были прав нихто не
дал Але я маю право законы муци із но ав просто в
а Вас зато забы нежали блодовіньска не берут як не видит ненавидит
зіркябскій то наша тых потрібни і такы І так є служыл і
поґір за фіґу Украіньска народна пісня О Іванку Іванку зустрічаєм Ластів Притрешын
міст обережаны І Іван ку Іванку і Іван куванку Іванку Іванку купи
мирмянку купи ми румянку бы м ся румянило бым ся румянило як
пиду до танку бы м ся румянило бы м ся урумянила як
пиду до танку У того Іванка за шапко вкосиця за шапко вкосиця
то деревен ны тори меди як сида зирниця То деревен надиде то
Як зида зірниця Демна нічка в крыла до самого ранку до самого
ранку любил тай буду любил я тебе Іваны любила тай буду дяку
То ваш отец Штефан а мама Васиня Ксиня Синя Ксиня называла ся
была сіня мі тато был молодці од мойой мамы на <unk> рухів
тато был з <unk> руху Мелыня а ма было з <unk> ру
мама з першого ота а тато буде <unk> рошы мама были тиж
што о села Ты што з осм с с с с с
с с с с села тато єй мойой мамы дідо його Іван
называл Іван пал ся Пржалик Мой мамы фамілия была Прыжалика Таташ Михалишыны
правильні бы написати про Прожералик Пызерали Тато прошебы перше писали прозерали ґа
тепер пишут прожералих то історі Прозерали тато мойой мамы был пароз Америці
негоненты в Польщы там памятник такій світ Болютянці Желізний бетонний гранітний бо
він был в Гомериці заробил великы дуляры і каже си похувати зі
поселити вшыткы уж два памятникы стоят на цвинтарі то тілько єден мого
діда є А решта якыс два незнайомы ні был він мал дулярів
заробы багато і мама моя мала дулярий тат є пуцін оже вышол
з Войскєс Але то не такє великє село было бы лютянкы але
была церков была школа А тота вілька сусідня де тоты різьбярі было
богато Орисика і Михайла Чули менься але там нишколи ни церкви не
было бо той цілком мало нас до нашой парафіі належали жали дуж
бозя Навет нас в ґутяльці не было своє парафія была сусіднє село
Дошно сусіднє село было камянка заладка было Тых єпадан свого тата і
свисників його тата то не спомнали про тоты слова І дальову Тыльову
терстяну споминали Камянка Зелатка то было недалеко Цергу Гора Патрия была недалеко
видно было зочого села Тоты села Вілька Волотянка были барз выгідні положены
Были в медю Іванову а Іванецию Ілоницью зато і было ренесла різбарзвы
розиду Там было рымовый было курортне містечко там были прижали панове і
Іванця нас незывали тыж было курортне мсевідали і влониць а як повідали
Іванич Іванич Іваничы Іванич А колиси я деси причытала в якысиій книжці
же было не Риманів а колиси было Романів Колиси давно дояздал словяньскє
Дави давно же од Румана то пішол може пали выповідали Рыманів Мы
поялималім нас Ювали Рыманів было рыманів з другіх было Рыманів ду было
містечко Былові і рядом было Рыманів з другій курорт был тижыманизу Іво
а Іванич был тиж просте як курорт там не было нич тівы
курортне містечко але до од нас з Богданкы Безгур было дорога певно
два кілометры на горі сияла вышка шукачали нафту і там перешол троху
безлісі там зразу то іваничку І зато люди там жыли за рахунок
того же подавали різьбу там іщы яка спані Путоска давно орґанізувала той
групы Вкли єй очы о тых мулод хоч они і до того
занимали ся котры вза Але по тым же бійстах професийонально бы навчыли
іх азы Мстецтва Рідбальского і они іх в Путім продавали За зрахунок
того жыли господарку тіж каждий мал але силі там нас А вы
памятате оды з вашых дітячых руків вы памятате тоту село яку ну
выглядало тоту вшытку ци выюсь ламаю ся тає в тумані Яну Ятума
Ябу А кули были стемручів до сату ґемен змінили ся Розумі де
Полякы пустели том хаты нашім на нашій господарці де бы мали свою
хату збудувала ся сусідка Пулячка Львовскы Пони жыли радом з нами він
был Поляка мым тебы мы Е і лас сусідкы побудували сы такой
Васі загруді так Побудала ся важ і хыжна тист наша хата уж
была старша мы мали вдувати перед тым хату Бо зыбрали грошы і
вшытко але пришла міна і нас переселили тоты грошы шыбыли Зрозумієте залишыли
ся але они пропали бы тоты часы были о ей А на
тым місци де была наша хыжа побудувала Поляшка свою хыжу і для
сбыл файні як раз недалеко там церква была там райнам была школа
місци файны было на Лали більше не было никого Она зияла цілу
ту площу де были ти Такы Я поіхал туда і зашол єм
до того доід до той пані до той пані Гелены она ся
назыла і воля мі показало каже ту ваша хыжа была ту был
смонтар ту каже то было Як памятам так як в тумані воєзнальня
першый раз до церкви привели І вглідів того палука то і нині
є вражыня ся лишыло як ґунескы смутнете той кандибеляр так і церковышы
лісі лав мал на мене такє вражыло єдину з сильным вражыня си
не зробило і плоти І так разом повывала тих на дміси хату
жыю там єб приіхал пішол купу пішол до старой Грушкы д было
іщы наше і зял єм так кусок землі Думаю треба было взяти
со свойой рідной місцевости хоц гостку землі а роп А че до
пані біж нашто біж не контенє таж і кєд гет Не дуже
они были доводны довынальвены они здорвены лишыли ся си мы ім зробили
пляс робили місце оди сий мают убудували тамты понеіхало Поляків наше село
Зпід Зешувас під візды Держешу чыряшів як ґосувалия і они посели сіючы
тоты костелс і бы ральше курсували ся нашом Церкву зробили церкви Костьола
а потім як уж зажыли зажыточнійше уж при тій польскій владі незалежні
пустивили свій косел а ту церкву реставрували Полякы правда зробили відповідний ремонт
Зробей до такого стану же она може сияти і сияти роками Но
то Ем певне треба повістил же в <unk> р было такє свято
і же там была і конференция як бы така і такє і
до того зремонтували тоту церкву одновили і она та проявнула Хоц она
зната Як был присутничы то більш там было споминано Лемківска Народна Пісня
полетіл бы м на край світу выконуют Гелена Білек та Титяна Ір
Село Гутисква улетіл бы м на край світа якшу волю литат гейцкій
край Лем жаль митя моя хыжу лем жаль митя моя хыжу оня
в нас привелила ріда не а можна заробит хліба Мушу єй гатьба
лем жальми вас моі вархі лем жальми вас моі верхі зеле ніж
ой жаль ми вас сой кіси ви што плекал вас баз три
зимли гой жаль ми вас жаль война це бы м поіхал война
це бым поіхал Ой жальмитя моя страно де жыют мамичко з няньом
Ой жальмитя Хоц нас біда на поіду Хоц нас біда не поіду
а рідкій Хоц нас біда не поіду хоц нас біда не поіду
Але але вы там зайцяли і дум єм оповідати про вашого тата
і повіли же тато мал такый острий характер є як виділ же
штоси на так зробили сте міг выкарати І то строго А в
родині Вашого тата занимали ся і Бобука занимали ся ни тато тат
мат тат мал трьох братів і сестру і тоты єден брат ішылих
Миколийову два браты тиж жыют ту жын тиску помрали а єдна сестра
Тифопілька єхати на тернопікє село Тота там пухувана там же мала ти
в своі сімі пухувана ад Тоты браты два браты та мітато і
ся єден брат были годескє облеси нас высили мы выіхали Гудесу зразу
пісця свята Бурізві може там тижен два піше одсвяткували сме різвы і
зразу нас на ваґлоны З Шевіна в фронти шовшы на заході гриміли
значыт буі там на заході коли дес в Словаці ніч де а
нас вж высиляли выстали на судеску област приіхали сме о водіопольскій рейон
то недалеко де періодыма Е то власт выселяли Вы тепер гворите мі
о січню <unk> ры може по <unk> половині січня <unk> р <unk>
рымышы відсвяткували різдво себе а потім по різлі незнаючы новій рікщыві святкували
на місиі і погрузили нас вагоны і повезли нас Одеску Област Подесскій
області то о його дніпроускій Лиман там рядом є і мы там
приіхали голод Холод де привыкли до безпекы жарал ся але мали трохы
якысы росы кысідляры наняли ваґон были ся пару люди з стернавкы зрубавкы
купили нашли якогось такого што підкупили спіси ліса што был звязаный з
желізном дорогом давным ваґон мы погрузили ся ваґон і нас варлих плош
мы думали же іде є вес Присяли сме зо Люола а там
преміци закрыта Тато тотови пропонували роботу Люйте сходте ідте єй робота і
ся жыти Тато в ній хотіл до своіх бы він привык на
господарку він хотіл зимну хотіл ґаздувати бо привык же і ґаздувати буде
І Будным якось єдна пані поіхала была з нами з цернавкы чытрдавкы
поіхали і дізнала ся же люди з будутянкы сут ту на утиску
і нас ваґоном привезли на Путу творе мы вышли з того ваґона
зышли і приіхал стри коло в єдні і забрал нас ту на
гутиску і так мы ся опиніли на утиску А то были пропозициі
коло самбора можна было жыти ци ні до свого тяло ни футі
в них місті низдус ци господаркы поцілили ся Певні же выли маленькы
і в такым віці не памятате може то тых інці але з
оповіданя Вашых родиців то певні памятате як то переселяли ци аґітували ци
як І я даю тото звіданя каждому до кого риду як сусід
наш был пришол дав польскій банді знати же нас є курова ялівкы
і пришли ночы Полякы мы спали я памята місці о днизні озброєны
обвішаны ґранатами тато напідюклі деси хю напіти вцюг дес а они пришли
і забрали ту єлівку і погнали і плотым Полякы шыты тато пуєх
хтоситів кумшу віси же мы маме тото і што Іло тым Полякы
нам грузили же тото же тото же тото а тоты люде што
были австрийскым війску были в плену в Русиі повідали як там дубрі
Ятуж зачынали Еге а горі в Росиі Так агетувати хвитити сыве і
так ту не будете выі так мусите выіхати мы ту Полякы будуты
мусити выіхати вам ту нич не дадут Вам тут дова ся ставити
в ся мусите выіхати а тоты аґенты ходили по селах писали І
тато і бідруй брат він был австрийскій в віні был впєну дес
Росиі плет то там прекрасно жыли люди гусім не буде обізвати ся
і так мусили уіждати і так бо Полякы до нас ся ставлят
кєпскоты польскы банды по лісы ходили ночы на падали на села Тот
коли хату тото суд были і мусілиме выіхат Як нам туту єлівку
забрали тат бы то нам добрату не буде хоя тоты агенты пишут
моды запишеме ся што буде то буде бо ту і хата юж
нам і так треба буде зцевити нову хату Знайт тоты Вы як
повіли польскы банды они не все были Коли они зачали ходити Но
то повіні зразу по фронті фронта си стоял десь по фронті і
но по фронті зразу по фронті За істий до фронту уж было
уж была украіньска і польска партизанка Партизанка была украіньска і польскый до
фронти Был была і украіньскым силі украіньской і як такой партизанкы низы
може не было Але як фронт перешол то і зачале Польска уж
была орґанізувана Уж ходили по тых нашых селах по ты нашы наше
село Болитянкы зо вшыткы сурід было польскыма селами окружене там і вургували
сме з тыма людми шы жыли бы они ся сили до нас
тячко Полякы то гыбанды уж были вы зрозуміли же той жытя нам
не буде же треба выізджати Вы повіли же вам было кєпско зы
Поляками зо сусідніх сел так было все ци так было южы ге
так не было николи мы жыли в сіній селі Были три ци
<unk> ци пят родин польскых нормально жыли ниякых не было такых загостреных
відносин сполекаєме ся шанували на міст сусі наш сусід Поляк Маліновскій Офомідя
приходил кажду неділю до тата татого стріга голи го жыли нормальну не
было якых проблем але після того як уж перешол фронт Уж зачала
ся польска партизанка і уж нам забрали єлівку видали себе решты вшытко
забрала пойпольска банда зысела вам ялівку вышли гношы забрали серед ножы єлівку
польска банда пришли єже был явним си засвітили тато фюґа они зесіли
они вышли з іх може пят зосій зо хаты зашли Як нині
видж в куфайках увішами ґранатами тоты Полякы пішли до саніз вытягли лівку
село повели і забрали ся бо так треба ім тамт неба было
на мясо треба годувати своіх люди там десня они займали свій позициі
тоты темы Ти і так бым біділи тато з малом же ту
жытя не буде же да буде щы штораз гірше і гірше а
тоты аґітаторы ходили і писали же треба пересиляти ся і так вшыткых
Лемків будут пересіляти на схід і така же чы не пойдете не
тепер то пойдете пізнійше і як раз то не писали на судеску
област І тато записал ся в одеску област і мы там опинили
ся в тій одескій области такым спосіб А оповідте ци ціле село
одраз ся записало ци як Ні ні ні ні ні ні ва
пару пару господарців лежы были тоты першы были з тых першых Было
было перше може так як выповісти з нашой болитянкы там было може
Село зо <unk> <unk> фемилий може было ци <unk> <unk> допевно <unk>
милий выіхали на першый раз в ту Людеску област Мы были єдны
з тых першых а тоты решта ся лишыли то іх потім выселили
сюрнопільску област раз другій раз і вшыткы выселяли Лемків і звіділи ся
тіж вшыткы зо села бы вшыткы высни Вшыткы высилицы были такы же
ся лишыли відели Лишыли ся тілько такы хто был в Полякым женати
мал Лемкыню жінку Поляк або Він был або осяны росяны а такы
вшыткы высилы никого не лишыла ляко ходили земрайте ся рускує містрыку каже
зерайте ся Він ся лишыл іщы після того першого выселіня мірлишы а
Полякы ходили і ходили по селах і туват Зберайте ся вы ту
не будете то не ваше там за засятам є земле домры там
іти і гіло Іщы про тоты польскы банды Вы повіли же Вам
забрали яю А іщы штоси они в селі робили ци уря не
Муженови про інчы ниж повісти бо яйше бы мали а якы сідували
ся тід же они ставили ся дуже погано і де давали знати
же вы так нам треба выіхати і так Вы ту не будете
то не ваше зімя то і польскє і Ах влада Якусы реагувала
ся наприклады Влада была радняньска што в товды першы в фронт іщы
стоял Шыбіна гітаме іщы за дубым дальше іщы фронт стоєлищы бує іщы
ішли а як наш высіляли бо то было В другій половині січня
той цифры Віна ся скінчыла маю я памятам яка то радіст была
мовили одескій области хоц я был іщы малий авята якє то великє
свято были вы юж Одеской области і выж там дочыкали той перемогы
Дах уж перемога была там і там бідували не было дехты ріхали
Як долго бы зложыли Ріхали сме на початку десь ци лютого ци
Но якось таке А потім десолтым мы приіхали сюда Вім сам серед
провяти Руців нашы з нашого села люди Тыж лишыли ся такой бы
не мали можливости такой жебы іхати воґом і приіхали куровами сюда з
Леской области а мы мали можливіст якусь мали тоты о доляры то
не думали же выскали аж до Молутянкы буде діхали буде діхал під
граници так зіхали нам Дзвезе нас додньова а той выдули той провідник
су брал грошы і мы бы му плетили вцюкі плує дальше в
ся ліді вродку не ма втоды іщы неняли якы дво чловека і
тотны выгоном нас привезли туда в путуторы і з будутор мы припорували
на утичку Дога ся впинили ту Одкід сонечко сходило выконує жіночый вокальный
ансамбль Селопід Высокы Керівник Наталия Сівка од персоначко сходил і таміча Явлі
анталіча Явлі садило Русти Ясокрина в резерві по резерві шыро зерли я
по призвлі а ємо при зербі шырод мі яблочко або годрів єм
єдо великому єдно великому єдно медикому Єдно велетому єдно маленькому єдно маленькому
другы кросна червен гони Яґінами персона <unk>э персоначы Моладном зайдо єсе сонце
о єсе сонце зводи Пропомином Жагнаска уж другій раз бесідуєме з Михалом
Михайлишыном для того пришли сме в маленькє село Гутыско вбераньскым реґіоні Теронопільской
области Більша част мешканців того маленького села ма лемківскє коріня Лемкы в
Гутиску походят переважні зо славных різбарскых сел Вількы і Болутьонко О них
в Лесні бесідуєме гнесКА вівшых Болютянці был в Ласні там в <unk>
році вродил ся наш гіст пан Михал Е коли выіздяли тото друга
рата же десі было они приіхали туты жы польскы зимні были засаджены
обсіяны бандуры щы не были выкопаны они си выкопали бандуркы і мали
можливіст трохы збе зобрати не знам чы зерна зобрали ци нібы зерно
ся з єджена зберати серпню а то уж было го семи то
они дыхы ім давали тых польскых землі бы туже о польскє серднес
самы сер Полякы жыли то ім дали тоты огороды шумалину господаркы тоты
шумали Полякы ім дали той землі бандуры были невыкопаны іщы дакого то
ім дале они мали можливійше для себе придбати бандуры ци з собу
бо мали можливіст і мали можливіст перевести іщы з плачы Бішу другы
пересіліня то уж не так як перше бо то тяжы мы уж
стратили при першым пересіліню вшытку што сме мали Не лишыли ся нич
Тілько што чымодан ішылы то цікайте ви што сы брали зо собом
єтіха Як ми іхали то вшытко і корова і коня такого мали
капітального коня головаку густу там де мы приіхали ззялтого коня і він
із особісто на тым куні Корыстувал ся ним як його властий А
вылували ся а там вас забрали Яс што забрали ци яшыли што
лишыли вшытку бы не было можливости коровы нихілий хати коруву продали вшытку
продали ґедзы кору коня забрали медже не вернули корову там Тілько жебы
вернути ся назад тікати бы там жытя не буде там жара была
голод єсти не маю нашы запасы шумали сме бы мы взяли з
Польщы певны запасы скінчыли ся а ту уржаю неє <unk> рік тяжко
і надіі на тото же буде со слеґше нема ниякой Жара Ны
Лемк не звыклы были до тыхо тисячів такых врічах горяці звелика І
кажут треба втікати ге там были люди з рудавкы тепер тернавкы то
такы свисіны села І якой статы ся звязал з тыма людми єдина
наша фамілия з Болытянкы мы з тыма людми прихали А тота решта
нашы люди Істрыку мій він был тиж там і тоты решта были
вше друга родина была такій шалайдо был і было більше они ся
лишыли вшыткы дальшы там а потім они взяли приіхали курувами сюда і
они пути діхали ци звих мыл лешы втекли до пся і тиж
гутискы з одиска Видитай ріжну то былу в тым выселіню якы змушали
іх буды для містрыку місця лишый был шутысом так бал тянці Він
казал Заберайте ся выту так не будете мы ту наша земля Заберайте
ся заберайте ся а не діві не іхал В першых хвилях было
пересиліня він не плянуване діхати А другій хвилі як іх переселили утиску
то Полякы уж таг ім допікали каже же буде гірше можеме вам
тото можеме поплитихати можеме то мусити ся заберати звідси бы дальше ту
для вас неє місця ту буде польскє село і змушены были выбрати
ся на агет того села і выіхали об замірах іхніх До сукого
не было ниякых плянів же лишыти болитянку і хаты они ся лишыли
думали же перещекай ту бідус віна скінчыт ся вшытко буде Але потім
дес в липню серпню там уж так Полякы допікали ім сильно і
ходила іх тота партизанка А Ка армія крайово польска Они давали знати
бы про себе приходили жебы з вас через такій певный час не
было і мусіли забрати ся і поіхати гет А жебы были можливости
ду ся лишыли бы там непогане місцевіст было рядом курот містечко рыманів
<unk> кілометер твой Ваншы рядом і місцевіст была і господарку мали зімлены
текашкєвска была же можна мож было сий давати рады і різбярком занимали
ся нале быстя не было бы Полякы не давали знати же ту
вам не быти вымусите забрати ся о телівсьовій і жебы не стратити
жытя То треба іхати гет Ци якысу ролю одограло тото же люде
были даякы зорієнтуваны на Росию не зато же были в Полоніі але
може просто были бо мы знаме же были зорієнтуваны так бо в
єс мірі так В якій в певній мірі так было они были
вшыткы казали же ту не го Русиі тоты шыбыткы вшы были в
плені глускім казали то ту люди жыют прекрасно і земля добра і
жыют богато люди і тоты агітаторы ходили повідали же выселят ос таку
і таку област А тоты люде шбыли плянуты підтримували той настрій же
там буде вам незле бо на іх намуйму татови треба было будувати
хату уж Юж зобрал всє же тріку будувати але будувати не было
можливості бы як не будувати то треба выжати і мы мусіли выіхати
Першу хвилю А тоты ся лишыли ся ішы думали же перебудут і
будут жыти дальше там але Полякы ім так дули тота партизанка куди
роби то навколо было польскы села Давали ім знати та через певну
час выберайти ся через такій такій ультиматум ім ствіли жебы мусити через
такій час выбрати ся і все І вас не повинно ту быти
і зато мусіли выіхати бо в такых глухых селах там дес на
Лемківшыні тамты там селах были окремы шо там нихты Полякы не мали
такой ниякой підтримкы такой партизаньской там была украіньска упа там більше было
тото або або словацка Словацкы тоты повстанці а гнасты науково окружали вшыткы
были польскы села Рыманів польскє Йоаніш польскє там ліпетово польскє все крайнє
село Балітянка была науково окружена польскыма селами і Полякы хотіли скорше нас
позбыти ся бо Знали же то такы часы певно будут великы зміны
в Польщы і як бы же не тоты як бы не польска
тота украіньска украіньска польска різанина знате же Полякы мали велику ненавист після
<unk> року як на волині знищыли богато Украінців Них Поляків розвіло ся
тоты зачали пріжати Полякы з тых стурит зо сходу і зале розповідати
што роблят Украінці з Поляками ту Новлині і ту Галичыні на східній
Лечыні І Полякы розвіяли ся што гірше і гірше і гірше ненавист
была же або можете стратити жытя або треба му і выіхати звідсти
жебы якось жыти Продолжывати дальше жытя мусіли зробити є вызнате дні істори
докладно было і то што там было Але велика была ворожнеча медже
нима тамтам велика ворожнеча медже Поляками і Лемками І тамы першы мы
были так бы повісти компактно зрыли самы науковы Лемкы были села самолемківскы
Добыли мы ся чули зовсім інакше мали люди трохы такы Я бы
повіси Лемкы Добрий нарід я бы пою непоганый А вы памятате тоты
з дітячых років тоту болотянку ци виюсь не забона мі ся поміли
Я як прихал до нього завтомі наплала Як я был мі мі
семіліґішыл бо я зачоту ходи до шкулы Ну міся в куля школа
была церкву было стрыку жыл там на гурбі він там гулкушу по
голым мозилі ты єдым часом ішол недалеко але цалком інакше змінило ся
днівы розумєде Я просил пізно ту місцевіст Де я ся гродил тілько
тото хата де місце і тота церква то є там і школа
то для мене было там же знайомо бо я зафіксувал в своій
дитяці памяти тото А тото решты тоты окулиці то все для мене
было новым цалком Я не ходил лишы до школы але ні ґразувати
угласні мали стоєте а выселили выселили насм угыцяли сте іжя при родяскій
ладі зачал ходити до школы і я там не ходил І як
вам ту было ходити до школы тату вкола была <unk> кляса путиме
се рішну в колю то як інцил на піду соті Ну ды
Я потяг дитя до книжок мене потяг был якиси пригодный я не
розумію так яси зараз раз брал книжкы писменників тоси схуло вкладал окремо
все в ньомовы до літературы мене был якиси особливій потяг людина жебы
корыстувати ся словом мусит мати певний набыт слів мусит быти то правда
Для што ний більше любити цітате Я люблю бы повісти такы філософскы
книжкы більше Такы Як світопогляды жебы были такы дну як я чытал
тых зарубінных писменників донды давно і Сервантеса і богато першытал кни бібліотекы
преяньскій Влады были в каждым силі книж было богато і я брал
різны книжкы і чытал а будем я уса зачал купувати єм уж
можливіст мати своі врожны грошы то я не купил книжу не там
Пулний скляд валят ся і там пуну є Но і науково пізнавальну
літературу я мож напусти любил сильно наукову пізнавальну літературу а так з
художні творил то я біж такы художні творит Цікаво бы жебы мали
такій якій моральній Моральні ну як бы сказати што в повязане з
людскыма долями і з людскыма людскым бутям На ті землі шос тікым
світо поглядом певно тото ня більше так інтересувало А так такы детективы
то я не николи не чытал як Єє Русин і є Лемко
і буд ним доскону днів нам долепила нелегка лемківскых дочык і слів
Отут нас краєчку подія де доля Лемків так спилась я памятал што
там в Бескідах землі русиньской наша част я вертал у снаг до
неі Зимлірусиньской клич я чул Хоц жыл є туд на Украіні та
я русиным серцем был І серце било ся тривожне За што ж
поднес покарал Хоч Украіна край чарівний є так любилы свій рідний край
Є серці крайтис світле кают З великоморавскых ся часів Як нас крестом
благосувляли Щоб лем нам дух і край міцніл Гіркі там сльозы проливали
зачували нашы і чужі студияньскій розбрат доконали Нас рідной вырвали землі і
нас по світах розметали Куріням вырвал землі де мы Русины прожывали Тал
край чужым наш рідний свій Жвитут років хоц зо двісті та Лемком
зайден ти завжди Хоц статкы маєш і великій чужой правды не купиш
ти Хтось ґвалт тот дест ся Украінці лем были Лемком быти так
той ополячыл ся бы є потреба той был Русином стал Словак асимілят
ся панів пальове згренас Лемків ожере быванве зубы на Русинах і Русин
буде был і є там по бескіде і єлиці І мы там
автохтонны были і бідославы до поправду Як бы лем знали свою раду
то были бы там Русинами Я є Русином на тым світі што
Бог нам людям сут порил і край і нарід наш русиньскій любити
Бог благословил А кули сте зачали писати вершы А я не памятам
є так якой смовиной якучаль Як зачала ся жыту нашы самеаліст ім
треба было Я знаю же я маю можливіст єщы в ранній віці
писал товале то такы были знаєты примітивны всякы Я тото вшытко спалил
Саме слово знаєте приходило мі на умы В Рима сама по собі
формувала ся якась але в Римі мусит быти яка закладена думка бо
одбы оно як незакладено нич просторимувати тоно Не до того мусит быти
якій зміст якась не тілько формали зміз мусит быти поєднаний А выдаты
публикували Я не публикувал николи Я в польскій ґазеті Нове Синоваше слово
публикувал пару віршів під Під чужыма Завдшым доніо талів Я написал наше
слово про Лемківщыну такій і короткій опис Лемківщыны такій художній формі про
Лемківшыну і пару віршых было зо штырі тоты більшы были надрукуваны в
нашым словій Але по тым тото мі надислали та інформуля тота ґазета
по ним пропала я іменем Рыманівскій Михайло Рыманівскій я пис єй написал
а бы а то бы а так зым серзны не занимат ся
Ну і я багато муресок писал ту не мам ани єдну єй
єдну реску выступлазету і они мі і написали мы вам пропонуєме подати
за очно жебы бы подали в Московскій Зочній Інститут зыскальня ж бы
могли вчыти ся бы вас є дарт в егесі Але я там
не писал николи чутвили же шлез трошкы може і было бы як
бы не было то были не підписали так же адрес мі да
Теріж я уж можна повісти найстаршы з отиску з тых Лемків а
більше уж не ємує рушників Лемкы они як ся зійдут докупы то
они трохи ся признают єден другого А так сут розкідами пиже чужыме
той не хотят признавати свою бесіду свою мову свою скоро підпидают під
чужы впливі і І не хотят бо молоде кни ся і ту
врудили то я і не думу ся оно повинен уж і такым
быти Він уж старат ся нает бійску місцевому бесідувати чым тот місцевый
ся чуєн хоче показати ся же я не Лемку бы то было
колись так бы дрогорядный як бы твісти особа гірша від Місцевы Украінці
найбы ся рахувал гіршым низшым і гіршым від того і вдишы жыла
ту Але ей цікайте ту ногуты єст ку Більше было Лемків были
самы Лемкы і были ся высилинці Зднула моя жінка єст тых присиленців
здинуло они Они тыж бы то надсяяня называли офіцияльно ци ся называт
надсяня Они тамтыж были і святы нас называли Лемками они а мы
называли Динівшане Але так повісти од Болутянкы до тых динівскых сел барз
близку Но нают певно <unk> км але они нас зносыло ся жена
з якого села по нас зглубна від динувата бряд а лубне то
сут близко Я бы повіла же то такє пограниця Лемківско посяньскє такє
якы то пограниця то кореліскы Нас ту было та радити така бо
нас было праздник в Польщы на церков світили Науспіня крас єрспіня Першы
рокы як мы приіхали сюди был Тянка а ту был осередок лемківского
села в утиску то зо вшыткых цури з Тернопільской зльвівской области і
вшыткы шумали якійси звязок з волицянком рудину зізджали ся приізжали до сотні
люди і даркви не было а прижали там на кєрмеш на кєрмеш
прихали насосены ту сильны сады сут Рудили і то ім было цікаво
трохы яблици не брали і приіхали просто так разом посвяткувати по свойому
будянці Булкєрма на Успіня перше на Кабіли і вшыткы зізджали ся а
церкву будбула Успіня Але і ям повіла ся єй ту як бы
кус штоси припоминут Карпаты Што се кус ту тачує то тій кровы
кровы крийвиды панорама такай посмотриш так бо яс візы посі є повязаны
з такыма самы виды як і на нашій Лемківщы што сы подібны
там коли Бовтянкы там не было такых аж великы гіры там винно
было церкув дальше патрів винно было зна высє горы ту кус дальше
с ся згадали ту Придгіря Низкій Бескід называл ся ту не можна
повісти же такых высокых гір не было патрія была може найвысша з
сим церкова а такых высокых гір там полньоцкы гіркы Квыселя а такы
ди певно на тыл коли циклю Дукліто рахували ся найвыше патріябу Церкова
та І ім ту я іду я ту ішла тепер смутрю я
фотоґрафувала кусцюк но така краса Е мож виту зіяти вам ту уж
нецікавеци ярены але Але мі ся здає кєд бы я бы ту
жыла Я бы писала вершы каждый ден і малювала бы м і
місяц дає же ту лем писати вершы о тото што ту видите
навет з вікна як дожыю до весны прижейте весном яка ту красату
дійсно є Хоц я є уж першый рік пережыл але дісно як
сады заквикнут чересні бы сады все біле файнокы з горы злиніют То
дя поета як своє неодвит натура то великє натхненя дає Хоц бы
я трошкы тиж трохы належу до той катеґориі хоц не дуже але
трошкы дужым серцем одчула ж людина же штос є такого што не
дыхат на поезів А ы якоси ся зове тотарем она такой назвы
не май горы просто горы называют і ся Новнякы горату гора там
Голиці называют Тантасуровы горы А тотато танцуны ден тото як назвы немай
окремой ниякой ся горат і горат ту єкутина называют тота улици нашы
де мож жыєме Закутина така або ту трохы захішена горами со лукусло
вітры не такы сильны як зимі так жолту так цікаво бы быти
на утиску літом як а особливо на весну на весну як вшытко
зеленіє вшытко квитне Сады горы панорама то краєвиды тоты тикєт дісно чысь
в душы зрене дикіс певны асоцияцияк видают Дорогы слухайце На єм оцівині
мусиме скінчыти днешню передачу Хуц з Михалом Михалишыным і бы бесідувала неєдну
годину і слухала бы м його як сам твердит барз прусты вершы
і співанкы то і вершы про рідну болитьонку де ся уродил і
про рідный уж гутиско де прожыл більшу част жытя де ся оженил
де выховал діти де робил де творил но а тепер нам час
ся пращати гутиско юж не перший і певне неостатній раз запровадила вас
Анна Кырпан Оставайте здоровы і до стрічы за тыжден