70% #2021 - 70% #373 Як то ся робит і кус о Різдві (3 част)
Еп. 2021

70% #2021 - 70% #373 Як то ся робит і кус о Різдві (3 част)

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcony jest temu, jak prowadzić rozmowę i nagrywać wspomnienia starszych osób, zwłaszcza gdy opowiadają o dawnym życiu i świątecznych zwyczajach. Prowadząca podkreśla, że trzeba podchodzić do takich historii delikatnie, a wywiad warto zaczynać od prostych pytań i drobnych bodźców, które zachęcą rozmówcę do opowieści.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

молодіме Лесо діє то діля ді Видам Вас дорогы слухаче при мікрофоні
Анна Кырпан Днес маме трету передачу <unk> процент в новім форматі якы
іх назвали сме як то ся робит В нім оповідаме як то
ся робит Тоты передачы а особливо як то ся записує спомины як
ти ся бесідує зо старшыма людми І тоты нашы передачы призначены для
вшыткых не для якысых специялистів Тоты слухаче же веліли бы лем слухати
но то можут які перше слухати передачы <unk> процент але тоты слухаче
якых хотят дашто скорыстати Чого навчыти і пак тото самым робити На
тотых прошу взяти сойси папір і записувати проводити нотаткы якы моют ся
придати А може навет взяти якыйси окремий злошыт ци бльокмот для такой
справы Но і знати як то діти в школі Што они хотят
лекцию они хотят жебы як найскорше было перерва то і мы з
вами зробиме музичну павзу Думам же внеско жебы піддати нам іщы тот
святочний настрій придадут ся фраґменты передачы уріздвянім фестівалі в Закарпатской области якій
одбыл ся іщы <unk> січня <unk> р <unk> і тот різдвяный фестіваль
звал ся вертеб <unk> Одбыло ся тото в такым далекым гірскым селі
там дост Высокы Горы в селі Гута Поляньска Закарпатской области в Перечыньскым
реґіоні і одбывало ся вшытко просто неба на сходах місцевой школы Но
войны сме он полядували воєды медали полядувати боль другому зліва сякови Другы
слухайче гнеска побесідуєме о тім як в якій спосіб заохотити ци повіме
зоставити змусити чловека дашто нам оповісти з давных часів Но власні нихто
ниць не мусит Нихто не мусит Вам оповідати своє жытя ци якысы
дітячы спомины Даколи маючы смутны ци травматичны болячы спомины чловек може ся
заперти в своій душы і не хтіти вам єй отворити І то
єст нормальне Притізнате же богато Лемків выселеных з рідного краю мают барз
болячы спомины і тото може боліти чловека і в старости хоц якыситерґічны
річы він пражіл іщы дітином Зато так єст же чловек та коли
якысы річы витіснят высмарят зо свойой памяти жебы не думати о тім
Так мусиме фурт памятати же кєт чловек отверит нам свою душу Оповідат
своє жытя Мусиме з його споминами обходити ся барз барз делікатні Бо
то не лем інформация то емоциі пережываня нашого респондента то кавалец його
жытя Но і як зацяти Як спроукувати чловека на оповіданя на оповіданя
на споминаня На якы дати і мати рыбу то шморито доводи якій
сигачюк на якій рыбы ся вчепит і такій вытягнете Але жебы рыба
ся вчепила на гачок мусит там быти і якійси хробачок а як
них хробачок тода што інчы што зацікавит рыбу Іж так же гылтне
тоту приманку з гачком І так нам даст ся ємати Но то
подумайте што в вашім припадку може так зацікавити власні того чловека же
сідит пред вами і з якым хочете бесідувати Ліпше не указуйте не
демонструйте респондентови што хочете уж в тот момент зацяти ваше інтервю же
то уж початок же то уж Вшытко барз серйозно Але влуньте вашу
техніку Но диктофон ци телефон з диктофоном ци відеокамеру хоц як повідала
м перше ліпше з відеокамеры не корыстати Ліпше тото авдио як відео
Но то влучте тото што мате влучыти і най потихы сой техніка
робит Но тепер подумайте што буде тотым гадьком і што хробацьком Представте
сой же проводиме бесіду на тему різдва і пред вами сідит ци
ва ся баба ци діду уйку ци сусідка якы іщы памятают як
колиси давно святкували Різдво Змій ся можете звідати просто з моста як
колиси святкували гвас Різдво Але можете зробити тото іначей тонко не так
просто наприклад сідите при стулі і берете помаранчы мандаринкы і пропонуєте іх
дідовици бабі а при кім можете гейбы медже інчым повісти Ох якы
смачны мандеринкы Од дітинства памятам же все святий Миколай приносил мандаренкы но
та і на різдво все мали сме іх на столі Все пахнячі
мандаринкы помаранці мі ся асоциюют зо зимовыма святами Уж сам тот запах
припоминат мі свята Але то мі а Вы ненном ци в дітячі
рукы мали сте на свята еґзотычний для Лемковины помаранці мандарины З чім
для вас вяжеш ся різдву запахом сіна яличкы ци чого Но в
подібный спосіб можете ся скорыстати і здочого інчого наприклад ти сідити коло
ялидскы і звідуєте Ци ставили сте колиси на різдло ялидзку Або так
Ци колиси ялидська глаз хыжы была менці більше така як тота Не
така А чым ся ріжнила Можете звідати і ток Ци ставили колиси
на свята глас єцу ци смереку Певні же смерека пахнят ся але
зато теплой хыжы скоро опадат Но і якысы такы річы будут тым
гадком же чловек захоче оповідати Можете ся скорыстати навет зо звыклой лишкы
наприклад сідите при стулі перед вами терликы на з правой стороны млышка
ножы к од лівой стороны вилка вести в рукы лыжку і звідуйте
пра бабу Ци сте мали В дітинстві такы лыжкы ци іщы деревяны
лжыйці Чыміли сте на святый вечер Но думам же кус зрозуміли сте
як то ся робит і найліпше в тым припадку ся скорыстати з
нечого материяльного До чого такого же має якыйси запах смаґ дає якы
суд дактивны значыт додыковы одчутя Можете провести руку по поверхни святочного обруса
Най пальці ся застримают на нім іщы раз гейбы досліджуючы Спрібуйте яка
то структура фактура тканины А може тот обрус і нетканий може тонка
церата Но і товды можете звідати Вашу стареньку тету так О смотте
якы то тепер сут обрусы Крас А чым колиси глас застеляно святочний
стіл Не ходит о то жебы просто оддаго затяти бесіду Нам залежыт
на тім жебы тота річ яку мати перед собом пробудила спомины і
жебы чловек нараз зачал спомнати власні споминати не од початку по порядку
гейбы зо середины бо припомнуло ся йому тото одсютя ций пахняця ялицька
ци святочний обруз якій мама тримала складеным владі на самим спуді ци
лжыца маленька дітяця яку вырізал з липы няньо Як хочете выдобыти з
глибокой копальни памяти давны спомины мусите быти дакус чарівником ци буде ілюзийоністом
Так подумайте сой што в вашым припадку може быти том цярівном палицьком
якым ся діткнете до того конкретного чловека жебы він зачол оповідати тото
оцім долго не споминул Як выберате добрий обєкт для того жебы затяти
бесіду То товды єден спомин потягне за собом другій а другій третій
тот зачепит <unk> вытягне <unk> і так далей дали далей подібны як
ілюзийоністы з капелюха циліндра де гей бы нич не было вытігают єдну
за другом єдну за другом кольоровы хусткы Як уж не мате коло
ся нич такого што можете взяти в рукы то подумайте чым іщы
можна привернути давне учутя жебы чловек спомнул сой якыйси запах смак звук
дотик ци наприклад учутя голоду зимна тоты учутя барз міцно засіли в
памяти і поможут спомнути і вшытко решта Звідайте діде Колиси оповідали сте
мі же перед святом Вечером летіли сте на бусо до потока ся
мыти І не было вам студено Таже то сніг мороз Ци сте
были такы загартуваны Відайте старшу сусідку Ци то правда же коли се
одрана Ниць не єли аж до ст вечери Такый ниць Но то
Ци вили сте барз головны новилию Як потрафили сте вытримати до самого
вечера В каждым припадку выберте для початку бесіды такє звіданя жебы чловек
не міг дати коротку одповід так ци ніт а жебы мусіл одповісти
шырше Як вам ся поведе то далей бесіда потече уж сама і
єден спомин буде тягнути зо собом ІІІ Третій четвертий І не перебывайте
Як цілук гейбы з кінців оповідати іщы почекайте хвильку Може зараз він
іщы дашто цікаве додаст А коли по павзі Видите же то уж
вшытко такой на тоту тему то давайте товды дальшы звіданя Но і
зараз буде оповідати Стефанія Риджанич з Крениці жылокус в Крениці селі жылокус
в Крениці місті пак замешкала по выселіню в місті монастыри скатырнопільской области
Рыджанич з дому Креґіль яка вродила ся в <unk> році на шесеро
діти было ні бабця была мама дер і такє пасты был што
коровы пасты тіж был десятеро люда нас было як бы слуго было
ге ге вшы коровы паст бо міщы діти не пастя а подимуєш
пасы бо такє был фурмаль што може іхати за тата офякрувати або
што то такє был Найперше ясне пішли Мама бра дений то што
колову доєли знате Ічатина была Кырку ся был там ліст з тол
качынок і ми до річы це мыти ріці сме ся помыли помыли
ся лице помили рукы помили то вшыткы ісі з хыжы Мыти ся
на річку І тоту воду набрали піші до стайні покропили коровы стайни
я зловоды покропили в стайни коровы коня покропили вщыткы тото в покропили
та ішы дохыж І так товды мы сідали за стил і так
мы вычеряла І тот хлопец владе нас был принюс снопка ня ня
но поєден принюс а другій брат принюс солому поселили сме солому на
лавкы вшыткы жебы сідили на соломі вшыткы на соломі сіділ і на
землі была солома На стулі Было сіно Давали сілю а нас не
давали нас давали під стіл Там сокыра барытязка так оддавали а на
сели нас не был Но люде давали сіно а нас чого се
не давали было ту автак был поселено і вся просто бы был
новрусі просто давали мыскы є з єдной мыскы Так было часів єдной
мыскы <unk>o<unk>ee ото вшытко бы по высти поправити Тай того та не
будут черпати каждо мні бо до свята было і такє І зачынало
ся з молитвы Отче нашона жебы огродите діркы вшыткы сталы то вшытко
клячало клякнули клякнули вчыд образами так образы были і выты клякнули помолили
ся і так поставали і так іщы сідити Каждий в своім місци
мал Оченаш богородици діло ци іщы якусы молитву найважнійше одче ся быгородителів
Они говорили Рождество Твоє народы же тото ся співат Но тото товды
ся в церкви ся татой Але ту Рождество твоє Христе Боже Лосия
мірови світразма нем восвішращы свізоюча ху ся тобі каняти ся правда сонты
ду в церкви ся співам доман а дома коляды співали бограждаєт ся
бо придвічні співали і Ци было може так же наприклад тато принюс
тот сніп і повіл дашто на джере повінця выластя наздраня над Боже
народжы жебы ся родили быть кєтевичкы як полю явичкы жебы же были
здравы веселя небе а не Хрис зрождає ся І так приходил зо
снопу і тото повіл вшыткым І так мы вшыткы сідали а мама
нихто не стало Жебы там хтівці дальше взяти нихт мусіл сідіти покля
ся вечерня не скінчыла потім зас поклякали і сідали сме за стым
но нихто зо стола не выходил Єдна мама вшытко подавала жебы таль
ходил тот і тот похлясти ся не наіл ты сце не пішы
поглядшы ся низ дішу Што мусіло быти на стулі на столі было
найперше была там честно вдали тото вщытко там была і в пляшечках
высовы палюнку і ґдом ґузіся Потаховцого де было сведзя были і ґрібы
кутя была То не вшыткы люде кутів там варили Не вшыткы рыхтували
не лам пошыткы бо нас Крегля в ціхоня і там детета Мария
Белариновича там все была кутя Нас все все кутя была кутя была
но за пан пірогы по теп а грібы тай таварили І там
капуста была там такє то были пірогы з капустота Як хотіл і
ґрулі звариют до Піргові вшыткы тако было бы нас было купа люди
тотро было тото З чого зачынала ся вечера Новы найперше як дали
то честно бы зубчыка дали і поти было сведя так давали было
ґрібы Потім уж давали пірогы а потем дали там ці капусту ґрулі
так аж джебы было аж дванадцетых то може іде ботом гліб рахуют
тото вшыт то боже было може там іщы борчы зварили а борщ
такє был поліваний то ту не варіме тото такым то такє борщ
такє был жебы взяли воду або том або братя жебы были вчелены
то цет далеку ся відсту або на тій воді звару дале щы
том бракы зварило ся але не был жебы не было квасне базна
звари і потім взяли або сме такы аніта мукы на воду далей
руского тиви І до того ляви і по бастили там волійом ци
масом ци булі на краяв знате побастил і был поліваны борщ То
был барз добрий борщ То был такє добре згрубляный поліваный борщ мамо
поліваны борз бате поліваны ґруй з лізума свійками та ямий ту варилме
Так хоцем піст Я сме мали по тот трох мали сме словкы
сушены а ні то ядка сушене і ґрулі ціли зробити такє акомпот
і дати ґрулі до того або рыжу я раду бы ме з
рыжом рызварити на густо і потім дати єй тоты Ком по такєт
зробити бы посукліте бо не дете так зяво жы полити по рыжло
рыжу будете видіти якій добрі а ніты ґруди цілы были і так
перше хляста не такє силоткє аж то бымати смак жебы сы тото
зробили мно то барз до ґрудів давали сливу но і сливкы были
то нераз хлопці дай бабо малем кіскы дайте кіскы дат бо не
толку єй істи тотым дальжа то могли быти кысы сушены сушены сливкы
были ябка зушы дальшы ну а робили такы як бы компот Но
компот берили компот і тото было і дали до тых руль до
міскюляли і вымалой коперкой взяли си в черплюй кєд цестів зісти Кєселицю
Звіздівст з вісяну муку Но нас но не знам боже варили а
Крегля не было Товто жебы єли Ту была качыканя танес єй вісяной
мукы она нам тоту кєселицю зробила барз добре іду барз добре іду
было До тіж з ґрулями єли апену подзямили ґрулі та подузі такый
мал своє і дознати кажде село мало своє істи кажда хыжа мала
своє І як давали мама страву то был диник і три разы
вышкы давали до того стоі трав до того деника і давали коровам
Кажду страву давали до того динника І потім дали до січкы і
дава віко місци Но і повечерялой ме і зараз пришли циґан з
циґанком і грали Анґел пастыря мо Христося ным народил выє мі містечку
Богы рода Видо Чыстой Мариі Уж то ся сполнил што пророка было
а роно вас за ден зацвіла світ зо себе пустила і обы
зродилы Так они выграли і выдавали Ці там булкы йом ци там
грошы давали і так они вызберали і так ходили похыже І Циґаны
знали кольодувати не лем драти але тядувати колядувано коли одывати та было
весело то Явинька была то тото ту циґаны рва Явидка была брана
і та сіділи з лековичкі як ты діти урвал дащы де тото
А жме по тым весі не таргольт але приходили што на Ялисті
куркы даякы візы цукєркы цукєркы былы ябка были і такы лойці оріхы
тото вшыткы в бло злотютю повыване та так тото гарне было гарне
бы якы так было Мы мали тар Стил был на середині а
на столі был і три хлібы поставлены Як ся ве черя скінчыла
то мы ходили тразів кот хліб мытілували же был На столі О
то были три хлібы єднакы єднакы єднакы хлібы такы всех пеклит будут
єй зах пекли і дали ту три хлібы на столі на кінці
бы Там тато сіділ там баба сідію якыло зібне та при солі
были але таль а мама нам подавала тот выджає і мы стали
три разы но не знам не всяде так был ци лем в
крелях было так три разы обышли сме кого з того тот ме
хліб поцювал і помою сме ся І так поцювали хліб і так
сме ся поклекавы і за сме іфы Але было так што як
уж по вечери і казали нам мі ті надвір і мы тріскы
зберали мате до фатуха таво крісли мыдбальці до суґєнкы якзыбы ішоне сете
ґрібы Мате жебы ся ґрібы налдили жебы сме мали ґрібы то так
был звычай тіж Но дерварубали ся тото тріскы были принести док до
Фатусі а кєд нас было тот меньш єдна сестра друга тей третє
нас было діти тоты знати же было <unk> Івар ден свят ця
не замітат А в другій ден першы ден ночы на другій ден
стали і замітали А чом ночы тото робили є ве рану за
вчас рано та завше темно было і темно было бы то стали
жыль того і І того пішли і піші дерева зробили повереса і
піші дерева вязати Уж другій ден пай деншык выхочы на тре на
другій ден то вечер піші позамітали хату повереса зробили в того стого
століл ми пішлі дерева повязати А тоту солому сховали жебы як курок
дак выкал жебы на тій соломі сідил ну та было А першый
ден хваты ся не замітат На жебы сте знали жебы николи не
треба замітати єй Першый ден свят Хоц якто пришол до зло жебы
выне ся то не замітали треба той І нає выдає молодів дале
над Ни брал мене Милы моі слухаче припоминам же то проґрамы <unk>
процент але не така як перше Бы тепер робиме єй в ноім
форматі і учыме вас як робити тото што робиме мы жебы і
вы знали записувати спомины бесідуючы зо старшыма Лемками Тот новый цикль зачали
сме з того што Породили сме Вам бесідувати лем з єдным чловеком
в єднім покою і до полудня При тім мало бы быти цілком
тихо і в тім покою і докола но бо як сусіды роблят
ремонт то ваш авдиозапис буде такой до ничого і не мате понагляти
ся треба бесідувати поволи а зато мусите мати дост свобідного часу Но
тепер хочу зачіпити іщы єдну важну тему і жебы тоту выяснити зас
верне мі ся до різдвяных традиций Лемків Жебы Ваша бесіда зо старшым
чловеком была успішна жебы вам як найліпше ся удало записати спомины мусите
быти добрым слухачом І ходит на лем о тото жебы не перебывали
сте старутету і давали высловити до кінця вшытко што она хоче Вам
повісти о тім навіт не гварю бы то саму собом Вы мусите
в часі бесіды забыти гейбы змати кусцьок інчы погляды Кустюк одмінны принципы
смотрите з інчой стороны на тото ци сесе Тым більше не мате
права ани оціняти ци критикувати жытя вашого респондента ани дискутувати з ним
ани то найгірше насаджувати своі погляды своі опініі своі мысли Дайте сикусно
стриманя бо іначей нич доброго з того не выйде Жебы ліпше зрозуміли
сте у цім рецю то зас дам як приклад святкуваня різдва Представте
сой же пришли сте записувати спомины вашого діда ну і діду оповідат
як то колиси на Лемковині выглядало різдво Но сте іначей выхованы а
може мате цілком інчы принципы істе аґностиком ци атіістом В каждым разі
особом далеком од реліґіі церкви ци навет далекы од Бога То як
пришли сте записувати спомины то не єст час і місце на якысу
дискусию з дідом на його переконуваня же колиси люди были глупы темны
і так далей Мате принимати вшытко так як дідо Вам оповідит Він
жыл в часі коли в лемківскых селах барзы рідко можна было стріти
не лематив а навет протестантів ріжного ґатунку ци як Лемкы повідали Кільвінів
Реліґійніст была загальном Но і коли дід был малом дітином то в
хыжы домінували іщы тоты засады же заклали навет не його родиче а
його дідови а і предідове В тот час люде во вшыткым виділи
християньскы символы бо жыли на штоден глубокой вірі То як ваш діду
в тотій вірі прибыла доднес і Вам оповідит же сіно на різдвянім
столі припоминут сіно в Яслах де было положено новонародженого Ісуса а обруз
його пелены а хліб саме дітятко світька на стулі выфлиємску звізду но
то так мате тото і принимати Так само дідо може оповісти што
урочысто обходили ся худобу на велию власні зато же худоба стояла в
стаєнці кулю Ісуса та прийці зато і вносит ся до хыж сіну
і солому жебы з хыжы зробити тоту стаєнку тот вертеп яскыню місце
народжыня богоцю вікы Але як уж бесідуєме о християньскых символах то треба
повісти же хыжа де родина святкує різдво Ісуса стає ся на тот
момент не лем таєнком дех ся вродил Спаситель світа Тота Ізба єдночасно
представлят кус і рай Сядиль золота солома пахняче зо сухыма квітками сіны
над головами люди помали обертат ся о з долба зо соломы палк
мытючы не стіни і повалу дивны незвыклы тіны або блищыт оздобами ялицька
райскє деревце Докола вытинанкы на стінах образы прикрашены паперьовыма квітками до різдва
они гейбы розквитли Плине понад щедрым столом щыро молитвы Кольоровыма басонками летят
до неба коляды а іщы вшытко так прекрасні пахне так як може
быти лем в раю Ото як ваш дідо представлят так велию то
выслухайте його і зафіксуйте так як йому вшытко ся видит і памятат
не півпереджте нич Хоц може вы думати о тім представляти сой тото
цілком інакше Но тепер представиме сой докус інчу ситуацию Коло вас сідит
ваша сестра і тиж слухат оповід дідо о тім як колиси святкували
різдво в дідовім селі на Лемковині Сестры єст практикуючом християнком ходит в
церков не лем в неділю а і в такы дни бере активну
участ в жытю свойой парафіі Но і в церкви священник нераз гварит
жебы християне не занимали ся жадном маґійом Не проводили маґічных обрядів не
зливали віск і такє подібне жебы не робили тото бы то великій
гріх Но і ваша сестро яка того ся тримат барз ся чудує
што то діду оповідат вера якысы цілком поганьскы практикы Діду повіл же
урочысто кормили худобу жебы худоба цілый рік добрі ся вела од потукы
думіл де вшыткы ся гмили дітиска ся ж портали в снізі наберали
го так гыйбы грядают грибы жебы мали на грибы в літі щестя
Обвязували ножкы стола столины ланцум Жебы през цілий рік вшытка родина ся
тримала в купі Пак вшыткы дотыкали ся босыма ногами того ланца жебы
ногы были тверды як желізо Пістіл поміщали мотику лопату леміш чересло струг
ци принаймні леміш і топір найважнійшы інструменты праці а не раз і
колесы Та же то є кысы традиция певне зо желізного іщы віка
коли желізны предметы обожествяно іх особливу шанувану і оддавану ім чест го
желізу Свічка на столі стояла о горняті де насыпано зерно І тото
зерно Товды робило ся уж гейбы якысиця рівне маґічне і його досыпали
до того якє прирыхтували насіяня Но і такого дивного в тоты різдвяны
дни єст барз барз дуже Но і коляды і щедрівкы якыси діду
співат то якыси дивне трактуваня Ісуса Мариі вера яка си цілком інча
реальніст гейбы і нехристияньскы Так і хоціх ся повісти діду Ты што
якы сама дія цяры в русі не нормальны християньскы свята Як што
си такє поганьскє могли сте практикувати Ту співате про сонце місяц дос
звізды про урожаі збіжы о тім жебы был великій приплід худобы жебы
дівкы ся выдавали пирібкы ся женили а де ту про народжыня нашого
спасителя Ісуса Христа Выглядит як бы жыли сте іщы до його народжыня
Но і буде великом омилком штоси такі дідови повісти а іщы переконувати
його направду побожного чловека же в дітячы рукы брал участ в якысых
поганьскых ритуалах Весні ваша справа записувати вшытко так як Вам оповідают і
не пілперечыти не переконувати не перевчати старшого чловека Єдно што можете при
тім робити то фурт звідувати яка дія якє мала значыня ци што
символізувала І мусиме знати же християньскы свята наложыли ся на давны дохристияньскы
а і перебрали дост дуже з народной давньой культуры Переважні тоты давны
практикы не были маґічныма обрядами во властивім значыню того слова Было то
так звана ґаздівска маґія Тото ци тамто здавна ся робило ото так
так так так так так так так так так такым способом так
жебы забезпечыти добро в родині на ґаздівці добро в поли през ціли
рік бо фактичні то лесні різдво было гібы печатком рока Тыж видиме
в тім як выглядит світлиця на велию на різдво одзвук тотых давных
прадавных часів Лучыт то нас з найдавнійшыма предками якы представляли сой світ
тридільным з трьох части З горы Небо якій ситут вышній світ Середині
в центрі світ люди світ в якым жыєме а в долині Нижній
світ земля і світ під земльом а вшыткы тоты три части міцно
злучены Так і верхна част хыжы напр представлят тото умовно повіме небо
тото вшытко вышне так не дивуйте ся же деси на траґари причіпали
ялічку вершком додолу То небесне незвыкле казкове дерево Оно росне з неба
де ма корені росне з неба З горы до нас наш світ
Зато оно гейбы догоре ногами Як не підозрівате того якы давны і
глубокы нашы традициі то не смійте ся з діда коли оповідат як
в хыжы яличка вісіла вершком додолу І взагалі не смійте ся з
того што вашы респонденты оповідают Вам цілком серйозно Но тепер послухайме іщы
єден фраґмент О різдві оповідат Ольґа Кацьмарска з дому Солтисік Оно вродило
ся коли єй родиче были выселены зо села Бунерівка на пілніч од
Коросна до Іванофранківской а товды Станиславівской области пані Ольґа вродила ся в
<unk> році в селі Глубока коломийского реґіону Іванофранківской днешньой товды Станіславской области
Бесідуєме о тім якы різвяны традициі заховали ся в селі Глубоко де
жыли Лемкы переважні з бонерівкы в <unk> семдесятых роках Як напр святкували
різдви в васій родині якысы традициі з бунерівкы привезены такы же може
в місцевах того не было Ну новию як зазвычайно я знаю як
певні такє і місцевы єли гутували два найці страви ну куті нас
не было Буті Лемкы не робили куті Ну а такы Сідали за
стіли і єли ті стравы кодьодували ну то што ходили кодьотнекы самого
вечера зыне хлопческа переважно звізду бывского мали звізду так уж світого середдень
Свічку Моі браты ходили кодьодувати похолод вечером то было для них дуже
великє щастя бы не ся тішыли тым што ходили приносили до ног
нас не зна як там місцевы а наси приносили дуже сувы дуже
сіну на стіл квали а під стін сулому квали і не ці
суломі ся того Кли перевыслами ся вязали то не знаючы то місце
была а тото Про тоты смітякы то тутейшых такого не было шу
потім ночы нуд різдву скінцив ся вечір пришол і зберали ся хлопчезка
і ходили то называли ся Смітякы дудівок порядных ходили і там вязали
гостили ся А потім брубили перевесло і тыма перевеслами дерева перевязували кломин
привязували на другій ден як ідемо до церкви смутриме о там были
смітикы там были тіхо упіх тіхо упіли Яден раз в своє жытя
разом з тыми смітиками ходила цілу ніч По цілым селі ме ходили
то є єден раз тій коє ходил з тыми о тото в
місцевык такого не было То ізмітикы то як бы як бы мало
бы быти вымітаню ту акта сіны з сувами соломи сіны єдакє придадены
вы святый вельты І треба было тото вымести Але то при тім
были жарты такы акты жарты то вони не вымітали шыт Кото вам
трохи зробили перевезо перевязала тора што то же ґазденя собі на другій
ден самы замітала То было на другій ден свят ци на третій
Не то было зразу на різдву вецір Га ніч зразу після різдвы
На самы різдво ген так цікаво бо я знам же в інчых
селах то подібне было на третій ден Не нас было одразу на
різду веці одразу Приходили парібкы в тоту хыжу де мешкала яка сидівка
та ілкы гостину не погостили ся тым трохи выпили порбили переверсло повязали
там Ци і пішли з будиной холупы і брали ту ділку собу
і вже бы другой холупі так по цілым селі ходили Повересла робили
сой што якы без тога яка была та хыжы принесена хму а
як они треба было лізти На сам кломин то Ята ну може
брали дис драбену там тішыну єзли комены были поперязуваны перевыслами То штоси
значыло же повереслом обвязали комин што значыт там поряд на дівках тіхо
глупіє не тілько ходію гостили і гостили до великых діло в думах
не ходили тікы кєд же доросли выданю Так так на выданю дяпер
в самым выданю ходили єден раз з тыма смітами по селі І
як то было высел был файну был кодядували га То ішли пуче
доєдной дівкы пак єй брали і сме так і єд аж другы
села Та в кінци села Но вкінци села што было Той был
враганокій повіл же ся розходила поросходили си Маж до рана ходили аж
до рано ра цілу ніч бу то село невыкой але там трохи
су сте затримали там трохи цікавы цікавы дуже были цікавы тоты Тавно
неє на гыбуці такой традициі Я не зна Я навіт не знаю
чы том хладів не знаю Ну а якій то был рік <unk>
і од як <unk> ходило А же перед тым може з самого
початку вше ходили кількы приіхали то я не знаю Но і так
мы походили походили зо сіментиками а пак ся оддали Та По тым
гусены Жотро досело писиту на товти тельоту деродив пришол насоди та любо
нерво злото з неопала таймо А тепер побесідуєме з Анном Штельмом з
дому Ардан яка вродила ся в <unk> році В селі Поляны містівскы
было коломисовы а по выселіню замешкала в селі Остапє підволочыского району Тернопільской
области Тепер традицию забывал сьо Відміте на святы Вечер як дуже як
багато по тельєзов ідят з Лакітрів назыв змісту Номєскы ся не дала
опрудум та єркупє нас было біше на дві мєскы ся насыпує Єсти
Ісю Яну по другім яну по друйме та єде сувому Нестележы люди
багато автам колятых славо кєнем Ту є же не ситу А хатині
Підкіл такє ся дає От но то як бесідуєме проріздвом но то
пустя проріздво як то было ци як выглядало святій ветір колиси тужу
повідте якы было в полянах На вічерів назышо так Дома ід і
мы такту робили на самы перед давали ся на стіл сінам Піднискы
Давали олес там де были нискы накрывали стіл цілым оброшом А потом
ся давара му на жаль обрушок Такій обрушок был Хы думал то
річкы зроблены то іж піднескы Хліб же ся квал на той обруш
Давали хліб на дві Купкы Не то же там положыли На верхы
был звычай путівкы як за клон тоты купчы хліб ча пекло дома
Але кутівкы не пекли дома Купляли тоты коватя называй Та є тепер
кым допи назы такы плета плете плетаний білий хліб як долшый душ
то гнас іх купляли сталяли на Той хліб Не єйона твяты витярніли
бы він там был маслий і просто його клали на столі але
не брали да грібы глібере брат Алжыли там Новіт ся єрі та
а потім положыль там ти по дві бухванкы хліба я знаю Но
на верхы він там пштує ціл Нелізу жы м мыіли Милили ся
звычайно На Санперця милий Хотіли ся мыти до річкы бо над річка
была недалеку Якы нираз в ушу не было влады замерзненой а як
была добрі так єшли хлоди прорубли мы накы пролуды Шо мы діти
навіт дітяли бурсы стромити ногы до воды жебы не нарывали Но такій
был чож звычай а потім політю до хаты До хата і сосолома
підстіл до кута ставляли дідуха Олесну діду Дід повідали дідак но тот
сніп на печы молочений до моречын ОСдірча там де ня запыхали Серб
до того діса А якый ту был сніп ци то был наприклад
перший коли зачынали жыны а ци то не мало значыня тепер не
мало значыня ЯнПодякы нос выстави А ци го даякы прибрали Ниць Еподу
был проче навязаний і пожений до нього серп запис ладом та клали
косу під слідю за якым сідила родина Патьла дівата Восу клоли і
шыся я жыта прошы желізне Яйтю одпувати єлонс може быти може Ну
такій был звычай же ріжны такы желізны річы клали під ботів То
не лем гвас был такій звычай то відкры шыр ся было тото
нам же такы желізны ріжны річы якы вездівці реманенты тоты до клали
підстіл там Но коли ци то же нас клали Нє там дома
так Тогна не теперкы ся палит Тою совому панят Приносили пред святым
вечером солому і сіну Та кіно на стіл а слома на землю
А так шы розшмарили такы шырі де были діти то по цілій
хаті піш гм дак чышы і таку грубшу верству той груба сону
Аяк же Потом то єст сум на різдво ся єй прятало сам
різду прятало ся є ся му прятати другєца Мария ци Параня Леронийку
же Вас нихто не застал Бо было же такы жопрібци ци молоды
женаче Як став до світа ани спратала солому то чого Каже мож
ті притягнути колеясу до хаты Деревяне дашто небуд деревяне такі поліно Давай
горілку як єди попрятала солому А чом власні деревяни тягнули дух Не
знают но аж могнути Вілью жентяну жебы цю господиня стратала як не
спіла попрятати солому і мусіла оставляти ворівку Коли каже наша мама заспала
а єден казач чаке тіклю Ятя мусу застати зо солому Мама кывнє
Но ты мене не за ястани попряту Сталам вышла на двір І
слуха чала чала ча ой видите той самий та яка жбу скоро
двері закрыла засунула жебы чути было же в замыкают і світло згасила
а солома серед хаты не попрятана Тай верну ся лам сой сво
тє попрятала А потым мама то деце ледко недалеко жыл мама му
розказує вікажы і то ты мені такій гет зробила бо лем каже
выпіл ноты бы єм выпил А теркы ся палит ажыл і выносит
ся тоту солому і уріз палиц палича єй гыкурічкы зовшы Видно та
де бы подві неє де так де курічкы гы а нераз така
родимет не лем бы бы є так роблят я Буд брати троха
грубший і дати наізду Ждат ци до цику дерварно Лудзкым бо гузкы
скоро сідают же скоро видяле неправду ту м якы здали ошлоничы пас
дом наізду в нас робили ревесла овязували дерева Ото в своботу тоту
солому яка лежала в хыжы на різдво робили повересла і ишли вятати
деревате дерево Косту звязували косты граблі бо такі покус поза дереві граблі
звязували Так Колоса была звязана перевязло раді не блажом До консу перезов
Перевязла Яй чого ничого Ото ео яхували гмы такі гож было хыбай
но традій ден різво другій ден різвоту робили не дойде Анасе та
пім же мусіли Повереця крутите на другій ден Бо там де тримаєш
на посвято я неду Не памятам І штоси наприклад колосу то деси
коса там стояла а над ном дал бы єску ци дав єш
де скаяла і што ешли і там єй упєгальци котры пєнпы Ци
я порутят татографом дерват рук мобіват а они дерева ту не ходили
по саді очатя пю сплю закрутят окува што ся тем бесідувало при
не памятам А іщы такє пред тым як родина сідала до стола
значыт То спочатку ішло ся на рівку деси си си си си
си до потока мыти ся а іщы ци приходы ци ґазда ішл
до худобы дашто дале дат до повісти худо істи на тій худобі
Но а што там мало хліб Кольтій хлібник там треба было при
тім дашто повісти Я того не знам А якы ґандаль наприклад приносил
сіну солому і якы вшыткы сідали до стола ци ци ґандаль при
тім дашто повіл вшыткы не ци было якысиы такы же зріздвом мусіл
привита ножы быти мене памя Но памятам же сме ся молили всі
в упіку остуват же а потім то же ся помилили поколядували як
же ся понайдали Вы такій был звычай Товали сте коляды такыйоптуда Не
дуже ни нас не было великых колядів Тепер же Тепер То же
нераз можна почути же пнул коляду А так ніє тот покред дінає
новина новара лістни Моторяркы Такы з люля такю такы само так А
ци ходил давто кульодуват ци ходили такы якы куєжы ходили дівчата іх
хлопці Тоже зберали на церкву та і сходили мали тоту звізду таку
величеязну а в середині цілідка тягні тамба приклиєна она цят круты зажа
то хлодили дівчата і хлопці погата порядували Потом по Ярдани хлодил дяк
Собі сам му ся нерахяры політати поколят во троха на здаратих купі
Потом ходил ксьондз сьондз то ся хлодил По Ярдані так А то
жы оходил ксондз по хыжах так як хто входит зо сятяну выдані
зо сянуло такы святерни куди ме тіти подяти Там з рідні хто
до вас пришол заколядувал ціково же так памятати вшытку одмій брат старше
вірме Як рыбовый Львой то муса сідер обоє до діяна на кухни
Він мі каже так Та ты далекы більше памяташ як я Які
того не розкажу Сього здуму Дехто жыл дехто ся побудувал я ся
знал Яка же не памята Видитеро трофіой Боже на тім хочу заршыти
днешну передачу при мікрофоні як звыкло была Анна Кырпан Записуйте спомины цікавых
люди якы сут докола вас дописуйте в ріжний спосіб і на папері
і диктофону желем Вам успіхів і прасім ся Оставайте здоровы до стрічы