70% #2021 - 70% #379 Як то ся робит Шлюб по лемківскы, 28 II 2021
Еп. 2021

70% #2021 - 70% #379 Як то ся робит Шлюб по лемківскы, 28 II 2021

•

Опис епізоду

Odcinek z cyklu „Jak to się robi“ dotyczy prowadzenia wywiadów i nagrywania wspomnień starszych Łemków z zachowaniem delikatności. Prowadząca podkreśla, że w rozmowie o sprawach osobistych ważne są szacunek, empatia i umiejętne zadawanie pytań, zamiast naciskania na rozmówcę.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Витам вас мали моі слухатє при мікрофоні Анна Кырпан І што же
маме на тнову передачу з циклу як то ся робит Оповідам ту
як я беру тоты інтервю якы чуєте в проґрамі <unk> процент отыж
оповідам як Вы дорогы слухаці можете робити дашто подібне а конкретні записувати
спомины старшых Лемків Доднес побесідували сме о ріжных темах якы могли бы
сме розвивати коли просиме старшых люди спомнути як то колиси давно было
О інчых темах спомнеме днеска ци за тыжден ци за два тыжні
Але єст єдна річ яка очывидні стосувала ся бы каждой темы і
без ріжниці ци бесідуєме з особом з нашой родины зо знаємым ци
навет з цілком тюджым чловеком А то єст річ якій на жаль
даколи бракне і професийным журналістом Мам на увазі делікатніст О цім бы
не радили сме як бы не поточыла ся наша бесіда Наш спілбесідник
мал был чувати нашу пошану приязнь жычливіст щыріст а тиж і наш
делікатний підхід до ріжных річый о якых бесідуєме І в такым разі
тота особа може нам о много більше оповісти і то оповісти легко
і щыро А як же нам быти коли хочеме дознати ся дашто
жытя той особы але она гейбы не хотя нам ся одкрыти і
фурт оминат тото што нас власні і цікавит Найперше хочу зауважыти же
каждий чловек ма право мати своі таємниці Ма право о чымси молчати
Я так просто нераз і гварю своім респондентам Як не хочете цього
си мі повісти то не мусите мати право о чымси не оповідати
І цікаве што власні тото речыня часто ма такий ефект же тота
особа зачынут оповідати о тім о цім гейбы не хтіла спочатку повісти
Але може быти так же вы хочете такой о чымси ся дознати
а ваш спілбесідник хоче оминути тото што вас так Цікавит Не ліпше
в тым выпадку не давати просты конкретны звіданя не іти до замку
просто през головну браму а спрібувати піти докола найти може якыс суфіртку
збоку ци зозаду яком тиж можна выйти до середины і тот замок
вкінце здобыти Можна спрібувати і інчий спосіб кус одыйти од темы яку
ваш спілбесідник нияк не хоче розвивати і вернути ся до ней през
якійсий час але зайти з інчой стороны з інчого пункту виджіня посмотріти
на тоту справу Але як бы там ни было якы способы і
технолоґіі не ужывали бы сте Делікатніст єст барз важна особливо товды коли
бесідуєме о особистім Наприклад хоцієте записати спомины в сестры вашой бабы і
знати же она по смерти мужа мала іщы єдну четверту дітину Вас
цікавит як то ся стало ей і одкого тота дітина Але найліпше
бы было не звідувати о тім просто з моста А тот Вас
Петро то од кого сте його вродили Але повідте вшытко як то
было Бо по такым звіданю можете не достати одповіди а лем зопсути
стосункы Но не вартат о такто просто з моста але тиж не
вартат зачынати о тім здалека але также одраз выєдно што хочете ся
дознати каде здалека і дете Можете зробити наприклад так Повісти о тім
што днишньому поколіню не раз трудно представити обставины в якых жыла найстарша
ґенерация Же не знате ци гнешна молодіж дала бы сой раду кєд
бы нашла ся в подібных обставинах війна фронт депортация а при тім
і тяжка робота тяжка біда бідніст Можете переповісти коротко єдну дві три
такы істориі з тотых часів якы вас з чымси вразили може істориі
вашой родины а може такы же чули сте од знаємых ци вычытали
сте в книжках Акцентуйте на тім же розумієте і не осуджуєте тотых
люди якы поступили в такый ци інакший спосіб в тотых трудных обставинах
Може товды крига скрасне принаймні часто так быват і чловек оповіст Вам
тото чого не хотіл спочатку выявляти А як ніт но то было
нараз і так же тот чловек захоче іщы раз ся стріти з
вами і по передуманю оповіст Вам вшытку правду Але ту міл ся
залежыт не од вашого респондента а од вас на кілько будете делікатны
на кілько потрафите зрозуміти Вашого респондента глуйти в його обставины в його
ситуацию може проявити спілчутя але тіж підтримати його пошанувати і што барз
важне при записуваню споминів при тім вашым інтервю николи не критикуйте вашого
спілбесідника Ниґда не навязуйте йому свою позицию своі погляды свій пункт виджыня
При бесідах зо старшыма людми при записуваню споминів маме гейбы быти на
стороні того чловека якій нам оповідит Як вы потрафите быти добрым слухацьом
то того і дос Бо коли записуєме спомины то не дискутуєме о
ницім не выміняме ся думками опініями поглядами Тото што о тім сой
думате то ваша особиста справа і того нихто не мал бы знати
Можевы мати і цілком інчый погляд на річы о якых оповідат чловек
же сідит пред вами але не смієте того в тот момент выявляти
Мате лем выслухати того чловека ани вчыти його жыти доказувати йому свою
гейбы правильну позицию Бо можете зубсути не лем тоту бесіду не лем
перервати чловека а старшого чловека взагалі не треба перебывати бо може зобыти
о чымси і більше не спомнути уж николи Што більше можете взагалі
посварити ся з вашым респондентом і ниц уж од него не пучуєте
і на кім Васє записуваня споминів ся скінчыт Памятайте же молодий чловек
може дос легко здобываючы нову інформацию нове досвідчыня зміняти своі погляды молодого
легше переконати в чымси але старого чловека трудно майже неможливо в чымси
переконати Думам сой же час зробити уж музичну перерву Може нас то
ном выспіват Аничка Сєверенцік І хоц бы і три раз Знам же
ниякы нашы слухачы бар єй люблят ното Аничка Сєвереньцік даміяно ци дамяно
ци силом выхыня моя доня чепим моя тоня несидила дома розмаря Леяшаничка
лем яничка писа Нашаничка лем яничка пися винял лампечы лампе шыгае Лемка
Яничка писа масаничка лемка Яничка писала ячкы яньс імя можціят ся зо
старию ти Побесідували сме кус утім якій підхід вартат мати до старшых
люди од якых хочеме дописувати впомины Повіли єм і отім якє то
важне быти делікатным коли чловек оповідат вам ціле своє жытя Был тім
жытю могло быти ріжне смерт родиців і смерт маленькых діти любу і
здрада барз тяжкы критичны обставины коли чловек ся одважыл на дашто такє
чого бы не сміл цінити в звыклим штоденным жытю і товды наприклад
він дашто украл ци втюк з дому і особливо мусиме быти делікатны
коли бесідуєме о особистых а і інтимных сторонах жытя нашого респондента бесідуєме
про любов взаємну і беззаємности про выбір мужа ци жены Овласні выбір
Коли сы давны часто молодий ціловик пробывал в ситуациі без выбору Як
в тотім анеґдоті о выборах Совєтскым Союзі повідали же то цілком свобідны
демократичны выборы ото такы як в раю коли пуг повіл наме о
Томаш єву выберий сой жен Справы матримоніяльны рішали переважні родиче барз часто
не думали при тім не о тім ци будучы муж і жена
будут пасувати єден до другого характером інтелктом інчыма предметами іх натуры ім
ходило о чысто ґаздівскых справах і материяльным забезпечыню будучого подружя Як же
реаґували на тото іх діти молоды хлопці і дівчата Реаґували ріжно Е
было нераз такє же комуси родице своім выбором мужы ци жены зломали
жытя Когоси зробили глубоко нещастным Былы такы же противили ся рішыню родичів
і так зачал ся конфлікт якій ниґда не Згас все тырвал конфронтация
тырвала далей і далей і помирити ся так і не удало ся
николи Але повім ту фразу яку часту ужывают моі респонденты Колиси не
было так як тепер но власні колиси было не так як тепер
І то єст ключ тыж і до нашой темы Колиси давно кажда
дівка каждий парубок знали же мают ся слухати родиців же мают колиси
побрати ся з том особом яку выберут ім родиче і з том
особом мают пристосувати ся жыти і то жыти добі згідливо мудро при
потребі іти на компромісы ци дашто перетерпіти І то было нормальне в
тоты часы Но і моі молоды слухайце тепер певне звідали бы ня
Но як же то любов Як же коханя Я не дам тепер
одповіди на тото думам же одповіди почуєте в фраґментах інтервю якы підобрала
м до гнешньой передачы Тымчасом я хоцю повісти інчу рід єдны люде
доправды глубоко прижывают в душы любу Інці же не мают такого глубокого
почутя коханя зас інчы загалі того коханя не годны учути ім тото
почутя гейбы недоступне То учовидні молоды якым родиці выберали товариша ци товаришку
жытя реаґували неєднако неєднако принимали тот выбір В істориі яку тепер пучуєме
парубок і дівка мали побрати ся лем зато же то было рацийональне
з огляду на материяльны справы двох родин на ґаздівскы розрахункы іх родиців
Тепер то бы выглядало дико але колиси і то маме розуміти коли
записуєме спомины старшых люди колиси такій шлюб згідно з понятям уявом нашых
предків звычайовым правом выглядал цілком нормальным Істория Максима і Теплі драматична і
смутна Жана втікыт од мужа на схід догнешньой Тернопільской области село Комуністочка
Підгайці Потім оповіла мі колиси Меланія Старанка коли пришла до ней і
до єй мужа Павла він як і пані Меля походит з Новівси
Лем же пані Меля з <unk> рока а пан Павло Стеранка з
друг Они замешкали в селі Угринів коло Підгаєц Мій тато сметана Максим
Гнатович А мама была текля то же сметана текля А з дому
аж з дому была Стеранка Стеранка Текля Василівна В дому Стеранка і
тепер мают чоловіка терезмонто в Щеранку Але то не родины якы то
не родина добе далека Теба было дуже в селі такых щеранків дуже
Ваша мамы ся оддало до сер Колимків кола <unk> першого року нібы
з <unk> рока а до дівку нібы першу мала штоб дес мала
коло <unk> років якой <unk> але померло а потім мала тоту друганю
року нас было троє діти то я была наймолодша діти были так
Ганна <unk> року народжыня сын власко як нас казали Василь то <unk>
року народжыня І я <unk> же наймолодша До меля мене называли дома
меля а в ваш пашпорті Меланія пишу атакывали меля Ци вашы родиче
робили дашто лем на ґаздівці ци мали іщы даякы занятя окрем того
Моі родичы ся не ґаздівком ся занимали лем мали лем ґаздівком мали
дві коровы і коня Было <unk> морк поля то ліс был і
поле О навіт ту іщы маме тоты папері туж вшытко што нас
приселяли то мами ту тоты документы а моя мама з моім няньом
штоси ся не дуже В моім тораз то я того розворозводжыня ах
товды такого не было то моя мама як не дуже ся з
няньом добрі обходила і як в сороковым році наберали добровольців на Украіну
і она Лишыла нас мене мало лишыла з няньом а забрала Ганю
старшу і забрала сына мого брата і поіхала ту на Підгайці Ту
такій хутір є марцелівка і она там жыла А я сіділа і
была з няньом а велька господарка была і няньом зєднаня дві слугы
слугы є єдна така же ґаздувала та як за маму а друга
была така же коровы та я пасла коровы я шіст років мала
я дві коровы на шнурку пасла О а друга помагала о така
в нас была господарка Но видити як колиси было Тепер схвадят ся
бо люблят ся так лем такє же коханє а товды може і
не хтіли женити ся а родиче а відгода в родина так было
бо Бо мама мі так оповідала же Там де як мій няньо
отка там было шло ци шіст сынів а тотра было поле давати
А ту де моя мама з той хыжы мала сестру віхту поіхала
до Америкы о поіхала до Америкы І поставили в нас нову хыжу
бо і дідо дідо был та як бы мамин тато был в
Америці то мама ся лишыла сама на ґаздівці то затоє пхали жебы
того сына чы мама хтіла чы не хтіла жебы ся оддала бы
для господара жебы господарило так і было Але троє діти нажыли а
по тым што ся єй стало голову же лишыло Коли уіхало гыл
Коли ту было в сороковым роціло добровільно іхне презе з нашого села
певно з <unk> або шіст родин выіхало добровольці хтіло Німці той як
ім пришли зразу не Так же то Поминяли ся як же Полякы
там пішли а тоты добровольці ту пішли так бо най мама ту
такых схутит марцелівка то Поляків забрали до Польщы а ім дали таку
хыжу стару голи пятьох Марцилів о два кілометры од тальця без Поли
трейти в <unk> рокы жыла Товды маму там приселили она забрала тых
двоє діти векшых а мене малу лишыла казала до як кажа а
потым до ня як мы ту приіхали чо мене не взяла а
она казала Я ся тебе бояла брати бы ти мала а я
не знала де я іду А тоты векшы тосі дадут раду Певным
был якыйси конфлікт в родині жыгоси мама она уж дома ся одлучыла
певно зрік так окремо од тата Жыли в ревядні хыжы але інакшы
кімнаті А приділили ділили си так так видите і такє было то
рідко было так барз рід о так барз рідку кінцю бесідую з
людми то такє барз рі так так Перше терпіли але і я
зашлур Але так вам скажу по правді же мій няньо был дуже
добрий най він скаже бо бо він ся знає а мама Най
Бог судит нє Не была така Ном так трудний характер была Так
негодна ся бы оплодити і все шкодило так так было І выіхали
Гел і пах вернули Не вышыла уж так І так а мы
так жыли До за Німців його кажут были тоты податкы вшытко Няньо
форстван мал же мал кобилу кланя товаіздів дерево возів на форстван казали
І велькы континґента были о і та дожыли То мама выіхала з
двома дітьми в часі німецкой окупациі Гевы жыли де тумадлия та Марцинівка
належала до якого села До села нажыла до Галича Галиц тує такє
село Гали селярада была Галиц а то хутор хутір такій был то
было <unk> хатів І они уж не вернуло сестра моя вернула ся
а брата мого Василя Ласка забрали до Німеччыны отель мал <unk> років
так го забрали бо одобрали від <unk> від пятнадцет Німців на роботу
А сестра виділа же так заберают і та як бы ся вернула
до нас Але до нас долго не была може не знам ци
ци два місяці ци кілько в дома і прішлі забрали єй так
само до Німечця На роботу была така было дура така была доля
сестра ся вернула в <unk> році Не знам ци зо два місяці
была дома і єй забрали Пришли поліция поліциі як нас казали трох
іх і єй зразу ся єй казали брати єй забрали З брата
приділили добало до господара а сестру приділили на фабрыку Добрі єй было
А брат был молодий кажут і йому было там дуже што баура
господара злі і він якыси ровер ци ся вкрал ци ся взял
і єхал до сестры до той Гані втікал же буде коло нєй
жыл і німці його застрілили Забіли Вый было ся так він ся
не вернул Но Німці на кін навіт не знали де він ничого
А сестры пові добіли Сестра як приіхала то нам повій ваганя тота
А она ся вернула але нас уж не застала дума Нас уж
вызли в тым часі о <unk> році в маю нас вывезли а
она приіхала десика з колосани Приіхала і нашой хыжы уж не было
была розвалена бо сусіда такій же там напілполяк был такій чупак Продал
нашу хыжу бо была нова то деревяна і під бляхом розвалили іх
хто скупил і тым він продал І она як приіхала не мала
де быти але мамин луйко якусь так же він тымал жінку чышо
з польской родины што іх лішыли іх не забрали яко ся встримали
то она пішла до того луйка Та як бы бабы не маминого
а бабыного брата до луйка жыти і там б ніх жыла а
потім іх в <unk> році вшыткы іх вывезли на німецкы кольоні О
і так она з тыма буйком там Во допіро тому рік як
єй донька Мі написала же мама померла было мы ся приписували она
тут два разы была в нас приізділа до нас А де они
жыли поєзді жыли Познань Познань в такой самій місти Е нє Сели
сельо село стобно то ой так само на хуторі до села Але
як то хутор ся не накіс тал нумер тілько Йова стоял Село
стобно ся называло Не слухай так ся наша родина розышла То так
ваша родина ся розышла а вы трафили гев і вы з татом
А зараз вам зараз вам повіл а нас вывезли Полтавску област там
най написано Польтавску област район Козельщына село Глинівка І так само такых
хутраз был нояв же не памят але коло села такілько было тых
хыжів хто дали нам таку маленьку ліпянку хыжу і же там было
там казали лавка та як темкат магазин а у нас казали склеп
о і такы дві кімнаткы были і нам там далит і мы
там жыли Вас было троє троє Яню і І тота ґрімцяк Антоніна
знам што тота наймичка была вечена з нибы котроє то по войні
не машыністы ніта біда тяжко была До нас в такых двох кімнатках
жыло три родины о аж по тому моя мама осо від року
то было в <unk> році уж <unk> я была ту з татом
а мама товды там же была сама На <unk> році моя мама
пришла там на той хуті до Доняня і каже Дай єй до
мене бо тобі ту дуже з ньом біда не мати ниче єсти
і я єй пові так До мене як хце што іди Ятя
не выганя як хцеш што іді може ті там буде ліпше Як
мы в коголоспи ходили колоскы зберати мі да ні атлюдыні нихто ніж
не давал тай пасам коровы так збераме колоскы в торбінку коли я
уж вланым молотили і стрипкы як казали та в клонях узия на
плечах І як мы виділи то то то то то то то
то то то тоты торбінкы сме ховали до соломы жебы нам не
глапіл боятя лапіл то вєлай то білий я най бы в борони
што то было А ту з насберал тох колосків іх вечер пришол
мама потолкла вывіяла і жорла мололи сме і паленицка уж была Ом
о Смутну історию своіх вітю і матери оповіла пані Мелянія Стеранка родом
з Нвівси Як зрозуміли сте єй мамы з єй сестром і братом
пішло в <unk> році до Совітского Союзу а Повіні коли вшыткых выселяли
Юж на Схід то отец Змельом і з кухарком і тота слуга
были жей бы членом родины нашли ся на східній Украіні а одтамен
скоро пришли гев в село Колопідгаєц в Тернопільской области Але родина не
злучыла ся зас хоц отец і мама пані Мелі замешкали в кінцясі
барз близко єдну од другого гейбы Якыса кара за гріхы не так
родиців як дідів настигла смерт брата пані Мелі Ласка гейбы Якыса кара
оддолила оття і сестру Ганю яку выселили на захід в часі Акциі
Вісло І коли пані Мелания юж ся выдавала за свого мужа Павла
то выдавала ся з любови і на ній будувала стосункы з мужом
і з дітьми а пак і з внуками То зас Павло Старанка
і пані Мелянія Старанко Товды священник малу поле дот великє Але але
марша але мал вплыв на село такє же він він він він
він він він він він він він тя міг в церкви выганьбити
як хтіти як бы тишос зробил та як тотева ся розлучают ци
там ся бют то він вас выголосил в церкви пред Цілом громадом
Мало такє так а она дівка а дівка котра ма дітину не
ма хлопо свола стояти в куті там де вызначено котра вче покрыла
выч тось такєво зробили ци хлопці што він наказальниців ся выкричол Же
то такє зробите такє тото А Памятате такы трафункы та Памятате же
конкретні были люде то або а было такє же без муж мала
дітину было в вашім селі Было во чоне было было то в
нас казали покрытка нас казали приспанка мо тояло Така та як бы
дві ківнаты доцеркви си двери то і они мали місце але не
мали права заходити там до того тілько стояти так дальше тых привхло
бо так і друго місце котра не мала незаконно дитино а ше
такє была по тому же при кінци є а зразу ся такє
было же ородили вы дівчынку і хтіли бы сте называти там ци
Марійка ци ци Леся ци як Не маєш права Він мам нал
назву такє старомодне якє Ео точы Імя такє бы то він бы
то незаконна дитина то яку він хтіл такє вам даєм Явы таку
Ну і тоты незаконны діти як были в вашім селі то як
ся звали Памятате дакого Но та як ся звали тота як іх
назвал так ся в яну зда але наприклад рідола Параска была рапра
вла харап хлопец мал быти якы святы това бо шо харап назвал
Отак я якых де звычытал Параска то старомудне такє самы парасок і
ці більше было Но Кляк Клягодія О то Клавдия Клаводія таке старе
імя якых я тото же вшытко не памятам але такєм А нє
в школі ме не ріжнили так сме іх кликали як ся назыла
дале діти медже самы ріжниці не робили оксяндзы робили дуже ріжницю дуже
робили ріжницю они мали право так як тепер може ліпше як сільскій
голова тепер має они мали вляду на цілий же мали в кйонзі
мали війкы права і кйондз пові то так і мал бытів кйонци
Я не піду ЗаСК та не піду Заі паропа тайцяш А во
Люза Янічка а вольза Янічка ей ромбанталедзка Е ромбанталедкы Евлем боґем по
тойси евлем боґем поці Ейсе бандоют Еля дигдільцята геля гадигдівчата ей там
захваці пиют Ей там захваці биют о я мі тече о я
пече мітичы гей він на подивици Айде ся поподіли айде ся поподили
гей моє залямниц ци ей моє залябници ей роботнайшы ей робота леґідскы
Ей роботалегідскы А тепер послухайме іщы єдну історию єй мі оповідала Анна
Кулик по мужу Данильок з Вулі Циґліньской де оно ся вродило в
<unk> році а більшу част жытя Онна Даниляк прожыла в Обертині в
селисті в Іванофранківской области За Ты веде Анна А пишу ся Даниляк
а дому ще пописала м ся кулик А же по чоловікови тишу
ся Даниляк желе мы воля чыкельска чыло ся нажывало А ґміна Дембовєц
а повід Яшельскій а є воєвідство краківскє Но то мыжели там я
ся там в Польщы родила я родила ся В <unk> р Коли
сте ся оддали Коли то было Коли м ся оддала Як вам
вказати Малам <unk> рідян ся оддавала Пародивам ся Як сте были позбераны
Якы молоды товды ся зберали як дружкы Мали так гіни ци бы
нагаляло выгаляли Е молода по білых білим браню ціле убраня біле Як
Хто Я хто мал вел можливо одклинути голы бы были в цілим
но но но но Но а коли то было Ваше білья Моє
рехіря было Ґни было Бо товды была така курява на же памяток
Былож по різдві Бог а Нятник Нятникы аме ся поженили на верны
хату поклали на диму же до твой хаты мы перешли же лейхаті
мы были на другый ден Так вы самы хтіли ся оддати власні
зо того рібка ци так грудичы горили Як хочете дався знати теамкажу
То было так я не мала землі бо тато мале богато діти
но того не было землі тай татой жінка вмерла і там мы
да як іх брат был женати то же мужінка вмерла а тот
хлопец приходил там зо сусіднім хлопцьом ся до дотата Назыло ся Павлю
Выдвале же Павльом Миронів тато його Мирон ся называ Де тато хотіли
мене за того Павля оддавати бо він мал сім ворґів поля і
ковальом робил А я го не любила він мі ся не подабал
А тато за того А я піду до стайні тай плач же
я не хочу того Павля Комама а мама мі кажут так тіх
говори та той ничого І не хоц Як не хочеш што не
хоц і не говори татой ничого же не підеш або підеш Нотей
ничого Але рад так Было так нерва сусіда та як хата і
та як тру нирва сусіда І моі мамы кажут так до мене
же підеме там до звале доколо дія бо він колеса робил його
тато такоди Підеме покыль люде ся посходят бо потім люде ся подят
та будут люде одвечера неє люди кого вмече та підеме там а
потім підеме додому коровы іти Но те най будете я пішла там
з вамом до того сусіды до того вмертя до небірчыка А там
была єдна невіста жела в циклині О Полька вона была а він
ся оженил з Польком та мала такє самы діти для ту саму
дівчыну як я Тай они там жінкы чай говорят разом а мы
обідвістым дівчыном сідиме си та і говориме то збоку Але ще ся
люде не посходили щы джедо люди богато а щылю б так не
было люди леж сусіды А мій чоловік приходит і щотчым шыном з
первым братом Приходят до бадлай тот брат мі як кличе до себе
хліхда Но та я ідбу брат кажу што хочеш А він мі
каже же женме ся я кажу з кым з собом Але він
каже же є я ге Свійонков його жінка Фійонка ся назвала Я
Свійонковате з Андрийом Добрі а він ся Там ходил до двой дівчыны
до богатко і мал ся там жеміти од мій чоловік Але він
ходіл і другій хлопец ходил до ней она што то бы обіцяла
так тому А він підслухали не хотіл А він каже єте Длядрийовна
Кмі Андрий ся назе одчули А я свіонко най буде О повідат
та певно же свір жартую я не думам же буде но бо
він Але свіл ся а він каже Дай руку та обідві кажуль
гей ге жартую жарчым свіхом А они од тамты і пішли до
тата Пішли до тата і кажут татови а тато любили вшыткым моім
чловеком поговорити то перше та де были дівчата до хлопків приходили любили
пожартувати той пришли і кажут А тато ся сві люди кажут та
як є дівка хоче та кажете якы та хоче він быдят бы
я ся питал ґадава же клоче Да так сміхом жарчыл Тото весіля
на жебы Тайка Вы го уж добрі знали Вытачыня тато в своім
селі тачыня до нала добрі Но так не худили разом не дружыли
але говорити говорили сміяли ся Но є они попожартували мы посміяли ся
Думам все ся жартно бы Бо він там мав дівку Вішли до
тота і каж татоє Тато кажу муте якє дівка хоче бійт ся
та хоче бы я ся питал на то што ідеме рано до
ксєнда на одповіди давати Ге тай ге тайничы Мы пришли додому та
я мамі нічы не кажала был Буде жар та не кажа вам
нічыма но нима нічы не знайте Але рано мы стали поставали та
я замісіла кісто выбащена пірогы робиме пірогы мам а тато обходили кчальны
роботу церкви по тінжывы під тато приходят до хати і сміют ся
І хотіли вказати тото бабама не знай до ників Ей кажут же
чы ни нашого женяка хотіли вказати аженяк за плечами А мі чолойкы
дверю отварят І каже до тата чого ідеме Но каж тато не
думал єм николе ґжытів та тато кажут Але як єст пришол но
та най буде І кажут дверейше я кажут Чекайте най положу пірогы
мамі довід мама сама зробит тато кажут Вы ж зрозуміли же то
не жарты Нотаю што одві Наба сама зробила тере ся но єслим
вылошол до хыжы і так повіл ну і вы товды зрозуміли і
што думате же єше яка а я мала хлопця што до мене
водингарбі выписал дме до сусіднього села То хлопча мала теє за того
і гадкы не мала ся буде женит бо він ходил там там
ся мал женити Новаль та я кажу тальдо же най мож вами
пірогы зробити та то каждма мачана зробит берай ся О то было
таком несподіванком як вы зараз еподили ну од якы єдме та так
Зберай ся на тей вже ся дверам і нешол в бол скєрнях
бо за парібка такы ванны з кірні чы такы червене было і
чы парубочка кавалір то был перша кляса на стрелі Кавалір На те
він не шол наперед І робил дорогу стежку як прешла на Члебанів
до Ксендза сіла А догнас ходили такых чыхідницях ґруфланкы звали Но то
як помедже тоте рами ся Люна брало ся я сіла а сліг
ся топи ся мояка доробила клебаніі кокшенда Но але тот Кшонты він
там моя тютка жыла куклебані влицко Декшонт Но хлопці тото Кшонт нима
Дружу говорил не раз но татот Конт был так знакомий што нам
брало піддавал І так є Наше бесіля было Як бы так ся
рішыли но тоты же то была така несподіванка же высий так бы
жертували ту правды аты днате ся што вас має быти ваше теонова
днеми не оно важде Но знали же тото має быти ваше Нот
ноця як уж бы ся поженили та моє ночы добрі вам были
довєолоґіґ сем Делене деве декого червеного а темі велікы ия як сме
його творили лем Іщы кус о тім якы міцны были в Лемків
навет в четвердесятых роках ХХ стятя о тім як з ґаздівского погляду
мудро пошлюбити діти послухаме в наступным фраґменті Оповідат Мария Тарасєвич з дому
Варґа же вродили ся в <unk> р в селі Тылиць а тепер
жыє в голицкій районі в селі Мранпіль небарз далеко од Івано Франківскы
Пані Мария Варґа споминат о єдным з видів шлюбу шлюбного договору якым
у Лемків была тзв Чырянка Полігала чырьонка на тім же парубок з
єдной родины женил ся з дівком з другой родины а при тім
брат той наріченой женил ся з сестром єй наріченого Так дві родины
попросту гейбы чыряли ся міняли ся дітьми І не давали віно не
ділили поле а часто і не справляли два весіля лем єдно черянка
економічні была барз выгідна на тім можна было дост дуже заощадити Але
не вшыткы на ню ся годили А яка щаст молодых люди брали
ся же они такой хотіли єден другого же не родиця приказали щестливых
якы і хтіли жыти Яден хлопец то такой богатой родини ся жени
гарны дуже быти явже памятаю Але она мала і было трьох сынів
і дві старшы были дві дівкы а той до кого він ходил
даякой дівкы она мала трьох братів Не они хтіли жебы цінку зрубит
жебы ся на замін пішли ся Я бы ты береж єй а
єй брат ней бере мою нашо зостат брата дій не хоче жо
зостав то але колиси тота ціляли было жы заліжны О багато богато
так было барз выгідно быну не треба было ділити плоя або якбу
то допомняли як багато было шо гу він брали дівку а той
молодой брат брали той Ог дуже так было дуже і молоды годили
ся не годи і годили ся так Ботой сын ся лишал дома
доту сьом сестер ся вступила аж з хату же мал спокій а
так я бы ся не выдала тем мише мал єй весіля робити
то а так же спішли на замін Но та робили противі ту
веціла і ту але вже меньше коштувало єй того Деєдний ся женил
она дуже гарна была і він файди был хлоп но а мама
не хтіла жебы ся жени бо бы єй брат не хтіл його
сестру Но і она не давала ся мужеліти Не дам ся там
уже нити не дам а такы мал пару клони было зо сіть
коров поле хаты памятаю ґазды талы но і там де дівка была
там де было же о то же были дві сетры были выданы
і сындже был женатый Іще было до молодоє ся было же троє
бо ту было по осмеро по шестеро дітей в кваді І Івана
каже Не дам ся ти же не дам ти нич підеш голу
од мене А він каже што то як голый то ял і
скій ґачы котры ям вшей скінул ґачу Ізали же скінул Та і
што і за вашок пасалі та світлю ся віжы пусены і казали
же бы мало пла підеш голит мене де дан тини жанка Но
дая голити я шам тоты ґачы сузили бы дойму дойму але ну
то як лікі то добрі было бы з ґатівти анґлимі то не
знам є І зако ся нту в тлумачы ся однаршы будут море
в мене так же помрал г Аґачі то были підводом тамты його
дівы выдивы для лем Білы полотняны яны аж зо теля для мойой
памяти же ту тоты трусы настали а такше же яслому ся купувала
і бумадина готовы продавали шыти ту было такій пасочы а ту ґузічок
і ту ся защыпало жебы до ногы та засыпал І єдаві суля
вузіґ як так спланяли ушы трохы і білы ну м і то
што і зводнями носили єдну та платых же трусы на сталах і
што і такой ґачы зошмарил і лишыл так і казали же знял
ґачы я голий того ям і ґачы лишам і пішол без ничого
ішы не жыли Єли бо як рад а то была же война
а Німец Жыдів все забрал а Жыды в над было до дваці
хат то пішли си выбрали си файну жыдівску хату пішли обоє там
ге гек до того за все ся сміяли ге но видите а
богаско ся назвасну памячы а же ґачы скєнул недале ся так нього
жем Но і бо хотіл напевне маміл казати же материяльне для него
не єст найважнійше же хоче такой тоту дівку А не і о
відводи чали десь до <unk> рока по <unk> днів мало же в
такым стані было Голе она юдя был але і она дуже гарна
был А яка співачка она вчытали і представліня грала така была дівка
файна Долго думтіл а якы свят благарні співала так то огі Сє
памятам єй сестер тужыла в Марамполи А то было на Михала а
оно што они жыли в тлумац нате затлумату о тахен слав Та
як ся єдена тисменниця до тисмен ся тлумач Присвята сестре А нас
запросили на Михала тими бы є там пішл А она Олена ся
назвала яка а я тако єй глапила Олено ты зпевно мене не
памята я той памята ся выдавала кякуликаня не хтіла за невісту але
каже Атилу аткаду та яже мала дванадсят років те я памятам В
тым я же она вродила і мала дівча Да я ся ходила
там колусати бавити тоту дівча Го ра а на кругленька волос такычы
волач округленька бровы очы чорта ту волос а косу маторку грубу туло
закрутила та вружыгальны бы зачала той сестры якы не выпили но Михала
я є так выра гати а мы та моя мама дає мамы
родины Но дальша але родины Та она мене так мало напшо то
я дітак його дівчат іскубы А я є добру памят Та он
каже што є тебе так не памятам а те я поміта як
улика є не тіла до невід най Олена ся называл та сме
ся сміяли голы тай там зачала співати та такій голос мала файных
Другій слухайче на тім очевидні завершыме днежну передачу хотіла бы м розвернути
і іщы тоту тему як колиси ся женили як ся выдавали але
зато же то тема кус шырша то она не змістила ся мі
в єдну передачу і просит продолжыня Но то продолжыме а на разі
просям ся з вами при микрофоніі была Панна Кырпан Оставайте здорови до
стрічы за тыж