70% #2021 - 70% #383 Як то ся робит Як то ся будує, як то ся чарує, 28 III 2021
Еп. 2021

70% #2021 - 70% #383 Як то ся робит Як то ся будує, як то ся чарує, 28 III 2021

•

Опис епізоду

Odcinek z cyklu „Як то ся робит“ opowiada o dawnych zasadach budowy łemkowskiej chyży: wyborze miejsca pod dom, jego ustawieniu względem stron świata, wody i terenu oraz o tym, jak unikano miejsc uznawanych za niebezpieczne lub „nieczyste“. Wspomina też o wierzeniach związanych z materiałami budowlanymi i o przygotowaniach rytualnych do rozpoczęcia budowy, w tym o wypieku specjalnych placków.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Вытом вас мили моіхайци при мікрофоні Анна Кырпант Колиси ишла єм все
до старшых Лемків жебы мі дашто оповіли до радия ци ишла єм
на якій концерт ци фестіваль ци конференцию но а тепер вшытку ся
змінило і рыхтую для Вас передачы в дакус інчий спосіб Не годна
єм так свобідні вандрувати як перше не годны єм іти в густі
до старшых Лемків але вы можете можете робити тото саме мам на
увазі записувати спомины каждий на своім місци каждій своій родині своіх сусідів
ци знаємых і так зробити велику справу І власні зато проводиме тот
цикль якій назвали сме як то ся робит Гнеска хотіл продолжыти кус
тему яку умовно назвали сме хыжы но бы тота тема ма ріжны
приріжны аспекты Юж бесідували сме о тым што давно было так же
як молоды ся побрали то цілком не значыло же они мусят тепер
жыти окремо Переважні молоды подрузє мешкали в єдной хыжы з родицями ций
з дідом і бабом Мріяли ся зажыти окремо але не все тото
ся удавало Але представиме сой же зявила ся вкінци така можливіст і
молодий ґазда а може кустарший ял ся будувати сой хыжу Поставит сой
хыжу і вкінци одділит ся од няня од діда ци навет предіда
Сам буде той ґаздувати в своім домі Як же то колиси ся
одбывало Розумій ся ґазда міг ставити хыжу лем на своім ґрунті і
не ставил єй там де была найліпша земля Бо той землі было
шкода горах не было єй за дуже То нераз будували хыжу не
на рівнім місци а на убочы на похылой поверхни Як выберали місце
на хыжу Розумій ся мало бы оно під каждым оглядом быти выгідне
для жытя близко до джерела ци студенткы а і не далеко од
рікы ци потока лем не за близко жебы вода кєд бы ся
так розвяла не підступала до хыжы Ставили хыжу переважні перед ним фасадом
до полудньовой стороны як то было можливе Брали під увагу вшытку і
одкыль ту віє вітер і одкаль те вода і якій ту ґрунт
Але наші дідувы преідуле звертали увагу при выбераню місця на хыжу Тыж
і на такы річы якы гнеска нам певне не пришли бы до
головы Жебы не стало ся чогоси на доброго не ставили хыжу на
меджі на Старой Доругі на розпутю На місци де ся стало якєси
нещастя Ци там де заваруй Боже хтоси сам сой одобрал жытя ци
хтоси когоси забил там де колиси навет барз давно ховали люди Чом
Но жебы небіжчикы пак не заколотили спокою не могли нияк шкодити жывым
Што більше материялы на хыжу тож мали ся брати як найліпше і
з доброго місця Днес ком ніякоси не думаме о тім же в
місци де ся сходят дорогы може пробивати нечыста сила А нашы предкы
были певны того і з такого місця николи не брали каменя на
підвалины хыжы на фундаменты Колиси люди вірили же сильний вітер буря грім
то вшытко дябейска робота Зато нихто бы не брал на хыжу дерева
поламаного ци зваленого вітром ци такого якє стрілил перун Нечыстым уважали і
дерево якє мало якысы но повіме так дефекты ци якысы нарости А
найгіршым очывидні было такє дерево на якым хтоси ся завісил задіргнул ся
або і саме дерево якє стяте не впало одраз а завісило ся
на другім дереві Вартат іщы зауважыти же стинали лем жыве а не
мертве сухє дерево А брали го в лісі товды коли оно спало
глубокым сном в зимі в тріскучий мороз Но то гейбы вшытку уж
порядку стяти і привезене одповідне дерево звезене і каміня і місце выбрано
на хыжу гейбы добре гейбы а може дашто там і недобре Мусіло
ся тото провірити для того были ріжны способы напр такы Ґоздыня пекло
специяльні невеликы хлібці ощыпкы а зато же они мали особливу місию то
і рыхтували іх не так як все а особливо мололи яре жыто
на руднім олинци в другу струну і лівом руком І лем з
той мукы так змеленой пекли тоты ощыпкы Ґазда над вечір прирыхтувал якыси
палицюк і каждий патик запыхал землю там де мал бы быти кут
будучой хыжы а на патик вчеплял з горы тот колячык Так ся
лишало на ніч На другій ден з рана ішли обзерати ци ци
вшыткы ощыпкы на місци ну а як так вшытко і застали без
змін то уж знали же то місце добре чысте і пасує під
хыжю І зачынали на токім пляті будову Коли бодай єдного ощыпка ся
не дорухували то кус передставляли тоты патикы на інче місце і зас
на вечер ціпляли з горы ощыпкы а рано смотріли ци вшыткы сут
Як такє зас і зас ся повтеряло єден ци більше ощыпків ся
стратили Тол ґазды могла быти підозра же тохто си з ним так
жартує товды пишыл в ночы того пильнувати Але коли не спал і
цілу ніч пильнувал а ощыпкы єднак деси ся стратили Товды Юж він
знал же місце тото нечысте і глядал цілком другого А так медже
інчым повім же найліпшым на нову хыжу было місце по старой хыжы
но бо там вшытко уж было выпробуване Розумій ся не вшыткы тоты
архаічны будівельны обряды забобоны понятя дожыли до часу выгнаня Лемків з рідной
землі але деякы перетырували і выселіня цілком забыл ся давний обряд оборюваня
місця выбраного на хыжу Нихто уж так плугом не оре гейбы творячы
круг в якій очывидні вшыткы в будучой хыжы будут пребывати в безпеці
од дябельскых підступів ошыткого злого Але власні так робили здавен давно і
товды коли закладали хыжу і товды коли закладали нове поселеня а навет
і нове місто і так орали докола не лем Лемкы а навет
інці і давны ры Од найдавнійшых часів походит такє розумліня понятя представліня
же хыжа то єст штоси жыве якє вырастат зо землі як трава
ци кряк ци дерево но може не цілком жыве Але кус жыве
Мабі якєси утеєне жытя Зато колиси коли зацінили будову ставили по кутах
яко опоры грубы пнякы а тиж одверкы то іх ся ставило в
такым напрямі як тото дерево росло а не повіст бы коріньом до
горы На місци де плянувала ся мешкальна част хыжы коли клали ся
під валины то там посередині в землю втыкали вербу ци даяку інчу
де были якы традициі галузку нераз і оздоблену жебы хыжа Росла скоро
як верба і жебы в хыжы вшытко росло на добро І хыжа
росла а коли выросли юс стіны нераз зас ціпляли з горы вербову
голузку Верхну байку пляту товды ставляли крокли і на вершку будуцього даху
тыж привязували вербоулозу ци може ялицьку ци інче деревце часто і оздоблене
Так то хыжа выросла а і засвою Тотере хотіл додати же колифы
Лемкы николи не станули дерева жебы розчыстити місце під хыжу Повідали стары
люде же в хыжы під якым стято і выкурчувано дерева Буде діяти
ся дашто недобре Не буде там ся вести не буде там ся
карати Стяти бездумно без потребы дерево то было гейбы гріхом а особливо
як было то садове дерево З такого дерева як то наприклад з
чересні не сміли ниц зробити до будучой хыжы бо бы пошкодило не
можно было взагалі стнати такє дерево якє родит просиме послухати фраґмент з
бесіды з Марийом Варґом по Мужю Тересєвіч тота Лемкыня родом зо заходу
Лемковины Столітя а Бівшу ця звілтя прожылал Мариян Пули близку Ґалиця в
Іванофранківскій области І ащы раз сказали так што як было такє дерево
шыродило а вы є хіли може сись там побудувати або шышо сте
мусіли зрубати то я чула як той олі Шавійской тато в нас
оповідал Андрию го то не так было Ти як такє дерево сородило
а зрубати тукали же як зрубом ту тупу мреш то не дай
Бо было такє дерево друбати сородил а як взяти так шом ранче
треба было то треба было на то місце дальше посадити другє Заміст
того посадити другє абы абы было тов Але дум же не і
про Два знаю але так казали шо што наз якотре дерево родило
яблінка ци грушка сысы не дай Бо буду зрубати Но так і
залісо было так Та як бы гріхом урубати як оно родит Як
дородит якы то інакше А як родит то як бы гріхом його
нищыти ту на волчкові єдна вырубала певн дес може до <unk> щепів
і на <unk> місці побудувала хату медже сяками в Тихаті Неодолга мама
вмерла і дівка має же певно <unk> бо <unk> років і нічли
ся не трафляє віддати а тато іх том буде же років помер
не никали ся там на тым якась баба каже Та бо Недобре
же вы так тілько тансаду сте на тым місци стехату побудувал Но
та бы ним ним не было як не было як не было
як толо Ту так кадали ся недобре на тым місци як так
багато так них Но тепер може зробиме свою музичну перерву Цьом бы
і ніт тому в подой нас ми до Для нашых предків найважнійшым
тиж імістичным місцьом хыжы был пец Як змурували то перший раз выкресали
оген жывий як то первістны люде же терли палізьку о палітьку Од
того часу уген жыл сой в середині в Пейті і треба го
шанувати николи не ображати бы ся погніват і спалит хыжю А такє
нещастя колиси трафляли ся на так рідко і того вшыткы ся бояли
юсь вшытко готове можна гейбы переберати ся в нову хыжу Але гм
навет товды коли пят выбраний під нову хыжу признаний добрым чыстым коли
зачынали єй класти з молитвом Коли закопали в фундамент ріжны вічы якы
бы мали притягнути добро і одстрашыти злы силы а для посвячыня підвалин
запрашали священника навет і товды ґазды не были певны же нова хыжа
не містит в собі чогоси злого страшного што не важыт на жытя
єй мешканців Бо она іщы дика аґресивна она іщы може дакого забыти
особливо в ночы в часі сну Зато жебы не ризыкувати нашы предкы
през вікно впускали в хыжу кугута ци коты А як ім на
рано нисця не стало товды уж сміло входили до хыж і наступну
ніч там спокійні ночували Уж не споминам о тотых давнійшых часах коли
при закладаню новой хыжы Нашы предкы жебы ім ся вело і жебы
задобрити ріжных духів того місця приносили жертву і могло быти то і
кырвала офіры наприклад зарубали ту кугута І могли такой ту закопати глу
то губута арешту смачні прирыхтувати і зісти на такій невеликій гостині яка
одбывала ся такой ту на місци будучой мешкальной части хыжы в тім
святім куті де пак звісят образы а частували ся на тотій гостині
майстры якы будували хыжу Но пізнійше уж шкодували кулюта туклали лем яйце
а тиж сыпали зерно а інчы символічны річы якы мали бы забезпечыти
добро в домі і одогнати зло і злых духів Покус покус вшыткы
тоты річы якы клали там під поріг під підвалины замінену універсальным еквівалентом
Є мам на увагі піня Або памятати якы колисы будували хыжу Ци
было такє Я не знам ци вы памятати як ставили хыжу тыж
были якысы своі обряды ци своі такы они кажут Но так так
так так так так так так так так так ци забубоны ци
давны такы тоты якы ставит ся хыжю тыж при початку як зачынают
Рубити тото што си ся робит си ци моє цеци іщы штоси
при тім як хыжу ставляти так тиж были якысы своі і якы
уж там Да знає же як Скінчыли же хату добудували нарвали квіток
робили букеты клали квітку ло нияку памя не знаю а ту хату
ло шутує нас ним ціло тоту то я памятам Я то наш
кум і так мока колеґы разом вар іхали і момому чловіку він
был за дружбу а він дуже на всі рукы думате і краведі
і швед і музувал і ся всєднал робит але же помер Но
то він як першу цеглу клав на фундамент то падал дати але
желізны грошы на угум о ну то я принесла єм купійкы там
по пєдезе по два <unk> кілько там а там дас але тра
дати на першу цегу під угу грошы Но тепер послухаме фраґмент бесіды
з Адамом Голодиньскым мешканцьом Івано Франківскы родом з Бонерівкы Село Бонерівка лежыт
на пілніч од Коросна то коли с был край лемківской земли який
пак зробил ся острувом Зато ту видиме з єдной стороны польскы уплывы
з другой стороны на тзв замішанців вплывали долиняне а і мешканці Пысяня
але найбільше достерігаме ту лемківского Як зачынали будувати хыжу як зачынали столити
выбрали місце Дашто на тім місци робили придым як зачынати будову Зыходили
ся ды помилили ся перше помилили ся а по тым як поставили
кыжу як як назад халупа то свящани каждийон перед озданом о поєднані
ходил і посвячали заклададуво Але не кажде рік то ой запросили побыпы
поплатили подівчати як же Дюти жебы мали переходити дай тот так А
тепер ту як поставлят тоты кроквы ту то огварят же то квітка
і зроблят якє си такє як бы деревце ци штоси такє і
причаплят на кроках же туж будова як бы дошла до того же
зацяли дабы вас было такє подібне Было було бур Як же кроху
поставили то же поставили ти Яленкы Єленку зяль і дохо там і
дале якыс уздобу ти та пиват деякій з тій звіленти якє далей
назватмат і попричыпали то было тимало ся покым якій час Такы є
то поставлена єст хата же то можна халупа як назвали та і
мож здіти чы то поставену тіха така Як зачынали ся лу поставити
то перше надліжниками дало Ну так по тому як загалтите може та
Польщы не будут газати Це казали деба давали там ріскы тибрийскій палюрийскы
чы што на пиші фундаме записю той підвалину як назвату підвалину то
давали яй каже грошы давали Але небато там рийскы чы назвал чы
кутру бы котру недоросі были в ней Давала дійскутам єйску чепалу монеты
ци цілу ріску тат додавали жебы в хаті ся святе мало якій
ґрайцо кажут грайтат колихате а колпил бы ся темал грайцаль то мыту
єк дни магло е пінязів то там на тій підвалены є пінязь
є ґрайталь Пестале хата як дозбера то буде бы се автийскій Еґайтален
еґайтале аборийскій То такє было за неказе забобона А то не забободи
то з тебе казалы звычайте Но а тепер ото кавальчык якій вытяла
єм з нашой бесіды з Геленом Монстраньском з дому з Завійском більшу
част жытя онапрожыло місті Бережаны Тернопільской области а походит зо східнього краю
Лемковины зо села Одрихова А было вас злу богата ци было хыже
Якы похыже Хыже угервяна угы а грікой ладу барз долга Ану то
власні то оповідте кус про тоту хыжу Я тота ваша хыжа выглядала
долга была хыжа покрыта соломом а тут пофарбована на червоні тіло і
в посадині білы полоскы бо такы были ніби пілкруглякі так тото червоно
а то біле Червоно білы То доправды червены ци брунзовы Ну такє
ады б темно темно вышневе лібы орзовы тофорбували не червоний такій колярну
та ярків бо форбували чымсиц фарба якы была певны фарба была Была
з початку дрвутня там бы были дрова ож складали А потім была
така спіжарня де тримали зерно Были такі як той стіл такі пакы
великій то сусікє ся звало сусікы сусікы О Хам вшыткы был А
ты была А ты была што здумала Ґєт зоіх вечер ґет зоіх
вечер зо мном спаля Тота єдна думка моя же ти немія я
не твоя душко моядно думка моя же ти немія я не твоя
душко моя Чого єш ся чого єш ся погнівала Коєш шырого коєш
шырого не думала Забудь мила до гніваня то было на прощаня Забудь
мила до гніваня тото было на прощаня Одтых думало котых думок серце
выли Тона двоє в тона двоє люварили Моя любов тот лем тебе
Наход кудвом Моя любов тот лем теба Наход кудвом бідномана дужко ля
но но Дуско моя любов пам нема Наход будбом блидно маля Дуцько
мойдо Моя любов тотам небально маля Якы ж звіданя варт оддавати як
хочете зо старшыма людми побесідувати на тоту тему на тему хыжы Пропоную
ту Вам наприклад такы звіданя В якой части села стояла вася хыжа
Як звала ся тота част села Як звала ся хыжа напр до
Колая до Андрейка до Солтыса ци даякі накше Хто ставил тоту хыжу
і клоли З якого дерева єй збудувано кєд была деревяна з єлийці
смерекы сосны ци дакого інчого На Вашій загороді стояла лем єдна долга
хыжа де вшытко было під єдным дахом Ци може не было так
в єдной хыжы сконцентрувано а може коло хыжы стояли окремо стайня сыпанец
інчы ґаздівскы будівлі як то гвас было На якій части ділила ся
Ваша хыжа Може можете нарисувати єй плян Оповідьте о них Были сте
даколи свідком того якы хтоси закладал нову хыжу Як тото ся одбывало
Ци памятате даякы обряды Ци можете повісти яка долга была ваша хыжа
яка шырока і яка высока Як звал ся простір пред хыжом Двір
подворец рынок цидаєк інацій Ци фарбувано байкы вашой деревяной хыжы ропом ци
фарбом Ци памятате даякы маюнкы на дверях докола вікна на кутах Якій
дах маляла ся хыжа Чым оно была покрыта соломом ґонтом ци може
бряхом Но і іщы єдно містичне місце траґар Ци памятате деякы знакы
на траґары Може были там вырити крест місяц сунце а може іщы
дашто Што в хыжы было зроблене в тот сам час і разом
з хыжом і встановлене гейбы невічно може сусікы а пустіль лавкы ци
не были они одраз зроблены і врізаны закладены в байкє стін Якій
мали сте пет Звідань можеме давати іщы дост дуже бо тема тота
іщырока і глубока но а інчы звіданя можете выдумати слухаючы нашы фраґменты
Послухаме іщы фраґмент з інтервю Як памятате вшыткы тоты інтервю уж колиси
звучали в нашым радию Но і послухаме іщы Кавальчык Бесіды з Адамом
Голодиньскым з Бонерівкы Будували хату з колодів тисаны кладате колоде кілько хата
дожыде тілько вы мал быте той фундамент долгы Выначе не буду наш
была хата то мы бы дыжали сіне тайня і штодоля то дест
было так єбы подобно бы вказати де штукыти мати мала быти дожыды
Бати то тубуля за кухню майстрицка і вшо тоту тато мали циґально
хыже так пришли ся де той кілько водо могла матиме спали сіты
Отула перегороджадав той кладат А ту сіде бале Шырокы ся там дзорно
стояли тупа сьовець хому вець господарскых знаряд А ту стайня бачете А
ту сіны были лобачете відте доте было перегородка там є такє то
были сіны Шырокы были свекі ло што табу жорна буле ступато крупу
толкли тамиці мя на олій дате і хомут был на тым на
стіні і пили і гыблі там было заскыпати то всьо інвентар той
од податкы выходили си так Де сіде треба было сіди были від
одной девяти до другой А то вже не були вікна Куто было
такы сіпы за сыносіном то ту сі а ту ще были буде
пивниця на назвала на склеп же было тавды катофню тымали шо так
што міти ту за де вікну зо мною не было викли А
тут буду прувіте до тых тайня то оден як был худобы стоял
тудло то віціли задаме задум туда головами в сіны Бо жебы было
не вдбучу те сіне від худобы Ходоба стояла головами до якы десіли
Дусі такы тубы ясла были було жоло буна была што кормиле но
а ту ще від худобы дубызка была перегородка ту свині ты мали
дішопати ват а тут Тодоля в назвали будівской ту як літом возили
хнопы чышо туркіз Візджали доловы вже ци конем зусім весві Та шыроке
высокє было веше было веше підвести было тох не а дах Дак
был такій во высокій то весь пся паша псьо збіжа же треба
было ужывати через рік то всьо поміщало ся тут ся можно повісти
же тота хыжа то было не лем хыжа а то была ціла
ґаздівка в єднім місци ціле было люде там і мешкали і вшытко
робили і была там і худоба і был там склад повіме вшыткы
склад вшыткого вшытко зложено для люди і діня для худобы ремненты і
ріжны ріжны ріжны жед І оно было дулше Но вы зробили оно
было долже далеко доялижы такло она бесі така была Хы Як бы
тепер добы то бе така была а ту был гідщы мало того
назвало боізком Ту молотиле то было выстелену глину жолту і зазабито і
на тій глині не была підлога з дерева Але з глины жолтоі
запресовано і на тым молотили ціпами выдзычо окрем того туткадля поміщала ся
і млину Для суртуваня збіжа бы коли брали і кєдали попела полова
была быша а засно веціло дальше І вы тым суртували а пізнійше
же же після І світой війны люди купили млинкы Октив там і
там зортували внинках всьозви гарни зерно перше цо ту дві соту а
там каналями вже такы відходе а ту полова лицяла дальше блото воду
гонил єй далі і они тот зберали то і воно ся лише
тут стояла Но і чо чорт весо вед ойци мила ци де
майосила Лемпиона лем пиона мийший ой ци мила ци миона лем біонайши
вчора выня стебе ци підальсне повідач аме дня сте сам приєди А
тот збоку мы мали тупы двіря Вталене было каміні плити пити Выте
камінні бо в нас камяне было кугы ворог На билах бривы называли
бривы быды каміне пляту нас бы мало было бы рівного вы як
кажу были горбы ями парі так што было бы рівні пляты там
вы называли як бы табупі Де більше дві тыхаты де на рівным
а дальше же не будут на дівнім місци де ставити то не
буду такы місце а другы Вызнайте же выставили в новых хатах то
вже окремо ставстайні Евокрайны помешканя і ту долу окремы Але знайте в
чым выгода была давно тому же майте з комнаты як зими з
комнаты не ішол на подвіря і до стайні А тудло были двері
до сіни як сіни сін до стайни а стайні на обіску де
ту были двері зі сін були заклид де ми не ішол на
подвіря з Дустайні або на обіздко аж аж там де змешкал дусі
на світ Дустайні там двері а тут до стайні не обуідско было
вас выгідно То дедакы было выгідно бы над надвірю ішолы свій за
водую і за долами І выходка з гета выходи мале там стайню
Ага до выходка в зимі теж нешто лем достай а тут то
і то што як було зими одости а мороз не был цілу
зиму еди была відлига все такє в зимі быває відлия Влад но
тотя была відлега то дола якы были вчынал близко Бо як буде
моз знову то знов тебе на позвал а так бує і в
позова ішол лише за воду ішол Але што была пристойка ей на
візо вісесані борони плюгы вшо то была пристойка вызаня вызаня Бо віз
Зе была вызаня шібка така была што літом не дзядяли тут не
розберали воза то быт віз розібрані за запасу были бороны были плугы
а віз спеця возили снопы з вода бужы а дож одходил воде
ту было шопа воде шкоду до той шопы з возом жебы не
могли Ту такос было вызия вызяня Дату іщы іщы єдно черевы кырпат
де бы закыти від дожу А на зему товды розберали і туда
сьо а санів тужте то на зиму віз розберали на части было
но бы не треба было глодати треба і сплодали Не одо тоту
і вызімі і вым ті выділі І літом і курим мале тамі
і гусы і гнізда буде еку зелейка І саны там были дені
зимою і тым не треба бы сані то ся і інвентар котрі
был рухом Зимі то выставили тут а коты были рухомі літом а
в зимі і теба бы тут ставили бороне плувы в цідакі та
взадязя світско господарскы Но але куры там не были куры на діті
на дітом так На літом были кури там дітом а в зимі
давали стайня были такы підвишыня де і они жыли а під подом
была полава лава і там вынімали а літом не давали бы бо
за пахде все якы не был курячы Показали же то бы а
довалий до той шіпкы до той вызовні І там нізда робили курячы
там што І теастру якы мало під клочку садили яйця дабы і
кулочка была А тота вызівня она была під дахом Під дахом Ци
было так добудувано Під дахом але не під то дахом але достоєні
дах бо тут одка о тото я хтіла знати же ту іщы
так достоєніє был Тах але не вшырока была де така Як в
обоідком то халушо бы там легше был склат но для кудей там
мало де теба было богато для гусай небогат то там мали блат
А як то было за шырокє ну як піл того ок полона
было як бы перевозы за половину так бы то комнату на половину
Там до зистані могли быти на ківку на стініс на кілок бали
та єй колеса розібляні віст што Там плуг там стоял хто дал
з борони постеле на кільок ват а з той стороны были пуличкы
што там куде собі ся натут Яке дерево найліпше было жебы будувати
хыжу Нас пивы выважно брали сосну Ціне сос наросне як підете побачыти
ту смерекы вона росне як свічка до горы Не ялицу є діпше
Ліпше сосну як ґелицю явлиця не є така сильна як сосна Хто
состильнійше і долше стоі Як далі люди то брали лише сос Буває
з смолу і долшы єй звірю Та моя хата має тоты сєнай
тыків то ся найтодокы моє хата мато ся родили мойой <unk> році
тоди хату будували і долині стоі Там нас хата была така што
і конце были маленькі Я памятаю же мене малого што ящы не
ходил давали стілько ящы підозлют до вікна як приходу то я є
был великій же тату были же ґаздом были то былі залекы бісю
туло і воы за вікна і другі ставили побільшыли ві побільшыли то
мы різали по кавалку і групали бо смоле бы ся дасі перенибала
бо сама смоля была Ті казали люди в сталюжы на фундамент нали
ставити на сосню то пешы давали най спі найстиднійшу сосну на Смолю
давали смышко та мала смоле бацияльно казали же в таді люди казали
специяльно ішли і тюпали коли є кому кєде смоле забрала сосна Знате
тюпат зверху пишали на підмалине тото дерево якє пак мали стяти тото
специяльні так поцюпали покоі жде стаді люди щыта люди Жебы жебы вышла
смула жыве ся жебы просмулило тоту дабы ся посмелило Я бы было
сильнійше на підвалене на твак назнавалет Я вже забыл Я забыл як
бесідувати в лемків З початку то клали каміня Ах над напис каміня
ле небагато Дат бы більшы написа в надпис пісили зачынала будувати хыжу
щого Підвалине як так кажут пи фундамент выназвали фундант давали камін плиты
камини вдолж але нибы не заливали чымось Найближе дожка ложка жебы были
рівно зрівнали а по тому на них давали дерева Но як выберали
місце де бы стояла хыжа Як выбрали Якє місце найліпше жебы там
Найблизше ставили на Высоці жебы высше было А нещы не річкы будут
жебы де было де так Абы было на Высоті бы там тепліше
было на высоці вода не підходила якы бо воды было нас богато
такых річых потоків дішло на кєчарі можна было жедальні воды ішли і
з кєчары гвати Жедайні воды то більше ставе жебы было выше Лиха
высше на водбі на такы воды Но і ґаздек та не было
місця так жебы місце выбрати дуже Стальцык одыку другого майже Бо то
не было такє Хыже были близко барс блискы близє бы як было
місця для хыжів то были пише даче а якы тот новор бы
бачы долина Барията а там нов тай было Пощадка на ще на
дви на пят на світ хат або або на водну хату то
тамто вели цуде А даждат же кажді своі на своі земли ставы
на своі вічедні як казали на своі вічені Нова ты місце же
йому од його віця діда перешло торота част землі то де взві
діда ци від тата перешол йому То має свою вітчызну він дождил
ся він дід о на своій вітчызні є май А як вод
Епускєм выженил ся оден взял жінку собі десь другого хваты то де
не казал же на його вічці а буду хату звідкє не взял
бы там місце было на Шеда хату будува на жіночю війчызні На
вільночу вітчыні оці так повідал та Най або в нас назвала жінка
баба а то та же на бабині вітчызні буду хати ставити таме
місце там є звяты там зобы а было як жінкы цале А
да на слово хлопа в вітчызні буду став вызоставити своі на своій
вітчызні вызыстави Так перевазні там де было рівне місце то было поле
а ставили там де не годен был наприклад орати де не дай
де місце было де ся воды де ся лідськы де ся потыка
де ся воды Бо кєднедів нас буду того тих тудінь тудні буду
таді але за чым буду будувати йому там копати яму нара на
тудню назвали як він колохате зараз потішок тамоводу пару кроків тамоводу але
буду такы што зробили собі кедитя аби нейде до Деще де добе
піддаєх поводу або што Як на ты не пуклиці не мали тых
кырнит туды як дозволи од тудня Але брали з палиі ходили бы
в сходах люди до долиі та брали свіжу воду То фактычні лем
зо водом треба было конці выходити з хыжы а решт вшытко было
близко так выповіли же в хыжы было вшытко вшытко выгідно было зроблено
і был маленькый кавальчык в Загороді дашто русло бо кыс наприк морку
ци такы зяткы Ряд рядкы Кули самой хыжы Не де было за
хыжу може было стамати можвате там рівне місце і ліпше поле не
камінисте ліпше може было пугнити бубличко підливати шо та мали капусту мали
моркву цибулю оці голодовину якы были Напише хате ту колохате то не
было хаты абы не было якой заду яблійкы грушкы чышок Но і
на тым буде уж конец нашой передачы Лишыло ся мі лем єдно
повісти же музичны перервы выполнил гурт Ґордон зо Львова а при мікрофоні
была Анна Кырпан Оставайте здоровы до стрічы за тыжден