70% #2021 - 70% #384 Як то ся робит Реліґійна тема, 4 IV 2021
Еп. 2021

70% #2021 - 70% #384 Як то ся робит Реліґійна тема, 4 IV 2021

•

Опис епізоду

Odcinek ma charakter praktycznej porady o nagrywaniu wspomnień starszych osób, zwłaszcza członków rodziny, i o tym, jak sensownie prowadzić taką rozmowę. Podkreśla potrzebę wcześniejszego ustalenia celu, przygotowania pytań i techniki oraz spokojnego, uważnego podejścia, także wtedy, gdy w rodzinie są napięcia albo różnice poglądów.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Ви тым вас милґуі слухаці при мікрофоні Анна Кырпан Хто нас каждый
раз слухат тот зна же наше проґрамы <unk> процент звучыт тепер в
дакус інчым форматі З єдной стороны до нового формату змусили новы обставины
а з другой стороны уж давно хотіли єм дашто такє подібне робити
Но слухаме фраґменты з інтервю якы уж колиси звучали але звучат они
тепер кус по інчому бо сме вшытко підпорядкували інчій ціли новой ціли
Оповідаме Вам як вы можете бесідувати зо старшыма людми і записувати іх
спомины і як ся не милю тотую <unk> переда ся з того
циклю Споминали сме ту о ріжных аспектах якы важны кєд хочете дублі
цікаво побесідувати зо старшыма Лемками і записати іх спомины Але сут такы
річы якых мы іщы не повіли а конци вартат повісти Ото наприклад
мы хочеме записати спомины дакого зо старшых люди нашой бабы сусіда ци
знаємого і добесідували сме ся же придеме задля того товды а товды
Уж оповідали сме вам як выдумувати звіданя як прирыхтувати техніку і о
інчых ріцях тоту вшытку уж знати і очывидні практикуєте Агнаска хоцю повісти
Вам татє Наперед сядте сой і подумайте по што хочете записувати спомины
яку властиві мате ціль бо од того власні залежыт ци удевам тото
што хочете зреалізувати і і як вам тото вшытко ся поведе Ціль
може быти ріжны Хтоси хоче просто ся дознати більше о жытю свойой
бабы ци іды Хтоси цікавит ся історийом свого роду свойой родины укладат
ґенеалоґічне дерево і хоче дополнити інформациі якой му не выстарчат Бракує Хтоси
хуче конкретні ся зознати як выселяли іх родину з рідного села За
штоси інчый більше хоче ся дознати о жытю до выселіня В каждого
інчы ціль Але в каждым припадку вартат утім наперед сой подумати і
сформулювати для себе тоту свою ціль яку хтіли бы сте осягнути но
і з того выходити жебы придумати сой звіданя Може стати ся так
же пришли сте бесідувати о єднім але стало о чымси другім бо
оно цікавше і важнійше Але вы о тім не мали понятя Вы
того не знали Так нараз было і в моій практиці всядиль на
нас можут чекати несподіванкы А єднок треба такой рыхтувати ся до бесіды
і кунче сформулювати сой наперед ціль вашой візиты ціль вашой бесіды Може
дакому з вас ся здає же Ставити перед собом ціль треба лем
товды коли ся иде до чужого чловека был свой Свий то своій
По што там в стосунку до них якысы цілі выдумувати Я з
тым ся не згаджам ціль треба мати все І взгалі коли ідеме
записувати спомины до такого з родины навет близкой родины то значыт до
своіх то треба кус ся так тримати в часі того гейбы пришли
сме до чужых ся настроіти на серйозну змістовну бесіду а зо своіми
токус тясє Але треба Окрем вшыткого записуваня споминів близкых люди членів вашой
родины тота нечасто можливіст не понагляти ся не летіти як то все
а спокійні помали важні приємні сой побесідувати Доколи єст так же в
родині близшой і дальшой сут не барз приязны стосункы Неприязнь тота може
зродити ся з такого наприклад же хтоси Лемко з діда прадіда а
оженил ся з Польком а родиче од него нияк ся не сподівали
і не приняли того Ци може хтоси оженил ся з Лемкыньом Родина
якой належыт до інчой конфесиі і нихто ся не сподівал же ваню
возме сой жену з родины грекокатоликів як в іх родині то вшыткы
православны Так само неприязны стосункы могли бы ся зродити з ріжниці політичных
ци інчых поглядів Но і так все як тото шыло з Ніжка
влізат тота взаємну неприязнь і недовіры Но і власні записуваня споминів то
добра нагода кус забыти о тотых тлюючых конфліктах неприязни яка тягне ся
кільку років у ріжных поглядах ідеолоґічных напрямах якы шкодят порозумліню в родині
Но то треба тото вшытку кус одсмарити і довірливі щыро сой побесідувати
гейбы кус над тотым вшыткым піднес ся до горы Уж і задля
того вартот записувати спомины А тепер зробиме музичну перерву і зас продолжыме
бесіду Но то ціль уж маме і твердо знаме што хочеме од
будучой стрічы зо старшым чловеком од якой ся надієме довідати дос дуже
цікавого Но тепер іщы єдна важна річ Нам треба якуси выяснити тотій
особі з яком плянуєме побесідувати спомин якой хочеме записати выяснити по што
сме пришли што властиві од той особы хочеме Навет товды як будеме
записувати спомины барз близкого чловека діды бабы тети навет товды єст така
потреба выяснити по што сме пришли по што будеме давати зараз звіданя
Подумайте сой наперед як вы будете комуси выясняти ціль вашой візиты ціль
записуваня споминів Думам сой ся неконцьо мусите як нас повіди повісти вшытко
так як сой думате бо не знаєте як діду ци баба зреаґуют
на вашу щыріст Наприклад вы сой думате так як найскорше треба записати
спомины бабы бо має уж <unk> і доктор повіл же не знатя
ци буде святкувати своіх <unk> рокы быз уж слаба Но то не
варта тоты вашы мысли бабі переповідати правда Выдумайте якуси інчу версию чом
сте пришли власні тепер з бабом бесідувати Сут на світі ріжны люде
Єдны радо зачнут Вам вшытко оповідати і не треба буде іх долго
припрашати за другы цілком інчы Они можут і не зрозуміти по што
вам тото треба чом хочете власні од них записувати спомины І Ваша
тата може Вас переконувати же она цілком проста особа ничым не цікава
і ничого важного Вам не оповіст а і нич не памятат Такто
єст богато Лемків дост скромны і не хвалят ся ани собом ани
своім жытьом Будут гворити Вам же іх жытя не єст особливым достойным
записуваня же то такє барз просте жытя Доколи мусите ужыти ріжных арґументів
мате іх скорше сой прирыхтувати І кілько ся лем даст переконувати жебы
чловек вкінци ся згодил на тото записуваня споминів бо старшы люде даколи
кус вперты Дайте му зрозуміти же што бы він ни оповідал Вшытко
для вас буде цікаве і Повідти муж жытя каждого чловека може быти
барз цікавым а не лем жытя ріжных звізд політичных лідерів і інчых
знаных люди Даякы Лемкы додних ся боят оповідати о давных часах Бо
жыли в тоталітарным соспільстві де не о вшыткы можно было бесідувати а
даякы факты зо жытя навет ся скрывало бо за такы могли єй
в тюрму посадити ци выслати до Сибіру Но то повідьте своім респондентам
же тепер они можут щыру о вшыткім оповідати не треба іх ся
бояти Ізагалі вартот оповідати о вшыткым так як оно такой і было
не скрывати не зміняти не перекручати так буде найліпше оповідати щыру правду
чужды но за мыдво Но як хто слухал нашу попередну передачу ци
даякы інчы то може м подумал сой о Лемках жыдляных Найважнійшым было
вшытко материяльне поле ґаздівко хыжа Не важне з яком дівком може нити
син а важыт лем тото якє дадут віну Не важне з якого
выдати дівку лем жебы мал великє поле Оно гейбы так материяльне для
Лемків было важне особливо земля оно гейбы так але гейбы і не
так Переважно част моіх респондентів споминат і о богатім духовнім жытю о
важным місци реліґіі жытю Лемків Думал сой же кєд ідете записувати спомины
то варто зачепити і тоту тему Але варто то робити тото барз
делікатні реліґійны учутя чловека то штоси барз особисте інтимне а і може
незрозуміле дзенчых люди Нелегко было тоту реліґійніст плегкати в новых умовах на
чужыні зато было вшылияко вшыли яко было іщы і на рідных землях
до выселіня В <unk> році в селі Тиява сельска громада маже в
цілости перешла на православія З того зачали ся не лем переходы сел
на православія але і меджеконфесийны конфлікты веджыня недорозумліня Конфлікты медже Лемками свойом
причыном мали політичны ідеолоґічны ріжны напрямы а товды до того было додано
і меджеконфесийне протистояня на жаль Найперше што вартат памятати николи не мати
права в Чехі бесіды судити чловека Без ріжниці ци він ходил до
церкви ци не ходил ци пристал до православных ци грекокатоликів ци Римокатоликів
ци протестантів ци даякой інчой ґрупы сесекты ци змінял віру і конфесию
ци ніт Ту не нашы справы судити і вчыти як треба робити
Властиві одповідальны ту преду вшыткым мали бы быти священникы Як они представляли
вшытку своім парафіянам так люди і принимали тото бо были великым авторитетом
Окрем того повім так Лемками а то переважні были селяне страшенні маніпулювали
Маніпулювали і політычны і соспільны а кус і реліґійны лідеры і тоты
высшы і низшы они з Лемків рішали кым Лемкы сут кому мали
бы ся кленяти кого слухати до якой церкви належати Переконували Лемків каждий
в своій праді а пак пустяли єдных на другых Най ся вадят
най ся бют най хоц ся позобывают І навет в такых прикрых
обставинах переважні Лемкы лишали ся добрыма християнами праві кажда лемківска хыжа была
домаском церквом Своі реліґійны утілкя люде выражали товды одкрыто Вшыткы в родині
рано вечер а і тиж при стулі Як сідали єсциюсь як гіли
то молили ся голос молили ся Того ся не сте дали оно
было нормальне но то внезко послухаме даякы фраґменты і на тоту тему
Зараз прозвучат фраґменты з бесіды записаной на волині в рівнаньской области в
селі Злісє в здолбунівскым реґіоні Пришла єм товды до пані Анны пані
Анны Гудак по мужу Вельчык вродила ся в <unk> році на Пряшівщыні
по словацкій стороні в селі Фрицька Родина пані Анны належала до тотых
так званых оптантів тотых руснаків было іх <unk> і <unk> тисячі якых
так заґітували же они приіхали на Волинь на місце волиньскых Чехів Вельцік
Анны Іванівны Пумужу Пумужу гей а з дому Гудак Гудак одкуль походити
з якого села Фрицька Фрицька Село Фричка Де тото село коло якого
міста близко де Ковардиєв і Бардійовы то я но то крайна воль
такы як район Мардієв А нам до Польщы было кільометер сьогод самом
польском границю може ликы села были по польскій Стуронь та лед Ізбы
і мы геть на христины ходили ныр праздник найти накярме ся накярме
ся ой ма ся пасытелич Е то зо села в Річкы да
і уродили сте ся кули <unk> році Ци памятате як одбывали ся
глас мы тепер оповідали кусцьок так про роботу а як одбывали ся
глас свята тот час был веселий од Різдва до Йордану так то
люде як бы інку оддыхали такы даха дай на е Ногы до
гостя ходили і дома собі тико знали покорміти пы варити і одыхали
оддыхали і до церкви ходили так а наю а пак уж зближыт
ся Йордан І покыб был Юрдан три краі І пред Йорданом было
тож выли є така дань да пісна пізна так то єли сме
а тож та я ден ден вечеря была пісна Бо як дані
то правило ся в церкви кожне пішло воды принесло жебы на веце
выпіти А На річку ходили воду святи Вырубували великый такых раз і
на ты річкі ся поставили і там да да на уест так
е іым Як вела сильна вым нас то завжды з цінны морозы
были найбільше зіма была на моєм найміцнійшы да дам Е В тім
люде просто мали якысы такы збанкы просты нарали тоту воду збанкы збанкы
іх іх і з церкви приносили жебы Да да мы додому єй
то баба є такый збанок добрі приносили жебы каже хоц потрошкі было
того часом до хліба давали і я знали вой влады святяны або
котры худоба зо словіє ті діти Тай вже ж том водом нас
і обмывала і інапувала баба Да да Вірили же тота вода доправды
домагат іщы є весе тремонажы Но той свекор мі ож вказує не
свекор а дід дід дід мого няня Батько Кажут же коли так
было в Польщы што бідна жінка была маладиз дідкы маленькы та єй
каже помила а не остало воды єй в хаті взяла за відро
тай пішла на ярок по воду там з крениці мож не брали
Защерпала і гнет прибігла додому а то уже было двадцет ваті той
новой Ярдані друг радюрдоном Да да да ага да нібна принесла ту
воду і пущавила дому Як напущавели на те світля втонді не было
Та я на ден доты взяла окружку же хтіло оті кому зі
напити ся тіжу надивиця оно червоне все Та вода А чує як
оноє чы Червена вода та же она то брала по пілночы До
пільноті до пільноті Да як раз ту годинку є як раз вхопила
ту вом і она попробувала то звіно Каже той звякала ся поставил
то завдже мі так дід розказували поставил латий скоро другє відро той
побігла принесло воды Но каже а она бідна баба лила діти покупа
тей не мало воды той такій Господ дяковий допоміг той оно ціле
відро по тім каже і до церкви носила до попам і людям
розказувала такых Але в Польщі діти в Польсті были А одкуль Ізбы
О зосела із Ізбы І Мушынка Телить ізбы о тот упамятаю с
Але ту богато выни мі розказували бо жы нянь до Кракували ай
на базар То знали ой так любили ся жызну так о так
было ізбы то зізбів то інґы Мы побесідували кусцьок про різдво а
тепер можеме як кусцьок до Великодня і можеме припомнути і тото як
был великый піст ци пак як был великден як был великден як
тот было іщы дома а пак як ту як то опамятате памятате
дома Я не знам як ту тепер люди плостят ци не плостят
ци як ту єст а як было дома в часі о то
же сугли строгый пізм В Церкві треба ходити дітей приходил піп два
разы на тыжден молити ся зоставлян повідали як піп ци єгмус ци
як відоме як бесідували про священникы Пан пан пан пан пан привилебний
так та казали пан До пан Не такий пан такий щыту командує
тіж але пан церковний пан Там сме казали на нього пінкали чызара
в мені кажут священий дато м а товді ні лем піцу мы
казали і цо Діти жебы до церкви ходили є такы діти як
бы після війны та не мали до чом Дягати ся вдягати да
і зато найшли до церкви гай А він приз до церкви то
він каже о чомы не были то чоти не были в Церкви
чоты не были Єдно стане слуха же я не мало шыти добрі
друго стане я не малю ся вдягнути а він каже Хай буде
старенькє або цістє было полатены може зіти до церкви а до церкви
ходити нам треба Єдно з другого носилу одежу І сповіди Памятате того
священников Да сторенків Ото ту церков памятате Да деревяна церква была зверха
аж до лізи то іщы блі давали знайти такы дошкы аж до
самого того маленька така церква была Йой во як раз пришла там
на парнастєву чуде на словеньску тагід гірку суйозу плякалек пішла до церкви
Ло же всі на мене здивляли ся а я не моглину Бовнос
не велиту церкви му собі самі вжыти і поставил лице тепер на
двадцет років же да же після той гродяньской глядит Мы поставили што
розрухували церкви а мо після цього в єй постави дакуй зараз два
вийде так выділи єм да аж ішлем Марікали докто Но Я двадцет
років кола і співала Но жыт ю не мож не мож успіва
не мас духу тяжкы То вы поіхали там такой в своє село
і пішли в свою церкву Акте А коли то было току коли
бый тоту через <unk> років як вернула ся Я своє село Як
мы ту приіхали знайти через <unk> років Божы так всі біглі розплітували
не знала што казати Ці діды жыли Баба Да Добрі дуже добрі
через пятнадцет років вернул то хтоси запрошыня вам прислал же б дальтарий
галядаваного вызву Вызміжов о ні Вас запросили і позволили вам выга дабри
Іщы кус про ласку Великден так і прирыхтуваня до Великудны як было
то вдома На словеньску так Баба нам пекла але хліб так і
великій він тото мало того жытяй то ще більшый таку на володку
зо Сподушкы бере як уж ідеме чатю пересвяти плоту якы суля ту
аж знам ледк таку цісты тоту зголовка та сой такой але бым
знамистє остіраны опонутен і кожный чоловік несе на плечах таку цілимку паску
но то паску Да да да велику велику долю як да Як
і ціско такы ну як ґлавор міска декача таку паску потім шынку
тіли сала копцяного ды такыш так што єщы повынести і яйця і
сирок такій сыр зо з яєц варяли а якто рыхтували то гру
куцийона грудка мокляду олем молоко молокой свіже Набєте яйця з богато і
треба його так росо до молока до молока гей але треба його
рыз жара да дуже розколоти зараз тотым нымсе з Ялицкы робили такы
єдно такы такы моток о треба было так тоты яйця розбіти штоб
не было знайти жебы тіжо нада І варити в тым поселити трошкы
і варити в тому монтім помішувати помішты лещы раз усте усте усте
усте як же до устка та і устяну тілже воно покыпіло трохє
і в тімерлю як уті Хустку таку як то єдгазула дакє лідарі
да да да да іщы діти його і дуже здусити таку грудку
а воно щы трошкі стече а я як вже пішля хліба выберу
все з петі а потім на тіна патеню тіна форму такушу і
пенцю піругы Зложы тако на ден і в допеці істі монокы Коли
бєс горяцій гіщы лем выняли хліб так тащы напалено горяча тепля тепля
піт бо після хільба і в пєц одраз то запхот на храсті
єк но рад ніку журну бы не пану нам Іван побуде вам
там півдину ці півыдины червоны зробит дзяде кєвже оранжеве жы найкравсєл А
то треба так кус більше посулити то дач уж не но Іщы
дашто ся дає до того якы сы прикорали і я ні тя
нева не даван Коже хтось баділю вроґі давали але наше не людят
члові А паску глас пекли дакус інакшы Е Нє нє такы не
пекли Тыко хліб то ся называт паска а такы сме зыго смаку
маконикы ропекли Але паска была спечена Як уж до пеца садяли то
в такый той Хіліп вели но выкожны великы состарало ся жебы хто
богатчий такій был а потім як уж до пеца садяме то си
топку такого Христо з воскрез Христу з воскрез такого зверха по ті
паскы так поробіме кружыля то такы гмото алже знаме же то паска
така Дуже гарно арно то так бы Христос воск як бы написано
Да гывы дай носна зак і хриз скоро зробити были єдны стопка
раз так поверне ся другій та гм але гарно гарно так потім
і яйця красиме а всю бійсер выту робити та А кілько то
тых писанок в кошыкы ся давало як насло ся святы єм в
такій кухотє Але єсє Але не єдну дві біжі візє каняс нобіскє
біс і дес і А потім щый батюшко відає ме хто такы
гарне має то же так дякує Боже яка краз шолта яка раза
Але мывіли як дома рыхтували ся на воливдин же робили тоту грудку
і грудку ты уж святили ци просто грудку тоту єли же то
просто на свято было такє ідіньот да да То ге мі сын
не раз каже то єм каже Аж о не годен такій зробити
такый срыдок сиро добрий як отця яйка Ну Я го так люблю
Я не дуже люблю жы я си яйця не дуже люблю дуже
добре але дуже а вони заєдыны дідят Так упо трицит яєц бюл
Го то выробите жебы было так но добре тріцят яєц то якый
то дворнец молоко мал бы быти жебы тріця молока не дале Молокы
небагато даме А лом же вдакє три і три Три вітры га
істя дайте бабо істя дайте што вам шкода яєц любіме Ну а
по тім ходіхло гасті якы придут і колваса мясо а того мусіте
на самій переріза Повідте іщы мі такєр предвеликудньом то был страстний четвер
страстна пятниц велика субота Як обходили тоты дни То зловила велика пятниця
і субота вже дзвони не дзвеніли До церкви до сповіді ходили а
потім велику пятницю як уже не дзвонили тому мусіли діти і дорослы
уж після обіда ідеме до церкви до плящениці до плащениці Але ідеме
пришли до церкви костали ся а потім до половины а потім стаєме
всі на коліна і обходяме такого церкви де іслих лежыт в робіто
І обходили на коліно тото падіме Але бас такый закон было што
не можна было іти до Оптаря до новоартаря да ам ходіли Нас
діді пускали На колінах і молили ся што пройдеш оче наш што
пройдеш оче наш моли ся і молит ся скійкі дам в Томі
та так алтар колотого престолика ізнол дале хрестно в середині з церкви
тоту а потім уж обцілювали і туів плящениців і дендо Страст тоже
свідчы світіли дуже гарно вельо світ каждым дзвічку в руках аж додому
повино Было при ни Коли коли то на стра геть но права
на страсний четвер то Як заполили в церкви при тім як провели
ся світькы ра так так і мали єд світьов а по того
дзвойны дзвонят Співают і євангелию сі цітают і ся на коліна щаєм
і кожны свічкы тримы гарно гарно І там было і тут на
світу го і там додому не вти свідку слух Власт дома то
было грекокатолицку церков Православна власт длама там в селі православну Броншу была
Православна Церво Але я христила ся в рекокатолицкы Одту Йок Місен был
до першой при части десят років яманой діі Конкумаісі леці впір В
Пітрові Ана Гудакова по рускы так было написано священник такуж нам і
давал такы іконикы великы і до свой прідчасти грекокатолицкой Пітровы шево Пєтрова
звали то я першы по тім обід нам давали То так было
Гандуже ан але дівчан дівчына і хлопец дівчына і хлопец обоє разом
так підкладили звідскы в руках тримали та дівчына мала вєнок на голові
а хлопці квіткы молитвы на люнях ото красотами костюма чорных ама білых
зудяноч но волі д <unk> травня так было А де написано было
грекокатолицка Церк Петро А вы думате образы якой привезли сте з дому
да отця і да ні великій так І тот то іх і
тота тота матір Бож да да і з Ябла дамен такы як
Та як приіхали сте гев было ту якасы церкву Ні Чертны ну
вы приіхали а привыкли ходити до церкви но то зате то мы
так уже то хреста єдного мы поставі літу на притізду на центрі
Тому по тім як праздник был то Батюшко приіздя в тым нам
правильду А наша пцелю Але Вы приіхали ну в <unk> році ту
селі была яка церков Ні Не было нє є вам зараз скажу
нас была парафія гульці было Гуйці туди тота Йосипка гале вычерез поле
можете єхали ці дорогу і ні дорогу О то там але выни
зняли там і оружыма з выдарафірвану тоту нашу церву гы то яшлак
то была наша тяжка была наша церква Аж в гульцю то там
было ходили Чехы ге єй ото на жаль Чехы хто были Римокатоликы
ци хто они быні Ци она крака як мы пришли тому же
там і хрестили ся і вінцяли ся і дітей хрестили Был батюш
то яров православна Да православны Чєха тіхы собі поставили деревяна така была
церков а оцьовже батюш вызвали <unk> році як і вор там книжкыя
цітала же в <unk> році жебы і знесли буржыва Аваргійня была але
ничого і там не было таке дорж як зала дітям што такы
дерево было грубе на тій церкви так аж оно <unk> років і
дві ціль стояли а о ній звали зяли тракторы і тиго І
же мегы розмилили Ани люди не хотіли дошкы брати ничого не внимали
нивже той материял поді З той церкви нихто не хтіл брати плякали
ґільни ся То мы по тім собі помаленку помаленку а то ще
святого Миколая там бє церква таком ходили вісім кілометрів Ты дай віс
на запіскі Берты гульцю луй гульза дані вжы да далі То мы
далеко не было наша парафія нас там уж взяли то потім недяго
і вымже собі зробили церков То шо мініт в <unk> хвилин я
вже церкви Но але кажду неділю певне было далеко ходити дожджы то
в кажду неділю ірлі рокы я в хорі співала в гульті уже
молодша была тай так хотіла і я міла з собою татыня навціли
чытати книжкы всякы дих церковны І я пішла і попросила ся І
батюшка мій каже добрі є з радости Вас приймаюш выбога любіт Ходіт
то я як ішла з дому раз два скоры інкорану порубіли порубіли
на круты на крыло леділи чудану При двотів <unk> люди Як то
так можеш ходити а мі так хотіли звід Я не можу Вам
сказати як ягадно бігала до всем каждый раз ті хто єде тіх
то не іде николи не батюл І назад <unk> кілометрів ци кіл
два <unk> ци десят вісім кільо там де святы Миколайде то вып
проіздяли колонію Церква така є то дуже добрі А той нам шкода
так было бы нам близє было то ся в Бісльотоі Цєской ся
два кілометры туда треба іти Ну село о так сы А тепер
послухаме фраґменты бесіды з іщы єдном мойом респондентком з Тырнопільской области Бесіда
тота ся одбыла в селі Великый Ходацьків же належало до кыгівского реґіона
Більшу част свого жытя прожыла власні ту великім ходачкові Євфросинія Кулін яка
вродила ся на заході Лемковины в селі Высова в <unk> році Досит
доси того сюс было пережыти Але Бог здає силу і всі трудности
переносиш а без Божой волі ничого ся не стане Я зо свого
того жытя так памятам як бы я на Гуйті Был великден так
<unk> мроці вмертут на жняню потім Великдин та Яма кісідут лах такій
а вольга сестро нимала на червену спі зелену спідничку а таку блізлы
Івна іка тамі яка там баба казала то там Аркові єска файна
фарба як бішок упілом можно выпомалювати туту спідницю І я ішла бы
стот темний ліс глухий такій нож шумів то там ходили чути бандеры
туди то худила і тото обляла Я такому люде дівчытискы сам місічка
сама там певно <unk> кілометры того ліса До той Марковы купило м
тоту фарбы принесла і никого я не виділ нихто мене нечыполни здибал
А чыя то охорона О Я тото все вірю я тото всевірю
же без божой волі ничой ся ті дітино не стане А як
приходит такє же можека Треба може перенести яку таку тяжу хвилю Треба
ся мирити з тым така боже воля і сам мусит быти Цікавит
то і ня Я прочытала тоту книжку Штефана Курила про Гору Явір
В <unk> році стали ся тоты подіі же явили ся Матір Божа
і же там поставили коплицу тоты часы же певне бы бы мали
дашто памятати як были якысы може Святкуваня святкуваня вых мало Янчы якій
являла ся Матір Божя То што єй дівка оддала ся і лишыла
ся в Польщы а іщы діти то пішли до Совітского Союзу ци
актру два браты Вы Штефан і Филип Сі не віриє Ганя Ганя
вы з <unk> року то най молодша А тоты обидвы были старшы
знає там точно два рокы ріжниці єден медже другым то головниту худачку
і погмерали ту Худачку обидва ся высилили а Ганя лишыла ся в
пласті бунда бы оддана за I він на плочті был начальні по
Яковыс в польскы родины те нібы він так по лемківскы бесідувал ансамбля
Плоч тако здровю Такы двоповерховый доми ґнезнам ци він там тепер річыє
То тота вафіріє было мойой мамі мачохо а тот дідо загынул в
ґрацу як ту брали Кєм він был чого за чо то была
яка тюрма той ґрац то было в Талергофі талергоф В Высовій барз
дуже можко виділи та барз дуже забрали до Талергофу то він згынул
там так бо наказала Ганя в наізділа до той Высовы же в
церкви там дизє написано Туты хлопі Назвиска котры погынули в тім Ґраци
То то тот Деміанчык Теодозі Теодозій Не вернул з Іфірия само лишыла
ся з дітьми та як тот іх же не ся поженили А
тота невіста зробы ту Филипа жены доповідала так як мы любили ну
в Ґлува з фінам де то наповідали як была том за невісту
чый бабы фірійвут всі там она была баба сім людям такы такым
Хто і том баба і сом баба фіріє І кажы я чысала
тут і лем сінях а баба лежали юж на пустели си спати
І так ся ясну зробили втіхы же ос освітило тая быяка Той
те я ся настрашыло бы давали дирва до пеца жебы сохлир як
палили печу Йой певно ся дірво заняли за кіснина тай двері му
творіла до той хыжы баба Каже тиху тиху небі ся ну моль
ся Щез ґутомін Тута баваба тотальнібы узял на то повідала то Євині
Цучу Нові така зовмішла єр як на тоты Словакы за Німців не
было в Польщы навет такой манкы якы дітям треба Но так є
была і вниз переходили границю або дак тох была строга тота границя
то хто двоє ішли бо шлаґір Демчку мій шлаґір Петро і другій
з ним том куляґым І каждий раз мы під тот явір підышли
а там іщы леже якы суметрів до той границі Двох нас ішло
Раз освітіло освітіло нос сака Яснины Думали же чути може пограничникы освітілю
мы полігали бы мы думали же нас виділи і будут нас та
єматину А то кажы хвилі кат сут яснено над тым явором на
тым крес тумбує туту был з початку храз аж плотім туту каплицю
збудували І так само нелегко бы люде мусіли люди дати ную ті
деревы долтіш летым рубили там Выли такы люди же протестували не а
так в кажых каждій громаді Но то власні Были такы люди же
не признавали реґанців што а такє ся остало там чере сміяли ся
з того іх То як поставили тут воюш каплицю требу было образ
вілтар Матери Божій і той маляр ім малювати і на котрій руці
матінко Божаци мала Ісуса Христа на всіх образы є на лівій руці
А то добра же наєворіту мати боже тримає на правій руці то
ходила то баба Ферія до пера мы ся так повідали мі аня
так і в Доброму так єй ся приснили в Доброму старій церкві
і стара книжка де сам за тым і в ней єст такій
образок І така має быти тутой образ до той каплиці Ну бы
ту при нас польскю нас в церкви єст тот невеличкє такі образы
кє подім ше такій файний чловек зом зробил єден майстер єс той
матієн Божый з Высовый то на тоты решта образы Кажды матір божы
має на лівір віці а ту на правій Во така ріжниця Ну
а чого так Але Матір Божа хтіла жебы так єй номалювати власні
за Na Ілната баба повідала снаг снагу на ту всє з тым
матінком Божым говорили І то же будут люди веганя тюту ся баба
проповідала а такы декотры мудры яйці сміяли ся з чуже Немудра Бо
а то баба Фірия повідала же Божа так повіла же будут люди
выта Будут выганяти капличка буде знищена і так всє стало І там
на ніч казали жебы я не было там на ніч а на
ніж залекы люде тату не іхали де было автобусів не было машынів
та пішкы в людях ішли Єкы То был великій одбуст Так і
там така як верандочка така ясту там образує там можно было коли
будь зайти бо тамты двері решта занеку там свідку си ставити же
хотіти там молити ся там люде приходили мы так само ходили як
же така тота розруха то мы ходили ся як пращати там Коли
вымали юж іхати так І выходили прощати ся та денно на гору
з матінком Божом А уж знали же будете вно так то повідату
долго туб так сходили ся з громады Воты дикя і так співали
добрі нам ту добрі Мариі Апрєтові Пришла час годі на Мусин тя
лишыт Юж ідеме господ нам і сут хріщы з ангелями О ти
мати Божы де нас охорониш Чули ме прекрасний глас як Мария Кличын
Діти моі хоцти в ґомі Б пришол час То тота пісня Так
Та тота вна може мала продолжыня І початок є такы частинкы такы
як том співали люде ци сом люди приходили <unk> травня Был одпуст
одпис і на Пукрові <unk> жолтня то там люде о процесиі Дупа
з дві ґнороды том мож было виісти розумійте є там тота кєрнічка
і воду наберали і Но і так покус покус і підходит до
кінця нашы передачы Співали для нас монахы студиты з унівской лавры і
здає ся іщы студити з Любова На тім прасям ся з вами
дорогы слухаче При мікрофоні была Анны Кырпан Оставайте здоровы до стрічы за
тыжден