70% #2023 - 70% #451 Емілия Бігуняк з Рыхвалда (1 част), 14 V 2023
Еп. 2023

70% #2023 - 70% #451 Емілия Бігуняк з Рыхвалда (1 част), 14 V 2023

•

Опис епізоду

Odcinek opowiada o łemkowskim Rychwaldzie koło Gorlic, jego powojennym przemianowaniu po wysiedleniu mieszkańców oraz o miejscowej drewnianej cerkwi, która należy do najcenniejszych zabytków tego typu. Druga część przenosi do Swirża w obwodzie lwowskim, gdzie osiedlono wysiedlone rodziny łemkowskie, a tłem opowieści są tamtejszy zamek i świątynie z burzliwą historią.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Видам вас милим слухайці при мікрофоніі Анны Кырпан В нефках будеме бесідувати
о лемківскым селі з німецком назвом Рейсвальд Рейхвальд Рихвальд Рихвальд Лемкы з
того німецкого слова зробили Рихвальд По ІІ Світовій війні в социялістичной Пульсю
хотіли позвити ся вшыткого німецкого і перекстыли сой вшытко што гейбы могло
припоминати німецкых нацистів Навет такы долны назвы як Рихвальд О повыгнаню Лемків
польскокомуністична влада хтіло тиж позбыти ся того што припоминало о Лемках русноках
наприклад мало в назві слово руской Рихвальд підпадал під тоту першу антинімецку
акцию переімінуваня Але змінили назву того села не од розповіні а по
выгнаню остатных лемківскых мешканців того села на зємі одыскали і ток з
Рыхвальды стали ся учары єднок в устах старшых Лемків Іх рідне село
на все лишыли ся рыхвальдом Певне богато слухачів цілил о тім селі
в ґорлицкым повіті в звязку з прекрасным деревяным храмом Покровы Богородиці же
поставленый был гіс в <unk> році Участка церков в <unk> р нашла
ся медже тыма карпатскыма деревяныма храмами Польщы і Украіны якы вызнано обєктами
всесвітньой спадковины ЮНЕСКО Долгий час По выгнаню Лемків в храмі служыли римокатоликы
Церкв остала костелом Але покус покус лемківскы родины ся вертали зо заходу
Польщы і старали ся о свій храм о свій храм о Літургію
Східнім Обряді І по долгых роках о Царах вкінце запроваджано почергове служыня
Риму і грекокатоликів Але приходят гев тепер навет атіісты і видіти тоту
крас околиців і церков перлину лемківской деревяной архітектуры прекрасні збережену доднес збережену
чыж і середині Но тепер зо східньой Галичыны перенесемі ся на східну
Село Львівской области де замешкали лемківскы родины выселены з Рихвальда Село Свірж
Тото село лежыт приблизно посередині медже Бібрком а Перемышлянами і ціла околиця
тота то барз поетычны краєвиды де сут і горкы горбкы і долины
Сут лісы сут пуля і барз гарґі выглядают тоты села тоты хыжочкы
на такім тлі Єдным з певне найгаршых сел в той околиці єст
очывидні зеле свіж катиль гнеска підеме Свірж таку назву ма село і
таку же назву ма і річка яка тийче през село Іщы давно
тоту річку Свірж загатили І зато она ту творит озера Над такым
то озером возносит ся гурб а на нім стоіт замок замок і
куст Першый росотім замку згадано в <unk> р Тот замок якый видят
Туристы НАСКА дакус ріжнит ся од той першой той первісной споруды бы
новы вымогы жытя а і обороны од ворогів заставляли дашто поліпшувати дашто
зміняти в каждым столітю Но і розумій ся гнеска Замок уж не
такій як в <unk> віці Тота твердыня не раз стояла проти ворогів
але не раз і была захоплена а тиж нераз руйнувана а товды
зас і зас одбудувана Найбільше пошкоджано тоту памятку архітектуры в часі ІІ
світовой війны коли ту вшытко спалили в <unk> рсийскы війска Акурат при
тым властитель замку граф Роберт ЛАмазан Сайянс як найліпше одновил Старий Замок
а по І світовій війні ял ся він зас ремонтувати одбудовувати одновляти
і зробил барз дуже Но в часі ІІ світовой війны зас пошкоджено
было замок а гытыж Костел костел неповзятя пресвятой ділы Мариі поставленый на
місци старого деревяного в <unk> році цілком близко замку І замок і
костел пак совітска улада выкористували для школы троктуристів лем в незалежній Украіні
Давный костел Успіня Богородиці зас остал храмом тепер юж грекокатолицкым а єст
в селі Свірж і православна церков Церкв Покругы Пресвятій Богородиці она поставлено
в центрі села в <unk> році Спочатку тота церков была грекокатолицкым храмом
При совітской владі рішено было зробити ту Музей атеізму Пак през якій
сой час храм такой отворено для вірных але розумніє ся могла добыти
лем православна церков бо грекокатоликів комуністы не признавали і православным єст доднес
Але вернеме ся зас до замку розмі ся в <unk> столітю такы
фортифікацийны споруды не можут мати того оборонного значыня же в давны часы
але мают они незмірне історичне і культурне значыня Ото навет возме кіно
Не вшытко ся даст зробити в павільоні кіностудиі Для історичных фільмів ся
потребує історичных обєктів Замок в селі Свірж тиж одограл свою славну ролю
лесні ту одбывали ся даякы подіі єдного з найбільше популярных совітскых фільмів
фільму створеного за Романом Дюма Три мускєтеры Но хто хоче більше ся
дознати про свіж перше містечко а тепер село можете зозріти до інтернету
Як гукнете до Ґуґла то найдате інформациі дос А мы тым часом
більше зосередим ся на лемківской темі Як не трудно ся здогадати лемківскы
родины селили ту хыжы родин польскых Іх выселяли по ІІ Світовій війні
до социялистичной Юсь Польщы Повіли єм же свіжы замешкало богато Лемків з
Рихвальда Одтамай тиж походила родина Чеберинцяків родина віця співачкы Анничкы Анничкы з
куз зміненым призвиском Чебереньчык Зато так сой думам вартало бы нас коблухати
єй співанкы в єй выконаню А наразі побесідуєме з Емілийом Бігуняк а
з дому Гудник Паніміля вродила ся в <unk> році в селі Рихвельд
більшу част жытя прожыла уж ту в селі Свірж Просиме слухати нашу
бесіду Но было настроя был брат был з <unk> року сестра з
<unk> і а з <unk> як звали ся браті сестры Петро ся
назыла брат а сестра Анна я емія Але погмера але язва мі
ся сама лишыла тепер Мама ся называла Марина отец як о называл
ся Івана Ваню Іван Тато был Івана мама Мария Но а бабу
сме мали мамину маму крестинну Мамна мамо Крестинна ся называли Ту рідку
медже Лемками такє імено Нас рідку было рідко Кресденна певно лем єнна
м наша баба была А якы писала си як мама з дому
Мама з дому докля Мамаш дому докля Марена Семенівна Але дідо наш
был в Америці Знате і всядил я было по Лемковині о Рыхвалді
не было а повідают же там крас церкув Повідают же така же
єй одзначыли перлина лемківской архітектуры Може та же туристы приходят жебы тото
видіти Туристы приходят жебы тото видіти жебы так як глас приходят туристы
жебы замок видіти якій єст свіжый і так само приходят туристы до
того села якы сте лишыли жмі армитця тяжко ксажю робит бы ябыла
хвалті може пятнадцет років Може кілько ябылок своій церкви я ся был
Бо я єй помнятам Я помятам церкву бо я ходила з мамом
з няньом но зо вшыткыма з дворідныма сестрами бо мы жыли так
на трошка дальше отцева Коли ж была комісация поля І дале нам
поле вшыткых купі так трошка дальше о ся а там сме ся
ньо побудували хыж бы штырі рокы новій хыжы жыли Як наснали то
я была в своій церкви так ся не поє капытал Панічого так
плачеш А я кажу бо бы буно ся само плаче бы я
ту ся хрестила я ту до церкви входила рай на маівкы і
на службу і на великден з мамом з няньом Ай она мі
по тым повіда тераз уж розуміє чего плачеш Нич мы не чы
сме с я свого дітинства нич некжыла ани троха Но добрі Але
но што памятати з тотых часів як выіщі жыли вдому штоси памятати
вы повіли же памятате як ходили сте до церкви з мамо так
А што іщы так Во так памятам все до нас приходили ми
малих Ліщынах родину Ліщынах мали сме гропици родину гм І з Ліщын
ходили се до Ґорвеци Ліщыняне ходили То так трошка дальше од нашой
кыжы была дорога з Ліщын до Ґорлиц Та я не раз ішла
од теты од татовой сестры од теты рази мышла і несу капусту
Банцівы на ци загноска за лединерка несу капусту а іде такій хлоп
чорны великій І так ми кажділись што там несеш я та малам
бы я з ном кільком років мала Пуйдам капусту та дай ся
напити вару ям кажу так як чецно Я бы яму все дала
на те пити но мене не рушайте Выщы домів было кусочок і
ся бояли Я ся го бояла так а він по тім мі
каже небі ся ділиш Придеш домів повіш так то з Ліщын Азарий
Повіш так же ты давала пити вару Азарийови з Ліщын А то
был нашой тетель з Ліщын сын то была родина Ха ха То
была родина ай він так сміло доня Г а я ся бояла
пришом в домі то пнам мал та ішыл якысий хлоп такій чорний
просил ся напети вару да было му дати та б я дала
але мін повідал Повіш мамі же то ва зариз з Ліщы А
такі цікавы імену но азарий Понимали Ружу называла ся іх дівка м
Ружа азарий м а друга тета мала фемію І Петра Фемія тож
такє цікавы номіо то Йотя Я знал я імія так фімія фімія
называли темы Видите якы цікавы імена были коляны І так тоты іхні
батькы деревом ся занимали Як Овас буде анкы робили тікайте но Вас
повідали батькы ци родиче як вас родиче Родече родиче то уж ту
тепер так называют батькы нас А тако няньо мама баба тако стрыко
луйко так вшыткых называли Нонашка Каже повіш так же тола зариз злішыня
єсму давала опити Мы ма ся потім сміяли воєняю бо они до
нас приходили бы та як його батькы все робили з деревашкы буденкы
дж шафлі ну а нам все все нам приносили діду Такы масничкы
маленькы буденочкы а як маленькы маленькы буденкы і якы не я годы
А тікайте Я знала все же буденкы так грека дивенкы такы мазло
прави Є Возповідали масло провиды так правити Мама мали буденку ішыт мене
єщы певно є на штриху дак де є буденкы а най бы
было бы такє мож надати до музею ци што та сут такы
цікавы річы то в лемківскым музею тото зберают доцінны Нам дідо робили
такы маленькы буденка мы ся ягоды зберали ну того были може не
буденко дітячы ну так доже такы як буденка і ся там была
То палечка і навершникы і вшытко а осме си ягідно зберали цукрю
сме си кушмарили ло єй потоптали згрубоны Ого то такы жы такє
дітяче ого я так не думала же такє Е то так і
то было жебы бутовти його дя воды так ага дач так так
сме робили як масло Молол плотокы то яве ся вызовеликє десо то
такє може нас більш была тата буденочка Но може кус більше кус
більше як тоты так Але може і ужы тай ґамы ґыпона вершни
ґыпаличка так во як ся масло робило так як бы великі гворы
дал ся глор так умысы все пішли по кряках бо мы жыли
в такых курчах зберали ягід Там сме ся направили і сме іли
з хлібом м Мама поіхали нераз до Ґоры з няньом а мы
были домас і троє што сме хтіли то сме робили Оє так
але на они вшытко робили дідо наштой всє з дерева Я была
тепер но лем не тепер бой пару років гы На ватрі І
там мама ся здобала штом таком родином але старо погнерали То І
они там такє роблят туде на ватру сме ходили Так само навет
наш Ющенко сы купил такы збанкы деревяны Деревяны вышкы вот кєво хоц
што але они жыют в Ґорлицях То было вшыткому сово нашы люде
може там як то першы шолтыс был на та як тарголова сельрада
Може бы они знали дашто але такы люде вшыткы не знали к
селі што ся робит Но і нас вшыткых пришли вы Як Німці
перешли Як раз Німці перешли бы Німці были в нашым селі Но
і они Так нас было треба все все зберайте ся хто што
має все все і до шолтыша іхати Хто мал коні на ко
на фуру хто мал бы кы на фуру хто не мал причыплял
ся до тых хто мал І так нас завезли до Ґорлиц До
Ґорли Ґорлицях все ся лишыло тото што на нас Та нас так
бы ганяли до ту на Украіну Но так але як лишыли ся
выповіли же взяли сте быкы кутко вшытко сме взяли та вшытко е
до поізда нас до такого товарняка нас погрузили вшыткы так нас завезли
аж до Кыревоградской области Але вы повіли што лишыли ся што на
вас то но теж што што могли сте взяти тото што могли
сте взяти на фуру што сте не могли взяти то сте уж
не взяли Мали щы бабу стару же на возі мусіли іхати ну
а так з хаты образы вахы ґраты ну тото Што было найперше
для себе та нас погрузили в Ґорлицях на Товарнякы Вой Товарняк завезли
нас до Керилоградской власти найди Доленьско Доленьскє долиньскы райотбы м там гроз
село было Іванівка Но нас там привезли мам троха побыли Не памятам
ци сме были рік ци кілько будеме іхати назад будут втікати люде
назад з Русий Домів І так ся порозходили бо вшыткы не были
в єднім селі як нас вывезли на Кырилград были по ріжных селах
бо то было купа народа І наші Іванівці ся так хлопы позберали
кажут не будеме поіхаме назад до хвал та може нас пустят без
границ мы Приіхали ту уж близше на захід одтамале ту одтале переселяют
люде до Польщы Та бо ту такы были мішаны люде бо гнас
не было помішаных люди Я знам ниякых лем лем лют селяні шоли
нихто ся не мішал а ту были помішаны і выложали іх до
Польщы на нашы деси там але они більше іхали ту на німецку
територию ту іх выганя на Шльонскы Е Мы приіхали туж до Львова
нас не пустят Бо то трамати папери без границю <unk> родин нас
іхало назад Зіж там ся деси хлопы договорили сім баранів дали і
зробили нам там деси го Львові ци де такы паперы же мы
як тутешні Полякы выіжджаме на Польщу глибокій доли ам пречи стадіі Ватиси
на породи ам пречи стадіі Ватиси на породи Як буду родиваю мі
сыну чуі сміхочы ди а я піду тай додаю принесу передают принесу
пери Ой сину місину Неш ти того де іщы неє дві годины
як є ся нарогу дищы неє дві годины як є ся нарож
моя мат Я Анжелия не годе ген я сотво рів не бой
землю ніжєм ся найди я сот морів не ге ге бой землю
ніжєм ся Приіхали сме на самы святый вечер добі Довас ме мали
грыхвалті тету нят бараны помогли та могли тараны помогли і вы з
тыма пояками якы выізджали Поіхали і такуй кулеюм поіхали тамів до Жешова
Отамали сме ся уж доберали якося нас там вы аж так вшытко
докладні не памятам бо была єщы мала І не цікавила м ся
тым я ся тішыла жем з няньом і з мамом Но мо
приіхали на самы святы вечер тета вечерю варили няньова сестра бо приіхала
з Німеччыной была в Рыхвалті то люде ся вертали з Німеччыны в
то Німеччыні Но повечеряли сме няню ходили все до Шолтыса бо то
та колиси якысий был знайомий нянів бо нашы люде з Поляками жыли
в згоді нас ся не сварили не били нич Він вце повідал
няньови Гудник не буй ся ты уж більше ся не вернеш до
Росиі ты ся уж ту зостанеш Та ме ся так тішыли Божы
ся лишыме хату і в нашу поляк розобрал Юс собі перевюз до
шар Але была тетина хата хат было полну іщы дру татовых сестер
были хаты сядеме на чыю не буде будеме сідити покля треба буде
А там си побудуют На тото щестя якій то был рік <unk>
Вый я видите не памятам <unk> нас выгнали Єси кіруградской области Ківку
бірокы не памятал ци сме зрік были бо не памятам І сой
зас жыєте як жыли так жыли Але сме жыли ам полом і
Ківко Жыли сме од січня до марця Марче нас назад выгнали Наме
як раз як выганяли тых што з Німеччыны пришли люде выганяли іх
на Шльонск но гнашы засвітили бо ся выбачте мі вівця котила засвітили
бо пішли ягнятка одобрати Шандарі пришли попукали до двери Забірай ся Воє
все ни там не было правды же ты Я знам як повісти
не знам як повісти і зас нас выгнали тікайте тото оболу юсю
в <unk> році Може як сем я не памякій ротам На полим
ківко ма гросий были Але зрік сме певно были До і думам
также же зрік певно сте были Зрік сме вылі Я Вам повім
же коли на Шльонскы зачали выгоржали было <unk> червця <unk> ры Выгнано
з Рыхвайда наша дыль так тадиль на тоты землі одзысканы та то
было <unk> червця <unk> рока То вы пришли на сам святый вецір
назад до Рыхвалта Шакершли сте на сам святый вечер як было вы
пришли на святый вечер там вас нихто не чекал але повідают на
святый вецір же може якыс несподіваний гіст приду рыхтуют іщы терели для
даклого так ся так рыхтуют Єчує вшытко є і вшытко і так
вышло ы же вы были тым несподіваным густюм вшытка ваша родатова і
сестры так несподіваны густі до теты пришли нараз А як она як
виділа же входят духыж ціла родина як она той ж так зрагувала
же бы ся так выплакали вшыткы бы всі Мама діти тата вуйк
но вшыткы выплакали ся выплакали аж той посідали повечеряли повечерили смешыткы мама
ім оповідали няню як што было де бы они были в Німенчыні
а они не мали діти лем были обоє зны Боже мы так
были ган до марця Марце нас назад выгнали назад нас выгнали то
і же як нас другій раз выгнали то і ж нам недале
нич чекайте е што Хтоси донюс же там глас ся світит ци
хтоси тамы дає тотрі Хтоси они знали же тета там жыє Шолты
знал так але Але жы вывернули ся хтоси Хто си доповіл певно
Я там знам но не я так не памятам бо як бы
тепер были тато або зма або мама таба борше повіли вшытко а
я там бы так діти ся тым не цікавили так але хтоси
пішол і плавіл оганули ся татота о і уце ся окутило Вытя
ся окотила нас забрали назад до Росий Ой перше мі герше мі
цер Юж мій так не будюж мі так не буде Як мы
пи Юж мій так не бул жмід так не буде Як мы
гом <unk> Лемківскій не мож забити не мож набити ний бідіщы Не
мож забити не мож набити ний біді либир пишмет на пот на
полуде либи р Але уж нас до Росий не довезли бо ся
поламил ношестяма в ваґонах ся што зопсуло і нас во Львові на
Прясинківці тачыпили Во Львові на Пресинківці Люде были там купа переселен ци
жыє во Львові на Прясинківці Приходили люде хтіж де втікайте берте што
мате бо ту полну хыж порозніх заводы роблят підете на голоды будете
рубили і будеме ту вшыткы в купі жыти Лемкы вшыткы з гір
зысіл Але нашы ся жос люде побояли І не піль не бы
вылізли во Львой на Презенківці Потім нашто ваґон причытили і привезли нас
до Тарнополя В Тарнополі уж нас выселили чысто высадили з ваґонів Дале
нас на села Даленас на села Там назвы Смы сідили на вокзалі
покы фуры такы не пришли зо сів зо села По тых сім
родин то нас вшыткых дали до єдного села Лосівці Мы были там
там де то де тото село дернопільска област але де Но то
ясном як вам повісти близкву тырмопулю Недалеко є од Тарнополя Недалеко Волочыска
там Я так не знам вшыткы сім Но мы были тамы там
сме были Як нас там мали брати так люде приходили такы Моі
не знаме чужы люде на вокзал як мы чекали на тоты фур
жебы нас взяли до того села Я так кажут люде Не хоте
до терно не хоте не іхайте там бо там самы бандеры там
ани не переночуєте Там самы партизаны там вам не дадут переночувати были
чуджы Но зробиме ледме не зробили штобы хлопы повідати што буде та
буде Што буде та буде а де всят подієш на вокзалі не
бесідил Нас там привезли але нас не чыпал нихто Так як Богом
продал нихто нас не зачыпал пососелювали нас дной хаты і по три
родины но гы купа было купа по дві ани єдной хаты не
было жбы єдна родина была єдній хаті Нові по дві по три
родины хаты хаті Мы там были певно зо три рокы Але потім
выж нам дале кавалец поля мы татуж посіяли пшеницю были іщі часы
коли іщы на своім на своім наш войболо іщы когослів не было
Не было ні бы ж коли госпу до когоспу пішли меж до
свержа пришли Но там сме побыли троха посіяли тато зерно і так
кажут до мамы Знаш што мама ся называла Марина Повіл мамі так
Я ся піду призріти но зерно якє зерно зошло во на весну
Та мама кажут та єдий а мыта а там ко нашого поля
были іщы дві хаты Тату жыл а друга хата были чуджы якысы
люде уж там жыли Тато пішли Подивили ся але за Німців были
декункы повыкопуваны колись І так тато кажут та я ешо і так
кажу дайтя бы нагрішыли та так ту сползало тот декунок і шкода
зерна Они пришли близше до декунта до декунка там была забыта дівка
уй ой Тото што не вото міш мороз потіле была забыта дівка
А тато єй познали бо них є гєй тата нарабляли бо ходили
по хатах нарабляти жебы сме єщы мали Значыт вы ходили просто служыти
до тотых люди якы тато там сужди тато там ходили робити просто
робити жебы а він платил Давно вам далам на місти бы новеп
молоко нор сомал того давил насли тіж по чужых селах коровы ви
діти діти дасли коровы там жыли м і там дале зізди по
всьому вшыткы рубили Шат не было ниєдного жебы лежал Но і тато
там ся призріли до того декунка подивили ся же жы они знают
тоту дівку бо щы колыбеля колоняй была колись такы зошуварі кошыкы плели
такы полно там штоси было тато ся не дивили што там было
Пришли там до того кума є така жыдьову і знате куме соєчова
дівка там в моім декунку не жыла А з того з той
хаты другой был такій маленькій пацаник хаті Вни не брали під увагу
ж дітина піде штоси повіз деси Хлопец Яхлоні підвіток такій но може
єм Мазяль Намківку мал може <unk> років може <unk> років о такі
во Він пішол доми і так повідат же ту гых кобасяря є
такє дядько і повідат же там дівка забита гіх дикун Но та
і нич Тато пришли домів Пришли домів А за якысий час позберали
в Зуйтя і підут до шевця Підут до шевця жебы понаправляти бо
діти не мат з нім ходити то так не Боже се пішол
і купил і уж машы м бо то было жебране все Пішли
до шевця той шевз ім так каже Гудник Не хоты не ходіт
додому я понаправлям і вже си возмете толзутя не будете другій разети
Тато ся згодили добрі Але вышли надвір і дивлят ся же по
дорозі ходит хлоп гет і назад Гет і назад а тато його
та як троха пізнавали бо він до нас ходил та як до
другого кінця там была дівка і кавалір і тоты сільскы хлопчыска там
все ходили до той хаты Але но бесідни бо в другім кінци
лем жыли і тато так кажут до того шевця Знаєте што не
знам як Вам повісти бо такій потічок тюк така річка попет його
городы жебы татой треба як не на міст там де хлоп ходил
то треба перескакувати без тот потік Ци я бы м перескочыл тучыні
бо не так того хлопа пізнавали того Івана О хто він был
він был артизанці был Він был в партизанці партизанці был бы там
кшеліс в ся был партизанці в ся лісі млоде в ся влісі
Но тато А він так каже Гутник перешмарте перше Той мішок з
тым зутьом на другій бік а тот ся рыженте добрі може перескочыти
Но взутя уж было поремонтуване бо они уж так домі вышлим зутьом
Перетато так зробили перешмарили тотомі тамты торбу мали ци што на другій
бік а самы ся розогнали без той і перескочыли Як они уж
перескочыли тот потік тоту річку то уж кричал до них Гутник гутник
чекай бы тя так застрілю Но але тато влетіли до людскых городів
до кукурудзы Іж так тыма городами аж до хат А там повідали
Я єй ся не боял бо я уж там до кого небуд
глечу до хата і ся схова Но але што ваш тато міг
быти винен ци як бы Чысто нич ани ани ани тідко были
винен же повіл там кума же там дівка забита То бо тото
ся більше неч ани я ани тіж Але знате я Там бесідуют
людми і про упа так про бандерівців якы там жыли десипу лісах
Криівках і так дальше І чула є такє же Переважні до Лемків
якы пришли гев не мали они нич не они до нас не
мали так і то неєдно особа юж мі повіла же пришли Лемкы
они не мали жадных претензий ниякы і ниякых Они в тім часі
воювали З Москальом так з Москальом якомуністы Хто брал голово кул госпу
хто был іщы штоси може якыси учітелі прислали такы барз тишы комуністы
о том они могли з нима так штоси там то Але тоты
Лемкы же пришли Я особисто не чула жебы з ниме мали досі
Якажу я не чула то зато думам чом то властиві што то
за дівка была забыта она ся вчыла деси І она єж іхала
Так іхала на том де ся вчыла Я знала де ле я
забыла де так до району м іхала є бы она ся там
вчыла Но Хто єй забыл нихто не зна хто І чого Нихто
не зна Але тато ім оповіли там того кух кобасяряк того кума
же словечова дівка там в нашым моім дикунку не жыла А тото
хлопя деси повіло ци дома ци де я знам де Но є
потім тоты він был в патержанці тот Іван Але чуєте пришли тато
пришли домів такы перестрашены Ти мама кажу та іщы мы а іщы
мы з нами іщы жыла єдна родина Отака хатина была як дяк
тота і на дві родины Ти тато мама кажу што ся стало
тани ся не знало то што ся стало тани ся не здало
Але вечер беруды повідают Каже ты знаш же я ішол очевця а
той Іван каже кричал завном і кричал же ня застрілит Но але
мы ся уж і пострашыли сме зачали плакати і мама і діти
мы Але з шухаме римат хтоси до выгляда Вечер Нотеє Мама войне
ходванцю не хот не ходбанцю не хоц на двір піду я Піду
я мама ся пустили ты тато іх навернули Не хот не ход
най ся робит што хоче а іщы гнас так было зо сіне
на ґанок іщы ґанок был Тей роблят другы плач тамых в другім
кінци тамтой родины там было пару хлопчысків тых з сільскых його колеґів
тей вышол єден Петро ся называ Вы не в кочоплачете Він бо
не по свому боятер по лемскы а мама кажут та хтоси гримат
там до вікна і каже жебы отворити жебы отворити Чекайте чекайте не
ідіт пішол він отворил ґанок а тот Іван стоіт на порозі За
чым єс пришол Він го кличе на двіря там оповіды дже Гутник
повідал же там там дівка того і того забита в дикунку А
той му давай позовуха з того боку з того боку шо хочеш
нього Та повіл тошо віділ А він звідкє решта знає Бо нашы
люде николи не знали бо нас такого не было І тоді ся
одчыпіл Іван я уж більше ся нас до тата не привязувал Уж
николи Але ходил каждый вечер там до тых Бы іх там купа
была в тамтым кінци там де была дівка был кавалір хто ходил
Тоты хлопці сільскы тоты партизане там схацку мали но там верте вчыли
ся і все в тамтым кінци Тато так троха побыли може Но
та я знам те зрідны были може троха більше та кажут на
ня так ся думают же я не знам што то буде Я
поіхам до Свіржа Най придебы они ту мали брата мали сестры што
Штырі Сверже уж ту были всі уж ту жы Я поіхам тіж
до Свир Поіхаме што є то є іхаме там медже своіх люди
Більше Тато пішли ту Свержа до стрыка струкого Зяли там дворідной та
так дна швак дворідной сестры хлоп Приіхали што сме мали на фуру
і до Свіржа Пікали сме до свіржа до стрыка а де підеме
інди до стрыка на комірство стрыка сме были може і зо два
рокы може і зо три Гна там засталом там така улиця є
свіж свержек ся насыхот Нихто не зна нихто не знат Кілько винів
назварты Нихто не знат нихто не знаты Кілько винів назвары занияти дукы
Немс не дамес ти занияти дуты стати де ета зали ты нашы
діди браты Дова знати де тазали Ты нашы діди браты Як сили
тій даю Як на жырі картали кташ на жырі дальпа Но і
так сме ся уж ту обшырили мы мали докомента на хату Мали
сме докомента на хату но таку Красива хата мурована місцева місцевы там
жыли але они выіхали до Польщы бо она была Полька він Украінец
Не дали нам бы там зігродины щы якы сы были Засіли то
нич Мос на таку хату што Вывезли на Сибірм Господарів за тых
бы іх сыны были партизанці а старых положали на Сибір батьків на
ден І нас там дали на тоту хату і так мама все
повідає вань та придут ночы тоты сынати і нас бубіт Бы іх
батькы на Сибірі амо на іх хаті Пришло раз вечер была ябін
перед самом порогом і валка Няю зробили лавку там сме сідили а
там сусіда приходили Пришли тоты два сыны домашні Тоты же жыли в
той хыжы колискы так так так так так так так так так
так так Іх батька на Сибірі они были гнісі Ага то родиче
были на Сибірі зато же іх жы они ге Деси там в
лісі Так так о і родиців забрали а іх діти были даси
ту близку так А они были в ліса поде інде я знам
де выли не знаме де были І они так кажут вы ся
нас не бітено Жвы нас виділи будте тихо не будте тихо но
і мы так там были І они кілька раз приходили в сусідві
весіля бо они там приходили нас ци посідили в Нарвалці По тым
ся вже вертают зо Сибіру люди Ноте ви тоты іх бесмерти Століны
Хыбой то уж як рік може то уж по смерти Століны Хыбой
но я не знам коли ся зо Сибіру люди пущали та е
То уж была амністия по смерти Століны Но то в середина під
десятых руків Ярока не памя ся там нецікавийо знаю а вам товды
было кільку руків А я знам кілько Я не памят добре Но
і зачали пущати уж до Сибіры тоты батькы пришли І пришли до
нас там нає на свою хату на рідну они Де нашы так
кажут вы ся лишайте добрі же вас пустили лишайте ся а мы
підеме ци до сестры ци до брата на комірство а там дальше
буде видно як буде Але они м не хтіли Не хтіли вони
си тута на футори ку ци купили ци порожня хата была Вы
выповіли же пришли родиче то тых хлопців пришли ґазды ґазды той та
то є мама так пришли ґазды той хата ґазды якы в хыжы
жыли жей рідна га іх іх было хыжа І они повіли же
жебы вы жыли там далі та не вступали ся а они даси
підут до родины Да они сык бы купили там на фут че
купили че порожня была зсіли ся такота як на копане то не
далеяко може два кілометр може і не хм І они ся там
обсіли там жыли Там жыли на тій хаті там близко церкви было
было была та хата і они робили весіля дівку оддавали тамты заяці
І нас на весіля просили і няньом з мамом на весілью там
были Не буду казало нам кривды не робили ани моіма ани вонима
но А потім они ся выбрали аж до великы глібуч Аж до
великы глібуєт ся выбрали і тамю ся пообжыли зусім зусім Але єдного
того сына іх деси забили тум Забили го але го потім переховували
Выкопали обого но хтоси ім повіл де де то девин там закопаний
Е поховали го ту на цметери на нашым цментери Туде были його
баба дідо коло них ту іх так того на цментери поховали а
того а другого не знаме погнеска де ся діл І видити в
каждой ситуациі можно быти і чловеком А можно быти поскудом А о
такі правда В каждій ситуациі можно яку чловек поступити і яку чловек
мудру яклоси а можна Быти такым же то невыгідным є тому не
тому та ани было І видити як люде доправды люде Ту ся
погодят якусы то якусы наветых так тоты тяжкы руж і рокы были
Якусы ся погодят ся Роздумают ся як огодят То но але они
не пішли на то духы будте думал не може Дувам дале хату
і тут сидіте тато повідали та як мам ту родину Я піду
до кого небуд на комірству а там дальше буде видно як буде
як была даст але они не пришли Дорогы слухаче днешным нашым густьом
была пані Емілия Бігуньок з дому Гудник Бесідували сме з ньом і
о єй рідным селі Рихвальд гнаска оно зовися Овчари де оно вродила
ся в <unk> році і одкаль з родицями была выселена два раз
выселены до Рыґіньского Союзу Родили сме тіж і о селі Збірш Львівской
области де по выгнаню потираню по поневіряню по страченых надіях вернути думів
замешкала родины гудників Ну а в перервах днесній передачы звучали співанкы выконаню
Аничкы чеберенчюк Деси она там жыє далеко в Канаді Тепер Але николи
не забыват Украіну николи не забыват Лемковину і николи не забыват села
Свірж де она ся вродила Ну то зараз мусиме завершыти уж нашу
бесіду а на другій раз єй продолжыме До Свіржа прекасного і історичного
села Же лежыт на полудньовый схід Лівола Вас запровадила Кырпан І попровадит
вас до Свіржа Іщы Зас но а на разі виджу ся уж
пізно мусимі ся престяти то оставайте З дороговы но і до стрічы
за тыртен