70% #2023 - 70% #462 Малярскій пленер в Гыровій, 10 IX 2023
Еп. 2023

70% #2023 - 70% #462 Малярскій пленер в Гыровій, 10 IX 2023

•

Опис епізоду

Odcinek opowiada o malarskim plenerze zorganizowanym przez Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej, który odbył się w Hrybowej na Duklińszczyźnie. Uczestniczyło w nim pięcioro twórców z Polski, Słowacji i Ukrainy, a rozmowa dotyczyła malowania łemkowskiego domu z muzeum oraz kontynuowania tradycji tych plenerów.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Ви том вас мали моі слухайці при мікрофоні Ан Ґарпаль Пришли уж
вісін але першы єй дни іщы припоминают кус літо Но і я
мам іщы для вас дос вшыткого літного днесках я хотіл повісти о
маярскым пленері зорґанізуваным Музейом з Кансену Лемківской Культуры в Зындрановій на Дукльонщыні
Тот пленер одбыл ся в селі Гырова Пленеры Музей тот орґанізує уж
давно давно і ту творили уж ріжны приріжны творці Тоту традицию яку
зачол блаженой памяти Теодор Ґоць творец того музею продолжує і його сын
Богдан голова Товариства Розвитку Музею Лемківской Культуры в Зындрановій Тым разом запросил
він до спільной творчости на славу Лемковины пятьох творців Мирослава Потому і
Павла Могнацкого зо Словациі з Пряшівщыны і Ярину Дубас Марию Янку і
мене з Украіны Пані Мария зо Львова проходила ген на пленарий уж
рокы о рокы Єй мама походит зо східньом Лемковины а пані Йорина
была ту другій раз єй отец походит з сусіднього коло геро села
Ропянка Йрина мешкат тепер покусо Львові а покус вы Кыйові Вышло так
же я з нима найбільше Сой бесідувала в сясі пленеру але тоты
бесіды не зафіксувала диктофону зато внескам на сім ефірі Не дамы а
лем джентльмены Допрошу послухати двох нашых участників пленеру пана Мирослава і пана
Павла Но і спочатку бесідуєме з паном Мирославом Волам сам Ярослав Тотова
показам зо словеньска з окресу слідніка з бусела Строцін Присвидником Пришли сте
на пленер на Лемковину сы Вы уж парше были в Польщі на
пленерах бусом на пленерах уж неколько крад в Бойчы польскым Польскым Самок
Ґорлице Назнам ци тот плянер дачым ся ріжнит бы од тых де
вы уж были бо плянер зові ся на Лемковині і мы доправды
сме на Лемковині мы сме в селі Грова якє было лемківскым селом
тепер мы ведеме ж то Сало цілком меньше і єст ту лем
єдно лемківско родина Паціло саміту вельмі добре Венуєм санцітному уменю А Малюєм
преважні образі Ако жылі наші предковя при тым так же є ту
видят еж тє доми змінуло Змінула за іх предошли час так же
мітовіа амалюєм то І Выли в Музею Вискансені Лемківской Культуры в Зудановій
і тыж виділи як жыли нашы предкове і з того ы постал
ваш образ То хыжа з музею Пресня так є то хыжа з
музеа А дотварам тому Пуставіцкій Прамковскє І вы в тоту музейну хыжу
вдыхнули жытя там гейбы она іщы в давный час так і праз
радийо мы не можеме зараз Видіте тото але там єст ґазда на
вызі і зо своім сыночком Так возом Возом і ґаздиня Несе воду
зо студні То може припоминат вам і ваші дітячы рукы Пресне так
же Припомина мі то і моє млавеця си также Познам о кото
ходіло дзядіня Вірасом там аж єм дотера Просто тепер і на селі
змінило ся дуже тепер села модерны сут такы але колиси выло тыкли
з поінцьом то вы лем тот єден образ даєте ци іщы мате
Тактесом з того за тыжня на малювати Но мі цікаво было бы
я была ту на сусіднім бальконі і мі цікаво было смытріти што
ся змінят каждий ден на тотым образі што ся додає то было
цікаве І тепер тот образ буде вымузею так тота хыжы музайна і
буде тепер в Музею Зындрановій каждий може видіти тото А вы перший
раз были в Зындроновій Музею так Зындранові прикрый А штоси было там
де Яла вас нове бо наприклад в Свиднику ту певне знате на
памят што в музеях єст а было дашто нове дашто выділи такє
цікаве во Свиднику Музеум Украіньскій Украіньско русиньскій культуры ци якнітносперы зовей Я
той подобне експонаты якоту Но і певні же то бівший і музей
і такий был державний так штатний был і барз давно зорґанізуваний так
тоты цілком інчый рівен О а то была приватна ініциятива Тевдоро Ґлоця
ну тот в Зындранові поперше то єст реальна хыжа реального чловека Так
паціли самий тиховкій горіл же подобне У нас во Свидніцкым і в
васім селі Та і все юж Не є так уж такы старе
слугі деревяне радусне І в музею познакомили ся з утворами Товдорох Кузяка
Они вам близкы так песні подобне малюєм Я так А су тамай
образы Стефана Телепаторі тіж інситні маляр А сторін сме з Полю выставували
в польску а на словацку А на Словацкой земли на Пряшівщыні єсты
більше такых малярів ци може гідбарів ци кого Якых называме же то
нивна творчіст Ци єст більше такых но повісти бы вашых колеґів Та
явно познам зопар зо словенска Новен з пряшовского краю засапорда же солословенскым
в котрий мі застреталаме на пленеро А малюєме тяж спо А сут
такы пленеры де єст лем тота наівна творчіст Сут такы може плены
лем для такых люди же того рода творчісты То сут ці то
пленериі Найно уменя Веным саробів правильне кажді роґа Теразай в Чехах Мос
суло по то май фестівали на інсітного меняці реґіональне Але выцело святове
Для ня то єст цікаве бо я Украіні не чула жебы были
пленеры ласінь такого рода В Украіні маме дост дуже цікавых тотых майстрів
якы не вчыли ся і мают погляд на жытя тот свій специфічний
якы называме же то неівна творчіст Але ні о такых пленарах я
не чула а місяц дає же то бы было добре Так бослом
уж напримері а наприклад Чеха же бори тама і з Украіны а
іништо Я так розумію же вы Словациі наівнотворчіст Цінена шанувана Ма своіх
цінителів мат люди якы може зберают цілы колекциі наівного мадярства То єст
популярне так Так уж а на словеньску є то знаме тако наівна
Творба уж самя тіж выставі медженародного на Медженародный Мате такых фанатів вашой
творчости же лем чекают што вы нове зробите жебы купите Сут такы
люде же може колекцийонуют вашы творы Так є уж зопар такых ци
маю яций образу до ня поступне прибуда єм То приємне то приємне
же єст то такым діолоґом можна повісти же вы знате же вы
як госи робити і хтусы Розуміє потрафит оцінити потрафит тото мо милувати
ся тым так сулья цо маю старе халпі обновне А праве до
такых се єм такє то образі годя ІІ вы провезли листівкы Бо
я так розумію же вашы утворы сут не лем в такым ориґінальнім
выгляді але і в поліґрафічнім якы репродукциі листівкы не знам яклосся дорого
Так і барз дуже люди до Свят высиляют єден другому до різдва
до Великодня доіздя якысых свят высиляют вашы У творитах тепер може уж
бівсє інтернет такто але і так купуют мо якы репродукциі Відосом зо
своіх образов ай нияколько поглядниц ці уж зо святками яночными ци вельконочными
а тіж сом за цо відала зо своіх образов Календаре сут тіж
зєлены Што Вам підповідат што вы будете малювати не на пленері а
як просто вы сой жыєте і зрана выстали і думате о я
хочу тоту і тоту намалювати одкаль до вас приходят такы мысли Малюєм
переважне Спомянкы на дво на каждо зіло най Вы прекрасні номалювали Велевден
Різдво і барш цікавы Вашы творы І в них єст така атмосфера
што сы такє приємны барз і мі ся здає з тых двоів
же выказували я не виділа жебы было дашто смутне Ци то просто
я не виділа ци сут такы смутны річі все штоси єст оптимістичне
Сым раз же самоє образи патя нас стазім ся малюват акосову такы
веселы образкі гланят Але я думам же зато людям ся подабат і
люде купуют тото Хотят штоси мати з себе в мешканю в хыжы
но радісне якєси Но ходят Треба што якєди Зєлина Дзядіня Тареса пристягвали
до местаку впоминенку такє сентиментальне штосы А ци ви будете споминати тот
пленер якій Но покус ся кінчат і ци вы з того пленеру
Зробите іщы вдомо якы сы творы ци штоси з того што вы
ту виділи фотоґрафували ци придаст ся вам як выш тепер учувате будем
рад спомина на тамто ПНР Єднак з участник Вікторі зато з участни
з Украіны Тобра свам сияй наметы Лемковскє котры Урціте сє дома обли
Но а кєд бы дахто цю зял в Зындронові зас буде пленер
наприк зо два рокы і не знал ци ноіти но тот пленер
з вашых камаратів што бы сте повіли Ци вартат Но кєбисом был
позваний зас так у <unk> І я рада было Вас познати і
мі подабыт ся што вы робите І тиж рада бы м было
зас Вас видіти може на пленері може може і кык Савинцю Може
так може може о Добрі на тім певне будеме завершувати і ом
мєкую і Тея дякуєм за розговоры а будем радна дальше стретнутя І
мі приємні было з вами і бесідувати і быти през тот цілий
час От для ня то была курсы несподіванка же виджу власні такого
маляря але Але то мі цікаве і тепер дозналам ся же в
Словациі тото барз серйозно же тоты народны маляры то Вас іх серйозно
принимают і цінят так так так так так так так так так
так так як ся належыт Добрі щыро дякую і жычу іщы малювати
долгы долгы літы Малювати і жебы люде цінили любили тото купували і
приходити іщы на Луковину Я дякуєм за розворы прак і вам плікую
Дорогых в Хайці припоминам оповідаме о пленері на Лемковині якой одбыло ся
од <unk> до <unk> серпня в селі Грова на Дукльонщыні Не выповіли
ся ту вшыткы пятеро участників а навет і орґанізатор пан Богдан Ґлоць
дашто повіли до диктофона мі лем Мирослав Потома якого хюли сте тепер
і Павел Мохнацкій зо Словациі Не мали єм часу по правді повісти
во вшыткых брати інтервю бо і самы была єм участником пленеру і
мусіли єм тиж дашто єсуче намалювати жебы пак ся не ганьбити бо
то буде експонуване в Музею Лемківской Культуры в Зындрановій Но тепер послухайте
што повіл нам Павел Мохнацкій Він єст і маярів і архітектом Павель
Мухноцкій моментальні Єм участником плену <unk>rea і буду Я высповіданий пані Аньом
То плян якій зовіл ся на Лемковині значыт пришли сте зо Словациі
з пряшівского краспряшівщыны свидник до зо Свидника конкретні і пришли сте і
ваш камарат рышыл як бы повісти спід Свидника Тах Під Свидникы зо
села Сороціны і пришли сте на запрошыня пана Богдана Ґуця то єдна
з ріжных акций якы провадит Музей з кансел Лемківской Культуры в Зындроновій
Ічас покус і зберати ся єти думів і Якы врязіня мате з
того пленеру А тиж якы врезіня може мати навет з того музею
Но такы по перше музем прекрасны Треба то заховати про дальшы ґенерациі
Я там виділ дост так же мало інвестиций там дават Польщыны або
янизном сістен з Польскы бо то часом то заникне а з неє
а то сут барз великы культурны памяткы годноты А цю ся тыкат
пленерута з мойой странкы тых орґанізация добра Страва велика то треба два
рази істи спаня в порядку нам оставало лже сидіти а попияти опця
і намалювати даякій образцьок намалювали сте аж три і я так зрозуміло
же вам найліпше ся сподабала церков і але не церкву а цілий
краєвид де єст в центрі Єд тако так церква коєкос самостатній ту
на архітектура беци того ту не єст Но інакше як я особні
ходжу на пленеры та мене фасцинує природа тот же уж мутальні не
єм так добрі і здравотні жебы я вышол до копців А я
векшыну малюю природу крайну мальбупців быйти на вергат вельґа зверху малювати іх
нов Цоли розглядшыт там я той красивій Горі Моя роби Як буде
може долшый пленер бы ту был може бы вышли але в кєд
буде будус дак буде будусності так і вертунник в єдным тексту Вертольот
Нто буде будусности муж не знає до будеме знати або не знаєме
Каждий раз чловек для себе одкрыват дашто нове і на каждим пленері
дашто єст нове Може навет маленькє але штоси єст ци было Тепер
што церемонияла зну такы На пленери є закладно выже там придут для
холи ай новы люде Даколи ходиме кілько я ходжу на пленеры со
стріталами дакотры сут знайомы дакотры не но а на пленери є закладно
вес же по стоті даме сут ає аматериі ай профіциі а ся
навза єм учіме а потім ся повіме інчы лекциі в рамці обходу
о істориі або як ся погыбувати нашій творчости єй так же вно
пленери не лем малювати образы але і зустріч з новыма людьми козину
І як бы мы Но пленарі трафима м якысий новий простір так
но пришли в простір голов Нове середовиско ні по перше шый в
мою сторонку то яси посмартял природу де вывізти на котрий копче якій
розгляд а потім помаленькы підеме особно веций хто там є А тым
падом ся догоднеме аж на третій ден даколи буст ся і попєме
побесідуєме уж так зознамены бо на першый ден то є каждий дати
чучий так же то є так ачы є на каждій тій выстуці
з чужыма людями Но вкінцем вчера вечер дошло до того же мы
обзерали звізды так гытеоры якы літіли деситом небі Я хоцю повісти же
мы в лемківскым селі Грова Якє фактичні гнеска уж неє лемківскым і
од того села мало што лишыло ся того лемківского данного села власні
лишыло ся церков якыси там єдна друга хыжа і фактичні на тім
конец Но видиме тоты горы так але они кус уж не такы
барз дуже тотых луцьок они колиси были обробляны колиси были вшытко ся
орало мы видиме інчы краєвиды як нашы дідове якы тужыли Але я
хоцю звідати таку річ Цікавит ня на кільку Гнеско мы можеме бесідувати
о якымси Я повісти уменю ци як вас бесідує ся О якымси
нацийональнім нацийональной штукой бо пленер назлови ся на Лемковині мы вшыткы участникы
пленеру і три З Украіны так і дві особы зо Словациі з
Пряшівщыны в якысий спосіб вшыткы як бы не знат ц якысы Лемкы
руснакы ци Ныпів ци якы звязаны з тым крайом і Ци можеме
гнеско бесідувати о якымси русиньскым мистецтві ци лемківскым ци циякым ци гнеска
уж о тім ся не бесідує бо такий пришол час така ґлобалізация
і неє нацийональных Вшев весні у мені малюваня то же глобализация то
є єдно чым малюєте в японьску Франциі або де Там єдна ц
якій што ом робите а такым А то є уж ако особита
вес тотого маляра было моментально розглядяно зилика Даколи кубізму зникнул зо з
Африкы пришол бы там были даякы тоты гетьмазкы Імпресийнізму з пришол зо
з того зо японска Нине не з японьска бо тоты люде су
малювали виділи же Японці інакше маліли Але в сучасній добі тюкнеме на
інтернет а найдеме си як каждий малює Так же там уж неє
там є принци товже особитост а не даст ся говорити о ако
великій скупині Акы русиньскє малюваня лемківскє малюваня то уж не еґзистуют то
сут школы а школа буде кіівска школа львовска школа московска школа прасска
школа французска школа або Ню Йорк То сут школы гейто але інакше
каждий маляр В ся постаті виде уж подля свойого бо інакше кє
выдако копірувал так то уж неє оно В Меджылебірцях єст Музей Енді
Варголо но ім гейби ся бесідує хоц вродил ся мі на Америці
Але же русиньского походжіня Ніпомєт він робил поп арт постаті Він змінул
вытворне уменя ХХ сторотя але то не залежыт на народну стілют по
перше на іквер а по другє на престорі был присторі в котрым
чолок жыє Він же кєд бы жыл ту недзлабурцях та бы тото
не міг робити для історичкой ситуациі ани бы того бы снепал Але
там тамтен систем ішол Я знам празска паріжска школа Вышла єй же
в выбухлі тоты імпресийоністі з того ся вельо черпат тепер ся перешло
до Нью Ґорку Але постатє простре де вельо робит на вытворникові Дознаме
же кєд сме ся бавили о русиньскых малярах Так не можеме ся
бавити бо така школа неє А єст якаси школа словацка повіны Ци
чехословацка Мы можеме взагалі бесідувати внеско в Нижнім часі Мы можеме говорити
о дакій школі Але то было предімпресийонізмом потім носи нашы моляра і
чешскы приберали были вельо і было в Парижі а там ся научыло
робити і фуля а партия не буду менувати або сецесия што была
но то сесия ты зникла в Парижі ани зникла в Прагі але
в Прагі выставиют бо то был пражак новы образ вым но офун
з муката так же то є фурт я говорю Моє скосносий Фурє
то простры Я законі проєктувал одстобы а кє не была добра партия
тем ніж не взникло а по другє кєд был о самотєденен словек
за тиж не зникне але муси мати конкуренцию а видіти а быти
нападаний тым прост ледім А то нудности жебытий інакший а ліпший бо
інакше це не продаст або нич не поставит дакы спіско устабы Фур
такы шкуры зникают в будеякі краі як Ґрецко Еґіпт або потім ішол
далей Париж Мальбі але сучасні добы Тото же є так приступна вшыткы
можности єй видіня што ся робит ставлят то клітнете на поціта знайдете
си хто што поставил та же набы на тім закладі робити робите
дашто ліпше дашто окупуєте дашто полужуєте Теж і там уж не даворити
о дайме тому є то словеньска архітектура словеньска архітектура бола кєд ся
любили Соме намчекы при ІІ світого войну гей то была словеньска Але
тепер уж це нете вшытко є дак дахто там робит як роблят
тым то фну Сольскє Арабія в тых вецех та оні оні нутєні
роблят такы веци котры доколи сут аж нешумны Розуміте же Точон уж
нести до сучасной бо не знам што буде о <unk> років в
архітектури як ся розбігне а як ся мальва розбіне у моім припаді
Буде проблем тепер цейте на три де на великопристольовы веці тоты маленькы
краінкы то апо картины то были днен такы же сідати до кута
Але будете мати і ізбутра буде фунґувати на три де При сторонім
німаня там стіґлу зопойте тото тот а тото є буде дальший ступень
вытворнойцінности Той же то не тото што мы тепер малюєме ту вже
мам поти такы застарали оно підбуде то добре гей дакто цідат з
памятку або што але вой так іде же не знаме же козміцка
гудба каждий мам з тых камаратів што роблят гудбу одговорит ся гудба
є над вшыткым потім так як подумам а козміцка гудбай над чым
Як вы копіруєте даколи косміцку гудбу ані о ню тым не знате
Лем ся приспожет вам така бунка отворит мозг а тому приспособуєте Аповідают
же вшытко в тім світі штукы уменя єст комерцийне Іварз часто Твориця
лем такє што може быти продане лем єдна катеґория творців цілком не
мат той мысли комерцийний тоты же малюют ліплят різьбят якы сут психічні
хворы Даст ся це полемізувати Мото маме тыж собі Лем позераме же
дакє єдло або тото а тото або мамекы в собі самовытворены а
тым падом не можеме робити Але тоты дань перейдеме до Милосковича Были
голодны робили леж они тото одбуряли в темпоци стравы обываня гей Але
зас є то ден проблем просте то так у яті же каже
се зачыло жыти но але кєдым спосовом ся буде малювати Лемку о
тому же продати Такым падом не мат вызнану малювати стацінови іти і
робити ґічці до Бардийова Там намалює дакы костликы маленька з того по
<unk> євро продаст єй або заробит веце Да ся і такы способомити
але ниц уж не верне назад для чому інчому він то ясне
жен робит про пінязі плежы В архітектурі є тоісте не сте добрі
не мате роботу траґети ґу лопаті а робти вынаставі з лопату то
є выбер природженых выберає во вшыткым є так то лем за минулых
режімі было так же ту ся потерало але тото Не еґзистує Но
тепер при капітализмі треба як куснувати сой рады ІІ капітализм але добрі
гу мы надавали капітализм вшытку в порядку Андий Варго сут в капітализмі
а приразил а тепер ся Поста його прибераме ту а ся учыме
як він робил аж в капітализмі Але він заробил на себе Ай
в капітализмі Лем же є <unk> Х маляры котры не зароблят на
себе так же там неє про малюваня да ся на архітектуру даку
іночы муси з тым поцітати же не мусиш приразити Іщы вам такі
нагысли мілы глядат же тоты лемкы ну ту же жыют в Польщы
жыли в Польщы же были выселены і так дальше же мают більше
талант до того жебы різьбити і мают може до ґрафікы кус Але
но так як бы утчувати кольорит утчувати ріжны вальоры фарб то рідку
Місяц здає же більше од мают такє може до ґрафікы може тота
земля оно не барз Кульоровы тоты признає є мом такы Я мам
такій поціж Лемковы Русноці Подкарпатц або Подкарпатска Русь ако ся бавино Руснаков
або Лемко были тыж Руснаци або опаснє подкарпатскы культурісте але тужылі з
дерева а не мали такій розгляд як дактожы в Ятіславіі гей Таже
ту ся окопірувало то што ся акопірувало не было часу на то
жебы малювати Але ся робило тото же тото є гарне так руваны
такій стопік до плоту а си його намалюю Якы фарбы были так
ся полужыли Але он не мог розлеси як маляры еґзистуют якус якус
умінцім Якус витім же єст яксы як подіме нацийональный характер ментальніст же
мноі писы народы етнічны ґрупы мают більше До чулоси здібніст і місяц
здає же Лемкы но но Лемків не барз знают жебы были як
Украіні повідают жывописці значыт зна жебы фарбами робили імпресию ґрафічні учувают там
більше учувают графикы прородженійше вымаюваня є при ніх зозял ножык то было
в нього близко а по другє братала брати тото же Русині і
Лемкове то были стражна служба ракуска угольска і то же деколи тому
тото зникло Та област ото хранили границ єй терже то є Але
маляріє сык з узгороду світовых але оніж были тюкнуты уж была школа
ужгородска а были тюкнуты з Парижом Аж потім тоты люде нашы то
мышли се налучыли ти я не говорю же Не былі можности кєд
єм міг вырізати знал ся вырізати але кєд пішол ся учіти до
Ужгороду та в нього тоты люде што з Парижа пришіт або навціли
малювати я говорю же то не же заосталост можност То творєм можност
творє можност Дякы бы єм хыти на вытварну школу з мешкал лем
приймацькы я бы не был архітектом але в мі іх родина повіла
же еґзистує архітектура но тай мышол на архітектуру а лем ледно што
є архітектура Але тым проблем же я не мам Не знам же
архітектуры Абы я был перший архітект во Свиднику в шымскінцю а по
мі уж ішли дальшы Гознали ж є архітектура уся при проволі Ах
же в якій році вы конців <unk> курці То є такы не
розгляденос так люде не знают но а останут Мій отец был коваль
Ацифрувал возы люжічка так мото в собі то є дядічне так же
Але на малюваня постаті не мат час бырізала ля такы веці ся
ґены там были мій брат ранец мат <unk> років а малює ін
зітні Дє дішны веці даны чловеку котрый мади Я наприкра не знал
співати а дату знат красні співати гейка я не знал заробляти доцані
пінязі Оддахто мат піня ся То є такій жыво то сут даности
котры чловек До з якого села вы походите Ясиник Але слава з
Боґаркы О Но то є тежно руснацкій край ужы но і тамто
є тоістлены якы зо свойой родины говорю гей Та мій отец нал
писати чітати а цили переднім роды знали писати чытати а до конця
были єден а і в тім то сеймі польскым не знам як
ту тоді то было Міцкєвіча Дже оно тоє розумітет Даности в гольові
сут як все діл треба вытипувати якы даности чловек мат Бо на
математику бонайни смерт А то кє не мат мужности то ся приявити
або нихто не спозорує же то мат він заникне Правда меня зацікавило
же ту бесідували сме з Мірославом ну і я того не звідувала
але то його дідо так пришолы од Лемків ту з польской стороны
так да Ґорлец не знам ом повіс Але вы мате призвиску такє
жывы ядо Мохнаты Так з ромаді сме звязаны зо селом Мохнадзка Ей
замалі сме кришы зо нохнацкы О але Мохнацкы то была велика родина
і священниця тыж бо То ы такы были звязкы покай по І
світовій війні не зробили охронили Я знаю так преснят пред І світову
войну зото бвоі з Мадярами аби внес несупресні говорити та моі предкове
достали додару боґлярку як серо Так же постатє трафил на справну страну
воєнску гей но то же ім была купаном боґляркым на стодимет на
шаветла гей То якысы аристократы Нобырі ци говорыт ся в каждит мал
цітати писати в тоді хто нихто не знал чітати писал гу Дідо
прадідо был священник не священник великій куратор і не похованы при церкви
то лем людям котры дашто з наменалі бы было поволено быти при
церкви похований так же тоє тоє то был священ не вірил такій
як нос не был піп Але боякы куратор так кєд імто забезпечыла
такы вециі ходы з села а так же то сут такы то
даностіном але Я Вам повім наші родині є сім архітектів у но
а з топола смюш ся а пішли Не фор передомнол а вечно
по мі помі але передомнол а Бо тім то Бадиоі ставенна примісловка
єж люставенной примісловы Но там оставен примісовкы лем крок быти на высоку
школу ставенной у же мы маме аси пяті з інжынєрів ставенных родині
Вам єдного професора і тецько уж є мато за собом О то
мудры руснакы А ся руснакы не сут ґрупы ґрупы сити взе не
выдуму же сут руснаци ази мают голову Нові Будеме кінчати бы мы
пішли аж так далеко а ту уж там нам дашто зрыхтували із
зараз іде на убідство Е накраіте вкраду не так Но а як
вам тото смакувало што нам рыхтували гісти Но я што можу повисти
страва є одлична у нас як ту доходиме до Польска дост часто
Єту інша страва як у нас у нас ойтун роблят бандуркы граноты
у нас уробят кашу земякову зіском полід мастов інакша стравану котра хто
стерец звыкнут ятуфу може пєси двойка Добрі Я Вам дякую може іси
ся стрінеме може іщы ся стринеме на такым пленері може іщы кыси
будут выставы ци што то радом бы было ся стріти і а
я Вам дякую бы тыж ня дашто навчыли як треба ґрунтувати і
істі кысиліці о якых вы бесідували Дякую за тото же моткы тот
час были разом а сме ся не побили І не побили ся
і не поводили ся владили сме сино ха зробили добры цікавы творы
добрі річу і вам творити сой на радіст на приємніст і ходити
по пленарах зас Но я дякуйте роз вам своі роцкы ты зутяжнець
Каждий ма своі родькы Добрі дякую То был Павел Мохнацкій єден з
пятьох участників маярского пленеру героів на Дублянщыні Была тоты нагода ліпше познати
тот край його природу культуру а і люди Хочу зауважыти же в
гыруві стоіт єдна з найкрашых лемківскых церков храм Покровы Пресвятой Богородиці з
<unk> року Выровяне переповідали што колиси ту на дереві явил ся образ
Матери Божой з Ісусом тот образ ХХ столітя Лемкы шанували яку чудотворні
тепер тота церков Покрувы єст костелом Але <unk> липня одбыла ся ту
особлива подія до церкви Покловы Глошны побожны Вандрівникы якы пішо вышли до
Высовы на Святу Гору Явір і ту по кількох локах было одправлено
службу Божу в Східнім Обряді і по церковнославяньскы Думам суй же грекокатолицкій
священник орґанізатор поломництв на Гору Явір отец Григорий Пацан робит велику справу
Но тепер побесідуєме з єдным з мешканців герови якого познала єм коли
сідила ім і малювала тоту церкву Доправды мали єм Сирінцю бы нас
в герові трудно найти чловека з якым ся даст родити по лемківскы
а Павел Фай все радий стріти Лемків і радий побесідувати по нашому
Вы повіли же в герові єст ікона Матери Божой і тота ікона
особливо так она яка сыє чудотворно то тота ікона яка вісит там
за престолом Та тотай фона она єст там закрывана іщы єдным образом
єй зсувают на службу єй і одсувают А так нормальніх о не
видно было вас осо засолонено ризима Але каждый раз коли літургія одкры
одкрывально ам іщы образ єден і засуват ся То єст такє што
си як ченстохові што єст тота і гона што ся отворат то
такє што си тує ся чут власти были Такє было што оси
така леґенда гнеска неє люди тых што были але тоты геровяне до
войны до часів воєнных но то Туж не ма нихто хто повісти
но тота ікона же ма ту ся обявити з Венґєш зо Словациі
давно было інчы граници єска бо тамта же пришла ту ся обявила
же втекло о тамта або там были недобры люде до Кучали Там
часли І одтамай бы возили гев так было што си такє не
даю она я сама пришла она ся сама сама ся обявила якы
ся обявила до тайкон Кому є ся образ не пришол сам є
не я не знам якла Але в тым місци де тота ікона
єст там ся обявило Было якесе обявліня святе штоси там такєй і
в тым місци побудували церков там де оно тепер стає там де
тота ікона єст І люде може приходили ту наприклад на покругу такы
а до війны перед війну тоту было дуже люди зосува зо сур
зо Словеньска приходило дуже люднє бо то было знане і місто та
місце одпусто знане і люде тото святкували тото Докля были люде ту
гыровяне А до <unk> по <unk> роц як уж люди бракло Ноталіі
скінчыло ся вшытко і Полякы знищыли вшытко і Тыґран А коли зачали
корыстати з той церкви як уско стала Ну то половині як люди
выгнали Як юж люди не было то не было бы ту Костьові
не было Костьовы тику в дуплі в Старымгороді а на Івли в
ґойстах в тых селах не было Костьовил Котры села не мали костьовы
Ну а то было польскє село За польскє село не вшыткы мусіли
на нова ходити до Дуклі по війні былат не было нє І
потым в пятдесятых роках дукєльскій костюл жымскокатоліцкій тоту церков забрал і ту
приізджу ксьондз жымскокатолицкій раз на тыжден чы раз на місяц як была
зима нє Недавно вы были свідком подіі же ту пришли люде і
одправляли з священникум і одправляла ся служба Блозя грекокатолицка І служба по
сімдесятох роках чытал І видос было на тій службі Там то м
яз на знимках Мосалаґа робил знимком і Якы то было для чутя
Но то для мене для мене я дота до церкви ходжу є
аде по циндронові То для мене то для мене яку служба но
то не ничы обце Но так але просто же вас і ту
вас іно то єст історична филя не то тико ябу з усе
анив никого маніполяків о тоту люди неє там Дві три родины може
такых підомішано юр зо села а з другых сел ту докола де
жыют кількысы лямкы ци змішане тото были Но было тото запрошене гы
в тым батюшку Бо то они там деси якысу пільґримку єскыно На
тото были з полян з віхівце то были такы бабы што співают
Повіли сте жывы выналежыти до єй родины яка жыла В лесилкім селі
і пару роды зостало решта ся помішало з Поляками але туж выгмерало
стары люди вымерали неє стары люди Арешта што ту пришли турдезіві з
другого села Поля то є што гнеска єст то єст А но
а з кым ту наприклад вы бы хтіли бесідувати по нашому то
з кым ту мож сяте бесідувати Нема з кым бесідувати єдно то
дома но то жена Полька є за іщы єден ту іщы єдна
фамілия фаляз но ту єсой бесідує по свойому В селі <unk>eo нема
бесіды Бесідаюж загенула ти діти Я мам дід но єдну діти вшыткы
уж ту порядку факти вшытко Рувяны выгнали і зостало пущы совнє Пару
родин ся вернуло зо заходу з Любіня кули так передсіли ся тыма
роком І ваша родина належало до тотых же ся вернули товды Не
Моя родина єст цалком інша істория Моя мама походила зо Зындроновы то
приіхала ту звідцями в <unk> я знам в котрым роци Дутильови буд
в Зындроновы уж до свойой хыжы не было што вертати бур хыже
не было а поле было заселене лісом Одсталиновска метода была А мій
отец был в Америци пригрил з Америкы і ся уже не взмамал
і так Ваш отец брал участ в І світовій війні по америцкій
столоніка М А в якых війсках де він был Нов Новойско в
американьскій арміі был м часі войны по войні зо што на столо
вой был <unk> років <unk> років заводове І брал участ тлу насида
Ніченіц да Повинні ту было а такту бы м был од Африкы
аж по тоты стороны Франция Влохы Італия Сут там знимкы дома В
давном о <unk> о <unk> десятых роках Отец вашого села згырувал Мій
отец рол з Америкы вгляду люди ной ту моду доідил по заході
погляду людини част люди згровы На Украіні а решта люди з <unk>
на заході в Польщы на заході Вроцлав Леґніця тамрон Зеленого Єй отец
глядал як вышол з арміі ак ся війна скінчыла то оглядо был
і в Кыйові Бтогляду тамты Палаж не А тоты герояне они якоси
ся схлодят наприкляд там на ватрі ци іщы даси они колиси ся
стрічают люто даваны ся і кіт з Ятам ся стрічают то часами
приізджают на ватру то Дуждыні о Ґорлиц та то стрічают о тамтейшы
тамтейшы О што там сут буту небо ту небо Може з іншых
сел ся там сходят але тея в грові ното грові нема люди
По просто нема люди Приізджают в Дуждні приізджают з згоду приз дужы
приізджа о туж невы по Гмарову туж не тоты рокы З Украіны
тоты сту з під граници з Од самбора од Львова з сукійным
Парещыня но то зраща де в то Америци то Памериты сут геровяне
што іх Може уж внукы ци домухнут то они не знают докы
сут і не знают бесіды бесідувала єм гы з Владком Максимовицьом Но
він бесідує як раз його мама з геромі ны То дач тале
ся ся ваш отец пройшолы з Гамерикы Гел і хотіл такой жыти
в своім селі хотіл такой вернути до свого Но відосні хотіл скоро
таший патріо Вас за акурат ся так здарило же была пуста хыжначне
была іщы пуста але Поляк зівлі хотіл продати і він то купил
і такым способом мал ся де осєдлити Не там нашой хыжы уж
не было Він думал пятнадцет років ч як до пятнадцет років ся
ту передвінул Но то выслай певні діти бы ту были діти там
роджены в Америци І перед війном Певні передвійном бы ту люде певні
чули же війна буде не той хто міг певні то Я там
не знам вшыткого Тота певні зато ся нашли троє діти двох браты
і сестро выіхали з повротном хтоси і холотил здоровий і всьоно бо
самы діти не пішли перед себе Но они вшыткы там были тыку
же іх мати вмерла там в Америци а отец приіхал з нима
ту перед війном Зостало четверо діти малых Там ся породили ріху з
нима отец ту Уж во його жена вмерла там в Америци в
Пенсильваніі приіху з нима ту медже війнами по першы війны од другой
і ту ся выховували а як заходила друга війна тут пішли тоты
діти выправил цтвуротом до Америкы А він зосту ту грою бы міл
женатий з другу баву Одругы ді так было то так было То
Ваш отец то куц Американеци Выхований тико роджаний тико Але з люди
груз Дале хотіл вернути ту вернул і нашу жену Лемкыні в Своіту
ся осєдливий ту мешкалий ту жывий ту вмерлина І похоронено тым цмонтарі
коло церкви там кодро не коцеркви Корогы яка веде до церкви мориса
А вы задоволены же жыєте наприк ту о не в Америці Як
ом тут ся жыє Но задоволены Мы тут породжены діти мету вроджены
Той мету выхованы мету на вченым не знам меньшого жытя ніж американьского
бумету тейфыны Кілько вас было Тройдіте Еже Я повіла же я <unk>
ну і вы дуґаздуєте і вы приіхали гев же бы ме побесідували
з доктором Бо я просто о іга дале просто з роботы до
роботы аж пораз єхал бо за абу Мігля дзвонила но то за
тот Я дякую же вы приіхали і мі барз приємно же я
прийшла до лемківского села і нашла Лемкы ебуже не єду з ґым
ґадати по ножы одповіл же То так припадковой ся стало але я
равда же нашу Я виджу же дахто такый то я загадую до
люди мідят герояне ци іх діти в мукы Приходили перше В сімдесятых
роках вісемдесятых вісемдесятых н В сімдесятых роках но До нас дуже люди
приізджало до татаву но было каждий знов же ту єст потижно то
приізджало дуже люди як бесідує зо Самбора Высокільник з тых з тых
З тых стольні і його брат там мешкал як єм варит не
знаючи то Івано Франківск ци Днетру Пєтро я там не знам тамты
стороны же там де небо То там його брат зас жыл Рідний
братшовы ня Они бы не знают о нас бо вшыткы в нас
были Знают дорогу наса знают дорогу та можут перетекы А што лишыло
ся окрем церкви іщы туже о Лемках штоси по Лемках штоси лишыло
ся таке материяльне Яка хыжа іх чытата не продува того теґа єдны
в цері єстыкує на церков школа была то розуправы неє і може
зо штыріс пят хыж цім селі Но і тилец мінтирі студні Як
давды іщы єже єст плеваня была што під мешком то не едику
там діра што студня была Допаня было вермалювас до ды быкы стояли
там за реку Но буде веце нема нич Тельку хыжы пару та
бесідую там в центрі села Но то перша тота што єме сме
зній жыли наша хыжа єст друга хыжа єст треба быти ниже через
село то там іщы єдна хыжа Ти пожыли то нагірсу така хыжа
обита Виділа для тіту а то тота хыжа єст іщы гырівскы Ой
до горы там іщы єст Три хыжы гри Але то не під
солому тику на череніком Але виділа єм же якыйси блогоць ци што
зробил під солому таку цікаву тото як ге тамлистів ци часета то
для туристів дуже єст туристів ту такых якы приходите Дужа туристів неє
бо нема до чого туристы бы приходити Атракций Ни Нема атракт Но
якы зымітувал Але зимнеє Зевнеєє приходи Приходист сте чені єст плюс пят
стопни зимнеє І як Нема Ничым ничынний там того року праві може
был зо два тыжні або яв цілы землі отвори Ты є в
готелі і кухня веце не тоты часы Коли бы рокы сімдесяты то
были зимо а несказем неє Ой нея трафті што воды неє горы
зароснены шляків неє такых роверовых або або якы кунны або но што
такы нє воды тиж неє ту такы басены рыцьом не чым буде
выцьом робил Думам же буде яка си перспектива тиж Добрі Я вас
не буду бівстримати бо я знам же треба зусіном зробити поряд а
бы то анто моє жытя Та бы мати і і коровы і
мату найменьшы можливости Ту є село і пустосело і пустостан і нема
О я вам товды дякую Дякую щыру Барз мі бы хотіло ся
більше Вам оповісти і о тотім пленері і о селі герова але
час юж завершыти нашу передачу То щыро дякую Товариству Розвитку Музею Лемківской
Культуры в Зындрановій за орґанізуваня пленеру в недалекій од Зындрановой селі Горова
на Дуклянщыні вшыткы його участникы Были задоволены і кус шкода было же
так скоро проминули тоты дни і треба прещати ся іхати думів вертати
ся до свого звыклого жытя Буде мі барз приємні споминати о такім
пленері і оповідала вам у нім єдна з пятьох участників Анна Кырпан
Оставайте здрав і до стрічы за тыжден