70% #2023 - 70% #465 Петро Русиняк з Верховні
Еп. 2023

70% #2023 - 70% #465 Петро Русиняк з Верховні

•

Опис епізоду

Odcinek jest archiwalną rozmową z Petro Rusyniakiem z Верховні, w której prowadząca wraca do jego rodzinnej wsi i wspomnień o życiu na Łemkowszczyźnie. Z nagrania wynika też, że rozmowa ma charakter pamięciowy i dotyczy dawnych ludzi, miejsc oraz rodzinnych historii, choć sam rozmówca nie wszystkie szczegóły już pamięta.

Видам вазму моі слухайці при мікрофоні Анна Кырпан Такыма ци подібныма словами звертам ся до Вас од початку <unk> року Кілька разів юж мі выглядало же проґраму <unk> процент буде закрыто Коли зачала ся пандемія пак коли зачали ся полномасштабны русийско украіньскы війны але продолжували єм дале глядала єм ріжных способів і форм жебы продолжувати Хоц было то легко але не заперли єм проґраму Назву проґрамы <unk> процент выдумал Богдан Ґамбаль якого уж неє знал <unk> процент то мала быти оповід о Лемках в Украіні был приблизно <unk> процент Лемків выгнано з рідной землі на схід В проґрамі <unk> процент мают звучати все голосы нашых респондентів Мают промовляти жывы люде од самы передачы гыдут не на жыво Налетят до вас в прямім ефірі а прирыхтуваны наперед І леж не тоту особливіст в проґрамі <unk> процент бесіды жывыма людми для ній єст важна Не хтіли ся бы того формату зміняти але змінили ся обставины Зато не годны єм далей тримати ся вызначаных од початку принципів Єден з них лемківска бесіда процент то проґрама в якій окрем даякых манятків ма звучати лемківска мова При тій самій єм зачала робити тоту проґраму по части задля того жебы научыти ся в такый спосіб лемківской бесіды І тепер мі барз трудно тримати ся того принципу якій запроваджано од початку был респондентів штораз то меньше і меньче Зато тоту проґраму очывидні час заперти Може не навікы може до ліпшых часів а може і на все В каждым разі кєд буде колонять словис достойний трафите до ефіру нашого радия цут буде ся даяка подія і о якой кунця знате нашым слухам то зас пуцюєте <unk> процент А тепер послухаме другу част бесіды яка зачала ся тыжден тому Припоминам же з Івано Франківском пішла єм на полудньовый захід до Придгіря Ґорґанів а конкретні в селище Солотвин Нараз оповідали сме де Украіні особливо в Голичыні Компаті замешкали по выселіню Лемкы Но власніщысо Лотвин не належыт до такых місц Цілком не належыт цілком не належыт Бо не было в той околиці сел перше заселеных Німцями ци Поляками якых переважні і Росиян выгнаных з Польщы Но то можна было ту Лемків стріти хыбай припадкову то власній был такий рафунок Пані Мария Дямба з є покєба замешкала ту бо мала ту роботу І она і єй муж выбрала свой єден фах геолоґію Лем же по технікумі пан Миколай Золочно вчыл ся пак і в Інституті Марияніт бы вродила ся єдна дівоцька Ґалина а пак друга Світляна то власні она Світляна стріля ня в Солотвині Но але о той роботі ното власні в Солотвині і в околицях было дос роботы для ахеолоґів бо як і всядит в придвірю Карпат так і в той околиці вядали і знаходили долу Ґаз і інчы підземны богатства якы залігали в ту посісідство Нагтова ропа ґаз є добивают іх і з них скорыстают ту і днес Нові для люди якы при тім робили поставленых дім і власні ту родина Миколи і Мариі достала скромны мешканя В нім власні і Бесідуєме а і обзераме стары знимкы тоты іщы з Вышоваткы власні з того невеликого села з Вышовадкы в Ясельскым Повіті походят родиче пані Мариі а і она тиж в ним ся вродила в <unk> році дзямбы родина Війця і Маслеі родина єй мамы то гейбы модий Лемковины Іх доля то направду доля пересічной лемківской родины Єдных біда гнола в Пілнічну Америку другых Полудньову хтоси втікал од депортациі іщы През чехословацку границю хтоси іщы скорше перед <unk> віхал на захід Польщы а інчы такой не могли уникнути выселіня выселіня і на схід і на захід Розлетіли ся на вшыткы стороны світа як тоты пташкы Але не вшыткы пак ся стріли Но то послухайте кус нашу бесіду Вы ся писали з дому Дзямба таку Мама была з Маслейк Так Так уж знам Вашы родиче то мама тату з якого року мама з <unk> року <unk> І тато і мама з Вышеваткы Вы повіли же тотого родина была більше як ту наз ним пак Ту видиме трьох братів І двох бісестры А были іщы Діти як был Йосиф де поіхал на заробіткы в Америку вернул ци ніт а Василь і сестра Вулька в Арґентину Тыж на все Нє Василь потім ся приіхал сюди на Украіну сюди Власті Так зовсім А Улько што лишыла ся так го вне дітей не мали на тят вшыткых было вісем Так плокнул А ту мамени родиче а ту Ту Моменос сестро і Марина єй доцівка О дві сестры было дві сестры і хлопец браты было іх четверо было мама дві сестры і і брат Мыслеі Кус родина менша то я так розумію же зато же тотова родина была дос великой мусіли давати сой рады і дітям повіли же мусити яклоси думати де іхати зробляти так де муси де Йосиф же поіхал што был старший і так Він был з <unk> р Але найстаршый найстаршый Як листы писали якоси екосы переписували сякы з язнам я знамши як уже він приізджал сюди з Марякы до Львова бо дальше ниде му не можно было іхати дотоды приізджали моі і з Чехів Тета отого тета наймолодця тотаж в середині Ту она в Чехах то же приізжала з дітьми до Львова Новідзеня Как родила ся тіла в якым то могло быти році в шістдесятых роках Але якій самый рік я не памятам А тата жыла деси близ буду границі ци Но она як сказати Як же хотіли нас на східляти выганяти то стрик Дмитро він тік і жонатий был дітей не малы і він і тота з малым і з чоловіком деси поіхали дальше близю до німецкой граници в Польці А тота тата Словаків Чехословакію там через ліс близо близко том близку були тре студа поіхал пішла І ся аресла якоси грони а мы ся лишыли тату переходили бо то як Добре тото шыткали дома в хаті тото болотно тото такє грубы то все тоткє для роботы тото все было а якше ліпше штре было то ітишли собі ту до Словаків ти скупували та уж ли том свобідны собі ходили і там купували а дома шыли опіця та якысы капаты ґорсеты запаскы осім такєвы так Е то з той родины як бы тот брат і сестра зо своіма родинами они не Но тота оли ся повіми таку тота а Ганна тота наіщы дівкы была як пішла зо грани туда до Словаків Ога она дівком пішля та самы ну сама перешла ну сама може істи колиси там мала яєчку затримал там і перешла і уж там зо мишко там вышли завіша ся тоже за нашо Ти там же сме туда єздили го а дато Жатец Чехословачына Жатец был такє місто Жатец она там добрі ся мала двоє діти мала там хату куквартиха І то власні была така стріча родины коли і она пришла до Львова і пришолнак брат старший Юасиф Ей приіхал приіхал зо Маєкы а там уже приіхал Андрий Андрий на Тропольщыні бу і там так Е ушыткы ся стріли де маєте ой до кольоровы додому із кольоровой знимкы не было так Осип то мама то бато угм а тото Татеха з Чехів тота м ой а видно праці хто з заграницю Василь той Андрий О то сын з Чехів тоне і Мілюшка тоже з Чехів ма то Андрийовий Сынти наш наштут В самым центрі Куломінскєвиця памятникы Но то історична історична знимка же так вшюткы ся стрілим Але не знам ци Мали можливіст спокійні побесідувати бо знам же слідили так ма коли хтоси пришол напр з Америкы то Хыба деси по парку бы ходили то може та ходили были ся по місті бо так дослідили Із приіду є провезу машыну дак комуси лешыт машыну ти так більше і не приізджал Ну та він уж тиж был кустарший той жолтал малыс як то тепер кажут бар а як тото было там якто ся называл нехтам такє осусвємал быжы лам продавали ден Піл ресторан Дай бы то кажут маленькє тикє ресторана Но штоси та вы в <unk> выіхали так з Вышоваткы Ного Осифа то іщы долше не виділи Таз я зовсім не гм іх мама напевно не виділа Тото не знате уж кільку років Ай то він уж давно помер уж давно помер Но я гварю же він мі іхал до Америкы і іщы давно так так то не знате уж кільку років выіхал молодым а уж старшым был повісти в повалі до сві повісти уж макыі то та так То то была історична сільця ціле жытя там прожыл што оповідали тоты заграничны заграничны руды дале добрі ім ся жыли там тир Выповіли же брат метро выіхал на захід Польщы Мы сут до німецкых граници абы не єхати сюда до Украі з родином родином тай бы сам себе вигнал бо пак выганяли тади а він єса сам себе выгнал там і сам собі Господар і то же ме туди єздили з чловіком Лем там господарку мал то же так само як і вдома ґзурал бур тантосину сіял кысадил кормил ся гом три доцькы мал три дочкы дві щыли ся всюдистом а молодця в школу ходила казала Я тіж хочу ся іти вчєти я не хы быт здугноів Вы підтримуєте тепер родина тото тепер медже собом діти тых повіны так выґа слабо контактуют як тепер Мили слухаче припомином ся днас бесідуєме з Марийом Кєбом з домом Дзябом родом з Выселадкы Запроводила ня до ней єй дівкы Світляны яка з родином на початку полномасштабной війны выіхала якоси чудом выіхала з Марию Поля і пришла до Іванофранківской области де з родином жыє в безпеці Зас другє дівка голины мешкат небарз далеко і тиж близко гір в Селиці Розняків Думам сий же тепер зробиме кус музичну перерву в минулой передачы чули сте якій співат пані Мария Але повім Вам же не лем она а ціла родина Дзямбів любили співати напр дівка пані Мариі Галина уж богато років певні іщы з тых часів коли постала соспільна орґанізация Бескєдскє Зиблядство яка входит вытовариство Лемківщына співат в ансамблі Бескєдянка Як милют ся то тот ансамбль діє власні в Селисті Рознятів Чули єм іх выступы но то може і Вам дам тото послухати же за к сво што такой моє рі завжды завжди є гынівыше чок Останя сызло Лезго свойы c лем дружы гый сой То мекусть побесідували про родину няня про родину мамы да В мене брат той на два рокы швид мене молодший то він принімал участ в калості в тій капелі співал Мушыте бы што там є пелай єздів скму та Хоріта так ольківскы тавий ся студенко та І він выни єздили в Ждыню ци де там ватру єздили То віншыватку іщы вдивити ся то што не машы дивити ся бо то же нема погоріло чышло томже понестянок згорено згоріло І він там зустрічал ся бывстыма Сестрыме темешу в Польщі там не одна приіздила сюда до нас було а так тепер Но они по якому бесідуют Но по драгу Бо недва може може і спольщыли ся може як де але они по польскы самособы а лежы они іщы і міли говорити по свому говорити то там стрічали ся а Бо то як бы рідні медже собом контактували а тепер як бы двою рідны То якы ци товды кыз дулепер з інтернатом то можна през цілый світ бесідувати Та як єст інтернет то можна бесідувати та з Чехів таку фотоґрафію тета Веслава О там єй шыкы середина се бесідят чышвятом Ціло того тє показати тутого брата свого такого теперішній Коли видіш політаштеперішній гінже Помер в <unk> році а наймолодші браты будівельникы были Вціли ся майті вціли ся там ґде будівельникым стали цінне тото вшытко цінне было то ціле жытя ту не так як тепер знимкы робили кажду секунду Ога гото як бы в Чехах были оту брат Як бы всяках были ты сфотоґрафували єй чловикы і я і моі дівчата І то якій рік песю тут ніт О єс свята як выходила заміж о ся Бо не там маліу Я кажу не было бы щастя але нещастя помогло было Тепер то війна під час війны в той морілу воє взяли москальота і у ней ледве звідти ся вырвали І тепер ту Чекают по перемогы До то мы кус побесідували про родину тата мамы мы кус побесідували але я хочу знати то вашы родиче такой з того были села така той кыта і они поженили си поженили ся коли В <unk> році <unk> році І шлюб брали такой вышывальці Вышыватці але брали шлюб у грабі Гротам грекокатолицка а в нас же том переходили на Православі ну і там не хотіли навіт шлюб дати вян роду Кілько годины вышываці не перешли на православну конфесию і в грабі была церков рекоменту лезка же ходили тадне хрестили тоже в грабі Гм гмм ту церков ту ходили в граб є они істі ходили такой вышываці Але вышува ішли там уж православна ци равы Але они до печатках іщы там змовляли ся бы том свічку якыси татові не дати А мамо моя батькє мамені були православніж православні о Ти а мама ся татови передавала істи як забыла замужня Овшы о том протів тебе там в церкви хочуты з тамы якыси світскы давали тішо о тато собі взял якуси свічку тику шыбісю зрубил то мі дес і взял і тут коли світскы позасвічыли а він собі а йому не дают він собі свою одягу найбільш світску зосвітил то было так же колиси давно в церкві Были такы напереді стояли же тримали такы великы свідскы было так тепер може так неє тримали такы великы і то Лем такы могли но не знам поважны ґазды тоты великы свіджкы тримати напереді Штоси такє было буд хто не міг тото може хлодит о тоты може ходил зопозы так гм врадиме лоці на подругій світ а я єзджы жыют Вы найстаршы Вы народили ся в <unk> земі і по вас хто брат <unk> Ваню Тах і Мизьо Михальо <unk> мали сте двох молодшых братів так гейбы вас троє так троє не слісті была сестра <unk> році Але то Померла ся маленька о тот ся слобувало на тиф То сестра вродила ся уж ту сестра то <unk> році І померла цілком маленько Та муленька то тато захворіл на тиф сусідовичых лежал на тиф лікарні потім мама Потім я і потім брат а бабця лишыла ся сама в хаті Маме нам а това мама Она з нами приіхала на Украіну Но і потім мамо в лікарні народили Но і там яку наслобати там дитину не тримали чого Сиддали додому Ти бабце коло того ходила ти Я знам як она там ходило тяжко Та ти померла дитина Потім тату як же выздоровю ти пішыл вєдати сой роб роботу дес Ти нашол там сусіднім селі Букова называло ся был колгосний млин О і там два коні мали і тоту же конюхому як казали струіл ся Де добрі мы не голодували бураз при млині тато робил было нашый дахто і приходившый кому здавали там мукы ото <unk> рік то тяжкый был О так Но <unk> вродил ся іщы Ну то його Дак <unk> ся жадил він Я ходила то <unk> клясы Ду вели Так А потім уж тато найшли Овців мали звязок і з калушом бы тому же в калушы жыли е сестры мамени бо і тудаме переіхали Но і там по квартирах Ходили ту до сюда бо то купити хотіли ус хыжы то не было як за што дуже по квартирах а потім же з двоюриного брата од того барни жінка робила госпі до Ярку єй дали пляц казали пла і тоді мы хату будували на двох Вы мі вкус оповідьте што вы памятате такой з дітячых років што вы памятате яка тото вышыватка якє оно было невеликє но але є великє село было З Хаты близко стояли і были од навіт другый так што до сусідів з зими навіть бусіком по снігу могла перебігти Нема в Высокы Гори Ны ни та ну але там ґаздувати тяжко было бы то землі была тяжко камяниста таково От але робили ліяздували сте што мали мали мали в ся мале худобу коровы коні вівці свині гусин общым птицю Но і так робили но то не бідны бы єсти бушы файну бы Но земля не была аж така добра але выкусмали той землі То бы землі землі была Ліз был мали бы потім якы уже нас выселяли нібы то нам давали таку кубатуру і там писало кілько там морґів поля кілько морґів лісу Шо було Ну то люде робили ти Тым ти мали От Тепер каже ліпше альбом бо тепер дуже робит фотоґрафіі дале а ту може видіти в телефонах а тами пропасти можент Оду моє видіну товту можно видітка добры пукату праправду кісує показати Мама богата на правды О го тоті два браты старшы і молодці Вас ся так моі Ті подівальникі той артист співал в Польщы єст рік Вы повіли же вашы братя єден і другій так В <unk> році помер і <unk> Ой так біда Зас пришол час на музичну перерву Тым разом подаю фраґменты з нашой передачы о ансамблі Студенка з Калуша з <unk> року Бо братя пані Мариі Кєбы з дому Дзямбы з яком днес бесідуєме тыж мают стосунок до студенткы Іваню і Михал і дівка Михала Світляна Петрустяк яка на початках діяльности студенкы была музичным кєрівником ансамблю Видите то як бы фраґмент той передачы выдостали сме з нашого архіву Най же тот фраґмент з концерту якій зараз прозвучыт буде красным спомином о них Тепер вышли на сцену лем двоє сам кєрівник Беяну Ган Магловскій і Іван Дзямба жебыли співати туетом світ місячку світ A выходы A ЛАПІ A Пон Іван Дянба добрий майтер ціле жытя будувал тоту місто коли Але гнецто бесідуєме неуйтім о студенті і о лемківскій співанці Дзямба Іван Михайловіч Мітати моя мама і вся моя родина із Польщы переселиці Одпадємо гышываткы ястлечку оповіду бо ти так пішло породу Я то люблю співати Мы іш тенцюєме але так не змогли сме зробити кус прову А і як фестівал куте найбільше Тот уж умы зводяно ловскым співами світ місяцку світ є купы такы Берти ся рекруты тіж люблю І выновино червененькых тотя буде пити і тако я люблю Не были торочыкля знаєте сумнавды такє знатсити богатых та єку дуже богаты співанукє знам темкільку руків ансамблі <unk>ene Яка вісіна Джы жытя прошло хоче лем Вам іщы так само Бодай іщы А то я Вар дякую абы вашы слова до Бога дошли Але мі та доповідал што в нього было <unk> років для народжыня темым одповідаль на дня роджыня тат ми той бажаме іщы прожыти <unk> років А він повідал а Бог тя не послухат Але так помер на девнос на <unk> рыці Святливою Вам тіж дякує А тепер буду просити іщы суденю сівати Іщы наро буде сівали Іван Дзамба а на сі протиме треба о A не Анля права нары роды Длявого І вы повіли іщы же што ваш брат же выступал єздил до Ждынівату Ваню был такій вышыванці А вы не были для дея не была Не охіли ся на тото треба было вык выробляти ты документы заграничны паспорт Отдея якыс такше не приш не могла О а брат дуже там як бы было в колусі жыло весь час Я бы тоже том принімала участ так бы я любила співати любила Но так пропало свойом роботом І што тот Ваню повіл як він пришол до Вышоваткы што йому дам Та што він том виділ бы нич не виділ былоку бо нич не было уж Не было мич такого што він бы міг іщы з давных часів торошто дихатниякых ся погы погоріло том понесю нове А што він більше міг видіти Але был был на тым місци тих Вы може памятали дашто а він шато може запамяташ як ічого не лапусте будуш памятати А вым памятате дасти Йовал тарку Намятам Я знам што брали мене до церкви єщы є в дитинстві дуже мліла надвір ментили Церкве церкви того диалеку то лез лестє од нас низдє Нижнім кінци Знате я посмотріла на тоты знимкы но цікаво видіти наприклад якы люди ся зберали Виджу же хлопы уж такы гоноровы же они уж по тых костюмах А я виджу наприклад ваша мама навет ту уж як пришла она не зрікала ся свого струю з дому она так позберана ну неділю повіме так позберано такєм домам ну то барз згарді выглядат ба згарді выгляда Іщы хоцю знати хлопы вшыткы были уж так по европейскы Ци были може старшы люде то такє на свята так о так А на каждий дан якы президенте такы собі кєсе на гавеці том было такє з такого полотна тканого сло о такы А той же іх ралих скупляли такы і а лишыли дома шыли там были кравцені шышыли опільцяте ґурсаты лыже часто купували по словацкым блоті та словака на тоты кабаты а на материю на на тото вшытко дак так Тотами быше рішыли же то м собі самы шыли Нота на приклад гуртате што каж всешыло суйци был краве Ні то кравец был Кравец бы може кравцені были Цішыли шыко то може кус тяжко горцит добрывшыну тото прав є кравцені А вышывали самы острыту то вышывали запаску а тото є там зуму тым басунанка баса базункы прашы дракы декоративны удас може і высиде то гы Ну а Тю памятит ся то ден коли юж высиляли Тот дес так же може травень так што уж тепліше тепліше з толгу де місяц напевно в дорозі были То іще добрі же іщы на <unk> році шо нам дозволили істє брати Што хочеш берати з субом Вы ме взяли машынку швейну єс ся вино оно мене є ножану жых в Словаках обміняли на дві вівці о машынка І мамино придане было такє вада Жы маю тоже тоту скриню ваду єст єдла ту та о Це основне шымаю Ну так переєны брали тоты заголовкы ну є так в тым товарняках можна было взяти корову Ґарову так і корову брали Там разом в товарняках там от застелено том видно соломом было атакувати собі застеляле там перенимали тото ся єй корова том Овсю долвы єхали люде по дорозі вмерали вот багато было ся помрали Ти так веслек жому вмерали по дорозі Чом вмерали по дорозі то я знуса но ци то были просто хворы ци стары Цо были маленькы діды Яколя за діти не казали з за дорослых того дорослых тар Може може страс того всяку было так достанці Сталиньска областя по моім карань ци якусь том карань называєте чыя тотну си так Но сонцедіньсконасконатко так ну то є видно мнетам місцеві ті головы кул голоспут ци тото мало видно завданя такє Абы ішли собі брати кого хочут то не вязно шом бы выберали робоцю силу давно што Кого лишыли тамты поіхали решту дальше дальше Водвуйку мій Лишыл ся в чуріні його лишыли там то там село великє было і школа і церква то все там было А нас уже вкінецы пару хат был може стріти таде кє там третіє пару хыжі было і то ми тата з дочкою і бабою мамою ніби ну і мы і татова мама бо то татова мама была з нами а мамина мама з сестром о А потім уже приіхал з Німечыны боєі іщі в Польці были то сын тен поіхал в Німеччыну абы шробити гыдно А потім як мы вже были там в Климушы він нас найшол і туда же і туда приіхал з Німечны От він собі том Він ходил там з якою з дівчыною місцевою ходил а потім же сестра померла Така привидска была ужы вночы На двір выходили І вітер єй обдутал ж напри зашля до хаты і голова заболіла ти голова быти головати головати пару днів голова шолже і не вставала з ліжка там казали або взятим якій з них такы дідо Видно жебы с покликати покликали а він подивил ся каже Як жыє до девяты днів То буде жыти А она вмерла дожыла Ну і товды уже на похорон то приізджали приходили такы родину якы знайомы на похорон от і там Ванял мі то брат мідвіний собі там єдну сподобал гаврилячку от і потім ся на ній женил А він собі з дівчыном якысимтом хладил Ты Ты і ясно ся напевнує так дале а така файна дівчына была оно продавало маґазині Дикы су як казали манку зробила так не достачыт шо манкы ні судили єй Боже даколи судили ні за што Но він тоді женил ся і так поіхал а потім уже узнали то же полатім його дочко оця што така кучеряла Надя Тоже кілько років мала сиже ту в кавушы і узнала якоси бы там вашы лемкы є якосивно узнала же є братний Значыт тойде ледіти так што была в тюрмі тота в маґазині продава Такій красин казала він приіздил туда вкаус денаді тосіма але яне бы я так все спочатку хтіл з домя женити Но і што быти і так она она была што єй заарештували оно было в тюрмі і товды вродило таю напевно Одкал такы красы він батька вдал вся често батька і тимадя батька а ті двоє же є на маму Бона четверо дітей мала мал Іван Братко овдалс Певну маму видите якє то в жытю і не треба і кіно якє то в жытю было і то імятам племусі мы жыли там Той нам добрі было єсти мали што корова было то ся І тато мыслобойкы том навчыл ся робити людям Бо коли сы вас бы дели бо такы мыслобойкы так ну ти до школы далеко быловати тато каже Я тут не буду жыти тут не ма чым наіт полити Єден до брата брат Андрий был в іншым реґіоні там уже і угльом полили А тым ту поіхали туде до брата Андрия до брата Андрия І там в нього были троха а потім пришли такы флейкы ктепер кажут брыкє зробили што будут назад домів до пості пустяти такы зродустил паст татарку ва І давай хто хто хотіл і давай доберати близче до границі Те мы так люди повірили так і мы так попали До гірова До коли грани самонито Ну і там на тоту лісницівку попали бо дуде підеш скрил хто над даленом там жытных там святу Далем Да хату нам дале хату таку на штырі кімнаты і там по каждій хаті по одній сібі каждій квартирі по кімнаті были А там похворіли ся Батькы мылів і меді обыдвоє зла званьом похворіли диф От і тату думали шуже все шымре так тяжко хворий был хворий был мама там народила шытину то а потім же і баба померла ти мы же батькы і нас двоє з Іваном же тотато нашол собі роботу там в Букові ото Яючка зала конюхом там робил ти нас єст було шо потім же там сестры мамы і сестры то дві были в калушы і мы давай туда до них поіхали Близю бы там никого де не были там никого не были з нашых З Лемків николи в місце витамо та і поіхали туда І там бы м же оселили ся Декяту бы Я Вам дякую Моі наймилейшы слухайці На тім завершыєме нашу бесіду у нас в гостях уж другій раз была Мария Дзямба помужю Кєба яка вродила ся в <unk> році в селі Вышоватка Запровадило вас до ней селистє солодын Івано Франківской области Анна Кырпан І на тім пращам ся з вами і не знам коли іщы ся стріли тримайте ся оставайте травы жыцю Вам вшыткого найліпшого З вами была Анна Кырпан вывано Франківскы Майте ся красні

Автоматычна транскрипция

Видом Вас минулый слухайте при мікрофоні Анна Кырпан Знате дорогы слухачі мушу
щыро вам ся признати Не єм така пунктуальна як бы то вартало
Нераз спізнювала лем ся на якы стрічу ци імпрезу а тіж нараз
было такє же не выконали єм на ця свою роботу По якысым
такым прикрім припадку всемістыдно і обіцую сой більше так николи не робити
Но бы то і ганьба і прикріздля інчых люди но і сой
постановлю товды уж не спізнювати ся уважати на тото контролювати себе але
през якысий час на жаль зас мі такє ся притрафлят Але єст
ріжниця в тім спізнюваню што інчы Спізнити ся ідучы до приятелькы на
кау і спізнити ся в якысой барз важній справі І особливо в
такой де спізнити ся значыт стратити дорогоцінний час ци взагалі стратити вшытко
што ся хотіло осягнути в тім припадку В часі мойой спілпрацы з
радийом ЛЕМ фм мала єм ниєден такій припадок коли не пришли єм
брати інтервю до когоси одраз і пак уж тото было неможливо зреалізувати
Коли спомнули єм о тім за рік два три повіли мі же
уж добрі бесіды не выйде Барз гірко мі такє вчути Было ті
так же я приду до якысвогой чловека такой приду такой зачну бесіду
але виджу же пришле єм за пізно Бо він може дати добру
одповід лем на даякы з моіх звідинь а на більшу част звідень
лем повіст не памятам Так было і з паном Петром Русиняком з
Верхуні ци як іщы повідают верхомлі Великой Коли пришли єм до него
они голосены принял ня барз щыру але забыл і лемківску муву і
богато з того што іщы недавно памятал Зато моя вандрівка до него
в місто Бережаны Тернопільской Области была кус не таком як сой думало
кус смутном Але чым ся ділую Пан Петро родил ся в той
далекой тепер верхуні на заході Лемковины іщы в <unk> році В Осифа
і Антоніны Русиняків было іх шестеро Мария Еміль Михал Юлия Стефания і
він наймолодшій Петрусь лем він і лишыл ся днес з той родины
Отец Петра Осиф належал до богатшых ґаздів в Верховні Выглядат так же
мал і якысу освіту але яку де ся вчул того пан Петро
не міг мі повісти бы того цілком не памятал Зас Атанас ци
то монах Ананія Русиняк тиж родом з Верховні в Верховні было <unk>
дост дуже Русиняків но то то то то то то то то
то то тот Атанас Русиняк В своій книжці мы ще ся повернем
споминаючы про церкв здає ся св Варвары пише же там за крылосом
на першой лавці сідили дяк Антін Дзюбиньскій Стефан Русиняк і отец нашого
респондента Осиф Русиньок а в другій лавці сынови Дюбиньского Далей законник з
верхувні пише в своіх споминах в чытальні імени Михаіла Качковского Москвофіль помічник
дяка Осиф Русиняк Ставил театральны спектаклі вертепы выцюркы В каждым разі отец
нашого респондента не был присічным чловеком в верховні великій Но тепер кус
побесідуєме з його наймолодшым сыном Петром Властиві як трафили єм до Петра
Глядали єм інформацию бодає якусы інформацию о його сестрі Стефі Стефа ціковила
ня яко малярка она не вчыла ся малярства не вчыла ся малюваня
але малювала сама од себе і хтіла Більше они ся дознати І
тото тыж фактичні місия майже не повело Дознал ім ся же пан
Петро велику част жытя жыл не ту в Бережанах а він зо
свойомродином замешкал в Тернополи а до Бережан вернул тепер на пенсиі Трудно
мі бесідувати бо доправды барз дуже єст такого же він попросту не
памятат Але подумали єм же дам тоту бесіду послухати і Вам Може
дахто чує туда што цікаве особливо люди якы походят з того села
Верховнє Буду почати тоту бесіду Выпамятати бесіду того села Выховня Гугу ты
най памята де пальці ж бывал в Каминці Уто може пруд про
мене похопил но Вы таку зробили як до книжку і ту вершы
Ду хотіли мені пишати якож ми не треба Н Я для внукы
писал За свойой родины Вы повіли же вы і в шляхы любите
грати і верше пишете і своі влагы сме і То ви сой
так для себе писали Даґє а пак зробили су тако книжкы То
як жінка померс як є взял А нашеобу мы тут жыли а
другє село польскє Ломніца Різка Пофрат сой схожены аж ружницях Чешко словеньска
была но такы часто Словеншы дівчас най заміж выходжыли же за мешканців
зо попроду Но то было сусіднє село і там жыли такы самы
люде як в ашым селі Лем за границьом Вахів еселі Верхуня велика
ша была верху немало Тепер там в зимі люде тепер приходят оддыхнути
Наша верховня мала <unk> кілометрів зую І вона почынала ся від попроду
Яж до Бескєдів Навіт там в лісах люди жыли мали окремы якы
были Як бы тепер называти Ладували тото поляны там де тримали уці
де там гыли полністю Га Полністю кілька было за нажыджений вой хыжыл
То было свіс хат называли Ямка місце называли лісы верхувня то были
даякы части нижнє кінец наше село шолтыштво ци цецент і выжній кінец
і позом горы ішли Направо через річку верхівка ішла На селі было
шіст джерел лікувальных ся го не джерело было це называла свощала Як
выкрыли буделку прокузажы выгазувано І тепер она єй як я єздил туже
але же тых ґазів же меньше Особливо мы брали на свята коли
єли мясо то мы запивали нею Но наприклад навели єден так ся
вшыткого зіли і перед тым долго ся постило і треба жебы оно
якусы так кусні шкіло так же не пошкодило То бат най джерела
Мінеральны так навіт приходили хотіли робити на якыс чан джерело шоб прозавати
воду не можна было бы тыківывали посуд втрачаєй хімічну явіст Одраз треба
тоту воду пити адже одраз пити і товды она така як выходит
Коли смы брали зо село додому Туж тояла може не біси ден
і все треба отро пойновити А як там питор в носі крутило
Одна гора така была Як перпендикулярну щырона ріжка стінала горной шырне писка
горюча А того священника памятати якій был поміщаю Рускій схур приіхал в
нас была Либанія то він был старший і він навіть так словеч
заповіл што бажавшыбя помер церхів померш Серп Дивне чом агрень Но але
чом власні чатє мартеры Но але то был грекокатолицкій священня він вказали
што він приріхал з Русиі А другій был Назнай вкінці знайте хто
был священник з Украіны Хор был украіньскій назвы селько был Хор называл
іх курник тамде хор Тото місце де ствоіт хвор Так Не хворил
а курник Называл ся курник там де хор до то цікаве Як
балкон несе внутрішні і перетосі хор будеш наче так было єст двір
частина де жыли люди у том для потік называли по частинах село
Тви памятаю А вы жыли в якій части села В самым центрі
Ознашол ты Я на відмагально м малювал тепер мапу собі звідзерка єйфю
Як называли до кождых а чы нас нього называли то до вашой
хыжы ям повідали Дзьовикови Дюбыкови писали ся Русинякы а называли Дзюбыкови назвали
Дюбыкови до хыжы Было більше Русиняків треба было єк оци розріжняти котры
якы А они назвали ся Руснякы з вышньох кінця ішо а то
Руснякы коло церкви наша другача коло церкви была Наш так во церкви
чытри каплечкы поморонішы західня пілнічна східня і пілденна мы Тато был молодым
Ту церкви співал якови тату спіл молодым Был дяку знов спочатку в
тым пішол семинарий закінчыл єдиний байко якій знасо якій закінчыл семінарів вішыв
ченни в семінарию учытельску Коли бы зглял німецку му джарвіны переконал мал
Юхызіружкы книжкы Же не маш політку навіт Полякы його хотіли вбити то
мені і тато розказло што вже в списку смертників Каже я пропал
ся вночы канцелярію і выхыл з себе а написавы холю присаня Спасі
што значыт занимал ся політиком Не вчыл ся А там де вчыш
ся Ага не дома ніта Но яком він там де вчыл ся
занимал ся політиком яку ґрупы был ґрупі Но а там і тов
ґрупы вым Чы жы зобладшыли чы заарешували то он заарешували повинни єй
дітям мінчыкы батькы не злібили розказувати То я зрозумів шу была якась
політична ґрупа розказал то О в нас были така боротьба політычна в
селі были дві ґрупы Лемкы і Украінці наше село <unk> хат тото
номерів єдного поляка все украіньскы школа украіньскы а все бы украіньскы Аже
не были Навіт на схваті Жыде мали склеп Іл такы абось З
селі мал вкляк є навет з ним єздил до Крениці жаль на
продукти вночыци бы татом мал брычку коням на стато дато зо самый
баєдний был на село сами бачык нас было з васує і шіст
Чы сімя альбоз інча складала з <unk> чловік Значыт тефлуів тиж рахували
до родины Нє Тефу то так Навіт при выселині чого ден з
намих не хотіл від насват Зач добрі му было так нас люд
дуже Не называли нич куладино нічынку Часто чую же взагалі меджелюдны были
якыси людскы стосункы Далеко іхали деци на зарібкы до Америкы ци де
але хтіли вернути домів бо такы приязны были стосункы тоты же хтіли
ся быти медже своіма людми тако я не памятай А од вас
не іхоси Ножы не диків запопляли ся До Крениці іх шо продавати
яфыры ну яфы в наш збрал жыковы кошы ґут великы яфыр грибе
грибив на лю нас дуже богато выів до Креницику з дальсє Зачылькы
вам поід нас был потяг коли само попроля єхал Ню так была
так верховня мушына была пілнічна же ґестів выли Криницю А як напрямуют
нас напрямуєшы зо Криниці через горы І а хто малы нарти то
сі для нарту ішы пшо Люди моли мати Мали наш мам Власні
чап Вы тепер повіли же ходили праз границю як на зарібкы так
Нихто ничы не переграл тілько ж як была війна о чам не
мож бы нашы нашы навіть раз пішли тыка чловекы су Німці постріляли
іх на смерт Вышло села І очы десь переходили бо бы боже
стерегли собы Німців цериялісту границю зробили Шекір Но чым гондлювали Чым гли
Што было там такє по тотій стороні же гладны были модикы признаків
Памятати єст тоты дітячы рокы Га ву Я най поміжджаю як батько
раз быв звініве ящы спалку листі Як є налякал ся встікал з
хаты Чыли жеты рокы пиявит ся япас коровы чыка брыва велика тунка
бідусу зому сы і чыкыі грибыкы лишівкы ци коренецю відзирваю а шапку
і сілю І чем в Вышмашні Як інчыл ся літ <unk> клас
а в <unk> класі три рокы вщыл ся Чому Тому шо третій
кляс Селіникінців вывезли нас там де вылжы знов поступил третій Зневникыч жолті
кризов бережаных треті Одповічай за три ры А всього што я вчыл
ся я взял по роках <unk> <unk> рокы І я был спорсен
Вывякых до споту найбільше Таєр <unk> Мене навіть в арміі хотіли взяти
з Схо я на цілу силу учышся воєнны є мал перше місце
вомзируваню навдаль він десят дівпу я прихоз Бзвиржа і <unk> арючы Земобілізувал
ся <unk> і вступил в бережаньскє медучылищы скінчыли сте оку фельсер то
фельдшер окушер і вы єй фотоґрафували Я мал тіж два фото паразуты
Бог написано же выступили львівскій Політехнічні іщы і зробили си пак іщы
інжынером механіку Вы повіли же ваш отец был такым богаті в селі
певне мали більшы землі як малы слугы могли наняти не мали Ліс
Мали землю Орну і землю Пасовскабу скєпічыл Язнашок <unk> морґів Но Морґо
дорівнювал Моє той <unk> морґів то был добрий Ґонда такий богацій доправды
то є так было то не знаю чого же ліса чы апатойщы
най памятают деякы наші землі были А як бы такы пришли сте
тади до села то были бы повіли о там там было поли
нашы там вы бы повіли та Я ходил вы были в своі
отелі а коли в якых роках О <unk> <unk> тым <unk> разы
о так з од <unk> бо я мам машыну чужой машыной Села
нема Лишыло ся о <unk> гас нашых Лісництву є а ты тепер
побудували будинкы в нашому селі а якысь для туристів Тойді тілько почали
што най не пускали мни машыну там для іхати де моі віцю
жыли бо два вуйци моі жыли в лісах а мы в селі
рідня А чом люде там де си по лісах жыли дальше оты
села Жы не было місця бы землі вже туды были одкрыты в
долині чылині уж не было І аж мусіли шукати шудоляшу часо ставляти
хыжу Вышгозаях нашы посыл Канаді Гылізы нерували ци Ваш отец Но думал
о тім жебы діти вылчыти ци дати кінєфах Ніт Было же старо
діти ІІкы кінчали всележком все скушы а даль сятку Добре а якыси
ремесло бы можна было дати вчыти ся ремесло тоты было в телярня
Гошых братів сестер вчыл ся з дакого ремесло мо іщы там дома
То ся батько помагают так вшыли А чак дру кузня была то
спецциган был окремо мал кузню медици не было в нас тыкі ремы
сло а брат нашы ми жыбали ліс такы як кажут сягы метрови
сувры І вози призевали на ритры чык ся лище было же єст
дальше Шы там примали і супині за водбу там шы примали і
платили грошы дардок Та трач Мы были в селі трач Та як
мы заробляли тото кінь кінь Фурмандумє было часом тато привозил продукты до
Жызвиджы склепу Криниці Вы повіли же вашій хыжы такой был склеп До
того Франці до мене покы я народил ся По моім фужыдже выхал
ся І відбуй нас хыжа была на половину мурована на полну деревяна
в сенци А тото хыжо не лишыло ся Тідесіс галь рішыли в
селі А в наш чам На шолтышстві ото де мы жыли цент
шолтыштво дрихат было бывшысь де чдес Що Полякы най нашы хату знес
гнефы не побудували на тому місци ксьомі польскє Правда річка же обертонувана
би тым пише не буду А переважно переважно заробляли дільти для проводня
цму на лісовых продукты Ягодя на лісосовых ялда грибы малина черниця лжына
была Ну і што што сы носили там през спопрот там і
ходили люде презорницю дашто продавати Так то вынаты продувати Найде вахы міня
прожывали бо мы самы нас буде мост кацкій верста выробляли плутно і
ходили прозывати чуже То зажарениця Наприклад продавали тото болотно якє одкалек Купляю
собі якы для себе гарны якы суматерів купували шылию Є най памятаючой
верщат якій выж нас мама Епизом як штобно было біле то розстеляли
саду поливали водою на сонце выбілювали ся Іщы тіло провошого віця Быном
господаркою не дуже занимал ся Брал бы тыхло як што збераты рожецу
обявляли людям што сти кісикы по дімоли ішли зыз нас заробляли люди
Наш барборку купалю нашыт трьомишкынами але мішок собі Были слугы якы робили
тоту роботу на поли та горали кусили ся вни і годували же
были коровы кіді а были такы качкы гусы куры Я навіт памятаю
кого корил я спило а то геху відбыва нагналь нихто не хворіл
Ваш отец похвадил такой з того села І мамы Нє з другых
сіл Та і таты і мам А зла богы знают А тета
были з Ішавника село з шавник мамы з Іщавника Добре А як
то ви вшыткы зобрали ся в селі Верховні оні зо дру зізджали
ся з сіл Той Мавріню той Мавріню Ішы зажыріням Выповіли же ваш
отец не был з того села І чом він пришол пади і
там жыл Яну зо было діду він подідуй Ді То з діду
Силів Мін обырис селі чом мій цат Але вродил ся в Обой
а в другій явір опинил сяк Але Лоболоку за ся Дальше через
горы То Божа кєш у Верхові дуже была бідны І шукали собі
засідів по селах Находил сой дівчыну друн селі і женеці Хлопец не
хіл брати дівку з выхові а в Яну не было чаків на
діло Розуміти шможа было Іхлы І хотіли другого села Богачю Так Як
вони хы то вып парубок до себе брал діло такій же кон
То вам выгідне было же там был потяг там же можна было
сіти на Потяг выжел та гыхоли Халжу Новый Санч і Криниця А
тепер кажут што там як вулицю буря велика позмивали залізні полотноі вже
не відновлюют порядок Ци выповіли же ваш отец не хотіл жебы і
дід деси ся вчыли але ом што рубили меґаздівці докто Мама щаша
дочка то виша Мария она вдали си іщы дом за Леменик він
мал свын На воді він працювал Там так был Голона річка ішла
і жерків доходила річка А ся выше і ту ввивали шы дві
річкы на сурцистві Одна зізд зора называл ся а друга з дру
з русу ны Але нас досить багато воды было річ Його вода
была чыста на списы брали Двиіды всю з річкы настьоків видчого не
было від худобы в річкы І нас выше брали робили собі в
студні Копали Де была рівнина бо низу была рівнина Бу сю рогы
ци гора то з рівнина Того за Три чытри метрі вже вода
О на рівни чурбату А з гір багато за джерел дуже богато
обоє загірлях навід мымали штато взял тмол тато зробило на джерела турбой
при єш коли хаты поставил кумувал то куль ту так го то
злото Найше была і така помпа колохати але щут чума не працювала
бівной было кому відрутувати А были такы люде же дати іхали до
Америкы ту де дес заробляти А были іщы в селі до Канады
Командец Были якысу селі ремесла Ноя же мусіл быти хоци коварьом Хтоси
был млинарьом так а істі якыси ремесла евы Возы робили колеша робили
до возів шані робили Такы великы знайте Дахівку робили то голты І
хыжы были крыты ґломтом ци може соломом якы былы такі такы Цы
была яка хыжа під бляхом Вот яко было Наша пдахівку Кєраміжном Сам
Ами мы робило цузахівку Ґонтом ци кєрнічном некравіш мы саму зробили робили
зля і най зляях робили самы жы зробляли цемен привозили і саншы
з заєся писок знайточно руж рубляли і цикы формы мали Наливали і
шушыли єм на цілу хату тасо зробил Е вышыхала на сонці ся
бо вона з джекы холір бы наймала з сірі Дай бы бетонне
повісти Так черкасом як бетон Выповіли же Мария найстарша выдала ся за
землинаре был іщы Еміль Михал Юлия Еві працювал в шкільми своін робил
кій Возил привозил ся дво А якы мали в тыкуні Якы одволи
Темні тем єст найтемі Кров мы мали Дві і три теличка То
был Емі же ю был куні а іщы был Мыхал А Мыхал
тым того ним Михалы Іче молодий вутоже помагал батько Той Столярні помагала
жем той ся Ваш отец был такій майстер Столярток і мал як
бы свою майстерню Там што робил Всє Візьмі з русикля Веры Та
я тепер жа від нього ся прил я все сам роб о
маль же зумбочу ся моя робота Буд якій плизиту Я не брухло
зубні яй сам думат ми Бог дал смыкалкы знайшы смыта Ше любу
роботы з якы подивил ся я вже можу робити Я всі роботы
в жыті робил яку бы ни назвали крим електронікы бо то же
тепер А то ся я пришол Най бы м помурувату всє я
чуло ся або найцело чытам на то сусіда ці завилкы на дах
Тя в пєсу розкалювал металь і чув в підвалі скручов і вытыково
робил ся Мене не было роботы што бы я не міг зробити
Я най сам дивували Вы зачали кус оповідати про ваше есело вашу
родину і якы старшы братя сестры они уж побрали ся так уж
мали своі родины в часі коли треба было выізджати Нє є Іді
Мария ци дід Мария Мария найстарша а ту іщы як у паробкы
Емихал іщы в кінця Мария Былоді курукы Ує не поязыча не памятає
тепер ні о нові выповіли же ваш тато нас того села і
маме тыж Але якоси машне ся выверхуні І верховні ся была мамена
стріч чужі Вычав рідня якой стягували О тепер уповідте явто было же
вас выселяли Приіхал ту уполноважений звіси і каже зыч всі прирігайте выселинь
Переселеня на же Малабосока Розвіци Поляків переселяют юда на нашы меся а
над польскы чуло Вышле як налпакы Коли Полякы вышыли позанімали місцевых всі
Ішла ворничом медже Лемкы специяльно так зроблено Ішла воржниця медже Лемкы і
і тыме місцеві вы якы бы занімали позанімали місцевы га горожы вы
думали же вы придате і наприклад вывели Поляків і тафу в тоту
хыжу час бы ся вродили да а Вас не впустяли бы хыям
выдавали документ чам На нерухоміскыі вына авток слоґан Тому там написан што
Каждого каждого списували перед тым як выіхати што він ту має вішай
так якє плоли якых інча якы іщы забудова яка і так дальше
І вас было што посписувати бубовку буду І што і отец номытнул
бы знов меньше цілком Він якось познайоми ся з тым што уполноваженым
Він каждый раз єст якій жакує Як што ты запишеш вымжізаскєкы маєш
Там мы тебе зразу вызем собі Як была ся Убула ця такого
Ні тато потом записал Тамкы мало што зузме най нам на хату
не хвочало Дозяли тоді зо спилкы хату Мария старша бо мы разом
выіхыджали І мы на львівскій Война іхати повинна ідна Як вашы родиче
приняли тото же одпришли і повіли же треба дати выіздяти Та дуже
зажурю і каже як часті суздю ся іхати Але Полякы насилюю акаже
якы нездали Не виды з Ласию вывзут Но были такой люде якы
ся лишыли якы не поіхали до Зорядку якых чуж мал узвязок з
Поляком одины члена Вольды жінкам і чловеком Нє Я не уділ Я
повіла же люди выіхали до Совієтского Союза але не ціле село <unk>
родин істи Тут потым пізніше мы так была яка си можливіст ну
якоси там сховати ся ци як і не поіхати Нє Він описал
в спочатку в сіль перше може было Не было як невня його
відпадало Нашы люди якы были не дуже освічні Нагололи вся хыв дурниці
Ти в повіри што ту так буде добре што там дуже добрі
то вказали найчаше туз ся віст заборжы в колбас Но але люде
не были такы глупы і до Канады іхали і всяди до тыхніх
солізів надале Годже вказали што ж не приізджы выс самых вель заберем
безсяку до Майна і всю до Мусову І памятате тоты іханя Голошы
як мы зробили за кулу тато фуру з брезентом як циганы высадили
ріжны з тых сігнат в тушыру дже гіхали до Новушанча Новушанчу же
готовый буде вогон товарняк Значыт половина вагона коровы а половином радом з
коровы Наві єсей чырсиків конце діви ся завджы кыма лемків товарний плыв
вагон готе в нас леси цілий місяц іхали мы тудеколи просили машыніста
чылихішы шдеш нас зупинившы бы нам могли набразити кревиджых курів бо то
звіровы позохли і мыжыли цикы раді мылка тавды ж так Пол серед
поясвыло на поле Серпами Народровіі выголо і похыляч Шыскільы не знаш скількы
розів так зопиро было Вішы памята бы єхал чуше Були най побисти
цянкы мы бачыли гарматы чывино і вертали ся з армисол заухрали же
в дорозі Же тут о ні Де нас тіж вертали за діст
обстрал жытя жытя іде кыреч Повізили зо собом Зяли дзвіровы коня решты
же нічого тышы на себе Спати перине чого ся о такє знайде
єзд і на сам схід Украіны Залазило Давны фай схід Нас вывезли
з чуда же выкынули На вокзал всі грозрузили і так силь на
вокзалі Бож якій то крик бликіто пляшкує памятай єсти не машу на
вокзалі де там гедены а для лі вокзалу не было там так
Буряткы щанця хата одна о на полисток вывокзальну площу Три дні проходит
і підходит до нас жінка Не знат чому для нас підішла Чы
вказали То мем сказали што поідете з сєй жінкой Приіхали в село
выжыли нас в кувысти на подвірі єсти не мож шы памята як
вымалі были як тамті дізикыдали нам ци цигружы чы яблыками як мышынята
бігы ловили шуліли А через кілька днів вона зробила порядок і до
себе дохате начы высобили си саму дайню кімнату а там было три
кємнаты ны в середній а останій тій коровы якій так бы жыли
І почали прицвати по моім колостічок А я пішол зо школы в
третій кразі не знаю Як я там щыл ся як єм знал
По якому там ся в цілой шкулі До бурускы прускы До церкви
єжджы до Алекшандрівкы чака была Алекшандрука А на село таловы наловой Потом
забрали коня в когус В армі служыл мілько як мы выіжджали а
Михал был балором на роботі Аы в якій арміі руску Ага мобілізували
совітску армію Бо як зашли нашы селы Мобілізували суздятску армію і пішол
там з армійом дале на фронті О і мы є выжы без
них внеш нашом Руси находилчат Значыт місто взяли до арміі а Михала
то боту Коли вас высиляли іх не было вдома Але вы не
чекали были такы родины же чекали на ния недале То выганяли там
де не давали дочыка Вни што мы назвы везли і зразу Куди
ту нас найшли вже в селі Рушылорадскы Области Прегарду як місцевы там
люди ка Бо мы честні были Пісходит зима они кажут та шо
так вы ничы сові на землю не готуют Та якы Дамайте коня
то што не мож привести собі што браз робит набыває полний свіст
кукурузы і привожыт з кого тебе знам чыли крас О бо а
най на святый вецір кріждво готовили чысь пикти мам а сіло по
кавалк комина а комибу не мурони а ліпли І загоріла си і
гаша зоріла на самер Зем заком чом пропускає Винні были хотішым новы
на ничо і ізгоріла ціла фытій зайнік вар верх стрых під дах
любус папы Переіхали в другій чам якыщы кыбу Но як посеремонтували си
його Не знаю бы мы скоро выхали А як мали выіхати то
мы єй зато лишыли одню куро Шыбы не Мы мали на сойстім
і тоді пріхы Ну а там де мы были цемы зыкы хутова
не мали на віт не пащы ся Там трава не росла тікы
зыкы были балкы рвы Ты там часом травы были чом спа А
мы хворіли бо мы крыкли же ті в горах то жара і
тому мы ж тішкали жыця Но лишыли ся вышы на плечы взяли
вытікали самы ци іщы такы самы были ламкы же разом як было
Нє мы самы миньскым не різали О кади думали же кали підати
Я бы аж в початку них нишка приіхал найшол в Бережанах шытывал
ся нашых людей і самы ліпшы мыпріхы Брижаны Зай приіхал Де Найшли
там на львівку блазыков збоку вуличка і там была охоча Без вікон
без двере але жаг мала і мы ся вселили Пуст сині на
цело на двери на вікна і чах жыли Шы смы язик чы
шкыкы навіть хату ся не моли получыти по документах Ого бы ся
м не хвачало І потому найшлийше на Львівшы там ся в По
Ярдикышу выхал і там вселили ся на шыві І то же была
морока што не хотіли визнати а чым мам бороти ся рішайте в
місцевій владі І там вселили си то жыли до кінця І вы
вшыткы приіхали гев і зачали уж жыти вшытко родином Бережаном Та вшытко
родину в Бережано і вшыткы жыли вшыткы діти жыли мрате працювали чужою
частку на пробові єм доповісти нє трастому готували ся вікля Чат так
Они яко стояли робили так як што ляры од віця навчыли ся
і уж тото головно Імы чам жыли наш был дуже добрий начальник
хоц тошрой час Хацуткого Озера мезал і відпустил нам од кімнату знаю
я жыл пол на пєцю чакумшы старий сець буше мурова а вони
в двох кматя Вогалячалі го прышку был пригатий оброжыли описона до і
роботы там ся і ча не жыли А ваш отец тыж цех
уж робил Там саму Всітам опеткы робили яко стояли так А ваша
старша сестро Мария з родином прислає окремо в кого І мама моя
в когості працювала і помагали дочкы по ковоты Стефа Юлия Але потомєте
Так учыли ся для Мешыстер І єдна і другы так І Юлия
і Стефа І вылчыли ся на мацастер і робили яко мацастры Та
Юлия робила Штефані А што Стефа робило Найваля обержы Но то так
але што не ходило на роботу Нє Николи Мешыстроі ні помогала мамі
ся піча Но помагала якый час а дали Но чекайте номер Малювала
і продавала образы Но совітскій час продавати образы Негай Но в совітскій
час навет не мож было сой так жыти і не робити Най
для спису праві Но так она была на списку Но зато я
хочу знати як так можна было наробити в ґлоспі мамі Но добре
в ґуглотпі робила а зкінчыла медичне учылище а лем стефа была самовістстана
найшкольным Вона не кінчала середню школу Онодту уж не вчыли ся В
середній школі є Стефані А лем там в селі Вкові так Дуж
Так м а дальше не вчыли Чузі найшла наука Не любила она
вчыти ся вона малювала образы і потихы даси знаємым продавало ци явто
было Выходили люди заказувальной Высот не можно было ято треба было дати
якосли потихы даси позыхувати ся зо сте Я Вам підтверджу што я
получыляй бо я природу масну фавы на ін маючы лишыл ся мі
несуджыний на маювал То Вашом образ до пєсом Нє Нє Я майчам
на штыху то не образ то природа Но добра картина але то
васє тынь То поволювал А то я маю Ематя Єжыка Тоты цікаве
І нашо села як вшыкій учасок Я недалеко жыл цу наша хаша
не заоку То дато дато Верховя велика То ото ви покато як
бы молодык такий в верховні Тай тічопце тіха його не видно бы
трава жа крва Но я фім не маю своім родифом Доварті коли
я бы хтіла тото фотоґрафувати Но а як вы такы о здібны
до молюваня Ци іщы хтоси з родины был здібным до малюваня Ци
лем вымодси Стефа Но і Стефай вида Но вы як зачали малювати
Высте ся вчыли Но тут треба знати як то ся робит Якой
любов мені были з усього Но але тоти вам вказал я нихто
нічыни Мішой Ліґнізю Я і на футерку маюжа То моі рисункы голо
мой чело тоже має нас на сцелі Ям одмаляром да го товы
доправды вшытко на тот зробит Та я все є вам кажу всю
роботу як пришоли ся про якуж жывы в жытю мо Доправды вшытко
томте зробит Айсом ріж авты Форм трафарете так верну ся іщы до
паніла от наприклад То тоты то Она штоси памятала з дому штоси
та єция в чом такіси вісільля то з дому ся запамятало нашол
такы висіль Нас переді ішол завжды весількой паличкой підсанцьовы а потом же
зінкышы Так як ту на тот спожы весіля будыку церкви на жых
збували вечырниці Штефа добре малювала обличя а я природу Яшышкы не люблю
дуже Я ім прироза она облиця поросіла А тепер моі дорогы дам
фраґмент передачы тыж Збережан яка звучала давно іщы в насім радию то
была бесіда з Богданом Тихым якій спілпрацівником музею в Бережанах лемківскым патріотом
і взагалі барз цікавым чловеком Товды в тым інтервю бесідували сме о
ріжных річах і бесідували сме тиж о сестрі пана Петра з якым
ка бесідуєме о Стефаніі Русиньок Як мали сте нагоду То вы записували
но фольклоры ци то были якысы приповідкы ци то были леґенды ци
ци вершы од ріжных люди і власні прочытали сме же даякы цікавы
річы записали сте і од Лемків І єдна з тотых вашых респондентів
то была пані Стефанія Русиняк і ту тримам в руках книжочку яка
зулиш ся Лемківскє свято то як бы можна назвати навет не книжочка
а мистецкым альбомом Не барз грубым але але мистецкым альбумом Ту мешкала
така як бы повісти Яґникєфорка Нокіня Так то Яґникєфор І така пані
Стефанія Русиняк і Вы цінили єй творчіст Вы єй замовлял картины куплявны
Я Вас попрошу може нашы слухаче Не знают не чули про тоту
пані Мене ту уж давно цікавило Але коли я хтіла приіхати мі
повіли же тота паніж вмерла прошу повісти нашым слухачам коротку што то
за Стефанія Русиньок одкаль она з якого села і як так ся
стало же она зачала малювати Ну Стефані єй спільно походит сыла верховня
сусіднє салко Ну так недалеко дому Іна туды жыли в Биржанах на
вулици Ліскій над озером І там такы мыльовниці краєвиды Ну а приіхали
ся дитины але уна памятали ті Нут ту Краєведы ті лемківскій і
хотіли малювати в назокінци медылистю працували на великій час медсестрою в родинному
будинку але потім покєнуло то Івна в ті тыжкі рокы Совітску Союз
малювало образы людям продавало того жыли А яку груковну Вы з <unk>
січня <unk> р а померло вылавы в <unk> жолня <unk> р Іщы
дві неділи перед тым в тому залі як раз де ми сидимо
выстав єй картины і вына была в церкви привіли єй вынащыбацьове свою
выставку а за дві неділі помер Стефаня Русиняк мені дала такы записы
свого батька Йосефа Русиняка і на основі тых записів я такій зробил
такій віршовний переспів Єдного то разу в ночі дивно мі сосни Як
пригадам собі гнескы робит це немилым Ото іду я дорогом і так
задумал ся што аж зышол я з дорогы інший бік подал ся
Переходжю поля рікы і лісы і боры а далеко за лісами видно
Великі Горы Підходжу є штораз близче видно сады хаты Тоты горы певно
будут дорікарпати Уж не іду помаленькы о лечы высело Бо там деси
недалеко буде моє село ходжу є на поляну Смотруй єс могыла Одкаль
она ся то взяла ци ту битвы били На могыли єст табличка
медже каменями Лемківщыну написано грубыма буквами Поховали закопали амін заспівали Лісы гнівно
зашуміли горе заплыкали Скінчыло ся все пропало прощає наша мате Не мож
по што нам тут днескє в горы заглядати Прикликнул я на коліно
упало головы А в могили чуєш шелест а потім і слово Хто
ти такій іде ідеш мій дорогій сыну Ты напевно Лемко будиш ідиш
в Лемківщыну Правду кажеш я єст Лемку признати ся мушу і тягне
мене до тебе туго мучыт душу Чого ідиш уж за пізно тут
вшытко не твоє Оставили сте мя само на нещастя моє Обдарлим я
воріженькє решто нас выгнали Не был хто мі оборонити в землю закопали
І зо сну розкрывам очі в тым я пробудил ся І з
вам я дорогы братя тым сном поділил Повіджте м про тоту пані
пані Стефаніі Русиньок даякы єй річы можно видіти єй творчіст в ту
краєзнавцім Музею Де Ратуш в тій окремій такы єст як бы окремий
невеликій Зальц як бы повістит Лемкы в бержаньскым реґіоні зохтіли зробити такый
як бы маленькій свій музей і там сут тыж і роботы пані
Стефаніі Русин Цы ґрас си хтів сказати Ты было двохтисяч нум році
є заснувал кімнату Музею Лемківской Культуры Взберали мы ну помагали нам люди
Товариство Жінкы бы требошызний номалювати І там і паркєд мы зробили циклювали
Ну такі з мойой ініциятивы ниткі памятник збудували ся і одкрыли кімнату
музей А тепер ту кімнату музей зобрали до краєзнавців музею окремо І
коли Стефаня Расиняк же не могла малювати каже я же не можу
То єй кызавто тепер вышывайте і в на тій самі картины вышывали
А коли вно померли то там процівникы музею в Білне жыве і
в нас раз зобрали тіж і вышыв ківнит перезберігайте вышывкы того весіля
Хоц те были незамужым самооднокы і тому внойбільше малювали весіля то на
фонарі намалювану наприклад Дітів Бразиків висіли в лемківскій хаті все то як
бы згадували і малювали з памяти Е від церкви выля задале як
то ходили кругом церкви То певно великден Та великодній обхід коло церкви
Но тото барз цікаве і барз добре же вы поцінували тото в
такый спосіб і такий мистецкій альбом зробили як бы длис Слабытник дознає
ци то брдили єпостолы ци ліподика ДВіпший і найліпший памятник Мали моі
слухачця на кім наска очывидні завершыме нашу бесіду Тему тоту хтіла бы
м продолжыти а особливо хтіла бы м продолжыти в якійси спусіб тему
той маляркы Стефаніі Русиняк одповідают же то Никыфор в ґабаті алем я
бы так не повіло бы то кус інча творчіст Лемкам назагал мало
знана і барз шкода же мало лишыло ся з того што она
намалювала Але і тото што ся лишыло мі ся барз подабат Ногнеска
бесідували сме з єй молодшым братом Петром Русиняком Барз дякую йому за
тоту стрічу за тоту бесіду до Бережан давного місточка в Терноґівской области
запровадила вас Анна Кырпан Оставайте здоровы до стрічы за тыжден