Голосы Русинів Підкарпатя #91- Володимір Фенич, 7 IV 2026
Автоматычна транскрипция
В Лусуру собу Подкарпатя У другій части передаців Русорусину Подкарпатя з Вольдимиром Феницьом учуєме приціну того чом тему діло свою дисертацию нуброреліґійну грекокатолицка церков в громадскому та культурному жыті Закарпатє яка ролю суму выборі культурного лемберга Розкаже Влодимір Іванович як подіі норунчуй революциі і революциі годности поміняли му дулю як в Руси за свій факультет котрым кєрувал дванадцю року Так іх особну важніст в своій біоґрафіі наш гойст надає факту Сполопраци з сімю Бендесу розкаже про безцінност про нашу землю архіву Стефана Бендеса Учуєме таку роботу герояв студию Карпату Рутинорум о <unk> рока і до днис а таку пробуту Інституті Русиньску Языка і Культуру Пряшівской Університу в Пряшові Окреме того цістовоний слухотиць гусу русину Пудкарпатя чує про пляны нашого героя до будучноі Влухыти голусу Русину Пудкарпатя Вы захистили сил у <unk> р істория церкви Но аткы буду говорити про то што велику роль дуже велику тому вызначыл про мене інтелектуальный львів званый Лемберг <unk> доносит <unk> році уж другій рік мойой асперантуры я пішол в Ульвів у бібліотекы та архівы збрати материял до моі першой дисертациі яка направду не звязана была з церков Никус никус а з грекокатолицків такой Она была звязана і з словяньскым одроджыням то значі класичным славятскым одроджыням кінця перш половины ХХ стріча то чом на правду я себе глядал яж не знал до якой ся берегыси притулити я зберал материял на ет так як тото єст і поемаця што подруку попадало про вшыткых І вшыткых пародів і нашых і галицкых Русинів Украінців і нашыхурскых ці підкарпатскых русинів Украінци додруну вшыткых абсолютно і то ті два три місяцмо два з полову місяци через зиму я там был Товды на зачатку ве фебруара де <unk> р якусь міні новы ялізди виду неясно было башто брати з собу істи туди ся грошы добрати Професор Зорожны якій был научный руководитель каже мені слухай підите туды до хлопців там є хлопці тиків є інститут там там є грецактикы і Ярославы Підите туды може бы унити бы дашто помогли іст тему пут сказали може материяли єдно другы І так было Дес у фебруарі в самый пустинній тыжден черед пустинній тыжнинь коли я был іщы там в Львові я пішол в Інститут Історичных Досліджынь то ініцитати вниз называтищы якы в єднос по другому році утворил был Ярослав Грицак нині професор доктор наук відомый історик налише в Украіні в цілу вактичну сві ты Огрцака робил на тот час робило легту річ о поколехту рівуйде у інституты істориі Церкви ульвску Бурстовску Академію низкы знаменитый украіньскы Католицкій Новдовны робили вєдно товдыв не робили вєдно там іщы было пару людей і орскоцілясны біщык на жалі кєднискы уже умер під часку віду Но і мы так посиділи посиділи розуміти побесідували і тувды
Тепер уж не темлючы то был Турій ци то был грицак ци то был скоче раз але <unk> процентів были в них а щы был Борис Ґудзяк якій нес є президентом Муку а также він є митрополитом філадельфійскым украіньской ректолицкой церкви в якым є в рокові систрітил першого септембра я його знам выщыранійше ніж гыцка і мене туды задрожной професор попросил Провести Ґудзяка Бориса мы сыснити для першой школы ім Шывченка провести його до єпископа Семидія Ани котыкій семиді аникотый грекокатоликы до септембра <unk> ря ніч не знам направду Но я так хыртеленну і щезутным моім колеґом Микола Тімков мы систріли для першой школы де ся зацінит алея лип Зстіли сме си із Борисом Ґудзиком мы ся тут ниґде не знали а престалте сой Ґудзак якій бувально рік перед тым зыщытил докторату в Гарварді І мы два такі знаєте на Пілниволовшні на Пілволовшы новы Початкувці од асперантурів вбоєв професор Задорожного но пішли стрічати чловіка і Незнаному кого го нам і вести одручли якєн товикови Но мы тверду ходовту той коноплощы Лабурця была резиденция єпархіяльна тот часне дне там депер были катедральну собору Но є мы провели Привли сме до собедія перед тым я ходил дознати си коли бы він нас міг приняти приблизно на такый ден на такый то час Вы пришлетам мали сме в денциі од <unk> до <unk> годины пополудньовы першого септембра <unk> рук Но і хоц зактоді мені розказувал про грекокатоликів про репресиі про церкви другє то уже мало в міні крутило ся або я точно не думал про то писати Но коли уже в фебруари доноси тырів із ушыткыме неми і з Ґудзикову Так же товды я вже порузуміл што я буду ділати досліджувати гректуриску церков Як зав тот період былу дисертациі якій досліджувал о лектурі в Голичыні у нього майже тот самый час тота доба першой полукы ХХ стрітя ншло від кінця XIX стріча і до дуализму <unk>реня мукацкой епархіі <unk> рік папскы булы камінічны створеня і до <unk> р то значыт дудлерізму офіцийну початку мадризациі бо доти той модеризациі не было Набыла те може така латентна якась природня Но як моя мамка Мадярка пляжете русиньской з украіньской согласно што не ся смілює бо то кєд там другых не буде мадярю тот дородня природня асиміляция і пам такы ішла ся і товды то значы турій брал Голицину я взял за кры пать Но і так ся почало моє втягненя у тоту тему і направду я дуже дякую я ту теж пишу успердствовій моноґрафіі до Маґосія дякую моім львівскым колеґам за тото што лем нету мыдостолугы ся содержали робили бы спільны проєкты на конференциі і я до них ходил не до мене были презентациі книг были журналів грицаку нас былу ладодуру был скоці раз турівул часто маєм мого вшыткы І я там был досте часто і мою уже ученикы якы пішли на днесю же я маю сім хыщеных своіх еспірантів котры шесторо з них пішли лем у церковну проблематику і не лем про грекометоликів як кічера Віктор ці Діяна Штверці Мирія Майші але в православных там Юра Данелецтю єден з відомый історик я буду повісти так честно што є дяку тому Львови тому лемберґови історичному за тото што він втягнул мене до грекокатолицкых проблемати Но через грекокатолицку проблематику я вышол май сырокій просторы я будишол до Карпатскых Русинів но так самоє почне але то буде доста нескоро направду буде доста сієно зведенєм у <unk> році вусти тикану люстры факультету як так блучений каду мозґекыі вцений вели одците адміністратор Дяку за звідня інтересний знаєтекій біоґрафія мойому жывотове я не шкуду айбо тепер бы м уже подумал што то бы было мінітра
В <unk> роковы был в Майдан то значы помаранчова революция і товды на тот час мені <unk> рокы я направду вірил на правду клеру ся вірил што мы можеме єщы што змінити Самі знаєте што ну при куцьмовы гібы ну так ся стало што економічно социяльно як бы пішло піднесиня допуститку велику роль у його реформы грал сам Ющенку бо він был голову банку нацийональну і міністром был пофінансам за президентство Кучмы Конецдионостих початокых років мы учули дашто тыкує на подійомі то ясно шумовишли з того літернічного славы вностих років і стипендиі были ліпшыі і пензиі в нашых старшых нашых родиків і так дальше Але было то што нам ся не любило і мені допустит кутожы тото авторитаризм корупция то тота незаконна приватизация то обростаня тыми кланами якій дукого были ді приходили до нецкідцю там мало робило тото недобре І коли тот Майдан состал о вранця руці я товды на правду повірил я товды одтуди не в <unk> році а тепер Я вже сознательно да брал участ пудержув Ющены абсолютно сознательно я ходи в Маршами мітинґы і так дальше Но і так ся стало што но тот часу нас ректором в <unk> році після траґічной згыбелі З Левків Володимір Слевкы професор Слевкы ректором стане через якійс час буде вело Русин Селеванич а по тому же ректором стане Миколо Веґеш історик ну а він был перед тым диканомстично вкуму Я был у тот час уєдну з веґышу є правда абсолютно меджелищыв упсязів тужытку темину доста мали якых дуже спільных інтересів і фактично він перешол ректора ну і тоді кажы буде ждиканом То мініса не дуже Яту ся нараз так знаєте як бы казал добре альбо тота ся то так знате вышла як бы з дного як бы была пека своя образна сини кура і бы на ту бікоє місто зато што тым репут держуш я терепу держую но і в колективі то мало приняли знаєте по разно Ясно же я стал дикаром хоча были і альтернативы том высувал ся памятаю професор Метьовка потом знял свою кандидатуру но айбо роз самозатку пішло знаєте так но пішло не в то што я хотіл а пішло більше в то што кус другій хотіл Но я дал на той соглас на свою згоду Но і я стал я стал диканом на правду в <unk> році но доста молодым бо я мал лем <unk> не пули <unk> років на тот час но честно Вам повім сильно аж так мене мою науку не мішало бо ящы сильно не был так занґажованый но были сте ті были публикациі а перша моя книжка выйде лиш в вітич самому рокові уже тозначы лише найпізнійше Но я якусь старал ся знаєте жебы і факультет держати жебы студенты добре си чули і з выклавицями моеми колегами добре жыти Не все было гладко то ясно як і в каждому колективу особно в подвічных колективах а до постідку треба розуміти же Історикы як і філолоґы на історику особенно якє додносто першого року были в авторитеті при старум рыжему советску вину Каж ім правду то партійні всі структуры вустовному історикы ішли найдуличну рубу ци в комсомольців партию де су не были потрібні кафедры были не лем ме історичні были капесы атиізмы єдно другы там то были основном істори І теперкы коли пришол другій і другя абсолютні друга система ясно же тот ґанш якій мали історикы ну ті амбіциі внеси было дакде попустити І нас на факультеті фе ся дуже чуло страшно особно старшым покуліньом якоє звыкло было направду быти ту номенклатуром хотя як науковці мало хто з них із себе дашто партий был Але направду были там люди котры напыкат тот професор Боловурів археолоґ ну справжній по перше справный чловік шутнизкы вже рідкіст справжній научений справжній професор справній педаґлоґ єдиний фактично істого всього колективы кєд был комуністом Вінковта архелогы не треба притіни
як і в фиґлі файні буде зрубы Но і была были так же і медже ними і ті ко были комуністами як Улах Дуцанте Сопко амного мож повісти то є правда абсолютно полленку тот журзна мандрик однес до нинішній час якій вектично щывый был дяку отымы в єдной ним кафедром уж вісімсит років Но і была было молуда розуміто так люда поросль тота росла як я з лен якій з одного боку позерали ну маленько не так бо ясно што мы мусили выжывати в тыхостых руках Но позрайте степендия аспіранта була не цілых <unk> доларів Як ты міг жыти мира мала діти на молы в обсязі жыли гуртожытку жыли Кыбы не батькы особно батькы і з буку мойой жоны то было досто тяжко я м правду повіл І мусіл думати розмышло ты мусіл думати толку понів і про се і прото і пруто і науку не забывати і факультет тягнути і дескажімо підрубіткы собі підя до <unk> татар до четвертого року Я робил на трьох роботах Націднинішня школа лідеры Каєужгуроді творці класы были на базі школы утворені старшы клясы буде творці класы я робил там по то малупу меджеґіональны академів при неперсоналом убедя Я робил там Торговельний технікум тепер уже він назовет си інакше у Говрелка сьоднє там мій однокурсник директор Лущу я робил там Іще в школах де де было треба зміняти яйшові там а чого Та не од добра Ти я воліб сидіти писати даку стецюці часом книжку яку але ясно што ты мусіл першу черу думати про сімі гормити смі і годувати сімів то значыт было много такых фактів котры тебе фурт утягували Но і ясно што до <unk> року тоты першы сім років диканство мого не было всякыме Были всякыме але факультет был фукультет был добрий было много студентів нас были злочникы было по <unk> десят літ на курсі Тепер мы на всіх пяти курсах тых злочників не маєм на всіх на всіх пяти аври проісториків тену так ясно што все пішла така девальвация і потягу до гуманітаристикы до істориі в тому припадковим позрайте сєн за вашой раз дика анства было засноване кафедра істориі медящыны і євроінтеґрациі Каруссю і грасы імен нову усну роль там зограли укрытістю іх катедры Было така істория то было в <unk> році я выконуй обовязк ведучого кафедры соі аниці кафеды істориі Мадярщыны то европейской інтеґрациі Ну я думаю же то была абсолютно нормальна ідея і треба просто дальше розвивати дальше продолжувати і я думаю же само абсолютне нормально про пронашло Закарпатя ци Пудкарпатя бо коли мы жываме у такову мультікультурному середовищі а Мадяре такой туй жывуци фактично майже з того часу Луткови і Русины тыся стріча то є про нас рідна земля Єднаку абсолютне має значне кілько нас было ці є зараз нинішній час І коли товды заректор з Цереґеша постал тот вопрос я го пут держав пут порувал абсолютно і та кафедра уростала як бы ядрояк цемент будущого уже факультету якій до недавна перуже вінс назовет Інститут Гуманітарно Продниці Угорскій так а пак перед тым был факультетом і поступно поступно Нацийональносанотому Факультеті учыти дітей переважно то были Мадяре нашы дітичкы громадяне Украіны але з мадярскых шкіл які тяжко говорили або дукус не говорили по украіньскы то є тоже правду треба повісти но і днек створили были таку можност дістати выщу освіту высоку освіту высоку школу кончыти і з ріжных не лем з істориі то значе з істориі з математикы з фізикы розумети і з основных базовых педаґугічных дисциплин якы мож по тым выхоснувати і пити робиту до школы Што недобре Ну на правду што недобре Но або <unk> роков остало ся
та все фактично будеме повісти конфлікт медже нами товды він рішыл сам приняти бы рішыня і одобрати <unk> процентів державных міст від нашого історичного факультету і передати на ту кафедру Ісалте собі фум я становищы Я дикан історичного факультету і выконую обовязкы до проведены конкурсу ведучого кафедры там істориі Мадярщы та европейскій інтеґрациі Яду до нього і начынаєме говорити што цікає так не може быти по <unk> процентів зо страшном много Кєдже на тото пришло за посліднім чытаньом <unk> р процентів вшыткых жытелів на Закарпаті то є угорці Дайм ім нудоб дайм ім пятнадцет міст то не буде серед процентів бо му тумали по <unk> міст а <unk> процентів і <unk> місту деєш ім <unk> а нас іде фурт там <unk> хоче ся чытинасто в культы то моктично іх зганяєме на контракт Нуєш ты ся не розумієш ти ся не розумієш до постід куму так повели горшкы што я насільно пслал заяву і перестал быти в тым ведучым катадрыстві но а фактично но потом дішло же ясно кажуче думу і кризы бы і факультет на ето то пишто як раз літо <unk> рік факультет пишол на удвуск мні проводити вступ а каждый дикан фурт седит зумети проклятый вступил бы тыкає ся вказувало бы вражыня што се твоє діло набрати тых студентів хотя учат іх по тому сітку а ты сдес цілу ріто ну ясно што є і спримальну комісию своім колегам але то переважно то є лавранты розуметы тудисты а выклаці сут від пускых Но і я тото як міх выкручувал але нич тото не дало Допустит ковно дішло до того даже што мене того року поступала моя старша дівка розумете мыплазды документы уірпінь в Академію податкову А мне тым часом взяли вывели спримальной комісиі лем зато же я захыщал свій факультет Нокі были наші істориі Товды я відчул што тото диканство мені часно кажучы не треба Но я дальше стоял за свій факультет правдавно мені стояло операциі дости тяжкой операциі в януарі <unk> року і фактично на тых нарвах а я на три місяці майж на чытер такы выпом полнистю был докєд єм ся вернул до себе но а потоме порозуміл єдно што ниєдно робота абсолютно неєдна роботы Не стоітого шобы за ней так фанатично стояти Но і абсолютно єдно роботы Не знал яку і кубу мож назвати штобы мож за ней оддати це свою там крєву ци свій жыт тым більше той лежы Но я не знал но правды не знал што я так можу близко то приняти до серця потам почал ся теску розуміти з буку політичных ріжных орґанізаций сил тых які подержували директора Веґеша значы внена тиснути давити і через медия реплюсы буди усякі буди і персональны будут дай умій керт всякы такі недобрі поселы Но я тото удержал якым міг удержати нале тото пішло так дости через мене Товды коли ся в <unk> році скончыла моя каденция направду я абсолютно нияк не хотіл быти диканом дальшы Но але потом были другы обставины як і назад мене мусили помяти мою мою думку до того вшытку Лу были думка <unk> гайопаметовы сілу выбору од ліґія дай <unk> може ґайкі єдны то было у новемброку я бы цілый рік выконувал вывиск а в <unk> рокове у має місяци меси кінчала каденция Но але так ся стало было што зо тредны до того фактичну суботу єден проректор выдал наказ і особоли рад послада дикану атредно раніш порушыв шоф моє ту дві проварнул бы туды о прокуратуру но але товды як раз у тот час зачали событи процесы щы змы зымы фактично ХХ р той пустидні місяці моі диканства назад мы пережыли тешкоє а то донат ся выкрутити вертіти і з приєднаньом Закарпатскодерной Роства до нас Но ясно же стея вопрос так не обєднувати ся і створивати дашто новоє а приєднувати меньший до більшу При чому ініциятором был ректор Вощюк топ з того буку
Я його до апріля <unk> р коты кєй Вощюк ниґде не знал де ниґде не виділ ниґде знам набесідувал Мы ся познакомили <unk> апріля на ден роджыні моє монкы Яшол іх раз думі міні позвонили што хотіл бы ся з тобу зустріти сис чловік і ся видіти Но і от через місяц умаю на зачатку мре освободили від цього я пишол прокуртуру і тым часом был знати веґеш і му тоже не дале добыти до кінця там знем теж у міністерстві розорвали туди контракт жы поступили по свеньскы оту добыл міністром Тобачник ту реґіоны были при власти І што ся стало назначают тоді выкунич обовязкы проф Нікулицюка якій был переддендиканом біличного факультету Він собі бера нову команду медже ними бера проректора Лемка Высераю Реста Но начынают ци з свого боку по то Я буду казати часно Ледида якій был ґубернатором бого боку шу Федоро Выгорочу треба якусь пудшку бо він не знає людей а до того будити што ся такє вас обєдналут но то вас іх прикапцяут два я дал своє согласиє но быти вело но нити не выбру То значы быти до выборів окли жебуд выборы я то завяно то не піду но такы сме самотов допорішали сабы у май <unk> р Нок то ся вшытко затягло закрутило і выборы были выбори вжедика на історичным факультету у новембру вына на правду новембровы <unk> р Коли оголосили конкурс я правді быти Но я был сам тя лише можу вказати шол што я знал я пришол туди до ректора до Ващука і кажу слухати Я на правду не хочу і частно лем повіну мені было доста того кажу потом кажу сякы стресы я то тяж пережывалу беру до серця ну направду не хочу Не то ты мусиш ти сюди то туди тайди та подумати та єдно другоє а то фурт такєв ся мужыв Не често вам повім бы одкладу рук на серце Я вже не хоті вити Но він нацийонально задні то же попыключали ся люди ну я казал добре Но перед тым мы мали акредитацию і я ся стрічал і з Ігорьом Окремов і з Ліхтейом мы сот даже зцимбурували были Ям каже ігорю Я не буду іти пішыти Буде так як буде Но коли ся на чалоти ся од кіношу нят тымаєш дальше я нача з ним бесідувати і год порозумійть кєд хоц ся ректор о так і буде розуміш кажу ну я не знаю што тобі казати но ты маєш це якусь приняти дика же міні што ти хоціш єт він начал полністю зумову конфлікт такы іхня цілком кафедра бы він был ведучый кафедры і нестам є просто недашто поміняли в назвід І зачало ся о ты процесы такій конфлікт фактично на факультеті якій допустит кудержав ся по тома аж до соє правда В <unk> року чого того што коли застали выборы у новемброве я выграл дігоря при чому нас было дуже демократычні выборы ял девят він дістал <unk> три голосил ся нас дуже было всо нормально но але ректор Вещук долгый час міні зали хотіл підписути знач я выборы выграл Протоколь із єстого колективу Я принес а зумов ся нияк не вкладає контракту Товды мы в конецю же новембра поіхали до Будапешту на меджено конференцию повезли сме декілько деканів было повезли сме студентів нашых і з єдного націстого несажу было єден університет Картах з того Крыла і нашу кыло Будапешт на двох великых автобусах Ну і што хотіло ся бы діти ся знаєте мало зішых бы ся мало поцимбуровало так як то быває коли колективы ся сходит Тоді ся вычынає в Кыєві проблемы то значыт в <unk> чыслах новембра Я кажу Федору Горовичу слухати прийдеме до мі там побыли студентів
Вы ректор мы робиме студентами студенты Янашами головныма бенефіциярами бо полодны державні грушу значыт має вам оплату хто свою рушы хотит маєте прийти засудити то вшытко повісти што вынобу це студентів а кєд треба буде то готово выйти з партиі бы він был пак мілийонів як і я буду часу І кажу но тому псо Но він на тото не пішол То было такано фурт люди ся надіют а тото якыс си видикыс тото заглушыти якыс тото сюди но так не вышло Не знаме чому то потомс кончыло вшытко то як уно ся лише розмотувало тому шо влада поступило было абсолютно негуманну абсолютно неполюдяному і з тыми діточками поторожы самым Майданом тен дошло уже до конфлікту же такого мусирозну конфликту і сам на затин мотати буде не мож А тепер што ты вчыниш Я фактично был афильований з Вощюком є сер злишыл розумети в тіні Вощюка на нишній ден што бы я не повіл може не так яккусь думит Выщуківец ци череґа ци щекус от ярликы де ся вішавут люди не хотят ся роздварати ни в чому І сразу што умостиве і вдал удабом Це так удомно Ты ся разу то умости все будсте здорови Єден я знал якы ся умостил по свою волю не по своюли але і се никого не інтересує Семе наінтересує Но є товды ясно же вы <unk> році а стал ся Майданом Майдан руци гідности Ці не хочеме жыти гідну всі права людины гідні всі ся честуют в свободу думкы спноі листопадів кули то будут ся в октобрі <unk> р ме выходит книжка про Другоманова і Угорску Русь Книжка написана фактично была На основі єдных цитат майже Дрогоманова но і тых котр Романовы вылучал Як вісти створити так наші я Як бы аналізувал творціст Ґрумано лише тото што він говорил про Угурску Русь про Русинів што жыли в Ґурскым кулівці в другій полуці началь стріч но або пришло літо року началь розхучувати тему што книжка сепаратиска книжка написана на заказ Кремля внеску фінансовал Жыновскій виднів заявы яка пішла нашу службу безпекы так буде написано Я кажуте кажіт мі туті грошы дежне Я маю прото знати не мож так уже же дукус знов буково примаєте такі рівні дурниці а другу будете чловікові як бы на свій року продати собено так не мож Но І то я порозуміл што шос буде не так Но на зачатку септембра <unk> р мало розмову з ректором з Влодимиром Уже Пілановічом Смованкою він казал што іннакше не може він мусит створити комісию і кома дати уцінку книзці Ну як не держал ся кажу слухы ну прямо як в сталиньскій часы жы жывым Я напикати такого від тебе не чекаю Ну директор европейскій ты лекций таж операциі проводиш консультуєш по світу єздиш в Европі до тебе всі знают Ты направду знамеритий хірургы я перед тобу схылял голову але як ты мож так поступити Но на мене тиснут на мене сеном но то не честно кажут ся я наприкет того не чекал На добре думую ну створиш комісию та кажу єму припустівні бесід нашів на было <unk> септембра <unk> р в лемонці Якше до того дійде давай кажу так зробим Хоц він уже проходил знов лише новы дистанцю державы дайко так зробим Кєд треба буде я піду з посады диконо факультетникы вийты Факультетны причу фукультетникы вийти факультетны собстаны Він был факультет засновник іщы <unk> руку чытры фукультеты Жытетникы вийти Добре добре добро добре ту я позерал наказ колку місиі комає му і книжку оцінювати Професор Вайґеш якій донос <unk> процентів писал уж прокарпатску Украіну орат гомару Хрофесор Тодор якій приіхал із Дунецка ну мусіл бы Бубіда якій є специістом по Украіны НАТО якій ниґде не знає што такє істория ламає історичну світу але в нього всі публикациі про напад дальше Мій цін буркулишній професор юрис Лемак якій дукуст не пише про історию а є теоретиком права і осланов якій зріє політологом якыся по державному пробіні Як вычекайте ану про сабыл же кот буду оцінювати книжку то долцинити мою книжку треба пречытати Дрогоманова і вшытко то што Дроманова люди другі писали і туди порозуміти
Я што там написал То мне дукусло было было і себе І я товды ну пурзну што унас на правду штось робит созовсім дзеркальноє другоє не тото што было на Майдані не тоты цінности прогідніст абсолютно другоє І обществу треба Не держати си тых цінности обществу треба найти завдикус цапа якусь козля віддувально якому ся мож потінірувати призначыти його кымы і з кым він є але на чому будут дістувати дівіденты дівінды діставати і державны структуры дівіденды діставати і універстет бы він поборол сепаратисты средовищы універстету і тоті які написали четвери чіківку там заяви штановены были Но добре А што з того дальше Но што з того дальше Я своі взгляды своі погляды свій позор на історию на історию лобще на історию Украіны на історию Европы на історию Русинів на історию церкви як не поминял до <unk> року так іх не поміняют несопусиніс років Ну я не поміням іх я ся встав дальше тым же Я николи не скажу з білой чорне але чорно і біло Кюнотыкым не было значюно такы ми не буде Той мій такій узмете твердый принципі кісторик Я добре знал як історик же ты маєш двойну одветвенност Перед обшеством мертвых про якых ты пишеш і перед обществом жывых дякых ты пишеш для котрых ты пишеш Туті тобі уже нич ним кажут то значы добре думаш што про них говориш о про них пишеш І сі тобі можут сказати і сі тобі можут і не паскудити допустит ку так сам фактично фурт робит або кєд ти будеш постояну як бы зважати на тото што про тебе повідят та ты ниґде не станеш добрым істориком Ты фурт будеш конформістом фурт беш підласником як то ся наслайно ділит но ты николен напишеш якусь хотя бым близку до правдивоі версиі якусісторів Но я рішыл мети ушыл лему што зробити Коли факультет реорґанізували коли обєднали два но коли такой призначают диканом ректо призначає свого шолґур рідного брата свойой жены диканом факультету но я тут нараз порозуміл перебачте несе точно не гідніст за точно не після революциі гідности Це точно не про мене Я не готовый з кажєму з такым мирити ся Я піду в бік вы собі робітця р дошмонті свій а я буду окремо вас Так ми дненшій день находиме ся в такому становищы влухыти голусу Русину Пудкарпатя десені тисині Момко моя не лайме не лайм мині золая сили в злу годину Сома ясний в злу годину Сом не знаю де погы Сом не зной де погыну
Погынну я чужынкы раю погынну є чужым крою То ми буде брати в родийому паротли цузи людизи люди ци не жаль ти мом кобуды Си не жаль тимом кобуды Хак бы мені сынко на жаль Як бы мені сынку не жаль тыно моім серці леж серці лежка потес Вдуві час трупили із просіным бом очомта ділом бы су писали сте пройоуце все одмічено у дуже многых мазмедия в многых публикациях розкажі маленько бо дійсно были унікальні люди і архіві думашній котрым хоснували ся всі при думу люди які далекы были од тых самых тисну світовыдіньсу мовіх діль бендазів няку На жаль і з цом Стефаном Бандосомбя не між быти знаком бы він умер до стодавности літом р дочекавшы ся пару дів пережывди чекавшы ся той ребілітациі бы він был репресово несвященник в густалиньскій часы Но а от з Даніілом Бандусом мы ся знали прощереной буде дуже страшно долго мы за тридны до його смерті мысти бесідували по телефону Я бы у них дома я зналу де ни жыли я виділ ті куфры пут пустіру підыме постелями нецы старымищы Я добре уценил ситуацию доброту вшытку розумію А што вам казати небіщых Стефан а пак і його сын о не направду ну не думаю што на днис мыщын можеме на так на <unk> процентів оцінити то што зробили ті двоє люди Уєвім собі зараз мало собі приставме што бібліотекы і архіву бендесів неє Я ставлю вопрос простий як кажут вопрос што собо буде представляти на ниш єдині створя мухацивской епархіі Без тых архівів без тых фундів Кіть Я з другого буку пойду Під після <unk> року коли соп пришли вызволителі най бы ся там встали дебили Позерайте попалило ся полно архівных документів понищіли ся полно старых книг но декутрі з них уже не вернути нияк або тіж то быну доставного повставали ся дес поєдну еґземплярові і то так де су руках як у тых же бендисів у тых родины де не перепратували фурт бо чловика посадили десят років Ясно же докіт докід они упустили і докіт не знали розумету туты зліжкы за неми з буху Кадбе нашоло ясно што тебе украіньско бо яко были єдна структура Но то ті люде фуджыли в строхові Но они усокотили тот архів Туты тисяці тисячі тисячі може десяткы тисяч пожолклых папірів у снадцет дакі віснадцет стрічы старі книжкы
Вшыткы сематизмы каталу ну ну вшытко є што лише што ся лише тыкало мукацівской єпархіі цого цілого реґіону не лем то лем церковні книжкы не лем про церковну істориі што ся взріп прошытку історию про і культуру прошытко і вшытко єшто лише насів землі шопу назву має закарпатяци Пудкарпатяц і мукацівска єпархіі і тото шо по нинішній ден собставом Богу дякувати што внося встало зараз уже бо выказали те хоснували си мново коду пустику хоснували си части тоты ко не розуміл што хоснували ся з якыхис точно ненаучных якыхых інтересів од дакых фінансовых чы якыхыс інчых меркантельных уноднискє є в добрых руках уноднесє в бергві є в центрі імні Бендисів Стефане Деніла Бендеса де створена бібліотека де створений архів де де над тым сим трасе ся і сокотит отец Іштван Моршій і своім колективом свойой дружыною анітою і своім чудовым колективом людей Бо ненаправду з того рублят чудо чудовікому сенці істориоґрафічному позрайте кілько книг на нижный день уже видно Та лем єдного бенда з архіву уже видоно тритома Три тома мы ниґде не знали што шематиз <unk> року дороблений муранійом был і його тоже всокотили бо всі думали фурт же того шематизму ж не є ін упубликованый Він Чытайте чытайте хуснуйте ся є ориґіналь латиньскій є мадярскій переклад хуснуйте якій проблемы То ты вситкы писма якій одправлял Стефан Бендас і Ґлаґу в невшыткій опубликувані хуснуйте берітюцітце Но і вшытко є друго як яж не буду бы памикаталог є тот довідник просвященників де с <unk> лише імен є це каждий і секарту тека была старого покійного Стефана Бендес якого всукутили його сын о Даніл Бендес Ну про што говорим Це величезной і якы жу Я маю великоє щастя Я маю страшно великоє щастя што я туту родину знал особливо я знал оденліла і го дружену найжывещы долгой част жытя і в долгоє і щестливе нийні куморіку з якой си мы знаєме што унив всокутили тот архів а пак найшли ся люди як тот отец муршы де то ся обстало по нышні день І се чыст і хваля бокы бовно перешло были Я правду поім перешло было сюда уж ворот як то хотіли се бо тез Днев дуже хотіл бы тот свис архів вшытко прадати сюди Тут они створили были ся заводити Міло на інституті церкви Але што він на попірові є А він не фунґує никус абсолютно никус Скількы конференциі лем я єден я єден был орґанізатором і як шуревым збірників а єден понійшерін не упубликувані Даст пять а може і сім Я страшенно был сердитий даже в тому сенсі што єпархія страшно много робит і зумнувчы без мене не має значыня Я на міністре Клинці том не зышол Або кід ви не материлизуєте туту роботу у выгляді книжкы ци зборникы чы ци чогось то всо нафуч то пусто все пусто То лем пусто буде то нич не даст Кідсоптане книжка це памятник це камінь нісопстає рукописны гора А кєды іх до того не шориш то шо з того Тому іднескы я подержул контакты з тым центром зараз ся тоже є запрошены до них на конференцию до <unk> річе ужрудской уніі <unk> апельотом буде конференция но буде лише пару докладчіків і я маючіст выступати казало бы ся берегові Центр невеликій але там ся робит зараз дост велика наука то спо суті наша реґіональна еклезийолоґія єден бік це отец Александмонич це справославну церкву Зязом це в Упеце і це чысті му і хвала і Калаблі другы цент це грекокатолицкій або католицкій в шыруку Мой біс Целбергові ци отец Морсі І це правда
Але не є центру туйкы уж ротоє Я хотіл одкрывати выцерковно блославскій студиі сторичні Мене путторавали отвор отвор отвор в рамках якой одкрый у рамках той специяльности стоє трихолоґія А поколим вшыткым пришол і вчену раду і вшытко одішло до набору міні казали а мотиві студентів ділити не деме можнос То значыт они поступают ушыткє на першый кус найсториголоґів а пак на другому курсі можете поділити іди ся посларено затисліхтейом і поділи з ними в цих людей якы я це робити не буду Я так робити не буду а выдянечы на успустого папіря Я зробил матрицю зробил усвітню програму вшытку прошол усі інстанциі попут песовал Походжыню зо ісіма дістал але кажденти виділи з другыми своіми то сіся сварити там дальше Я ся робити не буде родно І все одно ідете рукы ся опускают Ну університет Но і што так по нинішній ден там же мам быти теулоґічневскє Факультет бозно як університет має быти безсу так першы університеты куди в стріті выникы як выникли Факультет першый якій был найнизий Факультет вільных мистецтв сім вільных мистецтв тривіум і квадрівіум Без того дальше ти нияк ся не всіл Дальшыл волословскій факультет юридичный або права і медичный одтымаєш три факультеты чытыри котрі мают быти обовязково унастнима філософского і ниґде не было і никого не буде ту іти І нас неє берусловской Четулично Факультету А мы кажемешу насилю стерно Зараз обєднали чы єдену творили тепер ці два до того будут обєднати Так ідея і місиі університету не в тому бути про койс хто бы міг собі продолжыти дальшы каденцию быти ректором а о тому жебы він бжыл духом університету бо інакште нашто туту вся Інакше ци знаєте такоє лише мышыновма тым і си любиш я тебе положаю а тым і ся якы не любиш та може ти быти тис раз провий Но це університету так не має мысли і неє мыслити універтетскыми катеґориями мыслень де має быти першу тя свобода академічна та дурчестніст ма быти то вранця фурліст думок і вшытко єтыкуєшу повязом з автономістю університету яку трафили робити у пряшівскій ню <unk> перш розвіют нелітній шкуди в <unk> руковой ерак то бысяты рік Направду то для мене было файна школа файна школа при мій жывіт Ну по перше літня школа а се обше іний формат се не академічні студиі в авдиториях де се студенты де знаюджыты здати матурувати ся дістати даякы оцініня тотой хочеш ходиш хоц не ходиш то значыт тутыт люди котры сознательно уберают же не хотят слухати студиюм Карпату Норомлицю хотят чути дашто про русиньскі карпаторусиньскы студиі про історию про язык про літературу про етноґрафію про інче В <unk> році направды ястало бы такоє приголошыня запрошыня што якє но то позераю жебы прийти лектором по істориі Карпатскых Русинів Пувісти правду Я історика Карпатскых Русинів ниґде не святал будем мі мал чытати в шкурі в нас Даже тему Позакарпаты жеднистне небу краєзнавча тоблематика фактично зникли в узальным курсі істориі Украіны Університеті якій спецкурсы по Закарпатю коли были останні рокытож небу сепаратизм не можна ну всеправда нас не ниц не чле по істориі краю або істориі Украіны або Европы або цілый світ но своє абсолютно нашы діти нич не знали Я страшенно ся обрадувал я фактично як ґітвак уже в доста великому вікови сіл закутил рукова і началь взберати уж Но ясно же я мал много літературы до мой бібліотеці або мусиш ты лекци даякы скласти І мені дуже бы то ся полюбило і од минуле не прошло літо коли было тота школа або там коли быкувіт то нас было павза была <unk> школа дотепер о так но яз віснадце рук в них беру учест фактично на каждій літній школі і я сам предлужыл написати історию літньой школы Даже після того сел октобру і <unk> октобра прошлого року зумнол там у прашівскым стеті мерта ідея не пропала не дуже є часу но то не я матерал потихы збралу бо то є достат феномен Но позерайте фактично з усіх континентів світу там ся вчыли люде Но хіба шо арктикы ся антарктикы хтос не приходил Це єдно другоє
Там сам чорт о декількы катеґориі нараз люде якы мают разний інтерес а Кус є Русином Ці си діти ци старшы бо там є всяка вікова катеґория то значыт унедашто хотятя знати про свій рід про свій нарід про свою історию культурі так дальше бо не тым си чувствуют і не тым є І се з каждой великых державту то значыт не лише з Словакі з Украіны з Польщы Сербіі Хорватіі з Румуніну в пустинку там де жывут Русины найбільше Друга катеґория то люди якій хотят знати про карпаторутиноврум про карпатскій студиі та карпаторусиньскій з научной яку уж позору хтось приходит туда як лінґвіст хто сто приходит історик то приходит цей бы сему треба для його дисертациі ци для моноґрафіі ци для чого другого Примают чысто научний інтерес у тому Хотя уря симпатично ся односит або рівноцентрально ся неєтрально ся односит до проблематикы неанґажовані ім симпатично бы немустит катеґориі менталитету такого европейство рантного І то значыт про нехє вшытко добре Кус як протест теж виду таку катеґорию як протест бо він не хоче ся чути жемо у великій моєківы скупині мой великій ґрупів він не хоче ся чути Поляком ци хоті словаком ци хоче чути украіньсом він простестує мі єден праму повів два рок тому назад Я пішол за того же моя бабка зоном бесідує як я А же нянько мій Іванкы кажут неты не Русин ты Украінец я пішол лем затобы не стратити той свій ґенетичний язык як мою бабку яку я страшенно люблю бо найбільше обычну внуківкову холуют Дідо бабу Ото май част бо то такє то є абсолютно нормальный природный процес і така катеґория там медже тыми людми Но а коли тиш до студентів бо я уже у двадцету року і робил бы малым фактично на пят років до контракты з ними там были і выборы фурт даєкі такі проформу жебы то подержати но але то еєдно буде в авдиториіш там студенты як бы з премусу сидят хотя і выберали тут і д На што я можу повісти коли є ся нал там робити в <unk> році очерный рік істория Карпатскых Русинів там было обовязковый преднат і слухало усі студенты і бакалавры і маґіст Потом поступово він переставал быти і ставал такій обовязково выбірковый або вібуровый предно Услідні два рокы ут коли профаґритация істория Карпатскых Русинів стала лем выборовым то знач лем выбірковым предметом кійго студенты выберут добре кіль выборі тримаєш там роботу Но я не думаю же пішло нормально якшо права і повісти Впрашівскым Університеті це єдиный інститут русиньской мовы і Культуры на цілий світ де він фунґує як нормальний учебно науковый научный центр інституция ціла жебы історию Карпатскых Русинів наднес так стратити полнистю што там не маці чытати Мо направду не макому чытати І вона ся в цому самості не чытає жебы вызнали Але чого Лем зато же так зробили жебы студенты не выбрали якій дарехотіли выберти Бо кєд выборут то треба обертати ся до даякого доцента ци професора котрого знає історию Карпатскых Русинів Но але чого так є направду си не знам Не мож не селі пізно Говорити даякій фантазиі я не буду бо я мушу знати прото перший мій раз я даяку правду Влюдимири Іваныцю шопльонуєти утиклу ближню му будучню Дозы Но добре І ближня то повімо такоє доліто фактично у мене зараз выходит двотонна книжка Она уже фактично є лем треба карты бы напечатали карты ся будут печатати се карто схемы вуци печатати по моєму Кыєві бо ліпше буде ціна буде ся протираш тема ря для інтриґы не буде лем назву з ґежумарам Руска файдо Про єдну родину іхніх родиців які мают длугу історию Я написал таку книжку вона вышла в двох томах і ці карты то фактично будут тыку у футлярі
На четернат театрі для запланована презентацийом у густі можу ся тым похвалити книжка достафайно вышла і допустит ку я в першый раз себе у тым ампло як бы чул бо ту мало треба было і ґеонолоґію учыти і дашто робити і робити зметрик камету і мені помагал Ярослав Ґланаря боявистів му дякую за дуже порядный добрий чловік неугде здоровляти і помагал мі ні збрати тот материял метричных записів метричных книг но то єден план мі такий другій книжка має вийти про Антона Годинку Антоніна Годинку знаєте це великій історик карпаторусиньского поволу і сам собе чул фурт карпатскым Русинам хоцвін горскій історик сукний Зеленкій цільницкій Сырохман я про ньо писал книжку книжка дужельно ілюстрована мы Я мал контакт звязал ся з його родиками уже з внуками правнуками якы мі дуже много чого дали образиків в невшыткій обнисці она має выйти на двох языках украіньскою мовою і угорской мов Она бы мала выйти так бы ся буде настарати бы выйшла і тамто же буде і таблиці і картхемы родос уроду Лот і то жебы мі помагал бланару цьому вопросі родово одгодинкы цілой файты рабо мали выйти <unk> процентів до іюня бо в юніовы там до юля там треба презентацию зробити бо тами каз буде день смерті повязаный з водинкою і не знала як уто выйде ано то є близче моє тыкало од фактичной перспектывы Но і мало майде на далеку то што я рублю давно досто роблю то велику історию кою называю землязну іменами Пуд Карпатами же наднесі ся написал четри тумы великій заплоновано ефектичну шіст думаю же треба ся ну неты треба ся остановити бо хотіло бы ся довести до <unk> року то фактично чло так шыталу Наша істория та знаєте тота европейска тота справжня і культура єй і істория і традициі і менталіта і вшытко є Удрвала ся розорвала ся тота пупувена коли урізалут од маленькой дітины коли уділяют дитину уруддумі од мамкы і ріжут туту пупувину такє фактично се першый раз коли дітина одходит од матери другій раз коли мати ці втици втици мати шыліпше оддают ту дитину ся женят ся оддают як дівку друга ся раз ріже тота пупувина І це треба міти зробити треба одпустити бо це люди якы мают право жыти самі точно так же іде ся і про наш край Розорвала ся тота пуповина у <unk> році тым советскым режымом якій сюда пришол по різному можеме ся до нього односити комусь было добре комусь было але цілу му было погано бы розрывал ся тот ґенетичний зязок тота рідна своя центрально европейска ідентичност нас ся розрвала Тепер мы ведеме рахуйте за тоті сорок років нещастні тых того катакомного періоду у Советскому Союзі і пак доднес уже <unk> фактично років ведеме як то тяжко ся затвертати Зайте і з доброго я змішой там было тяжко Але се было такій єден простір єднакій успіша удлявотсі удпрашыва аж до Сіґєта так іду фактично до Деберцена сей обшар розвивал до <unk> стріча уєдному Рыкыві Уєдному Рыкыві єдных єднів державы єднів політичні в системі порізным му ся ще раз кож мож односити точ на такых ся односино порізну по том до советской періодці же до постсоветской каразни вес є симпатичні люди котс примає якось кускусь страшенно недобре кусь буде нарікати ното вшыткы найсе правды не буде то каждо буде своя правда Але у нас ушыткых вязал єдиний тот ґенезіс він розорваний Тепер тепер вернути ся назад звязати тото є дуже тяжко Моя тота книжка Пудкарпатами дас Богу на колись буде введена до кінця ясно же уже єд проблемы велика был проблемы є найти Найти знаете каждый Микеланджель має мати свободжя Треба мати свого водітеля хто бы міг тебы оцінити і профінансувати твій проєкт выдати твою книжку або надавати ся даякі ґранты як це зараз звыкло робити люди
О там є вже своі обмеженя там є своій термін дляйны тамты можены встига найлегже найти добру чловіка якій увидит дашто тому хосанна і укаже Окей даває раз першый даває тепер другы до є три но вшыткі могли видіти уцузнена його публикувала Ай моіцими даравціками зачемо курты дошутык деркам май треба было дискусками ся шо зідавало або так шу пустидувно пушло од камяного віка і дальше дальше дальше там оцюзни му душы пому раці так си типина встало Додійсну всюшу хоціш ты дознаєш ся ушу і тот період гавур ся усі спорили бы м не был в тым покрали всі крапкы на дій і я так думу смішу і дальше буду так ішл в моіх періодах якій єт маникотикыма темныма Волдимирываносюкєбу знали на кулько наваз ся мудят жытелі Подкарпаті іменути патріотами ко єдикєми як нас кажут пічений тверді Русины но а такых немало людиє є люди якы вжыют у сюму світів твердо говорит свою позицию і ум політику найде як більшість Подкарпатів доси не сунесе ум повіл ковін і шовін но і куйку юди цікаву цю книжку выбы робили маіє твердо і май увірену собі бы всеправды яздав яку такту з людьми Ям ніку і все продєду усвіл у вас все буде супиру єс днижяу і зусів другєм дяку дякуй ся добре чути знаєте особну коли ты не знаєш від тых людей але вни про тебе так думуют ся дуже приємно і я дякую красно тым людям А я буду старати ся то зробити то не є легка справа бо охоцю великы додаткы робити страшенно не вже є то за ся таблици схемы карты гравюры фото літописы в лицезні по каждый період подверати самой ріпше то дуже тяжко бо то треба Том тамшой сме і темной то треба усвітити там што сме майсвітле то значе треба затримити то з тым бабра самым фуром Мисти ся любит а завды не любит тот радис конец тым клас Но четвер тома будеме повісти так фактично майже доведені Но два тома спокійно мож давати вже до печатні то є до кінця стріч Єдентом то Є стрітя і потом чытати буде до <unk> року Цы дуже добре мушу тыкує на даный момент істориі му не маєме діз берме кусочкє чогось діз фалтыкы радуєме си чытаєме а о так жебы му получыти історию мукулизів ціли ту само Сесерци тут забыл краєну од пуцьли здавна і дальше душли до днисых ониє так што на вас найде велика дяку за бесіду дыж было інтересны ваша біоґрафія унатыка носи наказі з падіньом і звьотами і сы як у каждой з ідеівны датникы одножы Дуже інтересно вас чути но думу же давно дале продужыме облувати з вами які історичні періоды тому ціле наше хоціту наголодну дослу нахоці чути правду і хоці чути ту історию яка є но а не то што ім там дес приподносят што намальовано кєміс дис Дяку чытати треба вшытко але жыти треба свою правда Дякувань люды
годым білих хлопчат дома на під грошу Моя люблют чорнявого лишыти тям ого собі богомят языкы для того они любилят чорнявого сяху модового чорнявого ся В Лусуру соду Пудкарпатя
