А Я[К]...?
Еп. 16

А Я[К]...?

•

Опис епізоду

To archiwalny odcinek audycji poświęcony Regietowowi, w którym prowadząca przedstawia historię wsi, jej położenie i najważniejsze źródła historyczne. W materiale pojawiają się też informacje o dawnym podziale na Regietów Wyżni i Niżni, miejscowej parafii oraz zmianach w liczbie mieszkańców i układzie osady.

А Я[К]…? #16 - 6 VI 2012 - Реґетів, Райнфус Роман

Автоматычна транскрипция

Витайте дорогы слухачы на наступні авдициі з циклю А як де познаєме
Лемковину од а до Я слухате радия Лем фм а бесідує до
вас незмінні Наталия Малецка Днес од днок буквы Р і напевно почуєте
Пісню Ружа ансамблю Бурдон ци пісню Растанач Чачі Ворба Ерак Сидлейля Роко
ци Ромашку а до якого села завандруєме і о кым буде бесіда
переконате ся в теракті то зачынайме В Пряшові од <unk> р выдаваний
є Ілюструваный двомісячник Русин Першы два номеры спонсоруваны были през Стоваришыня ІНА
Борец а потім Русина зачала выдавати орґанізация Русиньска Оброда Од початку маґазин
выдаваный є по русиньскы а його редакторьом є Александер Зозуляк Ґазета функцийонує
як неофіцияльный орґан Світовой Рады Русинів Каждий номер поділены є на секциі
котры дотычат держав в котрій жыют Русины темы підыймуваны в маґазині то
істория Русинів етноґрафія реліґія ци актуальна політика В Русині публикуваны сут тіж
найнівшы творы русиньскых писателів з ріжных держав сонце ясо мал ци маса
А тепер найдеме ся посеред коничняньской яворины козячого ребра і ротунды Та
певні част з вас уж добрі знат в котрым селі днес проведеме
прогульку Завитаме До реґєтьова Колиси выріжняло ся реґєтів Вышні і Нижні Днес
уж лем нижня част є замешкана і бесідує ся просто реґєтів Од
пілночы село сусідує зо Смерківцьом Кус барже на захід є Шквирте од
заходу Ганьчова од полудньового заходу Высала а од сходу Ждыня Реґєтів находит
ся над потоком Реґєтівка і то гласні потік яко першы появлят ся
в історичных документах Ходит ту докладні о привілей локациі Казіміжа Великого з
<unk> р наданый Іванови Ґладышови Перша змінка о селі походит зас з
<unk> р Коли властителі села Гедвіґа До Марадзка і Іван Зєліньскій упосажыли
раґетовску церков В <unk> році появлят ся інформация же по словацкій стороні
основано осаду реґетов В <unk> році зла ся венґерскій реґєтов а днес
реґетовка Основателями мали быти осадникы з польской стороны котры надали сел таку
саму назву як сусіднє село з Загоры што з колеі може посвідчати
о скорійшым основаню реґетова о котрым є тепер мова Взмінкы о реґєтьові
появляют ся тіж в <unk> році В <unk> довідуєме ся з них
же в Реґіцьові были три волоскы Дворы і млин Найти можна тіж
запис о Лемках вступуючых в ряды війска польского офіцера королівскых войск Костка
Макірского Зовского медже нима появлят ся Яцко Ватраль з Реґетова але тіж
знаный збійник Салка з Оравы і Чепец з Рыстокы Сидорик з Бітнаркы
Данько з Ганчови ци Марко і Панько Щерба зо Смериківця та вельо
інчых Начальство лемківского одділу передал костка Штефанови Баюсови з Маластола Было то
повстаня проти польской шляхты Повстанци перешли ціле Підкарпатя дошли до замку в
Чорштыні котрий облягли здобили але кєрвало заплатили за повстаня В <unk> році
село підлігало під парафію в сусідній Ганчовій А селянів было на тот
час <unk> В році появлят ся перша взмінка в котрій выріжнят ся
нижні і выжні реґієтів В році <unk> в селі ижня і нижня
част разом мало мешкати аж <unk> люди медже нима такы родины як
Лабура Зындран Лачур Дзьобак морох ци Худоба До половы XIX столітя векша
была нижня част і для того лыжнь реґєтів был присілком нижнього Початок
то заміна місць Тепер нижня част є присілком ныжнього По выселінях залюдено
нижню част і на днешній ден нижня част є практичні порожня Замудра
вататі за готово раса в ті долі песмі не ґаму за нема
ці долі песму збіраю анайте міс суме сутра булакати едолі свіляйте місу
еваті сутра пулакаті Свірайте свірай само занагатвує його самоця дале подадут далекого
світи ци долі Світе бісы Но тя супере Сутра плакати ци долі
Світя лісы людя супереті сутра блукаті ыбы фы а выґацмуза блілеце магараме
раста Де войдаме біда За сту плаче плацерва судра біцю самозна Де
выкаме За што мочаст плаче плаче єрве сутра біцю самознай Ціґолі цві
роте лісы лодя суперевати Сутра пулакати ей ціґоні Свірайте міс лодя супереваті
сутра пулата лодця суперевати цутра полакати Но час суперевати цутра полакати Під
конец столітя Анна Цєньска з Анкєвічів Властителів Конечной остала впроваджена в <unk>
році яко властителька Конечной і Реґітьова Властительом части Реґітьова в тым часі
был тіж Антоній Жывіцкій Подає ся же в <unk> році в ныжній
части было <unk> ґаздівок і <unk> селян што бы означало же в
каждій хыжы мешкало штонайменьше <unk> люди В нижній части были <unk> хыжы
і <unk> мешканців <unk> років пізнійше в <unk> році в ныжній части
было уж <unk> дале уж <unk> хыжы і <unk> селян В нижній
части было зас <unk> ґаздівок і <unk> мешканців В першым році выжыня
част реґіова займувала простор праві <unk> кілометрів квадратовых На час І світовой
війны в околици барз тяжко воювано по вальках лишыли ся війсковы цмонтері
на ротунді нр <unk> і Яворинці нр <unk> В Талергофі до котрого
з села вывезено <unk> осіб вмерли <unk> Лукач Пеньович Михал Сокович Симеон
Тутко і Кіст Ґайдоч По перейстю фронту селяна розпочали одбудову міцно знищенного
села рішено выбудуваня школы Учытельом остал Григорий Сембрат котрому помагала жена Сембрат
старал ся активізувати місцевых зорґанізувал хор і театральны занятя Активні в селі
діяла тіж чытельня імени Качковского Аж до выселінь в <unk> р верхом
над Реґітьовом переходил шмуґільничый шляк знаныйяко Дуганьскій Пут Переношено та мадель на
Словацию сіль скоры а приношено дуган цукєр ци кропку Здарало ся же
шмуґлярів на горячым учынку лапали німецкы патролі котры выжній части мали свою
пляцівку В <unk> році парунадцет осіб выіхало на Украіну По сильній аґітациі
коло <unk> рока з Реґітьова Ужнього і Нижнього выіхало іщы аж <unk>
родин В <unk> році практичні цілу решту селян <unk> осіб выселено на
західні землі в околиці Любіна Лігниці і Мєндзижеча По выселінях в выказах
подаваных же в Реґіцьові находило ся <unk> ґаздівок і дна церков Іщы
в <unk> році кураторьом церкви остал Андрий Смоткович шолтыс Реґітьова котрий не
зостал выселений побор ару Айнува Марию ЛЕМ <unk> мода мо лефы мож
ete вода мо В істориі реґітівской парафіі першым парохом якого мож найти
в документах был Михал Шутич Наступцями были його потомкове Данило Василий і
Григорий Шутевич По них парохами або зарядуючыма церков были м іныма Василий
Станчак Йоан Мациньскій Йоан Чырняньскій Теодозий Щавиньскій Михал Криницкій Семен Прислопскій Димитр
Ядлин Йоан Леонкович а до <unk> рока Клемент Копыстяньскій Од <unk> аж
до <unk> рока парохом церкви під покровом св Михала Архангела был Ігнатий
Рынявец похованого на місцевым цмонтері Цікава річ односні того духовного є така
же през долгы рокы поза душпастирюваньом полнил функцию скарбника Коперативі В <unk>
році в середині села вознесено нову церков стару побудувану в <unk> році
розобрану Лишено алтар котрі перенесено і выкорыстано яко каплицю цмонтежы Зо взгляду
на злы і технічный стан каплицю в <unk> році розобрано і стараням
отця Беренчука поставлено наново скус зміненым выглядом Деревяну тривільну церков побудувану в
<unk> році по выселінях перенесено до Жулкєвкы на Любыщыні Головным будовничым котрий
надзорувал розобраня транспорт і складаня церкви был Тесля Альбін Біль з села
Ґаны ціліст перевезено потягом до Красного ставу а од тамаль лозаны до
Жулкєвкы Барз скоро єй поскладано і іщы перед зимом костел был готовий
В <unk> році посвятил го бискуп Юлиян Пенкаля Пане В <unk> році
част селян звернула ся з просьбом о прилучыня іх села до православной
церкви В капличці Захарого обуха одправлено першу літурґію поле під Новый цмонтір
офірувал селянин Тутко До каплиці добудувано деревяный алтар і ціліст одмалювано По
выселінях в роках <unk> коли до села зачали вертати першы лемківскы родины
каплицю привернено до культу Од <unk> р метрів од капличкы зачато будову
новой муруваной церкви а серпня того рока плянуване є урочысте посвячыня новой
церкви <unk> деревяных веж з чого єдна центральна має высокій стаж <unk>
метрів <unk> бельковы кресты на гробах австро угорскых вояків Так презентує ся
єден з найбарже оказалых войсковых цмонтерів якій запроєктувал Дужан Юркович на ротунді
Презентує то хыбаль неодповіднє слово Презентувал уж барже По роках забиты заросну
деревами а выжы знищіли Представлял марный видок Але завдякы ремонтовых робіт выконаных
през любителів війсковых цмонтерів Обшыр цмонтеря є очыщеный і зачато на праву
окружуючого муру поставлено новы кресты з табличками з іменами вояків З іменами
вояків і дві з пятьох веж стоят наново Еґєдів знаны тіж на
околицю яко місце найвекшой в Европі стаднины гуцульскых кони котрых красу могли
сме обзерати уж в неєдным польскым фільмі Хоц сам Лемком не был
то його найбільшом жытьовом пасийом было баданя культуры Лемків Роман Райнфусс вродил
ся в Пшеворску <unk> мая <unk> р вмер <unk> вересня <unk> в
Кракові Молоды рокы пережыл в Тарновій потім мешкал в Кракові а в
Ґорлицях был барз частым гостьом На єдній з прогульок по Низкым Бескіді
котры зачали ся по <unk> році стрітил старого Лемка Пастыря часто потім
вспоминал о тій стрічы І уж в <unk> коли мал <unk> років
написал допис о пастирстві на Лемковині друкуваний в курєрі літератскым Скінчыл правничы
студия на Яґєлоньскым Університеті в <unk> році В заводі правника николи не
працувал Студиювал іщы етноґрафів тіж на уйоті Маґістром в тым поли остал
в <unk> році Был правдивым пасийонатом людовой штукы інтересувало го вшытко Капличкы
будинкы стрічаны люде люде при роботі середины хыж фотоґрафувал вшытко Але його
улюбленыма темами были будинкы сакральны предовшыткым церкви деревяны хыжы і людове облечыня
Од <unk> рока Райнфусс працувал в Музею Метоґрафічным в Кракові до котрого
принял го Северин Узєля в <unk> році повірено в орґанізацию Етноґрафічных студів
на Вроцлавскым Університеті Провадил занятя не лем го Вроцлаві але і в
Кракові Высшій Школі Наук Сповечных Высшій Школі Штук Плястичных НП і на
Яґєльоньскым Університеті Під конец мая <unk> р піднял ся тіж орґанізациі секциі
здобництва основаной перепаньствовым Інституті Баданя Людовой Штукы котра потім перемінила ся в
працовну документациі Людовой штукы в Кракові Была то єдина така працовня в
Польщы Райнфусс по святу Лемкам вельо публикаций буде іх понад <unk> медже
інчыма Лемкы Етноґрафічный опис Лемкы як етноґрафічна ґрупа людова штука Лемковины слідами
Лемків і вельо вельо інчых Дублю днясю кара Тедаяпі Саля мо <unk>скє
соскєде Циле буде Зо скеси назва Йомарити Реля Одельоро Майкан Застянa<unk> ге
ге Оделоро Майкан Цастя Наровало рамнада дало мало на <unk> даме ци
рибу зоспє ци педума іде но Айде вале за Нагнескы то буде
вшытко жегнают ся з вами Райза Розалія Ружа Роман Розтислав і Я
Дякую Вам сердечні Наталия Малецка Ґміла єдна умыт ся біла фан Не
лям буде Латилы і вал <unk>этыл сы тым