А Я[К]...?
Еп. 25

А Я[К]...?

•

Опис епізоду

Odcinek programu „A jak A“ poświęcony jest Szczawnikowi w Beskidzie Sądeckim i jego historii: położeniu, pierwszym wzmiankom, lokacji na prawie wołoskim oraz rozwojowi wsi pod rządami biskupstwa krakowskiego. Wspomniane są też etymologia nazwy, dawne zajęcia mieszkańców, miejscowy kościół i muzyczne przerywniki programu.

А Я[К]…? #25 - 8 VIII 2012 - Щавник, Щавиньскій Володимір

Автоматычна транскрипция

Вытайте дорогы слухачы радия ЛЕМ фм слухате проґраму А як А бесідує
до вас Наталия Малецка Помалы зближаме ся уж до кінця з буквы
Зато же по днешній букві буде іщы єден одтинок одтинок буквы я
Але кєд бы сте знали о дакым селі на Є або Ю
то скоро пиште на мій майльовый адрес Наталия Д рапка фм або
на радийови Фейсбу та постарам ся скоро зрыхтувати одповідній проґрам на пришлый
тыжден В каждым разі днес сме при букві щА завитаме зас до
мушыньского ключа власти краківскых бискупів Довідате ся тіж кым был пан щалыньскій
і же вцелі не походил як бы того ся можна было сподівати
на підставі назвиска зо Щавниці Запрашам до слуханя на початок щастя чылі
серенча в пісні Як Я си заспівам понад Яворикы Як я се
заспивам понад почує няний милий аж до гадик Почує милий аж до
га америкы діє тиє велене бесіді Ой давно Я немилы в милым
на бесіді ой давно Я не вила лем на бесі Таєст Аж
єй бон боля ня морекы боцоя нясно ды Могаме дерґіанскій война моя
не бела на бесіду война моям на бесі не насиді але на
сепаню не на тиго нос на солодні сваню і на сві на
своні смай До самого рано до самого До самого рона До самого
рано До самого До самого До самого ро На полудне од Пасма
Криницкой Яворины в Санчівскым Бескіді в долині Щавника до Плыву Попраду є
село Щавник Положыня села в сусідстві гірскых верхів мало міцне вдаяня на
то чым займувано ся в селі На выпасовых галях ходувано головні уці
а на гірскых пасмах часто стрічаны были пастырскы шопы і шаласы котры
давали схраніня звірятам і людям Щавник окружуют од пілночы Котельничый Верх по
заході Єгора Верх Высше Щобы і Чертеже по сході Зарубы і Новиньска
Село сусідує з Миликом Астрябиком і Золоцкым Недалекій одлеглости є Мушына а
кус дале Криниця Першый раз щавник в історичных записках появлят ся уж
в <unk> році в документі Короля Володислава Ягєвы в котрым вымінят ся
уж істнуючы села або тоты котры мают быти основаны медже інчыма Тилич
Поворозник Андриівка Фльоринка ци власні Щавник Щавник был першым волоскым селом мушыньского
ключа віра Ґмонгорі ведіна низия мирґже тобі не бесіджюня норида гото не
бытвыном бірак ван накори никому не шубкот од ґоры мощенко шубкот безтиле
ритен Яй лем медым Ялуда видеракы тра Ефу ґада Зефіра Лопанно ґорета
Перше льокуваня на волоскым праві датує ся на <unk> червця <unk> р
Осадничым был Васько Волох Была то єдна з найпершых акций краківского бискупства
в мушыньскій державі впроваджена в чын перез бискупа Йоана Конарского Локуваня то
потвердил аж в <unk> році бискуп Францишык Красіньскій Перша локация стрітила ся
з якысыма проблемами Хоц надано аж <unk> ланів землі село не было
докінчене і зато признано іщы <unk> додатковых років свободы од панщызны Але
заказано выбудуваня в селі Млина Шолтис котрым остал Йоан Маркович достал два
ваны землі а Кмітьове мали обовязок одробляня на нього двох дни В
<unk> році Шолтис тот достає іщы призволіня на осаджыня сусіднього села Звоцкого
Языкознавці твердят же назва того села выводит ся од золота котрого глядано
в околиці В <unk> році шолтысом был Ілія Можна прочытати же за
войсковы заслугы достал позволіня од бискупа Шышковского на выкупліня стецовской ролі В
тым році тіж датує ся упосажыня грекокатолицкой церкви през того ж пискупа
Людніст займувала ся головні пастырством але тіж кус рільництвом і камінярком В
селі функцийонувал тартак млин і Оліярня В перерві запрашам до выслуханя пісні
з Мадаґаскару під наголовком Магалео Композитором є Зафі Махалео Рософондро Соло Хай
гай гай гай гай од заплато Хай гай гай гай мафай і
тя рука візула Репацини ан Хайы фаціула і нелі іде не люва
ці бесіди туґна ім панути ноги Дула ґазана не туринула Щавник был
єдным зо сел котре в <unk> і столітю характеризувало ся уємным приростом
натуральным В <unk> році Селян было <unk> а праві <unk> років пізнійше
в <unk> уж лем <unk> Єднак з каждым наступным списом Скількіст грекокатолицкой
людности звыкшала ся як і звекшал ся тіж простор села так же
з початком ХХ столітя Щавник был уж великым селом і рахувал приблизно
<unk> тисячы гектарів Хыж было в селі понад <unk> а люди понад
<unk> Медже нима родины о назвиску Бенцала Була Вальчак Вільха Гарон Ґойдич
Допіра Кузяк Куч Ладний Лаюс Мазелян Маркович Милян Несторяк Павлик Петрик Потонец
Роман і романчык Были дві родины бобаків три Дзюрбілів і аж <unk>
родин о назвиску граб Мешкала тіж в селі єдна циґаньска родина єдна
жыдівска і єдна польска Подібні як по інчых селах ковальом был Циґан
склеп провадил Жыд а Поляк был милинарийом Послухаме тепер пісні в языку
лядіну Є то забытый уж язык іспаньскых Жыдів Пісня Мадрес єсто Хасіна
заспіват Ясмін Лем <unk> Ізраільска песенкарка На єй конті є уж пят
платні Першый альбум номінуваный был до нагороды Найліпшый дебют проґраму БіЗ і
музичного проґраму ЕС Послухайте хазихазико нот Мадраси Мадра Мадре До семен До
джема на Саві В Щовнику находит ся прекрасна деревяна церков під покровом
св Димитря Сальоник тепер римокатолицкій костел під тым самым прокровительом Выбудувано єй
або перебудувано зо старшой <unk>вічной в <unk> році Є то церков деревяна
орієнтувана тридільна Олтар є выдолженый три бічні замкненый нала квадратова Над притвором
возносит ся столпово рамова вежа на пляні квадратло в склесистых стінах з
ізбицьом стіны обыты сут ґонтом Увагу звертают дост великы шатровы дахы з
посадженыма на них бароковыма цибулястыма хылмами з псевдолітарнями Дах крытый є бляхом
В середині уставленый є комплетный пізно бароковый іконостас з кінця XVI столітя
З іконом Ісуса Панкратора з першой половины XXI столітя Некотры з ікон
зо старшого іконостасу находят ся в Музеум в Новым Санчы Окрем того
в алтарі находят ся іщы два бароковы бічны алтарі <unk> з преображыньом
Господньом другій з іконом Здонатя з Креста На стінах поміщены сут іконы
Ісуса Панкратора св Варвары з <unk> рока ци з <unk> рока Малярскє
Прикрашыня з років <unk> представлят медже інчыма Крещыня Руси Страшный суд штырьох
Євангелистів Покров Божой Матери і Христа на Ливній Горі Част поліхроміі медже
інчыма Крещыня Руси Страшный суд святый Володимір і свята Ольга зроблены сут
на взір поліхромі котру найдеме в собори святого Володимира в Кыєві Мальвидла
в Щовнику сут вірном копійом тых з Кыєва Почуєме тепер пісню Мануеля
Йорґода Даляраса співака котрый выводит ся з Ґрециі Далярас выдал понад <unk>
альбомів а концертувал тисячы разы раз навет на уродинах самого Нона Манделі
Тепер ну тіны Лемо медже бонусу кадіі меня крабі ме крабі біля
вню Лем <unk> Щавник свою назву має мати од джерел мінеральной воды
так званых щав котры найдеме в околиці Днес є то выпочынково здройове
село Ґмін Мушына Першы літникы появили ся в селі уж в Меджевійнів
Мінеральны воды богаты сут гыдроґеніум угель натріюм маґнес лапно желізо мают тіж
дуже двотленку угля На терені села подібні як в сусідній Андриівці можли
обсервувати тзв мофеты чылі ескаляциі ґазови Єдно з популярнійшых джерел вытрискує в
поближу самой церкви Близко центрум находит ся нарцярскій вытяг і ознакованый нарцярскій
шляк на схід од села проводит зеленый туристичный шляк зо злоткого на
Яворину а на пілніч од села є жолтый котрый провадит до Жыґєстола
В часі ІІ Світовой війны в околиці Щовника дотерал партизантскій одділ АКА
Юлияна Зубка Тара і заложены по части Лемків одділ Поруціду По війні
част селян повірюючы совітскій пропаґанди добровільні выіхала до ЗР Решту селян выселено
на західні землі іх ґаздівкы заняли ґуралі з околиц Вонцка Камінной і
Пілничной <unk>y<unk>y <unk>y<unk> Масаі І во за ґаці заборі і выфады Тюре
Саморі саморісай сагады буде масы масы Альы саморіту Юсаґе Анна Медi Пан
Щалыньскій Володимір был журналистом і писательом лемківского походжыня Вродил ся в <unk>
році в Клемківці вмер <unk> лютого <unk> р в Відни Щалыньскій был
сыном грекокатолицкого духовного студиювал медицину в Відни Николи єднак не працувал в
заводі Заміст того лишыл ся в столиці Австо угорского Цисарства де працувал
якореспондент для ґазет Росийского Імперіюм і Східньой Ґаліциі Щавыньскій был активным членом
русофільской соспільности в Відны Дуже подружувал опубликувал велику скількіст есаів фельєтонів і
репортажы головні під псевдонімом В сох Хоц мешкал і вандрувал здаля од
Карпат то од часу од часу утримувал контакт З рідном Лемковином переізджал
што рока на вакациі на Лемковину і серед місцовых был парз добрі
знаний Його привязаня до рідной Лемковины описане є весею під наголовком Туга
за родинным селом выданым в <unk> році Наконец зостанеме іщы в африканьскых
кліматах Пісня котру чули сте перед хвильом выводила ся з теренів Мавритані
тепер зас почуєте пісню з Полудньовой Африкы Офана нає дякую Вам за
внеска то вшытко Запрашам за тыжден тримайте ся тепло Наталия Малецка зовем
амина гуса Уґована НЕМА гыммонь валян гыммонь валян лиммонь ванан гыммонь ванан
гыммонь ванан гым мон ван гым он