А Я[К]...? #50 - 20 II 2013 - Баниця к. Кривой, Буряк Миколай
Еп. 50

А Я[К]...? #50 - 20 II 2013 - Баниця к. Кривой, Буряк Миколай

•

Опис епізоду

Істория села Баниця к. Кривой і кус про особу Миколя Буряка

Автоматычна транскрипция

Добрыден Видам вас шановны слухаче проґраму А як Барз мі приємні же сте зо мном в колейній третій уж сериі той авдициі Легко енциклопедичні радийовій версиі Лемковины Я ся называм Наталия Малецка і запрашам Васниска на познаюмліня ся з історийом Баниці неістнуючого уж села положеного в середній Лемковині в сусідстві Волівця Кривой Ясюнкы Вірхны і Панкной Кєд цікавили бы вас подіі другой баниці баниці колой ізб то заохчам до выслуханя архівальных одтинків проґраму АДСериі з <unk> серпня і <unk> вересня <unk> р Сут то два одтинкы в котрых дві банычанкы пані Орина Переґрим і Анна Малецка оповідают в своім родинным селі Одтинкы тоты найдете в закладці проґрамы а як архів на радийовій інтернетовій стороні Лем кропка ф Днизка Перша част то як уж бесідувалам Істория баниці А в другій части зрыхтувалам для вас пару інформациі про особливіст байкара і гумористы А кого конкретні слухайте до кінця округлый <unk> одтинок а як А тепер запрашат на балканьскє реґы В книгах баниця появлят ся допіро в <unk> році Не єст то єднак інформация про локуваня села але выпис з реєстру котрый бесідує же в тым році в селі были <unk> дворища і двох коморників без худобы а то означат не більше як <unk> осіб Чысло то звекшыло ся в <unk> році до <unk> осіб Шолтисом был деякій Федор Дата локациі сусідніх сел Кдевой Цу Ловівця то <unk> і <unk> рік Можна припущати же і баниця мусіла быти выкувана в подібным окресі Баниця была королівскым селом входила в склад біцкого староства В столітю великы добра в тым баниця были в маєтку роду Сємєньскых Вільхельм Сємєньскій был в <unk> році остатнім біцкым старостом Зараз по першым розбірі Польщы коли тоту полудневу част забрала Австрия постарал ся жебы дотихчасова його тенута тенутом окрислят ся Державленый маєток бо добра котре мал не были його а были лем державлены од короля Зато сєміскій постарал ся жебы тота держава стала ся його маєтком жебы был іх правным властительом Так тіж ся стало а потім в <unk> році надал свойому сынови Станіславови і його жені Петро Нелі великы добра біцкій округ з містом Бічом і вельоколичных місцевости в тым ібаницю Крилу Ясюнку Воловец Потім маєток тот перешол в рукы роду левіцкых Днес по селі неє практичні ниякых слідів А колисий каждий фраґмент мал свою назву Баниця ділила ся на такы части зачынаюче од нижнього кінця было медже верхами потім Коприлы Мохнач медже Потоками Кустриця Підгірком Дебря Цигольскій Гора Кололіска Платы Баницкій Вершок Баницкій Вершок был барз добрі знаный вшыткым Кривянам Ясюнчанам Чернянам Липнянам Радоцинянам Должнянам Вышоватчанам Грабя нам ожынянам і незнаючанам бо кєд хотіли доіхати до Ґорлиц то на своій трасі мусіли мати тот верх котрий не было легко поконати а уж напевно было тяжко коли мали ся заладуваны лозы За банецкым вершком были Обочы Долины Проломиска Лісківці Бані Гор і Маґурич Леґенда голосит же село заложыли давны збійникы котры в давных часах нападали на шляхетскы дворы і ховали ся в Карпатах Шляхетскы дворы были в руках Поляків і тоты мали збійників называти бандиці І правдоподібно од того слова приняла ся назва села Баниця Але то є лем леґенда хоц потім і в пізнійшых роках Люде вірили в ню міцно бо тверджено при тым же не дост же баницю заснували бандиты дникы топерез банды бандитів село зостане знищене Бесідує ся тіж же назва Баниця первотні банниця походит од руского слова баня в значыню діл ци копальня Баничаны управляли певні то само што і ґаздала по інчых селах овес ярец яржыто оркіш бандуры карпелі капусту горох біб фізолю а з часом тіж зачали управляти о зиму і яру пшеницю але удавала ся головні на нижнім кінци села де были найліпшы землі Найпладнійшы землі были на границі з Бортным і на Маґуричу де росла лем Кустриця і велика скількіст яфирника Яфиры были зато підставовым олочом в сезоні літнім але і зимовым Баничане переховували яферы в путях в Слоіках або і горцях в так званых Камяниках Але жебы нич ся з нима не стало треба было посыпати іх специяльным білым порошком якє купувало ся в Ґорлицях А іщы ліпше было як дакого было стати жебы купити більше цукрю і засыпати яфиры цукрьом Так забезпечены овочы были добры аж до другого сезону іли іх переважно в часі посту різдяного і великого головні з хлібом а сок был підставовым напитком в хыжы але был тіж лікарством Ваниця підлігала під громаду і парафію найперше в ловівци а потім в криві до котрой належала іщы тіж потім нясюнка Зато вельо подій баниці повязаных єст з історийом найблизшых сусідів Проволовец і Ясюнку была уж бесіда Ваяку села тоты мали своі оддільны одтинкы Цікаві представляют ся даны з початку ХХ столітя В парафіі перебывало товды <unk> люди Але аж <unk> было на еміґрациі Під конец <unk> років ХХ столітя баничане перешли на православія а пару родин перешло на віру баптистів Баниця ввошла в склад православной парафі в Ловівци В <unk> році на землі переказаній переселян выбудувано гобаници Малучасовню дводільну будову о зрубовій конструкциі Правдоподібні з материялу закупленого од Ясюнчан з котрого первотні выбудувана была церков в Радоцині Была то перша церков в селі До той поры николи в Баници не было храму Банецка церков была посвячена <unk> липця <unk> рока перез отця Антонього Криницкого зо Святковой і отця Йосифа Трішку з Ловівця В <unk> р парафім візитувал владыка Шымон По выселінях церков опущена без опікы завалила ся в <unk> р Під конец тридцетых років повысше церкви заложено цмонтір де ховано православных Грекокатоликів вложено до крылой На тым цмонтері заховали ся лем два нагробны помникы Баниця была невеликым селом выміряний в <unk> році простор той місцевости выносил пят кілометрів квадратовых Для порівнаня найблизшы сусідні села мали простір Крыла нецілы <unk> кілометр квадратовых ясюнка кус більше як <unk> кілометрів квадратовых але зато воловец рахувала аж близко <unk> кілометрів квадратовых А кєд ходит о скількіст люди в тым самым році то даны презентуют ся в спосіб наступуючы В Баниці мешкало <unk> люди і было <unk> хыж В Криві <unk> люд і <unk> хыжы В Ясюнці <unk> люди і <unk> хыж а в Ловівци <unk> люди і <unk> хыжы Воловец был траз більшы як баниця Ани баниця ани сусідня крыла Ясюнка ци лоловец не нашли ся серед лемківскых сел в якых од <unk> рока зачато перепроваджати комасацию ґрунтів Школ самы Баничаны выбудували пізно Десе в роках <unk> Учытельом был Поляк Генрик Ґвіщ В часі німецкой окупациі учытельком была жена Андрия Сарфейта котра потім разом з дітьми выеміґрувала до Америкы Перед роком Баничане належали до школы в Крыві Повійні В роках <unk> школа в Баници не была отворена Бо більшіст люди выіха до Росиі а тых пару діти котрых родиче остали пішли до школы до Крывой де вчыли учытеля Андрий Сайферд і базарник з Панкной Єден з былых учеників баницкой школы Петро Сайферт выдавал перезакєсий час на еміґрациі ґазету для Лемків В часі в котрым Петро Сайферт мешкал в Баници был головным діячом і орґанізатором культурово просвіченого жытя в селі На початку війны Німці забрали го до <unk> і там згынул По выселінях будинок школы розобрано і перевезено до Ґладышова з котрого тіж потім выбудувано школу В часі І Світовой війны з баници до обозу в Талергофі вывезено трьох ґаздів Ваня Смия Йоана Сейферта і Бігуняка Баниця міцно вытерпіла в часі німецкой окупациі В роках <unk> діяла в околици Баниці партизантска ґрупа в котру втягнены остали тіж самы Беничаны Партизантка робила засідкы на Маґурі і потім одтамале нападали на Німців і січовыків Зимом партизанты зостали здраджены Вшыткых заарештувано і вывезено до Ясла де іх розстріляно В <unk> р над банецкым Небом дошло до застріліня самольоту Самольот Галіфакс якій летіл помочы в варшавскым повстаню зостал зостріленый перед німецкій Мыслівєц Капітаном зустрічаного самольоту был Франтішек Омиляк В звязку з тым же Німці не згодили ся на похованя офір катастрофы на цмонтері селяна позберали порозшмарены тіла і поховали іх на місци катастрофы Допер по перейстю фронту в <unk> році тіла зложено в збіровым гробі на цмонтері в Криві В <unk> р перепроваджено колейну ексхумацию і з нележныма гонорами прохотників зложеных в бритийскій війсковій кватері на раковицкым цмонтері в Кракові Помник з інскрипцийом на чест капітана Омеляка урочысти одслонено <unk> річницю траґедиі серпня <unk> р Коли село заняли Русияне праві <unk> процент мешканців в <unk> році выіхало до Совітского Союза Залишены хыжы порозберали новы осадникы з інчых сел ґаздове якы до <unk> р жыли банеци то Шкымба Феш Мотика Ґілета Курило Дзопа Быбель Бігуняк Ротко Ґуреш Налесник Підліпчак Сковронок Пласконь Віслоцкій Сайферт Каніщак Федорко Колтко Филяк Шопа Косар Кєц Ґебуза Обуханич Бур Лепак Мадік Романчак Гайдко Жураф Смей і Дидко Лем рамескурзєвак зеле моє соботнизы моского Лецурже банса слава мотуты вогні рішы натуты вогні рішы Мени ні кого рішы Цуры до амер анфом Анифон Анифон Видайте поперві слухате проґраму в котрым вчыме ся історичной Лемковины Чуєте радийо лем фм авдицию а як Тепер запрашам Вас до послуханя пару слів о пану Миколаю Буряку Жытя Миколая Буряка зачало ся <unk> мая <unk> рока в селі Смеречне Близко Дуклі в лемківскій селяньскій родині Барз скоро вмер му отец малый Миколай мал лем <unk> років Скоро потім в часі ІІ світовой війны разом зо старшом сестром віхал до Росиі Подібні як вельо Лемків в тым часі втікали до Совітского Союзу перед фронтом і перед переслідуванями Хвора мати Буряків лишыла ся дома Початково замешкали в Панзельскій Ґуберній над Волком а потім на Волині Там в роках <unk> Миколай скінчыл пару кляс основной школы Добрі познал росийскій язык і іх культуру В <unk> р разом зо сестром вернули до смерчного На початку тридцетых років Миколай Буряк выіхал на три рокы до Америкы де влучыл ся в активніст карпаторусиньского середовиска Карпатскій Руси під псевдонімом Залісянин публикувал першы своі вершы Коли вернул до смеречного заложыл родину провадил невелику ґаздівку і был рівночасно громадскым писарьом Воєнный час якій зас скоро пришол принюс нове нещастя В <unk> році село Смеречне остає дочыста знищене і спалене а вшыткы смеречане мусіли втікати за гербит Карпат Скрыли ся в селі Кычківці Коли ситуация в дукляньскій долині кус ся поправила вернули на Лемковину але уж не до смеречного але до сусідньой шаны Нена долго В <unk> році родина Буряків трафила до місцевости Осіна в пілночно західній Польщы Буряк през <unk> років працувал там як книголод По переході на емеритуру в <unk> р Миколай Буряк вернул на Лемковину Не міг вернути до смеречного зупелні знищеного в часі ІІ войны Зато вернул до сусідньой Зындрановой в котрій мешкал аж до смерти яка пришла <unk> вересня <unk> р Жытя Миколая Буряка нелегкє назначене двома війнами трьома еміґрациями загартувало його характер Миколай Буряк был чловеком о высокым рівни духовного розвитя чловеком очытаным і мудрым Мал талент до писаня вершів і дідил ся ним з інчыма Перез понад <unk> років был присутный на сторонах лемківской сторінкы де публикувал своі творы Улюбленым літератскым ґатунком Буряка была байка Але в місце типовых львів волків ягняток ставлят змию мухы пщолы куру і жабу Наука яка выплыват з байок не односит ся до політычных реляций ани до світа вартости якы для Лемків были мало важны але до тых найбарже цінных як працовитіст скромніст згідливіст ци захованя міры Улюбил си тіж Миколай Буряк гуморескы Творил іщы патріотичны вершы в котрых описувал красу Лемковины і любил до ней Цінніст вершописарства Миколая Буряка явит ся в дозрілым спокійным і мудрым моралізаторстві поданым легко часто з гумором Думаю доба свісу соспали Осет ся м страшы не остати букє Хоцю довріштим але могу самы Люди сут зараз осетливі на звукє єрє ноць ноць ноч ноч тота не єм рак Ништоси ріше Не відю тамі ово светло є уставлен Ізраіль Осеца мі пак котрі сме сами діят верує не верє не верє што не міє Преме спаваня досі дочуєш обеницкы трубы з умісце водом Совок ізвора на полю люди бею суды єд єно з того столо І што сивіше не віділ там і освоє сам ізрак осециями пак котра єсмо самі дія Берує не берлює верує не вернуй є вшытка моютро дас дамі даме кудо І донес вечоло вом ран чловек не відчекам не могу і несю єр є ноч то жноч то што там і єм ра Ништосиліше не відю там і ово светло є і усами різра Осицьом і пак колялізму Санпієс берує не берлює берує не берє Што ніє През баваня Досідочуєш обеницкы трубы умісцево ном соовок і звора напоюю ти беваюту зубы єр єно хоц то што там єм рак Іштоси ріше не відю тамі о сле то є сузвак Осе ся мі пак коданій смо самі тя берує не беру є беру єм не беру єруєм не берує берує не берує берує не беру єс берує Спийте добрі Я ся злыми пращам а на добраніч заохачам до почытаня байок Миколая Буряка Тримайте ся бесідувала до вас Наталия Малецка еро Деницу Тіфу <unk>eoro<unk>cяa ту ніякі ты нітыни не фає нуку мітафа ти на марину цимба мі ляфу Шaмі Райфу <unk>ea<unk> Цучыса Тіфуі НіPАarary <unk>yuнiя кіти ніты нефає нуку мітафы і фітя ваку німамама ци мі фунду ци была