А Я[К]...? #32 - 10 X 2012 - Дошно, Дровняк Епіфан
Еп. 32

А Я[К]...? #32 - 10 X 2012 - Дошно, Дровняк Епіфан

•

Опис епізоду

Істория села Дошно і кус інформаций про Дровняка Епіфана (Криницкого Никыфора)

Автоматычна транскрипция

В чару сам році парафію в ізбах візитувал архієпископ галицкій Йосиф Симбратович Незнайома на околицю знана была яко місци ярма мцола подібні як лемківка нашла бы ся під водом А так направду то заландруєме до Заладкы Рыманівской Як вспоминают селяне єдной ночы Ждыняне забрали дзвоны і закопали іх деси так Там смо уж были На новы прогулькы запрашам як псе в середу на девяту вечеру Наталия Малецка А як Добриден видат вас як все о тій порі Наталия Малецка авдиция а як радийо лем фм В першій части проґраму завитаме на східню Лемковину до руско польского села Колиси днес практичні уж без той першой части Потім буде про особливіст котра штоправда не за жытя але дочекала ся фільму особі головній особі якоартисті але є тіж і о жытю і товаришучых тій особі людях Днешній Аяк затримал ся при букві де Завандуєме тепер на східню Лемковину днеска уж част Рыманова міста в коросняньскым повіті але колиси одрубным руско польскым селі селі Дошно положеным в долині потоку Табір В найблизшым сусідстві Дошно має балутянку Повысше верх Приміркы і село Вульку по західній стороні Волтушеву понизше Віслочок а медже Віслочком а Волтушевом находит ся верх Діл а при самым Дошні Пасмо Жабя Пару кілометрів на полудньовый захід з Дошна доіхаме до Королика Польского Перша змінка о селі походит з <unk> рока Назва села появлят ся в документі в котрым записаны є краківскій мєчник Зындрам з Машковиц подарувал Йоанови Ганселінови в тым часі Ганзелін был властительом Яслиск лісы медже селами Дошном а Яслисками Обшыр тот мал быти выкорыстаны на заложыня новой осады села Королик На підставі того документу можна уж думати же само село Дошно основано перед <unk> роком <unk> років пізнійше в році <unk> село находило ся воластях Катарыны Сємєньской і єй сынів Потім в <unk> році село перешло в рукы Константина Ґладзіньского Одкупил го залотых В <unk> році в селі Мешкало <unk> вірных грекокатолицкого обряду але і <unk> латинників што означало же в селі было піл на піл Лемків і Поляків люстрациі з років <unk> Знаме же землі Дошна поділены были на три части Перша з них городы Были то барз камінисты загороды положены при хыжах друга част то выгін <unk> выкорыстувана під управу арешта під выпаз худобы третя част то губин Обшыр недавно выкарчуваный перезначены на паствиска В <unk> р властительком села была Софія З Курска В кінци ХХ столітя скількіст грекокатолицкых парафіян звекшыла ся зо <unk> на <unk> лятинників лишыло ся тілько само І в звязку з тым в селі мешкало <unk> осіб Мішаны лемківско польскы родины не были частым припадком На <unk> років однотувано лем пару такых ситуаций Селяне жыли єднак в згоді і пошані зілем зілем унґо не друми ге чукареру нисылея Да мамалова оронолога Цевали Або Лівы Лакыя га ґайсі Ґудли Жартуй коли два Мапа мама мама мама голя маля нова ла ге мама мама мама мама горо ма макы клоту ватарку ниманфі аци латар усту Слава мама марова папа папа мапа ма Орома На час І світовой войны воювали гын австриятскы і росийскы війска скутком чого село дознало великых знищынь Німецка окупация в роках <unk> причынила ся до вывезіня вельох селян на примусовы роботы до Німец і вымордуваня пару жыдівскых родин замешкуючых село В меджевоєнным окресі в Дошні мешкало <unk> католицкых родин приблизно <unk> осіб <unk> жыдівскы родины і праві <unk> грекокатоликів Як на праві <unk> селян простор села был стосунково невеликій бо выносил кус більше як кілометрів квадратовых Хыж было праві <unk> в звязку з чым легко обрахувати же в єдній хыжы мешкало приблизно <unk> осіб Дошно творило грекокатолицку парафію разом з Вульком Посадом Гірном Волтушевом Болутянком і Рымановом В <unk> році медже Дошном а Посадом одкрыто мінеральны джерела котры дали початок уздровисковой місцевости Рыманів Здрій В селі зачато провадити кватры для курациюшы а што спритнійшы ґаздове дорабляли си лыжыньом по околиці на фурах курациюшы Дошно мусіло быти дост знане в шыршым світі бо в <unk> році разом з родином мешкал гыновит Станіслав Выспяньскій а<unk> років пізнійше в <unk> році в селі гостил украіньскій музиколоґ і етноґраф Філярет Колеса Од родины Демешкал родины Ланя Коваля записал <unk> лемківскых пісень котры вказали ся друком в <unk> році во Львові під наголовком Народны пісні з Лемковины співали Ванюх його жена дівка і Шлаґєр Поза ковалями в ХХ столітю записано назвиска такых лемківскых родин як Беґло Ласуга Лех Рак Цирка Янчык дві родины бурдашів три родины о назвиску Джула Одраговскій і аж <unk> родины о назвиску Храпцьо дезерва єст виндо ти місци ждало Ястин місци ждає з буды прім уж там на дю підступило зеле Кому є трі Кому є за кому єс яку мерта моз амія а там по фільма фіцом і не має брацом Джеґриці мацьока филяцом морю матер Мож же мал бы цінити давя піка мойой ґляді не рати Якіта вани бовта і будырля фетану буды і забет цьока віслой ця І не мам повімам капфы єцу маца кафеля капає навыз імця І не мам повімам кафе єдницу Марцом там <unk> там довєде том борле тивом цока і свойця І не мам пові мам фетцом Єдницю мацока феляца ґапаню тавы форзом калой чацо І мой матовы брацо Єблицу матзавы лацомтаню нащыв форзом бурзом і нимом бурмам то Селяне Дошна провадили богате артистичне жытя в меджевіню селі діял хор танцювальный ансамбль і ґрупа дітяча Ансамбль Вертепы провадженый в Дошні выступувал з поводжыньом по сусідніх і лемківскых і польскых селах В селі дбано о стары звычаі ношено тіж традицийны строі урочысті обходжено ніч з <unk> на <unk> липця велию свята Йоана Крестителя Молоды палили огниска танцювали і співали при них до білого рана ди сон а звіі ти той не грі Сьоб міноць той не з горі в рукы діставий о посилій дажыє мили В <unk> році Рыманів стал ся осередком курі новооснованой грекокатолицкой апостольской адміністрациі Лемковин В звязку з тым же в Риманові не было церкви векшіст реліґійных урочыстости мала місце власні в селі Дошно <unk>o<unk> На Народжыня Богородиці збудуваній в <unk> році а розобраній по акциі Вісла В церкви в Дошні одбыл ся тіж в <unk> році похорон першого адміністратора апостольской адміністрациі Лемковины отця Василия Мастюха Присутных было вельодуховных і поломників з цілой Лемковины В часі ІІ Світовой Войны част молодых селян Дошна вывезено на роботы до Німец Червена Армія вкорочыла до села в <unk> році В липци <unk> рока лемківскы родины з Дошна переселену на Украіну в околиці Тарнополя Піл рока пізнійше <unk> січня <unk> р забудуваня села згоріли на скуток акциі УПА <unk> Хріна і дідика Знищено близко <unk> хыж а в огни згынуло <unk> осіб Церков не згоріла але пару років пізнійше селяны з сусідньой Любатовой розобрали єй і материял перенесли до себе Повело ся вратувати іконостас перенесеного до Музеум Історичного в Саноку Іконы з Дошна найстаршы навет з ХІХ столітя до гнеска можна обзерати на експозициі музеу В повыселінях в селі лишыли ся лем польскы родины Село розбудувало ся в пілночній части а тота част села в котрій мешкали Лемкы лишыла ся незамешкана Остали лем здичалы овочелы дерева В ижній части села по східній стороні напроти розлевні мінеральной воды находит ся цмонтір на котрым найти можна парунадцет камінных крестів з перелому ХХ столітя Єн тіж клясицистичний польскій нагробок з половины XXI столітя В <unk> році обшыр цмонтеря і церкви остал одновлены завдякы праці ґрупы Нац Санє Ремонтовый обіз зорґанізувал Станіслав Криціньскій гоноровый член СК Варшава Автор вельох популярных туристичных путивників краєзнавчых опрацувань і вельох тематичных дописів і тіж орґанізатор інчых ремонтовых обозів в роках <unk> два тис На цмонтерях в Низкым Бескіді і Бєщадах Дакє <unk> метрів повысше серед характеристичного скуписка старых дерев є місце по парафіяній церкви під покровом народжыня Богородиці Была то деревяна церков збудувана на місце попередньой в <unk> році На прицерковным цмонтері заховал ся єден желізный крест з церковной бані і гріб остатнього дощняньского пароха З Дошна походит знаний етноґраф історик і публициста Іван Красовскій Вроджены <unk> жолтня <unk> р автор вельох публикаций посвяченых істориі і культурі Лемковины В роках <unk> вчыл ся в учытельскым семінариі в Креници в <unk> році выселений на Украіну В <unk> скінчыл культурово освітове технікум в Теребовлі <unk> рокы пізнійше скінчыл юридичну школу во Львові а в <unk> році Історичный Факультет Львівского Університету Іщы за часів студентскых занял ся історийом і проблематиком лемківском В <unk> р выдал допис Лемкы і іх походжыня а тематом його дипльомовой праці был вызволений рух на Лемковині в ст Працувал як науковец при львівскым Історичным Музеюм і за згодом його кєрівника чысто посвятил ся поглубляню і популяризациі істориі Лемків Є автором більше як тисяча дописів з лемківском тематиком друкуваных в часописах в Польщы на Словациі колишньой Югославіі на Украіні і в Гамериці Красовскій є тіж медже інчыма авторьом повісти Андрий Саука Великой праці Материяльна культура Лемків Моноґрафіі Назвиска галицкых Лемків ХІХ столітя альбому Лемковина Творчости Василя Мадзеляна є тіж спілавторьом і редакторьом лемківского календаря в роках <unk> і вельо вельо інчых публикаций Красовскій є єдным з основателів Суспільно Культурового Товариства Лемковина ци спілосновательом Фундациі Досліджыня Лемковины во Львові Завдякы його стараням отворено лемківску зону в львівскым сканцені в котрій представлено лемківску архітектуру і будівництво в тым лемківскы церкви дыроєк в сор дык Богатыром другой части проґраму Ак є Дровняк Епіфан На світі знаныя конікіфор Лемко Маляр самоук Вродил ся і ціле жытя Пережыл в Крениці Было то в роках <unk> Выгнаний Парократно в Акциі Вісла Выгнати на все ся не дал Три раз выложений вперто напротив заказів вартал Стал ся зато символом вірного сына лемківской землі котрый выгнаний тужыт боліє але што найважнійше не піддає ся і вертат Не дал ся звезти прикупити застрашыти Він тото дмінец жебрак дівак показал решті поставу правдивого Лемка Спочатку Непозірный худобный і понизуваный стає ся славным і богатым Ціну його творчости достеріг першых в тридцетых роках украіньскій маляр Роман Турин і орґанізувал му выставу в Парижы На місци были захвичены творами Нікіфора В пятдесятых роках одкрыли го наново Елля і Анджей Банахы по чым отворила ся му дорога до найвекшых ґалерий світа Малюнкы Нікіфора зачато купувати охочо і за векшы грошы а сам Нікіфор остал членом союзу польскых артистів плястиків Од початку <unk> років в штоденным жытю товаришыл му Маляр Марян Восіньскій В році отворено в Креници його музей а в <unk> році поставлено му памятник з підписом і в лемківскым языку мадию <unk>Голі Окрем гордости з його світовой славы є для Лемків символом вірности рідній землі вражливости але є тіж Нікіфор символом борбы о лемківску тожсаміст В <unk> році суд в Мушыні розстригнул же його правдиве імено і назвиско то Епіфан Дровняк і є то особа котра має свою ґенеалоґів своіх предків родову і спільнотову історию Але в світі Епіфан зна ниєко Никіфор Криницкій котрому надано назвиско зволи його меценасів згідні з іх концепцийом популяризуваня Нікіфора Никіфор нашол схроніня в хыжы єдного з криницкых ґаздів лемківского діяча Гарасима Громосяка Епіфан за мешканя і страв платил му в своіх малюнках Найбарже охочо малювал акварельом часом лученом з темпером або олійном фарбом рідко ужывал кредок головні в остатніх роках жытя Пощеґульны елементы обрисувал тоньком чорном креском і середину выполнял жывыма кольорами Любил бесідувати долгы годины в церкви был близко сакрум чому дал очывидно выраз в своіх малюнках сонми святых банясты сильватых рамів цілы цикль церков в заході сонця бискуп перед церком церков в місточку ци капличка При помочы малюнків показал світ в котрым жыл поза сакым был і світ паньскій світ курортників атрибуваны краватками напримір малюнкы на прогульці ци портрет мужчыны в плащы і з ляском Сут і ріжны будовлі вежы костелів стациі Колейовыма дворцями был Нікіфор вынятково зафасцинуваный Сут то хоцбы малюнкы торы Колейовы стация Біч краєвец з мостом Колейовым Малювал тіж Близкым Горы і деревяны хыжы Любил портретувати знаємых але найбарже самого себе З тых автопортретів можеме одчытати його выображыня о собі Представлял ся напримір як задуманого вытворні обличеного як сідит при шталюді або іст а раз навет зруком унесеном в ґесті благословліня Доробок Епіфана Дровняка то парудесят тисячы малюнків Найвыбітнійшы з опініізнавців походят з <unk> і <unk> років Велику іх част роздал або продал товды за марны грошы Маляр гмерт <unk> жолтня <unk> р в санаториюм в Фолюшу похованого на цмонтері в Креници В <unk> році мала місце премєра фільму Криштофа Кравзого Муй Нікіфор Головну ролю Нікіфора заграла Кристина Фельдман Фільм оповідат о остатніх десятьох роках жытя артисты высоко нагородженый фільмовыма орлами качками лювавны а навымінуваный до золотой жабы Послухаме тепер пісні з того фільму за шыбом мы Наташы Зыльской За шыбом бливной співая скіт зашыли бом <unk>Xтука по <unk> Та крутко два линны дні Засмантем назґля напружны селі ємост трапіони в зрунту номін так настройні же мушыншоном співавя суто рішын Залмы слоі капощле спорывавша За шыри бол вину пісні співаят За шыли бом <unk>Xвоі се госту капошле ся напшаре Будте здоровы за тыжден стрічаме ся зас Дякую Наталия Малецка Андрівка Астрия Быбіл Бортне Вільшня Лоловец Граб Ґладышів Долге Дешниця Ждыня Заладка ізбы місцова незнаєма Одрехова Перунка Переґєтів Святкова Велика тиляла Устя Волоскє Фльоринка Хырова Циклиньска Воля Чорне Шляхтовска Русь Щавник Ясюнка Там смо уж были На новы прогулькы запрашам як все в середу на девяту вечеру Наталия Малецка А як