А Я[К]...? #53 - 20 III 2013 - Дубне, рід Дуркотів
Еп. 53

А Я[К]...? #53 - 20 III 2013 - Дубне, рід Дуркотів

•

Опис епізоду

Істория села Дубне і кус про священнскій рід Дуркотів

Автоматычна транскрипция

Выдайте ваяку Незмінні о тій порі як в кажду середу переводиме малу прогульку по выбраных особливостях і місцях Лемковины єдной буквы а як Днеска маме одтинок нр <unk> буквы Д Юж другій раз помияме букву ґє бо поза Ґладышовом котрый уж мал свій одтинок не є мі знане ниякє село на Лемковині на тоту Букву Кєд бы м ся милила то пиште скоро до ня В першым окружыню по Азбуці при букві Де затримали сме ся при селах Долгы і Дшниця а яко особливости появили ся панове Докля Теодор і Дудра Якол В другій сері з колиі познали сме дошно і пару хвиль посвятили сме Епіфанови Дровнякови Кєд дахто оминул тоты одтинкы альбо іщы раз хотіл бы послухати о тых селах і выміненых людох то запрашам до архіву поглядати Одтинків з <unk> марця і <unk> жолтня <unk> р А я запрашам тепер до выслуханя днешнього Оттинка буде кустьок про рід Дуркотів і лемківскє село Дубне Я ся называм Наталия Малецка і горячу витам радіщы вшыткых слухачів проґраму а як в радию лем фм а особливо нового слухача знат саму а з Варшавы для котрого пущаме першый кавальчык нишньой плейлисты буквы Дарпатскій Рап і Даха Браха Запрашам Послухайте люде тові што хочу выказати Я хочу прося хлопця ЕСпіванку І як безнана моя мако сыко Нидро деветма нас неґей збераныдро і як безнако сомоса Міхайло деветма нас не дієґей збера найно Выснувайте люди добіж жы можу казлати Але я можу мовці співаны співати Як знала моя маму што думу же єдур нипи змане ся неділи і зберала Хєдро як знала моя мамко што мож же мі хвальо Тебе змане ся неділи і зберала майло як бы знала моя маму што то мож і влаці низмане ся неділи вылу слала над вазі Як бы знала моя мам же товжы ни знали што дворже своівого буру ано хлопців зімані найґаржыми ґмувай менко бурво Никого так не люблю як юрці Ґорловы Пірців молодых три мозкы дривайма двонів люблю дукє на купают ма Андреєв не важу малю роводают Андреєк не важу є ґжуні в ломклі оплади долоґ вішла додому єм одповід на рому раз повіку з дияном Бацманом лімає Апол Лемкіяно якій ся ново ішло по президен ґомна зі Моє чорнопрямків якішнає пону называну діж а дон Стефан доєвну приязнивы діжу А якішнає людому муж де падат там як є тот моє маленькій выймары єзде горило нема кувір лемкує нема його метала на новиґмапа же попли мапа за Коли я нопада там поступу я не знаю ци я буду і гмутнува твоя Я не знаю ци є вызино томси єд мож же возмов мен ва з немов як не возме анила Мадонила але хватах Япєду Святонила піду западана пана Олеска Раманка і Я не піду зо соботы я піду зо слабы А як з огусныма дверима є не піду та зо слапа звяду з Яком якій монів якій моґу якій манена варти зі здоровя вызізнаной люди добрі якы Рыверва у св Іваночу Яу слівала ва Чуєме ся наново по перві і одраз зачынаме днешній номер <unk> авдиці Дубне находит ся в товаристві такых місцевости як Лелюхів Войкова і Ленартово Бручне ци Руска Воля але уж по словацкій границі зато же село Дубне лежыт до Бецні при самій границі днеска границі польско словацкій В часах коли село было локуване находило ся в границях державы краківскых бискупів тзв мушыньского ключа і граничыло з уграми а потім перешло в границі обшыру занятого перец цисарство Австро угорскє Находило ся в границях Ґаліциі а яко маєток краківского пискупства перешло в камеральне добра Дубне розтігат ся вздолж долины Потічка о тій самій назви котрого воды приймує річка Смеречок доплыв попраду А пасічне над долинком Гуда Кола карчовник Зимне то лем некотры з верхів якы можеме дозріти серед гірскых пасм довкола Дубного Рік основаня Дубного не є знаный Першый раз в доступных історичных записах назва Дубне появлят ся в <unk> році і є то запис правдоподібні другого уж локуваня села на праві Волоскым Бискуп Мацєєвскій надал шолтысови Михалови Лилюховскому якій походил до скорше істнуючого сусіднього Лилюхова привілей локуваня села Привілей тот опечатувано <unk> лютого <unk> рока обіймувал осаджыня шестьох кмітів але не окрислял на якым просторі землі мают зачынати своє ґаздуваня зато Шолтис мало тримати аж три ланы землі з двома загородниками і два обшыри з корчмом Кмітове мали одрабляти три дни єден ден при Ораню другій в часі кошыня і третій ден при Жнилах Шолтыс мал позволіня на млин Фолюш і <unk> неоподаткуваных овец Подля місцевой традициі село мало быти основане серед дубовых лісів найперше в Дубным названо Потік а потім приняло ся так называти і село В <unk> році в селі істнувала уж Руска парафія о чым бесідує привілей бискупа Марціна Шышковского Што цікаве была утворена скорше ниж парафія в сусіднім а старшым Лелюховій В <unk> році гмеро старній грекокатолицкій парох Дубного Базилий Дубняньскій од того часу Дубне є фільом парафіі в Лелюхові Церков з <unk> рока під покровом Михала Архангела стоіт в Дубным до гнеска Выбудувано єй на місци попередньой яка згоріла Одновляна была в <unk> році Є то церков орєнтувана триідільна Олтар Храм вірных і притвор з Рубовы Вежа обіймує слупами Притвор Стіны обыты ґонтом Дахы намітовы ломлены вкрыты бляхом і звінчены трьома моковицями з привидныма літырнями Довкола церкви невеликій камінный мурок Середину церкви прикрашат орнаментально фиґуральна поліхромія на бані розмалюване є представліня святой тройци Роколо клясицистичный іконостас походит з переломов <unk> і столітя ІІ шуканс Ба бак тичеа джызанеле Дешамі Магасара пасасиба вас дай дан дан дара дарай айля дай дай ра дай дай дай дай ай да ды дай дай дай Уй Уй ві яй рам май амй Даношано тумом масадера Касиба В часах розбірів ожывили ся контакты селян Дубного з сусідніма руснацкыма селами положеныма по другій стороні смеречка Обручным і Руском Водом Потік смеречок одділил Ґаліцию од Выжніх Угор Цисарства Остругорского Села тоты Обручный Руска Воля нашли ся на трасі до найблизшых важных гандльовых осередків Старой Любовні і Бардийова В тым часі Мушына стратила назначыню яко центрум ремісничый Гандльове Близкій і частий контакт з руснацкыма селами з полудня мало одбытя в способі прикрашаня облечыня звычаів языку навет в способі будуваня і оздабляня хыж Часто тіж же нено ся в сусідів і зато сусідове Полякы мали называти мешканців Дубного і Лелюхова вынгрінами або угринцями В селі іщы перед війном была єдноклясова школа в котрій вчено в языку мешканців учеників рахувала <unk> І світова війна стосунково делікатні дала собі знати в селі Австриякы будували понад селом дорогу для перетіганя тамадиль войсковых таборів Єй сліды мож надозріти Адже до гнеска В <unk> році установлено границю державы на смеречку Люде звали єй зеленом Але ци зато же граничникы мали зелены мундуры ци зато же часто люде потаємні тама дель переходили Долишам до оціни вам так ци сяк люде мусіли свобідні переходити на другу сторону бо своі поля мали порозшмаряны по обох сторонах границі Ходили тіж як все на Ярмакы до Старой Любовні і на свята до Чырча і Лючіны Зо статистичных списовых даных <unk> р видно же Дубне находило ся серед раче меньшых селечок Лемковины його простір выносил близко <unk> і <unk> кілометра квадратового Хоц бывали і дуже меньше села як Крижівка з простором двох і півкілометрів квадратовых клопотниця о просторі лем пітора кілометра квадратового ци балуцянка приблизно кілометры квадратовы Пропорцийональні як і по інчых селах чысло хыж до мешканців дубного было подібне Середньо <unk> до <unk> осіб припадало на єдну хыжу В <unk> році нарахуваных было в селі <unk> хыж і <unk> селян а в <unk> хыж і <unk> селян За <unk> років чысло селян Дубного звекшыло ся зо <unk> в році <unk> Дали міняных уж <unk> двох Меджейнів На перечасі двох остатніх віків в селі не мешкала ани єдна польска ци жыдівска родина што было тільку цікаве же практычні в каждым селі был невеликій одсеток нелемківской людности Жыды звыклі провадили корчмы і склепы а циґане займували ся ковальством і музыкуваньом Але в Дубным так не было Зато хто гын мешкал назвиска а м ін Бабейчык Босак Дубницкій Дудяк Жыдівскій Ковальскій Костышак Криницкій Крузлевскій Майдак Полячок Пида Сасала Хомяк ци Храпчак Был поділ на родины Шолтисі Середні і такы котры не мали свойой землі і наймували ся богатшых ґаздів Шолтисі родины а было іх поза тым же мали великы маєткы то мали іщы додатковы привілеі займували найбарже вроджайны ґрунта а спосеред себе выберали війта якій рядил селом Выберали тіж двадцетоградных котры децидували о важнійшых для села справах м ін як выкорыстати громадскій ліс Лісы становили головне джерело заробітку практичні для вшыткых селян Были лісы шолтисі хлопскы і громадскы Додатковым занятьом селян было вырабляня полотна і леняного оліів До <unk> рока в селі діяли два млины До повоєнных часів <unk> р перетрвал єден положений медже Дубным але Люховом В <unk> році в часі великого пожару в селі згоріло <unk> хыж <unk> вересня <unk> р до Дубного вкручыли одділы словацкого війска Два дни пізнійше вкорчыло війско Німецкє В поблизкым Лелюхові утворили пляцівку Рух на границі перешол під контролю Німців За неправне перекрачаня границі трафляло ся до Крениці ци Мушыны де было ся перетримуваным перед ґестапом Двох Дубичан заслужыло ся при таємным перепроваджаню польскых офіцерів і Жыдів перед границю Были то Пилип Полячок і Адам Пида Перед надийстьом нового в <unk> р Німці зобрали хлопів з Дубного Лелюхова Фольварку і Лапенного жебы вывести іх на роботы до Німец Загнано іх до Войковой але по пару днях вшыткых выпущено По вызволіню зачала ся аґітация провизды до Радяньского Союзу на выізд здеклярувало ся <unk> родин В <unk> выселено решту лемківскых родин ленкотрым повело ся втечы на полудне до сусідскых руснацкых сел так втекла учытелька з Дубного і старий властитель Корчмы Днес Дубне то маленька місцевіст ґміны Мушына рахує лем десят нумерів Не є склепів CО але єст лісничівка Найціннійшым елементом Дубного є очывидно церков тепер выкористувана як римокатолицкій костел Є філияльном парафіом Лелюхова На пілніч од церкви находит ся старий цмонтір барз занедбаний бо коли по выселінях пришли новы осадникы стверджено же не годит ся гребати люди на єдным цмонтері з Русинами і од того часу вмерлых водит ся до Лелюхова Повысше парафіяльного цмонтеря є цмонтір де ховано вмерют на холеру місце то вызначал деревяный крест днес чысто знищеный В селі заховало ся пару придорожных крестів найбарже оказали то крест вознесеный в другій декаді ХХ столітя перес ґазду Петра Криницкого Потім як щастливі увернул з еміґрациі в Америці До того самого Криницкого в роках Меджевіня належала корчма При дорозі до Лелюхова мыят ся деревяный Крест з візерунком Ісуса Христа зробленым з Бляхы обік был млин Найдеме тіж дубне міщы стары деревяны сыпанці і стодолы будуваны на Спійску Моду з так званыма підтінями В горі села находит ся іщы знищеный і занедбаний муруваний будинок старой школы Одубым тотне запрашам на хвилю од диху при музиці а пак довідати ся кус про єден з родів дуркотів Люблянды Ґолясы е суля фонет жбот шапка се твій тельмо папіянкы жом жыпы де басеюш рад вонлижу до солей Шыс і Шулер перзю сотамсам івындбашы васедушыґрадву лижы сылены лижы сылены лішыл Сулярі швік земпа ледер ежы слі малят пафуажы сі сюр кы лиде лятра лиде си ла меш ліде же кроде епы денсоны Двасали шеґрадбу лижыв людс <unk> Лишыли су лем Лишыли су лея лиш оди злеє лиш оды слея На Лемковині было в традициі же найперше отец потім сын Даліпну і потім наступны потомкове были священниками Духовний стан хтіло бы ся повісти переходил звідця на Сина Знаме з істориі Лемковины неєден такій священний род котрий служыл в неєдній галицкій парохіі рід Хыляків мохнатскых Сембратовичів прислопскых такым родом был тіж по части рід дуркотів Родоначальником фамили Дуркотів был отец Петро Дуркот вродженый в <unk> році в Ганчовій котрый был адміністратором в Брехвалді а пізнійше парогом Новицы і Ізбах Єдным з його сынів был Йон Хризостом Дуркот сеніор вроджений в <unk> році Новици Йоан Хризостом Дуркот снір был адміністратором в Жеґєстовій Камяні Тиличу Зас Камяні і перездолгы рокы парогом в Новій Леси Сыном отця Йоана Хризостома снір был вроджений в <unk> році в Камяні і Йоан Хризостом Дуркот юнір адміністратор в Віковій поворознику Баници а пізнійше парох в Шляхтовій і Лабовій Был передовым соспільно культуровым і економічным діячом вынятково здібным орґанізатором Был тіж членом основательом Руской Бурсы в Новым Санчы Отец Йоан Хризосном Дуркот юнір был высокого росту сильной будовы робил вражыня патріярхы За його душпастерюваня парохія в Лабові стала ся єдном з найліпшых зорґанізуваных на сандецкій Лемковині Разом з зятьом Методийом Трохановскым і Димитрийом Віслоцкым довюл до поставліня в Лабові муруваной чытельні Общества імени Качковского котру основал в селі священник Йосип Мохнацкій В будинку была велика чытельня пят комнат Вдвох проваджено склеп єдна была поміщыньом молодіжной орґанізациі Руска Дружына а в іщы наступній была проваджена Руска Каса В остатнім поміщыню зо сценом были проваджены пробы аматорского театрального кружка і іщы додатково в будинку тім основано модерну молочарню Дальшы пляны розвитку чытельні затримало арештуваня отця Дуркота перез Австрияків і запертя разом з двома синами Феодозимом і Сергійом і вітцьом отцьом Дуркотом сеньором в Талергофі одкале отец Дуркот Юнір уж не вернул Лосы Феодозима Дуркота не сут знаны але вельо мож найти про жытя його брата Сергійя Сергій Дуркот вродил ся в <unk> році в Шляхтові вмер в <unk> році в монастырку Колоравы Руской Хоц по смерти Відця в хыжы Дуркотів был бідній Цергій здолал скінчыти ґімназию в Новым Санчы і выіхал на дальшу науку до школы гірского ґаздуваня в Лебені в Австриі Выхал до Росиі де початково брал участ в Домою війні потім свій час посвятил на познаваня Росиі Барз дуже єздил по краю а найбарже припала му до серця Сибір Вернувшы до Австриі скінчыл зачату скорше школу і вернул на Лемковину Початково робил по ріжных місцях але од <unk> р занял ся комасацийом і меліорацийом ґрунтів в Ганчовій Допровил гын до уреґулюваня рікы Ропы осушыня болота і орошыня долины што значні піднесло вартіст і выдайніст землі Сергій Дуркот дуже увагы присвячал поглубляню освіты медже Лемками Часто мал політычны доповіди в місцевій чытельни ім Качковского Заохочувал люди до кооперациі і борбы о своі права Основал в селі хор і орґанізувал театральны представліня Тяжкє жытя Лемків в Карпатах котре виділ на штоден допровадило го до ідеі о масовым переселіню людности найліпшы вродженійшы землі котры будут в силі выкормити вшыткых Лемків Лем в еміґрациі виділ можливіст поправліня варунків жытя Лемків В його очах такым райом были землі на Сибірі Для перепроваджыня той операциі Дуркот довюл до основаня в <unk> році специяльного комітету в Лабові котрый звернул ся до урядів Варшаві і Москві о попертя для того проєкту выізду Петицию підписало <unk> тисячы охочых до выізду Лемків Польскы власти початково добрі смотрили на тот плян але скоро змінили свій погляд Дуркота офіцийні зачато атакувати за Сраду державы і большевізм В жолтни <unk> рока был він арештуваный і запертый в політичным обозі в Картузкій Березі Перебывал гынаш до часу занятя Польщы прес <unk> Німців в <unk> році В обаві о своє жытя Дуркот втюк перед Німцями на схід Початково замешкал разом з женом в Тростяннику коло Золочела де працувал в майнах Угля а потім перенюс ся до села монастырок Колоравы Руской Там Дуркот директурювал в новоутвореных мынах угля а його жена вчыла в школі Початком <unk> рока Німці в єдной ночы засадили ся на його хыжу Был уважаний для Москофіля Кацапа і большевіка Арештувано не лем його але тіж його жену і двоє малолітніх діти Лишено лем маму його жены Євгеню Прислопску котра была женом славного лемківского священника Романа Прислопского В лісі Німці родичам казали выкопати собі гріб перше розстріляно діти пак іх маму а на конец вітця Сергія Дуркота видиш Може звыз выстре выродва Был то проґрам А як В радию Руской Бурсы ЛЕМ фм бесідувала Наталия Малецка Хоц был ґа редкы то стояна коред бы то сареды еati котры котры