Істория села Смерековец, якє нахпдит ся над зливом потоків Реґєтівкы і Конечной
Автоматычна транскрипция
Добрывечір Видам Вас мих слухачів радя ЛЕМ Фм в середу <unk> листопада <unk> р Я ся называм Наталя Малецка і зрыхтувалам для Вас <unk> одтинок проґраму А як По раз <unk> затримуєме ся уж при букві С до той поры было про святкову Смеречне Сталышу Свєржову Сільвестра Сембратовича Петра Смериканича і про смерт Коли хочете довідати ся дашто більше о тым што Вас ні вымінилам заходте на порталь ЛЕМ фм плюс і там вшытко найдете Вшыткы музичны перерывникы будут як все повязаны з буквом даного одтинка а днес є то буква си зато очывидні не могло бы в такым зоставліню бракнути лемківского фолькового ансамблю Серенча од котрой днес зачнеме а зачнеме кавальчыком з іх остатньой найнійшой платны поза гумен Запрашам до слуханя тор зыкся мі розсеркоты жолтас тот котар о зыкся мі розсеркота ґуцко циля тавка зеленом зыкшамі розсеркото ґуцка циля тавка зеле по зыкшамі розсеркота зберегай ми тамка заслово Япрацка О стримля сосиду піпку А не зроблю в павыдівку О стримля сосиду піпы А не зроблю в павыдівкы Кудзка лучыля трав казеле ранда здорого брузпаве дівку ґуцка лучыля трав казеле ранда здорого брузпаве дівку Шы а бідка може буде з паля вкаю се буде шы абітка боже буде не буде уч ся лучыра травда зерез баби дівкаю ж не буде Уц ся лучыра травда земкаю с не буде Смерековец то село ґорлицкого повіту ґміны Устя Ґорлицкє Находит ся при зыстю ся двох потоків реґівкы і конечной доплыву Европы в сусідстві колиси барже значучого тракту Ґорлиці Бардиів якій переходил перез село Конечне Смерековец находит ся в тій части Лемковины де кінчыт ся єдно село а праві одраз зачынат другє З правого боку од Смереківця є Ґладышів і Вірхня з лівого Квятонь а за ним Устя Пониже Смереківця є Шквіртня Реґєтів Лух Ждыня конечна За заступами і шопами на пілночы якы сут частю Маґуры є Присліп і Новиця На полудни од Смереківця за банным горбом о высокости <unk> метрів над рівньом моря видніє верх ротунда о высокости <unk> метрів Од східньой стороны розтігают ся так званы пополы верхы і камінны верхы Земля в тамтых околицях была планна тяжка до управляня богатым был тот хто мал хоцкій кавальчык ліса або ґрунт під паствиска для худобы Аже лісы пороснены были головні смереками То одтале взяла ся назва села хоц і она не была початково єднака В локацийным документі з <unk> рока є бесіда і о Смереківци і о Смеречыні Яков і Станіслав Ґладышова земскы Дідиче выдали локацийный документ Махньовичови Максимовому синови Волошына на осаджыня на німецкым праві села Кмітова отримали <unk> років звільніня зданин шолтыство отримал Махнєвич отримал він тіж зозволіня на ходуваня <unk> уць необтеженых податком Отримал тіж три вільны ланы Єден лан отримал рускій священник мусіл платити од него раз на два <unk> років <unk> грошы податку Шолтис отримал іщы позволіня на іманя рыб сам мусіл быти в каждій хвили готовый на воєнну выправу на котру мусіл заберати свого коня Документ локацийный бесідує іщы же хоц село має быти локуване на німецкым праві хоснуване може быти і Волоскє право В <unk> році повтарят ся запис в якым вымінены сут села спрадіда приналежны до маєтку Ґладышів а медже нима і Смерековец В <unk> році в селі было <unk> волоскых дворищ і <unk> шолтискє Церкви не однотувано Село підлігало під фару Ждыня обік новолюкуваного села Луг Властительом смериківця был на тот час Себастиян Ґладиш В <unk> році Смерековец разом з прислопом і квятоньом підлучено під парохію в Устю Але в <unk> році Смерековец зас вернул під парохію в Ждыни Было в тым часі в смереківци волоскых дворищ і <unk> закупне колесо а само село находило ся в маєтку Яна Зборовского В <unk> році в циркулярным уряді в Тарновій громада Смереківця Устя Квятоня і Прислопу зложыла скарґу Скарґа тота приняла форму <unk> пунктового спису реєстр кривд і страт Домагано ся м ін жебы Двір выплатил залеглы грошы за достарчены до него продукты за роботу скаржено ся тіж на діючы в смериківци бровар же был він заголосний і же был пожаровым загорожыньом для села зеленого єдного голоте Янутна челі є єдновє ведмиа друтамі деме нема се неаселі моносле Вецбі мамі зна комеда Ото я цимовєму не подіма не подіма вызвал бігтя Ясонтя а я сонстраності лем таком треба сы Боли судна буде а бенна буде р а по войні гбуде Хта буде Ей уне сама стід Олень повієметы ЛОСК де он майде Но А кет будея Хопец лемкы зо возом очы О єдо заплачы О другого заплаче буя єс блакати муси бон пастер Лізам номтар дівдарді Нордів Ґуртанты Руцінырта марны аты По конец <unk> років ХХ столітя Смарековец рахувал <unk> хыж Мешкало гын <unk> люд <unk> грекокатоликів <unk> Римокатоликів і <unk> Жыдів В тым часі в Смериківци Двір находил ся в маєтку Маґдалины Мюлковской Был богатый на <unk> моргів поля пілправу <unk> могів лук моргів паствискі <unk> моргів ліса Шыматизм з початку ХХ столітя подає же в тым році парохія рахувала аж <unk> грекокатолицкых вірных а чысло римокатоликів в селі звыкшыло ся до <unk> а жыв до <unk> Перед І Світовом війном в Смереківци діяла чытельня імени Качковского Была тіж велика молочарня Кооперативы По війні Селяне одновили чытельню і отворили при ній Склеп Кооперативы При молочарны выбудувано громадскій Дін зо світлицьом стрічано ся гын на представлінях забавах концертах До чытальни ходила понад сетка люди Грекокатолицка парохія в Смериківци підлігала під біцкій деканат При парохіі уж в шдесятых роках XIX столітя діяла школа основаной докладні в <unk> році В <unk> році занотувано же помічником Учытеля был Асафат Петришак Його пенсия выносила <unk> клейцары а на <unk> діти якы повинны ходити до школы ходило <unk> В тым часі парохом в Смереківци был отец Димитр Ядуш Першым занотуваным перез книжкы Духовным в Смереківци был о Михал Василькєвич родженый в <unk> році в Смереківци Презентуваный в <unk> Як більшіст парохів з його поколіня не учащал до шкіл а бого служыня і чытаня книг вчыл ся в хыжы В <unk> році його служба оцінена остала перед декана В <unk> році дзвінником был Базилий Візитациі з <unk> р однотувано двох сынів отця Михала Василькєвича Івана і Андрия Отец Василькєвич остатній раз однотуваный был в <unk> році і мал товды <unk> років В тым часі опікуном парохіі в Смереківци был отец Базилий Симратович з Прислопу В <unk> році <unk> парохійом в Смереківци опікувал ся Семан Яцевич з Ґладышова На переломі <unk> і ст а і в ст парохами ци завідателями парохіі в Смериківци были Петро Мігульович до <unk> р За його часів в <unk> р вознесено нову мурувану церков Андрий Ґладышівскій До <unk> рока За його часів приблизно <unk> вознесено нову парохіяльну резиденцию што означало клебаниів Наступні парохами ци завідателями парохіів смереківци были Йоан Присловскій Штефан Хыляк Осиф Дуркот Йоан Санчыц Арсений Гумецкій Димітр Ядлож Климент Копыстяньскій Омилян Вендрхович ци Теодозий Дуркот Інформаций про попередній будинок в церкви єм мало понаже брак є візитациі з <unk> рока котра найшырше описувала сакральну архітектуру В <unk> і <unk> році загальні занотувано же храм Вознесеный был разом з дзвіницьом а єй верхы мают крас форму і крыты сут бляхом В ниякій віздациі не однотувано інформациі о конечности ремонту церкви што може свідчыти о великій дбавости вельолітнього парога Василькєвича Церков тота котра подібно стояла на теперішнім цмонтері найправдоподібнійше перетрвала до <unk> рока Товды то побудувано нову яка стоіт поднешній ден в селі Дідичом смереківця якій доложыл ся до будовы новой церкви был Іван Тречевскій Церков Покровы св Архангела Михала є мурувана з каменя однкувана і крыта бляхом Єй першый выгляд змінили дві перебудовы з <unk> і <unk> рока Церков вознесена была в так званым юсифиньскым стилю Стиль тот был нашмареный през австриятскє пляво будовы Лемковина од <unk> р підлігала під юрисдикцию Австро угорского Кысарства В тых часах австриятскы власти хотіли підпорядкувати собі реліґійне жытя в державі а тот стиль то не был нич інчого як збірник офіцияльных і урядовых взірців якы обовязували кажду новоставляну сакральну будовлю Провадило то до уніфікациі зовнішнього выгляду храмів Йосифийскій стиль є свого рода одміном пізнобарокового стилю з елементами клясицизму Будовля мусіла быти скромна і позбавлена декораций рудрум піры тукіть ся емісті ны тукіт ся емісті ногы биты буй тицю міны тут маґо Зольо пародиі соля панадиют Золопа параді соли парадия Золо парадиі соля панадиє зонопарадиі соля парадия ла сопина <unk>or<unk>ec Ходят за Ямен ґодя Ґеро Другіа Дуґєна обцяє вісбы Быджайде моджы цяль годийден Церков Смереківци прикрашат в середині фиґуральна поліхромія і недавно однавляный іконостас з <unk> рока авторства Кароля Гружевича зусанока Церков побудувана є на выдолженым пляні спілколисти запертым алтарьом а до фронтовой фасады добудувано невысоку просту вежу з бароковым сплощеным гевом і привидном літарньом Дві бароковы вежычкы овинчают тіж дахы над храмом вірных і алтарьом Перед церквом стоіт <unk> мурувана параванова дзвіниниця Є то тип дзвіниці якы вызнешены были при храмах позбавленых веж або при церквах такой конструкциі же наунесла бы обтяжыня дзвонів правляных рух Дзвіниці паралановы Были муруваны як стінкы з парома найчастійше трьома аркадами в каждій містил ся Дзвін Пізнійшым парохом в Смереківци был отец Григорий Максимович В <unk> році шематизм подає же на грекокатолицкій парохіі в Смереківци был вакат Єм тіж інформация же давно тому смерековец Ґладышів і Вірхня становили і єдну парохію а коли в <unk> році дошло до поділу ерекцийного поля в ролях то одлучено Ґладышів і Вірхню як осібну парохію Днес церков в Смереківци служыт як римокатолицкій костел Православны вірны зо Смереківця ходят до церкви до Реґєтова або Ґладышова або до Ждынеци Конечной В першых місяцях І світовой войны Смерековец пару раз переходил з рук до рук Од січня <unk> р аж до ґорлицкой офенсивы обшыр на схід од Смереківця был ничыйом земльом положеном медже окопами В грудни <unk> р Смерековец остал остріляний так направду без ниякой потребы Стацийонуючий в Устю австрияскій ґенерал достал відоміст од зряду же на Луках над Реґетовом видно росийскых вояків Поіхал на санях з Устя до Смереківця але гын його артилеристы заміст при гарматах были в Корчмі одраз розказал остріляти місце де нибы было видно Росиян чым здемаскувал положыня свойой єдносткы Не минула хвиля Ана смерековец впало море артилерийскых куль якы в дрібізґы розтріскали австрияцкы діла Ґенерал втіл до Устя і лишыл своіх жолнерів Штаб якій стацийонувал на клебени остал стягнений на місце офіцерове выложыли двері і нашли мертвого ґенерала Бесідували потім же ґенерал вмер зо страгу по стріляниній смериківци На великден <unk> р заплянувано завішыня броні В єдным часі свята обходили і росийскы і австрияцкы воякы подібно єдны одвиджали другых зо святочныма жычынями і кошыками а при оказиі розызнавали ся в розльокуваню єдносток ворога Так власні было в Смереківци По тых покойовых святочных візитах русийскє війско безбудні остріляло австриятскій пункт доводжыня По І світовій війні в Смериківци основано зынаны на цілу околицю ткацкы заклады Найбарже ціненым был варштат Худака Простор села выносил в Меджывіню близко <unk> квадратовых кілометрів докладні <unk> протинок <unk> Было то дост великє село замешкуване през <unk> грекокатоликів <unk> і <unk> Жыдів Медже смереківцьом а Квятоньом мешкали Циґаны найліпшы ковалі і музыканты Потрафили бесідувати по лемківскы і жыли з місцевыма в барз добрых стосунках погіршыли ся они коли по єдній забаві єден з Циґанів остал барз брутальні побитий Часто тіж Циґане ходили до місцевой церкви В тракті ІІ Світовой війны вшыткых Циґанів арештувала украіньска поліция остали вывезены до ліса і розстріляны Жыдівска людніст зо смереківця штри родины так і всядит по інчых селах занимала ся гандльом В Свереківци мали тіж свою божницю до котрой приходили молити ся вшыткы Жыды з околиці Мiткі клинґ іх мі клінґ іх місг іх мі ск іх мі дай лайда ай дай дай дай ґале ланде дай ле най ле гайде дай ледай дайдай <unk> вести так рап нофа ґлез нофенций даґлез Ой кєстнеронда фале а да фале вале В часі ІІ Світовой войны покликано до Смереківця специяльну комісию <unk> особы медже нима тіж мешканці Смереківця Комісия тота вызначала і записувала особы презначены до вывезіня на роботы до Німец Комісия тота одповідала тіж за термінове достарчаня континґентів По выцованю ся гітлерівців пару селян зголосило ся до Червеной Арміі В повіні в тракті першой фалі выселі в роках <unk> з Осмериківцьом выіхало лем парунадцет родин Але ціле село выгнано <unk> Смарековец заселено польскыма осадниками Част Лемків вернуло в пят <unk> роках днес на <unk> мешканців Смареківця єдна четверта то Лемкы При візді до Смереківця од стороны Ґладышова по правій стороні дорогы є сельскій цмонтір Находит ся на ним пару камінных помників з початку ХХ ст Найстарший датуваный є на <unk> рік Зараз обік є воєнный цмонтір нр <unk> проєкту Душана Юрковича Лежыт на ним похованых австрияцкых вояків і <unk> росийскій жолнір якы полегли од лютого до марця <unk> р Цмонтір в опінію люди презентує ся барз вынятково припоминат шыфт з маштом і камінныма буртами або даку середвічну твердыню Ціліст окружена є камінным мурком Центральный пункт цмонтеря становит богато орнаментуваный деревяный крест вкрытый ориґінальным дашком Увагу звертат болец якій тримат крест його головка остала зроблена з ориґінального запальника од артилерийской кулі На постументі креста є табличка з інскрипцьом Были сме оддигом мілийонів якы урятували бітчызну В селі найдеме пару придорожных крестів і капличок м ін фиґуру святой Родины з пласко різбами Крещеня Ісуса Христа на Цоколі ци Фіґуру святого Миколая або святого Петра З Осмериківця выводит ся грекокатолицкій священник і теолоґ Юлиян Пелеш Жыл він в роках <unk> Перез пару років был духовным в парохіі святой Варвары в Відни і учытельом австриятского наступці трону арцикнязя Рудольфа В <unk> році остал установлений бискупом новооснованой грекокатолицкой єпархіі в Станіславові в <unk> обнял перемиску єпархію Як пискуп брал участ в высвячаню пізнійшого митрополиты Андрия Шептицкого Маразу Легі Ґона і высара Ламу ЛАП і Выкона Цеґенна Ґміны Сеґенна кікано лям Авада Кадага Ламоля і Воді Ламоля кіда Мото Нобу ага агай ола цо лава Дзьоніє Лям голодинє Дені Довани для Могодиня Дзьоніне Лам годинє Монтабата ля могодинь Нома нема не дума ля мого кором молодиня ге не долгі для молодині <unk>eontinля і <unk> і <unk>a<unk>э Дєкаля овена ніт з окадиє овена ін соня і о Ай Адео не лядя Адео не лядя адео не лядя Ясиньскій Ґрабан Ласуля Водіґ Черняньскій Цюрик Істряп Бобик Калемич Тарбан Худоба Фецюх Фащыщак Творик Темишын Тарнавскій Смеречняк Русин Новак Русиник Пупчык Присташ Підлипчак Станчарик Петришын пальчык Озубко Молок Марушчак Бобалькович Лосяньскій Лозыняк Мемер Бачык Калинич Златикєвич Дуда Димчарик Гунчарик Худик Ґбурик Ласєчко Валько Беканич Береганич Андрейчын Гойсак Ґореш То смерековчаны іщы з столітя І буде вшытко з мойойойой стороны што на тоту хвилю мам вам до повіджыня про смерековец кєд повім дашто злі пиште Кєд мате даякы зычыня што до села в якым сме іщы не были а хотіли бы сте о ним послухати тіж пиште Наталия Ед ЛЕМ Крапка Фм Спийте добрі і майте ся добрі тіж жебы заран од рана слухати нас то є перше лемківскє радийо а радийо Лем фм Наталия Малецка Доброго вечера фра февітаю нашло звердла ха ха плака ци новы форилы Скількы б я не плакала Горе єдинакове Стале песинкы співать Стале горе забывать Я іду а бабы редутят іщы мні гада Я не рода не калена Не завияно нікагда Дуже теж ґраножы за ґрунтоном імянуй вам гармоніст гармоніст вычеряла голова Яку шанку не одєнеш то велика томаля Жом мети з до афли для з <unk> моє сте ормо єст єн цибулью варно єст а по вулици іде То криче Война горі подгармошку подвою Я никак не подбаю Літи на такых райшів Ілі я не такю танцювала потя Бачо збила ся гармонія ствердливый хлопец Я ж в нього влюбила ся Я бывала запєвала Заміняла Соловия од ці бідла дружка Ніна Замінікати міня Нє а то вола самого крицют стала я хребутця То і зміна то любов Ой вона ме нас мучыло
![A Я[К]...? #89 - 27 XI 2013 - Смерековец](https://podkasty.lem.fm/media/podcasts/aiak/istorija-sela-smerekovec_medium.webp)
![A Я[К]...? #89 - 27 XI 2013 - Смерековец](https://podkasty.lem.fm/media/podcasts/aiak/istorija-sela-smerekovec_thumbnail.webp)