A Я[К]...? #57 - 17 IV 2013 - Лабова, Лемко Парк, Ліхота Михал, Лещышак Никыфор
Еп. 57

A Я[К]...? #57 - 17 IV 2013 - Лабова, Лемко Парк, Ліхота Михал, Лещышак Никыфор

•

Опис епізоду

Істория села Лабова, кус про Лемко Парк і кус про особы: Ліхоту Михала, Лещышака Никыфора

Автоматычна транскрипция

Добривечір вшыткым слухачам радия Лем фм чуєте як все в середу о годині девятій вечером проґрам А як а бесідує Наталия Малецка Днес а як при букві Л І з той рациі одвидиме село Лабова потім довідати ся кусі ся про Лемко Парк і Лихоту Михала Запрашам до слуханя Днеска маме <unk> квітня <unk> р одтинок нр <unk> уж за момент Першы рокы Лабовой а в місце ЛЕночка Ансам <unk> В єй гора гора гора высока Шо на тій горі Чырколе Чыре стояла Лендба О ґня Двома лем Доцьками Кодели ся цилязи два маря до Одками Волен нам не бла Олена не бля не бля Двома рядочками ци двома рядаме Поєхал мелимі А не сказати веле ми А я остала ся з малоте ойте нойо позорена Выдбань кайма Гылена не бла Гылена не бла лем не бля не пля Стоіт горра гора гора высока Жы на тій горі дьотера злоґоле чоде раз токолестя перероды стояла Леночы уконя Село Лабова находит ся в долині рікы Камяниці при дорозі Новый Санч Криниця Є то обшыр Сандецкого Бескіду Західня Лемковина З Лабовой до Нового Санча є <unk> км а по дорозі мынеме Матийову і Новойову а з Лабовой до Крениці єдакє <unk> кілометрів і Новалес на трасі Од ногами долин Пасма верхів по обох сторонах рікы Камяниці в сусідстві Лабовой входят іщы такы села як Чачів Складисте угринь Лабовец Котів і Камяна Ріка Камяниця є правым доплывом Дунайця Найвысшым верхом близко Лабовой є Чершля о высокости уй <unk> метрів над рівньом моря Кузменча є Токарня Осниковскій Верх ци Сапальска Гора Назва села появлят ся в роках <unk> як Лабов потім в <unk> як Лабов <unk> рокы пізнійше зас як Лабов потім ЛАП і в <unk> як Лабова В роках ХХ столітя село находило ся во властях Ерицежа Віжбіпєнти Пікарского і уважане было як польскє село хоц за недолгый час однотувує ся уж руску парохію В <unk> році сусіднє село Нова Caвды звана Нова Воля записане є до руской парохіі в Лабові З записів знаный рік льокуваня <unk> правдоподібні льокуваня одбыло ся на німецкым праві З початком столітя Лабола находила ся во властях Пьотра Браньского шолтысом был Іван Він то в <unk> році оскаржат Миколая Прубского з вояко вой же коли выіжджал з Нового Санча до Новойовой напал збройні на него на королівскій дорозі Зворечыл му і задал му дві кырвалы раны єдну в голову а другу в праве рамено і три поменьшы раны дві в бріг і єдну в твар Шолтис Іван домагал ся зато <unk> гривен од шкодуваня Але Миколай твердил же Іван не є му рівни станом і оддал справу під Королівскій суд Як скінчыла ся тота справа не знаме В <unk> році є перша взмінка о Лабовскій церкви єй духовным отцю Андрию В тым самым році село Лабова остає судово обтяжене в звязку з незаплачыньом поборовой оплаты з шолтысі ланів млина і ланів церковных В <unk> р в Лабові фиґурує <unk> волоскых Пілдворищ і єдно шолтыскє Новый властитель Лабовой Йоан Браніцкій в <unk> році надає двом братям Русинам Назарови Петрови Зугриня штыділа ґрунту в Лабові на шолтыство і осаджыня гын кмітів на волоскым праві В <unk> р Григорий Браніцкій переказал свій маєток як віно дівці Анні по мужу любомірскій До кінця ХХ столітя Лабова находила ся во властях роду Любомірскых потім в руках Чарторискых а в <unk> році Ізабеля Чарториска одпродала Лабову Францішкови Стадницкому Під парохію в Лабові підлігали церкви в Угрині Лабівци і Котовій В роках ХХ столітя на штырі тоты села жыло <unk> Жыдів Осіб грекокатолицкого віроісповіданя в самій Лабові мешкало <unk> В Угриню <unk> в Лабівци <unk> а в Котовій <unk> Вірны римокатолицкого обряду в Львові было то <unk> осіб свій костел мали в оддаленій аж о <unk> кілометрів на Войовій В Лабовій містила ся деканальна бібліотека яка рахувала <unk> книгы Церков вымурувано в <unk> році Два рокы пізнійше остала посвячена <unk> років пізнійше єй одновлено Запис котрый бесідує же в тым часі в середині церкви находил ся великій престіл з каменя выставлений на штырьох чорных мармуровых колюмнах Будову церкви Покровы Пресвятой Богородиці заспонсорувал рід любомірскых Єдным з єй парохів был отец Йоан Хризлостон Дуркот о котрым бесідувалам штырі одтинкы тому В перві заграют люди добрі Быня до тя очы єдує та вода доспомно недавно це єдує товете тя вочкє є зачерну вода цезмовлено і дякочого Льо вода доспомнано і дягочого Льомку проценкого думка <unk>em думка p<unk> Але цоху подію а як лем то до подій до там одвети Ольх Явом Ґорново што ємовы євляте мошто ємовы мало єдут драниковит Сто котча бор яйцевут коштер його зготували маты яй зашмурували коштер його зготували мато яйця шмурували контрольова контроль до <unk>em до <unk>ea я музепер га я мозецисола я музека якорила грате парестогала я музека як дворила грате парестола На час великой еміґрациі з перелому ХХ столітя лем на Мадярах з Лабовой перебывало сіб На цілу парохію <unk> люди <unk> выіхало за хлібом за велику воду Лабова обміряна в Меджевійню мала простор нецілых <unk> км квадратовых Валькостьово подібны села на Лемковині з того окресу то напримір Ізбы Посада Яслиска Ославиця циманів В тых роках грекокатолицка парохія в Лабові рахувала <unk> люди Вірных латиньского обряду было <unk> а Жыдів <unk> На терені Лабовой заховал ся жыдівскій цмонтір находит ся на ним понад <unk> помників В Лабові одбывали ся знаны на околицю торгы подібны великы ярмаркы мали місце в Жыдини Устю Рускым цинайовій Зганяно на них выпасаны през ціле літо соткы овец В Львові орґанізувано тоты торгы в звязку з тым же село находило ся при тракті якій провадил з Нового Санча през Тылич аж на Мадяры В целі была єдноклясова школа для вшыткых діти з Парафіі В році записаных было <unk> діти Чытальня імени Качковского рахувала <unk> членів В своіх засобах мала понад <unk> книжок історичных реліґійных Літературу ци журналь Наука Бібліотека остала знищена в часі І світовой войны перед австрияцкых жандармів Были два склепы проваджены през Лемків Почта і дві касы церковна і громадска Суд уряд і телеґрафічна стация были аж в Новым Санчы Меджевіню діяли <unk> кооперативы Лемко Єдніст Надія і віра Вельо Лебовян бо понад <unk> остало змобілізуваных до Війска в часі І війны Воювали они на росийскым і італияньскым фронті Аж двох мешканців Лебовой увєзнено в Талергофі Цілу інтеліґенцию і священника медже інчыма арештувано родину Віслоцкых нашол ся гын тіж знаный Дмитро Віслоцкій псевдонім Ваня Гунянка Арештувано тіж родину Дуркотів подві три особы з родины Заів Куляндів Русиняків Поленяків червіньскых і по єдній особі з Козелів Коцурів і Швайків Уж в <unk> році <unk> осіб выіхало до Радяньского Союзу В часах німецкой окупациі <unk> осіб забрано до Освєнцімя Войтовича Сергія Юлияна Дрожджака Кіндрата Заграя Михала Кулиняка Тимофія Кулянду Семена і Юлию Кидоня Пелягю і Полиняка Володимиря пятеро з них николи не вернуло На роботы до Німец забрано <unk> осіб Під конец війны <unk> осіб забыла польска партизантка <unk> забрано до Червеной Арміі а <unk> арештувано і вывезено до обозу В Якуті медже нима Віслоцкого Йосифа Кулиняка Івана Володиміра і Миколая Корнову Дарю і Марю Кулянду Марю і Ольгу Тарас Ольгу і Олеснєвич Штефані В <unk> році понад <unk> родин остало переселеных на радяньску Украіну а понад <unk> переселено в рамах Акциі Вісла Беймук Петро Польтович Антон і Кыдон Іван трафили до обозу в Євожні тіж в <unk> році має Цо вам ани ди назу Моя сыку Лабати для Лабова поділена была на дві части Выжню і Нижню Лабову Посередині села стояла і до той поры стоіт церков Покровы пресвятой Богородиці Серед парохів лябівской церкви были м інчыма отец Штефан Віслоцкій отец Юрий Йосиф Мохнацкій отец Ломницкій отец Йоан Дуркот а остатнім передвыселіньом был отец Штефан Кронова Парох тот коли выселяли село забрал зо собом митрыкальны книгы якы потім передано до львівского архіву При церкви єст монтір а по правій стороні од церкви стояла мала деревяна хыжка в котрій каждой ночы стружувал хтоси з села Понизше церкви і цмонтеря была побудувана школа а при школі стояла тзв Жаківня де мешкал церковный дяк з родином До церкви перезріку Камяницю провадила лава за котрым находила ся Кооператива Лемко єдно поміщыня вызаймуване в Поляка До Боша Там містил ся Центр Нижньой Лабовы Справами Кооперативы занимал ся Поляньскій НАТо другій стороні як Кооператива была Клебения Місцевый парох мал дост великій збірник книжок і охочо пожычал іх своім парафіяном При дорозі на Матійову містила ся капличка вознесена перез поляньскых а за горбком стояла іх хыжа Александер Поляньскій был богатым хлопом мал <unk> моргів поля <unk> моргів ліса і <unk> чартак Вельоля Бовян школило ся в Новым Санчы де мешкали в Рускій Бурсі Част выіхала до Кракова жебы там вчыти ся дале Єдна з Лабовян Леся Поляньска выіхала на студия аж до Відня але остала арештувана і уміщена во вязниці Картузкій Березі По освободжыню вернула до Лабовой В полудньовым кінци Лабовы была тзв Дудрівка Там згідні з шематизмом мала стояти попередня церков і цмонтір там тіж містил ся паровый тартак провадженый през Жыда Фабера Затруднял він вельо люди тіж місцевых Лемків але были потрібны му тіж специялісты зато спровадило ся до Лабовой вельо Поляків з родинами За іх стараньом побудувано в Лабовій костел польску чытельню і основано рівничий кружок На лівым боці дорогы на протиполяньскых был присілок пастівник Там были хыжы Тарасів Ящышаків Кунзів Олеснєвичів і Ваверків Далі жыли Вільхы Бабеі і Войтовичы При головній дорозі в бік Криниці переспотік была хыжа Віслоцкых а дале зас Войтовичів Сергій Войтович был аґрономом він том провадил в селі специяльны курсы лекций на котрых вчыл аґротехнікы землі поляньскых віслоцкых і Войтовичів званы были шолтыством За Войтовичами жыли Вороны Анна Ворона была місцевым акушерком Під горбками масерівкы была ґербарня де правели скоры а з другой стороны была хыжа Німця далі капличка потім хыжы Пеляків Каленяків Криницкых Лісничого Пекляка дале Якембляків Цицонів Маслеів Пилипяків Кидонів Козелів Довошів Довыш Антон был мулярьом обік него хыжу Малковаль Жачык Михал Посусідскы мешкали Стемблякы Вовіркы Кравчышыны і Гухнявы Горіла лемка горила Дівчына під нього сідила І скоркы на ню бадали А хлопці за ньом пакали І скоркы наю падали А хлопці за ньом кады Брешет і воду носит дыжы роли Носит зелену лемку ла Хосел помішати той боды дівко паривской робил Тілько Вешети Той воды Тілько парибского ороди Брешети моду носте зелену лемпу пишати тирдиро Ділько писові Краздивы Кілько пишати Дил діро тілько бы сові краз діло но нода но рада мона да но нона нон то но да нада дано ном новы ноля бодано ноля нова нова нова ноля мона Перед хвильом чули сте пісню під наголовком Липка знаного нам ансамблю Серенча Вертаючы до села Лабова то в самым центрі Лабовы мешкали Жыды Ямарк мал склеп з Ідлом Фроім іцкы мали коня і были барз робітны райза пекла булочкы на ціле село Сухаль і чмуль гандлювали кінь Нусинка мала склеп з тканинами і хустками а над ріком мешкал Жыд Кайнер і был шевцьом В центрі был свого рода рынок велькій пляц і з єдного боку стояла долга хыжа берманів провадили склеп з вшелеякыма товарами а з другого боку містила ся корчма фрая Торгы в Львові одбывали ся в каждий четвер зізджали ся на не люде з цілой околиці продавано бикы пацята уці коровы были крамы з пацюрками облечыньом ци інчыма придатныма річами За Рынком мал свою хыжу Полиняк якій специялізувал ся в вырабляню кобас За дорогом од Полиняків побудувана была нова школа а за школом містила ся жыдівска божниця В селі мешкали Іщы Шыйшы Заграі Мокы Дзюбины Рывакы Бобиі Мастюхы Мурдзы ци Беймукы Петро Беймук побудувал першу в селі пекарню і забезпечал хліб не лем в Лебові але і в сусідніх селах В памяти Лебовян міцно запамятал ся іх сусід Лемко з Новой Весы Іван Смоленьскій Хоц мешкал в Крениці все могли на него рахувати коли в селі діяло ся дакому дашто недоброго зато же Смоленьскій был дохторьом Запамятано собі же хто мал тому платил але як дахто не мал достарчыло і само Боже заплат В роках <unk> выратувал вельо люди од тифусу сам остал закатуваний на смерт в Крениці Найбільшым богатством для Лабовян была земля З полоджыйом управляли на ній жыто пшеницю ярец і овес але найліпше родил Оркіш садже на комперіі буракы карпіль і капусту Найбарже прикладано ся до ходуваня лену Орґанізувано собі в селі Дакурозривку Великым поводжыньом тішыли ся штукы презентуваны през місцеву драматичну ґрупу і орґанізуваны музичны концерты Дне Селабова то місцевіст новосанчівского повіту котрій найбільшыма атракциями сут церков рекреацийно едукацийны природничы стежкы і специяльні вызначены роверовы трасы Анр Тана Ґрундосына cyce штука я пашмоґы непа штука я пашмоґы андраве радаве сына Ан <unk>рана <unk> зо ли папанці нава Была уж Паяку бесіда про Лемко Голь Лемківскій Центр в Кливлянд в Стані Огайо а тепер Довідате ся Кусьо Лемко Парк в Монров в стані Новірк Лемко Парк было то місце де лемківскы еміґранты іх потомкове могли ся схоронити выпочати місце свого рода азилю Лемко Парк было покликане в <unk> році децизийом Лемко Союзу Штатів і Канады на <unk> народовым конвенті якє мало місце в <unk> році Лемко Парк не находил ся в маєтку Лемко Союзу лем в маєтку пару приватных акцийонариюшів Лемко Парк стало ся місцьом де часто сходила ся велика скількіст Русинів на орґанізуваных імпрезах як напрято Русаля По <unk> р зачато орґанізувати при выкорыстаню нововыбудуваной каплиці памяти Лемків якы гынули в часі ІІ світовой войны в обозі в Австриі Ден Памяти Жертв Талергофу Выбудуваній каплиці зорґанізувано невеликє музеум де на експозициі были документы книжкы і знимкы повязаны з Лемками іх побытом в Америці і іх рідном земльом Од <unk> рока Лемко Парк Спонсорувал шторочный лемківскій фестіваль на котрым выступували фольклористичны ансамблі в Америкы Чехословациі і Украіны Фестіваль обіймувал іщы выставы выклады і спортовы конкурсы З початком <unk> років ХХ ст Лемко Парк остало розвязане з причын злого ґаздуваня осередком а в <unk> році будинок остал перенятый през РядАмерикы на конту неплаченых податків а тепер аяку пару слів про Лихоту Михала редакторя выдавцю Народного Маляря Михал Лихота вродил ся <unk> квітня <unk> рока в Злоцкым новосанчівского повіту як єден з семерох діти вмер <unk> листопада <unk> рока в Кыєві Неполну середню світу Лихота з добу в Крениці На <unk> років разом з родином остал переселеный на радяньску украіну в околиці Тернополя В <unk> році скінчыл середню школу а пак вступил на редакцийно выдавничый Факультет Украіньского Поліґрафічного Інституту во Львові Школу тоту скінчыл в <unk> році По війсковій службі працувал як технічный редактор од <unk> р заряджал Одділом выдавництва Дніпро в Кыєві Од <unk> р остал заступньом директоря Вільный час посвячал на малюваня Створил м інчыма цикль образів Церкви Лемковины На єдній з выстав в львівскым скансині в <unk> році запрезентувал понад <unk> полотин котрых тема обіймувала лемківскє жытя а передовшыткым лемківскы церкви Выстава тота была вказувана в вельох містах на Украіні Лихота мриял о выданю альбому зо своіма образами Але скора смерт унеможливила му то Друга особливіст днешнього одтинка то Лещышак Никіфор якій вродил ся <unk> р в біличні ґорлицкого повіту Никыфор Лещышак был фольклористом кінця <unk> і початку ХХ ст Лещышак є авторьом Збірника в котрым позберал <unk> лемківскых пісень зо свого родинного села Білична На жаль Збірник тот не остал николи опубликуваный Свого часу увагу на збірник звернул Іван Франко В квітни <unk> р появила ся ідея выдрукуваня Збірника Але непорозумліня медже выдавцями і тыма котры замовили друк допровили до одкликаня акциі Збірником інтересували ся тіж Лопушыньскій Зілиньскій а на днешній ден Збірник Пісень Лещышака має находити ся фольклористы Миколая Мушынкы на Словациі Там Лещышак гмер <unk> жолтня <unk> рока в Лелюховій шумгай аба кагазаю одывай шумгай кого таба казаю Дяті на тісі Дівчат ся удава Дяці на тісиця дівчат ся удава шуваль готя моє очі за ватьсма моє очы за мі доватьмай лем лем ля мі берґє ся два рід мойо єчырє варі Тата мойо єчны де Ей айдеме выта дістай Ей айдет бы выта Ей бог <unk>atiй а веті ей я єдным цеклий гайдяй raticяй raЮдi ва Бодай тя шугай кахай ме шукай о є пові ґадця моє очі завіло вацьмарі ґадця моє очі завідо вацьвай шукай кажебе дівча ся памie <unk>eo жара воя ся радяні барярі селямо сердячку страя цяфари села мойом сердячку зрая Моі дорогы тепер ся уж з вами Жегнам вшыткых заінтересуваных запрашам за тыжден не наступны одневка авдициі А як Затримаме ся при букві очывидно ем Спийте добрі добра ніч бесідувала до вас і проґрам зрыхтувала Наталия Малецка курсу на море Дунай на деміку роз Ювіны Ці єст долеради на редным вікен бода Вія мож антер <unk>etie<unk>p