A Я[К]...? #72 - 31 VII 2013 - Липовец
Еп. 72

A Я[К]...? #72 - 31 VII 2013 - Липовец

Опис епізоду

Істория села Липовец, якій находти ся в долині потока Білча

Автоматычна транскрипция

Добрывечер Радийо Лем фм Проґрам АЯк і Наталия Малецка Хоц літо вполни горячка і духота мы не звільняме темпа і тримаме ся нашого розкладу Як все в серед годині <unk> вечером стартуєме з прогульком по Лемковині Хто хоче може лем пальцьом на мапі при злуках лем фм Хто барже амбітний і предушыткым барже рухливий може корыстаючы з хвилі выбрати ся в найблизшым часі в околиці Яслиск А як был гыну уж пару раз в Тыляві в Шклярах Барвінку ци Зындрановій а днес выбере ся до Липовця Сердечні одзапрашам на вандрівку історийом того села але не перше як все пісня одтинковой буквы векой краси Перед музыком додали сте ся уж же Липовец сусідує з Барвінком Зындрановом Яслесками місцевости тоты находят ся на пілніч і на пілнічный схід од Липовця Пониже Яслиск на захід од Липовця Маме Волю Нижню і Выжню а на полудни Черемху Черемха і Липовец находят ся в долині потока Більча лівого доплыву Ясьолкы По єдній стороні долины выріжняют ся клепка середній верх Токарня Лазы Хамарка а уж ближе Зындрановы і Тылявы Верх Острий По другій стороні зас маме грабкы і камінь Кєд бы сме дорогом што веде пересели повец поіхали на полудне як на Черемху дотер бы сме до чертіжного Габуры просто до руснацкых сел лем уж по словацкій стороні границі Днес Липовец то село властиві неістнуюче містит ся гын лем єдна аґроґаздівка і пару хыж окресово замешкуваных Адміністрацийні підлігат під ґміну Яслиска русняньскій Повіт і підкарпатскє воєвідство Перез сам липовец переходит єден туристичный шляк є то жолтый шляк одтинок Шкляры даліова Яслиска далі през Липовец черемху на Перехыбу Бескід Пониже Липовця Перез Черемху іде синій шляк і його так званий граничний одтинок траса Барвінок Черемха Ясєль далі перез Великій Буковец Радошывску Перехыбу Силаківску долину Лубків до Нового Лупкова Липовец істнувал напевно уж в <unk> році З того рока є локацийный привілей бискупа Анджея Кшыцкого для Бабея на локуваня села званого потім Липовец Бабий бо в <unk> років пізнійше в <unk> році наступный бискуп Ян Хоєньскій выдал новий привілей вохови Крупейови на локуваня другой части леповця званой липовец крупей Тота част мала быти локувана на суровым коріню на осмох ванах землі в тым двох шолтыскых з <unk> річным звільніньом з панщыны на волоскым траві Шолтисом той части остал Прокоп Копча званый власні крупейом Князь отримал право на проваджыня корчмы млина і право до выбераня рыб з рікы По двадцетых роках звільніня Шолтис мал репрезентувати бискупа з чым вязали ся тіж выізды на Угры Наступна акция заґаздуваня обшыру при Яслисках мала місце в <unk> році товды то бискуп Ян Дзядускій надал Коханови три ланы землі медже уж істнуючым Лебовцьом а Яслисками Коган мал ужыткувати землю подля волоского прала під липовец мали быти выклячуваны густы лісы пороснены липом і одтале мала ся взяти назва села Горіла лебка горила дівчына биньом І скоркы на ню бадали А хлопці за ньом пакали І скоркы на ню падали А хлопці за ньом пакали Брешет і воду носит дыжы роду носит зелену лемку зелену гасел брешети той боды дівкопаривской ороби Тілько дешети Той воды Дівкопарибской ороби брашети моду де жымосе зелену лемку пишати ти рокоме сові Краздивы Тілько бешетиро Тілько писовій Краздивы се із будиною з Ґено на ном новы нова но рана бода номанова но рана то но ма Перша взмінка про церков в Липовци то уж рік <unk> В документі з <unk> січня того рока перенескый біскуп Пьотр Ґембіцкій на просьбу Федора священника Села Липовец котрый вказал му документ ерекциі церкви выданий перезвиску Падзядуского залишат в маєтку парохіі два ланы землі єден в Липовци а другій в Черемці і звільнят шолтыза од вшелеякых повинности Далі в тым році в <unk> остає побудувана церков в Липовци Церков Покровы св Миколая Чудотворця Была то бідна скромна церковця але служыла вірным перез наступных <unk> років розобраной доперо в тридцетых роках ХХ столітя Особливым для той церкви было то же мала доокола крыты кружґанкы Была то будовля тридільна з вежом о простых стінах уситуваленым на зрубі притвору Над алтарьом і храмом вірных дахы были намітовы вомлены До істнуючой напевно од <unk> рока парохіі в Липовци в <unk> році прилучено сусідню черемху В <unk> році грекокатолицкых вірных было <unk> і другє тілько з Черемхы В Липовци мешкало іщы <unk> латинників і <unk> Жыдів Серед леповцовых парохів нашли ся отці Теодор Паславскій Іван Грабийскій Осиф Чырняньскій Осиф Хомик Іван Ліщыньскій ци Антон Бескід В <unk> р на Уграх тырвало повстаня Росийскы війска якы спішыли товды зо спертьом протиавстриятскій властям перемашерували м інчыма Перес Липовец Перейстя війска на долгы рокы остало в памяти селян Грекокатолицка парохія в Липовци в <unk> році подля шематизму рахувала <unk> осіб з чого з самого Липовця а <unk> з Щеремхы Маєток парохіі на тот рік становила церков Покровы Миколая Чыдотворця <unk> моргы поля і <unk> моргів лук і додаток од австро угорской державы якій выносил <unk> золоты За час <unk> років парохія леповци ся збогатила Мала ж морхів поля дохід на рік выносил <unk> корон З обліґаций і ощадниковых книжочок додатково приходило <unk> корон з церковной касы <unk> і з податку <unk> короны З початком ХХ столітя парохом был отец Миколай Волошынович В <unk> році до села приіхал першый украіньскій духовны отец Василь Кіт з Чертежа Од <unk> р до <unk> парохом липовця был отец Василь Антонич отец вродженого гновици поеты Богдана Ігора Антонича Сам поета мешкал гын перез єден рік Нисилисилимо малисирема массы і риси нимаси Нисили силимо малисирема масы і риси нимаси Дайн грубу Дайн грубуцю <unk>ou<unk> Несили силимо малисилима масы і <unk>ea Несели си лем лисилима масы і риси лема маси Нисилиси лемо мали силема масы і риси лем Даєт грубцю днял лет летле біблийок єсый гер малисерема сы і лисиі Лемоми селимо малисерема і рисиі лемом <unk> малиселема і лисиі леселиселимо малиселема і рисиі Рисиримома рисирима осы і рисирима селі сы иселисилемо малисильыма масы і рисилимасы а сылисилимо малисильыма масы іси масы а сыселиселенома лисиляма масы і лиси а сылиселемосы Мосы і <unk>Àемориселема і силиселем і <unk>Э маÿ В <unk> р в Липовци мал перебывати великій князь ґенерал росийской арміі Миколай Миколаєвич котрому так ся сподабала місцева церков же наказал свому адютантови єй намалювати Подібно образ тот нашол ся музеум в Москві Найближе в тым часі під конец столітя Либовчаном на Почту было до Яслиск бы лем <unk> кілометры <unk> кілометрів до Барвінка і могли надати телеґрам Уряд суд і колейова стация были оддалены мажо <unk> кілометрів Риманові На місци не было тіж ниякого склепу чы тельніци Касы Был єдині в Липовци Шпішлір і Школа Школу побудувано допіро в <unk> році Скорше в селі было лем трьох ґаздів якы знали писати і чытати ґазда стилялы Латралик якы замешкал в Леполци і ґаздове Теодор Яворницкій і Теодор Кырпан котры освіту здобыл як подофіцер в Червеній Арміі Коли дахто хотіл написати лист до своіх близкых якы выеміґрували до Америкы доішол власні до тых трьох осіб до села або до Жыда до Яслиск котры за одповідньом заплатом писал і одчытувал листы Траґічна для села вказала ся І світова війна През село переходили і росийскы і австро угорскы війска а місце острых вальк нашло ся на Поблизкій Горі Камінь О само село пару раз вельчено і пару раз переходила в рукы то єдных то другых Єдна третя села остала чысто спалена Част селян з обавы репресий зо стороны Австрияків опустила липовец разом з высофуючыма ся росийскыма вояками До обозу в Талергофі трафило тіж і пару осіб слиповця медже інчыма сын попереднього священника о Волошыновича і Михал Кірпак Оба вернули Волошынович недолго потім перенюс ся на обшыри Чехословациі за Скірпак барз ослаблений на здоровлю трафил на операцию до Кракова де вмер В памяти селян часы до <unk> р были для липовця тыма найліпшыма Під австолугорскым пануваньом не было міцно стереженых границ і можна было без клопоту доробляти си гандлюваньом даякыма продуктами зо Словаками ци Мадярами а по розпаді цисарства зміцнено контролі што конкретні неохотило люд до додаткового заробкуваня Місцева Церков была в шраз гіршым стані рішено побудувати нову О позволіня на будову старано ся іщы перед війном Бискуп згоду дал і позволил на выбераня каміня під церков з його ліса Каждый з ґаздів міг выбрати го по штырі квадратовы метры Будову затримала війна по котрій селяне заняли ся своіма знищеныма ґаздівками церков мусіла почекати В двадцетых роках вернено до помыслу будовы церкви і тым разом бискуп позволил брати камінь і дерева з його ліса але самой згоды на будову не дал Факт тот стал ся єдном з причын перейстя під конец <unk> р мешканців Липовця на православія Селяне выбрали серед себе делеґацию котра пішла до Тылявы до місцевого православного священника і задеклярували зміну віроісповіданя Задеклярувало ся ціле село поза родином былого Війта Данька Маца Акт прилучыня до православія доконал і гумен Пантелеймон Рудик Остатню службу аж грекокатолицкій церкви справлено <unk> марця <unk> р і зараз забрано ся за будову православной каплиці <unk> серпня <unk> р посвячено церков Покровы святого Миколая смир ліцийскых Присутных было двох його мостів отец Івасько Устилявы і отец Попєля гырови Церков знищено по <unk> році Першым парохом остал отец Михал Попєль Функцию тоту справувал до <unk> рока коли під натиском Адміністрацийны власти перенесеного на парафів Новиню Вы ве думує то ніт не кордите умулі нужу данима да буде упулі будже до Голиву ма процмой давт не виде Помож єдело ваня мерце єдже не ловимо на полвану в описен бем моінтенків закыво Не дюр ліж деркало мен не добєлю гуні <unk> лиць муй даб не виде о бы фаныце єй єскыли зі мене ланзиґо На полу в товзолоє покіл быт тим доволу рану в товзо Залину анфекту раду з панзо Бо єст потребын Кылезі на Ловану в Консу моє хотілы бы голову Залели зі мены Лам земля на ограну Орґівє Грекокатолицкій шематизм подає же в Меджевійню душ пастырску опіку над Либовчанами тримал отец Євген Кульчыцкій і же грекокатолицкых вірных было <unk> до <unk> Хоц пару років скорше ціле село задеклярувало ся православныма В селі мешкало іщы в <unk> році <unk>дів і <unk>ро латинників Найблизша латиньска парохія містила ся в Яслисках Жебы ратувати грекокатолицку парохію бискуп Коциловскій одделеґувал до Липовця редемптористів Місиі не принесли єднак ниякых результатів зато до леповця приіхал сам бискуп Коциловскій Здецидувано остатечні выбудувати обіцяну нову грекокатолицку церков Посвячено єй в <unk> році рахувано же нова церков притягне вірных назад Так ся єднак не стало По <unk> році выкористувано єй як маґазин а в <unk> розобрано По першій світовій війні Липовец мал уж свою чытальню а навет дві бо были гын і чытальня ім Качковского і чытальня Просвіты На місто отця Попєлі пришол в <unk> р отец Володимір Ога Дуж пастулювал в Либовци до <unk> р Был то енерґічний і робітний священник заанґажуваний в діяльніст чытельни качковского Скаржыл ся же молодіж хволит забавы як чытаня книжок же парафяне не хят выбудувати клебаниі за котру служыла выдаймувана од Жыда стара знищена хыжа ани же селяне не хят докічыти церков в котрій бракує підлогы і ошалюваня в середині Писал тіж же в школі не можна вчыти леґальні православной реліґіі неє згоды адміністрациі а лекциі одбывают ся приватні на Клебаниі В <unk> році село одвиділ владыка Шымон а під конец тридцетых років парохію обнял отец Іван Зданєвич В вересни <unk> рока през село перешол фронт Знищено понад <unk> хыж Уж в <unk> році част мешканців липовця выіхала на радяньску Украіну решту выселено в <unk> році в околиці Свідніна на Помори Позоставы хыжы спалила <unk> УПА під доводжыньом гріна В <unk> році розпочато на обшыри Липовця будувати Найперше розобрано православну часовню на єй місци поставлено стражницю лоб а під конец <unk> років грекокатолицку церков продану і розобрану В <unk> році цмонтір одновила Неформальна Ґрупа Камінярів Маґурич Днес Стоваришыня Маґурич Родины якы мешкали в Липовци до часу выселінь то Адамик Берчний Біґос Білявскій Бурак Бурдаш Димон Перент Ґамрад Гатні Гацко Гусович Ящышак Ялорницкій Конаселич Копій Котик Копча Кырпан Кухта Курдиля Легоцкій Мат Матенчак Намуда Олеярчык Павлюс Петронко Пєтраш Семко Силак Штефура Трибуля Варголек Варянка Ласічко І то конец авдициі на днес рекомендую очывидно выбрати ся самому долиповця і походити по тых місцях де стояли три церкви де было понад <unk> хыж Тепер остала лем даяка капличка ци крест Добраніч і запрашам за тыжден на проґрам а як для радия Лем фм Наталия Малецка Йосан Зімоляйда Катріоти Сла Звели <unk>эсу Шав Мойво Обо заказу воєна Далі Краплости І ча почле на польда Добань на слови Іахто під па ходи в іґру а Лекалю питалю Тито пита леґерііста Фльоґері Юра лаґіста і дуют клеветят наклипуют поплітуют передавают доносят Щыро доношу Слухайте лем в лем фм в якій вечер Коли напевно донесеме Наталия Малецка