Істория села Mанів, якє находит ся над ріком Ославом на східній Лемковині
Автоматычна транскрипция
Шановны слухачы витайте в злуках радия ЛЕМ фм в котры все в середио девятій вечером приберают форму проґраму а як проґраму в котрым призераме ся цілій Лемковині В остатніх одтинках наша вандрівка затримала ся на східній єй части і днес Не одходиме ниґде дале Долина Ославы на нашій радийовій мапі Лемковины єдной буквы загостила на кус долше З тамчой околиці знаме ся уж зо Щербанівком Вольом Міхалом Лубковом Зубеньском Ославицьом то з того найблизшого кругу гнеска манів І закля перейдеме до історичной давкы злуків то запрашам на першы музичны злукы буквы м іщы лем додам же мене звати Наталия Новицка Выта Мас Мужль мойо мужы мойо міг высы ся аж за двох Хоц божлива пришлост твоя спрачыш ся з поко Серце моє серце моє Мо навет не машю утра О мой небо кого вам в толпі і оддуку фрела Мушы мож моя вшест твоє доєсны Хочеш єстес моі двоня чомли шумі подба Серце моє серце моє Нємільків твоєй дує Манів То як уж было повіджене село східньой части Лемковины якє находит ся в долині рікы Ославы Од полудньовой стороны сусідує з Вальницьом і кєруюче ся на схід Щербанівком і Жубрачым Медже долинами тых сел Бальниці і Маньола Щерпенівкы видочный є выдатный горб добрі знаний з імена Єдома траґона <unk> метрів Долгым пасом верхів з Фелішівком Прислопом Патрийом Маґуричным Чарторийом Хрищатом Одділены є манів од бойківскых сел на пілнічний схід Найближе села од пілночной стороны хоронят манів высокы верхы Ділец і кычера На захід од Маньова найдеме выміняну уж волю Міхову Смільник ославицю Зубеньско Лопків Манів а початково Манівка был од початку королівскым селом саноцкого Староства для котрого локацийный привілей выдано в <unk> році і был то перший локацийный привілей выданый для сел над Ославом Привілей выдано старости Себастиянови Любомірскому З люстрациі з <unk> р выникат же карчунок проваджено гын уж од <unk> рока Заняли ся тым Юрко Смілий Іван Золобко і Ласько Гімчыч Каждый по єдным лані Наступных <unk> кмітів зачало роботу при карчунку в <unk> році Обовязувало <unk>літнє звільніня з чыншу і інчых оплат В <unk> році манів якій підлігал під саноцку землю влучено до Коросняньского Староства В люстрациях з <unk> і <unk> р появлят ся змінка о діяню в селі Млина Подобні як в сусідніх селах наізды в війска Ракочого в ст епідемічны хвороты Напады збійників приступували розвиток маньова і спричынили ся до вылюдніня місцевости І коли на початку <unk> столітя ґаздувано в маньові на десятьох ланах землі так в <unk> роках того столітя лем на половині ваны Допіро ХХ ст вказало ся ліпшым окресом для Моньола в <unk> році обрахувано же управляно землю на <unk> кміцкых ланах Од наступного рока обшыр Моньова тай цілой Лемковины нашол ся в границях Австро угорского кысарства Новый порядок обявил ся медже інчыма перепроваджыньом докладных помірів Так звана книга Помірів з <unk> р вказує засяг і описує ґрунта маньова Село ділило ся на <unk> нив кажда мала свою осібну назву і обіймувала ріжны части і елементы села Перша нила городы обіймувала мешкальну і ґаздівску забудову на серед негі ґрунт Жыда званого арендарьом пополством церков з цмонтерьом паньскій бровар паньскій млин і попівску загороду Другу ниву звано Камінный стай <unk> з Гащыщы <unk> звано Верхом а <unk> нива розтігала ся під ліс і в лісах на пілніч З інчого документу з того сам рока в котрым тіж описано границі села довідуєме ся хто был війтом громадыманів і был ним Мацько Шкапяк Депутуваныма присутныма при обмірах были Іван Лазоришак Михало Палка Конрад Дрочак Гриц Лазоришак і Федор Беца Автора Уатара Укра Яросла По <unk> р манів підлігал під домініюм Солінка в якого склад входило пару сусідніх сел Пару місцевых назв вычытати можна в документі з <unk> рока вымінены остали такы поля маньова як Кычара Кошарища Лазы Обічка Павля Тверг В Ділах і такы Паствиска Бабінка Блидьога Данцьова Чернина Долгій Лаз Долга Полянка Федорівска Чернина Гризанин Лас Круглиця Лазок Паньскій Лас Пласкілкы Прокопола Присташка Прикіл Лаз Розтока Смерековац Шыварна За Смереківцьом і Золобина В окресі ґаліцийской автономіі маніл твору одрубну сельску ґміну ліского повіту Підлігал підсуд і скарбовый уряд в Баігороді В <unk> році вільтом села был Іван Фецич Початково забудова села розтягала ся над потоком Ростока якій вплыват до Ославы але з розвитком і розбудовом Маньова його обшыр розтягнул ся на полудне і на захід на обшыр при ріці Ославіі Додатковым мотором до розбудовы села было побудуваня узкоторовой колейкы під конец ХХ столітя Стация остала злокализувана в західній части села при границі з Вольом Міховом Там тіж были ульокуваны фольварчны забудуваня і лісничівка Селяны Маньола ділили село на Підкычеру Княньство то было од моста по Клебанию Горішній Конец і Підкруглицю І світова Війна залізла і гын На переломі <unk> і <unk> рока село три разы нашло ся в засягу фронту Крывавы боі точено в районі верха Круглиця де згынулых гребано на безпосередньо на місци утвореных воєнных цмонтерях В манівскій церкви діял Австриятскій дивізийный шпіталь нр <unk> Єден з раненых і присутных гын споминат тот шпиталь так Шпталь стациювал в маньовій в деревяній церкви котрой дошкы были так чорнілы як в старых муруваных Лавкы вынесену під мурами сідили і лежали хворы Лем під іконостасом стояла лавка і пару кресел на котрых оперувано Напротиж петаля был дворец Была то буда з дощок потяг уж которова польова колейка ваґоны звыклы льоры отверты ваґоны на угель на котрых сідили ствочены вуякы Три годины чекали сме на морозі і в снізі з підкорченыма ногами серед хворых на дизентерию серед праві позамерзаных тяжко раненых страшні боліло Початком <unk> р Манів приступил до Команецкой республикы яку недолго потім розвязано Што найменьше од <unk> р діял в маньові комісаря Дмыдной стражы комісарьом был Тадеуш Левак а дозорцями Владислав Весолкін і Войцєг Кубяк На переломі ХХ столітя в реєстрах однотувано мешканців маньома якы мали концесию на проваджыня на місци корчмы ци вышынку В будинку нр <unk> од <unk> рока Вышынк млина провадил Моріц Ґєльб в хыжы нр <unk> од <unk> вышынк паленых спіритусовых выробів і пила провадил Мойже Вольф Ґраубарт Кінцьом <unk> років ХХ ст зареґіструвану діяльніст Водного млина якого властительом был Абрагам Урам Гандлюваньом в Маньові занимали ся Іван Лазоришак гандлювал Дуганом а Салемон Урам і Кароль Паласєвич продавали спіритусовы напиткы Заряджаньом місцевых маєтків занимали ся Францишек Мьодушевскій Константий Гомонтовскій і Казіміш Ґеорг Обшыр паньского маєтку выносил <unk> гектары і обіймувал головні лісы В серпни <unk> рока Манів влошол до новоутвореной збіровой ґміны Воля Міхола Простор Маньола выносил товды <unk> і <unk> квадратового кілометра В <unk> році шолты самостал Михал Добряньскій і функцию тоту справувал аж до выганяня В часі німецкой окупациі в мешкальным будинку манівского фольварку гітлеровці злокалізували пляцівку Ґринцшуцу Не перешкодило тото на урухомліня на осін <unk> р Перисманів трасы яком перешмаряно люди на угри Приводниками были місцевы Полякы і єден Лемко зо Щербанівкы Діяня перепроваджаня люди остали скоро здемаскуваны перез Гітлеровців скутком чого арештувано вельо люди і тых котры прібували ся передостати на угры як і тых котры іх перепроваджали Од квітня <unk> р перез манів переходила курєрска траса одтинок полудне о криптонімі Ліс з пунктом перестя угорской границі в околицях Солінкы В <unk> році на розказ німецкой адміністрациі інжынєрове Казіміш Щерба і Ян Скубіш провадили ґеодизийны роботы під плянувану комасацию ґрунтів Часто при вкопуваню поліґоновых слупків выкорыстуваных до помірів головні в околицях горы Круглиці натрафляно на косты полеглых в тракті першой війны Переважні были то росийскы воякы Ідентифікацию уможливляли фраґменты мундурів пасів бутів Трафляли ся тіж цілы скрині з цинковой бляхы выполнены набоями стрямбы опатрунків ци металевы пудевка вояків зо знимками найблизшых В тракті помірів побудувано на горі Волосань Патрия деревяну трянґуляцийну вежу В пілвересни <unk> рока іщы перед надийстьом совітскых війск В Маньові спала част украіньской сотни доводженой перес Даниіла з Фистеля яка наступні перешла в сторону Вальниці <unk> вересня дошло в Лісничівці до траґічных выдарінь одділ хлопів позбераных в німецкы украіньскы уніформы Вымордувал цілу польску людніст яка замешкувала лісничівку в Маньові і зрабувал ціле єй упосажыня Забиты остали похованы в Збіоровым гробі на грекокатолицкым цмонтері при місцевій церкви На листя німецко совітского фронту наступило в жолтни <unk> рока пралі <unk>ea<unk> ло ло локо Ясю Вей <unk>eovi Алґен Кіфоймв пракы ра кіna Шолтисом Маньола од <unk> рока был Миколай Добряньскій а од <unk> тоту функцию справувал Штефан Фецич В ґмінній Народовій Раді Манів репрезентували Осиф Філіпяк і Кароль Паласєвич В селі далі фунґувал млин Мешканців было <unk> з чого <unk> было польской народовости На яр <unk> р до Маньола пришла сотня УП під доводжыньом так званого дідика яка хотіла переконати місцевых до правильности діянь Он УПА орґанізациі украіньскых нацийоналістів украіньской повстанчой арміі Примусовы Выселіня Людности Маньова наступили <unk> мая <unk> рока Польскє війско спалило при оказиі част забудовы села Выгнано <unk> родины якых сумаричный маєток втовды ошацувано на <unk> зл На ден <unk> жолтня <unk> р в селі было <unk> Поляків <unk> Старорусинів і <unk> Украінців В Квітни <unk> рока розміщено в маньоврі Батальйон Щецін якій підлігал під першу дивізию Корпусу Внутрішньой Безпекы Скєрувано в Бєщады до діянь проти УПА і до орґанізациі выселі на західній так званы одзысканы землі Польщы Од <unk> до <unk> мая <unk> р выгнано зманяла <unk> осіб В <unk> році не мешкал в Маньові уж нихто Навет польска людніст по выгнаню іх сусідів опустила село Інвентаризация з <unk> р подала же в Маньові нарахувано <unk> хыж якы заквалифікувано до занятя перес новых осадників Учытелька в Моньові яка в меджевоєнным окресі выполнила обовязковы рапорты описуючы місцеве жытя окрислила людиніст Моньова як привязаных до традиций бесідуючых на штоден по лемківскы з влиянями з польского языка З річы для найцікавшых написала же специяльні годує ся ген Козы А триманя печів є мало популярне Люде на полях выкористуют желізне знаня але до кресаня огня выкорыстуют желізо і кресило Написала же лишыло ся пару курных хыж До нововыбудуваных найперше пущают когутаві кота потім входят самы Новы хыжы мают великы кухні каждий є пец на хліб Мают комины В ізбах є стіл лавка і постіль горці купуют в містах Жывлят ся комперями капустом і крупами ярец мелют готуют з водом і мащут молоком Масло ідят лем од свята Перерабляют льон і коноплю на полотно роблят сукно выплітают кошыкы Што рока святкуют храмовый праздник нове лихден гарбуют яйця на єден кольор наріздяне орґанізуют представліня вертеп На осін орґанізуют вечіркы співают при вшыткых оказиях і при вшыткых роботах Гуляют Польку Мадяра і Вальца Змінкы про школу в Моньові являт ся уж в <unk> році Потверджыня наістніня школы з наступных років дают іщы додатковы інформациі медже інчыма о учытелях Пере нима хоцбы Іван Пелеш Петро Клюс ци Фабян Клюс На початку ХХ столітя в Моньові была єдино клясова школа діти вчыли ся в ній по лемківскы вчыла Антоніна Худко і Александер Карваньскій В Меджевіню учытелювали Полькы Мария Гіндерівна Штефаня Важехівна і Броніслава Німачківна Аж до выселінь діял в селі Водный Млин проваджений през лемківско польску родину Філіпяків а і я циґылі бом бам бам ци не год є циґі бом Бракє інформаций про давны будинкы церкви хоц присутніст храму в Маньові потверджают стары документы Остатню церков Церков в Маньові была покровы святого Миколая побудувано в <unk> році на внесіню при устю Потока Ростока до рікы Ославы Была то церков деревяна тридільна вознесена на подолжнім пляні з вежом над притвором вкрыта каленицьовыма дахами звінчена бароковыма гелмами Од західньой стороны стояла двоповерхова дзвіниця І хоц церков перетрвала обі війны то не перетрвала часу по выганяню знищено єй в пядесятых роках ХХ столітя Ковальчык од церкви на пілнічний схід стояла велика клебения Описувано єй же подібна была до дрібношляхецкых дворків Фронт хыжы преоздобленый был пришкленым ґанком а з задньой стороны даху выходил цеглястий комин а было тото іщы вчасі коли більшіст хыж на Лемковині то были курны хыжы За клебанийом стояло вельо ґаздівскых будинків приходство было дост богате В Маньові вродило ся двох грекокатолицкых священників Сильвестер Мєньскій і Гіполіт Станьчак якы заанґажуваны были в конспірацийны діяня проти австрияцкому заборци Парохія в Маньовій обіймувала поблизку Щервенівку і Бальницю підлігала під перемиску єпархію і ясельскій деканат В <unk> році рахувала <unk> вірных Назвиска Лемків якы жыли в маневрі до часу выганяня то Беца Борик Чычула Добряньскій Донча Дрочак Фецич Фесьо Фондак Галушканич Ґонц Головач Грубяк Іванойка Яхлак Ямельскій Кірик Костіл Козляк Красиневич Кулинич Лісиканич Лазоришак Мациньскій Мацичко Мынта Опалка Петрушевич Пелеш Петрик Петришак Рабко Симанишын Сербик Скалош Сковроньскій Смінницкій Соняк Станько Стец Сушереба Кшаляк Шкапяк за ґарельматно до ногы пылято рубом по кравату супе ге ге ге ге ге ге ге гено помо небежы порок ците кн Мож сопили жаробат неадно лемкы выпосле мосты редере едре беже тов кепте декепте дере За ґарель мыска не оєде церви не офлоба <unk>e Мам надію же при нагоді як будете даґде на східній Лемковині зайдете Ци заіхати до Маньова Днес то вшытко уж о тым селі Дякую Вам за увагу і же вам спокійной ночы для радя Лем фм Наталия Малецка Як я быду маленькый хлопец пришол мі на думку плян Як то росну до сы выкій концерт грал Моями Януч ся спомнула Стою пред вами вне вам для вынас такы справит ся Буде такы тума друга хыжа то я на ній вродил ся Підизрыва уж што в тым часі Яси перу суй концерт дал вшыткы вірує зырова што ім ты сцена Жычу вам бы в васым жытю Добріж бывало справит сия УСКА Коли прец оповіст ґрі о тым як спомило ся скрімна капила на сцені зявила ся Будеме для Вас писати тексты і мельопису Буде мыс споминати я букарик піде врави сту ляк нырити
![A Я[К]...? #86 - 6 XI 2013 - Mанів](https://podkasty.lem.fm/media/podcasts/aiak/maniv_medium.webp)
![A Я[К]...? #86 - 6 XI 2013 - Mанів](https://podkasty.lem.fm/media/podcasts/aiak/maniv_thumbnail.webp)