А Я[К]...? #13 - 16 V 2012 -Незнайова, Наш Лемко, Ню Русин Таймс
Еп. 13

А Я[К]...? #13 - 16 V 2012 -Незнайова, Наш Лемко, Ню Русин Таймс

•

Опис епізоду

Odcinek programu „A jak…?“ poświęcono literze N: omawia historię wsi Nieznajowa oraz lemkowskie czasopisma, w tym „Nasz Lemko“ i „New Rusyn Times“. W audycji pojawia się też wątek dawnych lemkowskich imion i znaczenia słowa „начынка“.

А Я[К]…? #13 - 16 V 2012 -Незнайова, Наш Лемко, Ню Русин Таймс

Автоматычна транскрипция

Витайте шановны слухачы чуєте проґрам а як в інтернетовым радию Руской Бурсы з Ґорлиц Лем фм Бесідує до вас як все в тій авдициі Наталия Малецка В <unk> Мам надію же в непиховым одтинку аяка проведеме прогульку по букві Н В першій части почуєте історию села Незнайова а в другій довідате ся кус по лемківскых часопис сах Познате колишні лемківскы імена котрым хцеме привернути іх давнійший блязк але тіж довідати ся што то такє начынка Зато горячо запрашам Мотивом музичным днешньой авдициі буде платня Норд добрі знаной думам капелі зе всі Варшава Є то найнівший <unk> в іх карєрі кружок выдане в тым році Платня выдана є в ювілейным <unk> році діяльности ансамблю То перша платня до котрой капеля запросила заграничных музиків медже інчыма швецку ґрупу Геднінґарна і босорку Сенди Скофільд дівку канадийского воджа племіня Крі Справдме зато як тота може чудна мішанка злучыт Ве доро моя доро ведете моя доро ведете моя доро Вейде лем моя толо веде моя толо вейде моя толо те нябот церано Воєй номі церыце еґра довято Летого дому етолой того ломо етоло моя кратына катуля мойде шияй коля ой доло моято е до ой дого моя то Не видама з того року єсте Боє тота недоля кєде де мо а то жвене іде мо а тож веде іде моя той дай моя то веде дай моя то доведе дай моя то вельда моя то вельде моя то ва то лодай де моя то зоведе моя то веде де мо я то Была то пісня під наголовком Моя дольо Завандруйме тепер до села котре подібні як богатыр того одтинка воловец адміністрацийні підлігат під селецтво Крыла в ґорлицкым повіті в Малопольщы але в одріжніню од воєвця В тым селі В Незнайовій Не найдеме ани ґастівок ани хыж замешканых і ужыткуваных на штоден Находят ся там лем дві хыжы з котрых єдна давный будинок Лісничівкы выкорыстувана є в вакацийным окресі през <unk>Lt<unk> політехнікы Варшавск як місце на нічліг для туристів А в остатніх роках появило ся гын пару літнисковых хыжок Незнаєла находит ся при устю рікы Залоя до Віслокы при скрижуваню доріг з Ловівця розстайного і Чырного Невелику долину в котрій находит ся село окружуют од заходу гора Суха і Жыдівка од полудня Верх Добра а од полудньового сходу гора Фешівка незнайома локувана была на волоскым праві Перез стечка Олеска зо Святковой за згодом Короля Зыґмунта I з <unk> вересня <unk> рока В <unk> році выміняно села в добрах Стадницкых Мала єдну шолтысю Ґаздівку і єдну кміцку а в <unk> році Фолюш і млин і підлігала під парафію в грабі В <unk> році остала привернена до біцкого Староства потім село державил Францишек Любомірскій а од <unk> Вільхельм Сіміньскій котрий додатково в моменті коли ґалицийскы терены заняла Австрия выкупил на власніст незнайову разом з інчыма селами В <unk> році в селі мешкало <unk> грекокатоликів і семро Жыдів Праві <unk> років пізнійше нарахувано уж <unk> люди більше В <unk> році маєток незнайомой і сусідніх сел выкупил хр Александер Скшыньскій з Заґужан знаний політик премєр і міністер заграничных справ в роках <unk> В <unk> р через село высофували ся угорскы війска а потім через <unk> місяців затримало ся там росийскє війско серпня <unk> рока отец Михал Грицай прилучал до православія правціле село При уні рішат ся лем єдна родина Обік опущеной грекокатолицкой церкви поставлено нову православну Єдной ночы році в котрым поставлено нову церков <unk> вынесено зо старой церкви выпосажыня і перенесено го до православной каплиці медже інчыма <unk> іконостас Выдаріньом котре мало выверти великє вражыня на вірных было само діялене одновліня ся пару ікон узнано то за чут В <unk> році в селі было <unk> православных осмеро грекокатоликів осмеро латинників і троє Жыдів В перерві Капеля в пісні ґраю ґрацикі А як самы пишут на інтернетовій стороні платня норд Є стрічом люди з привидні далекых і ліпчых світів пробом выображыня музыкы пересприсмат звуків пілночы гляданьом спільных елементів для культуры славян і рунічных традиций людів в Скандинавіі Зато послухайме того славяньско скандинавского міксу сева Медже церквами стояла деревяна школа в єдній салі была кляса а в другій мешканя учытеля Што цікаве літом орґанізувано обозы приспособліня війскового на котры приізджали польскы дівчата Недалеко грекокатолицкой церкви стоял постерунок поліциі в котрым працували дві особы Зас в середині села находила ся корчма збудувана за часі австрияцкых Провадил єй Жыд В селі находили ся тіж два склепы першый в середині села тіж провадил Жыд а другій на кінци села провадил Лемко Мож на них было купити підсталовы товары В селі была тіж чытельня імени Качковского Незнайова на околицю знана была яко місци ярмарків котры одбывали ся гын што два тыжні час некотры бесідуют же што місяц Гандлювано головні ловами і коровами Приізджали на ни гандляры зо Знгорода і Ґорлиц Найбільшы ярмаркы мали місце на вознесіня <unk> серпня <unk> вересня і <unk> жолтня Місце по торгах то великє обнижыня терену коло руін Тартаку при дорогі на розстайны з колеі Тартак тот выпосажений был хваровый котел котрий наганял трак жор на млиньскы і нарядя котре заміняло енерґію механічну не електрычну Завдякы тому Тартак мал свою силу Обік стояли стайні і хыжы працівників котры зарабляли од <unk> до <unk> грошы за годину Перед І Світовом войну ціліст державы Лжыт ІІ Тартак провадил Поляк Юлиян Довжаньскій В <unk> році Тартак зостал высаджений перезнівців В часі війны Німці часто выкорыстували селян до ріжных робіт Медже інчыма до вывозіня дерева В <unk> році воювану в Тыхані Жыдівскым А Лісничівку занял німецкій штаб Родина Лісничого мусіла перенести ся до ґаздівскых будинків Схоронили ся там тіж тоты котры втикали з грабу Рыстайного Німці мали в Незнайовій склада Муніцні а на горі званій Жыдівком выбудували деревяны схроны Німці опустили село доперо в січни <unk> р Недолго потім лемківскы селяны выіхали до Радяньского Союзу а польскы родины перенесли ся до Чорного Од <unk> рока аж до воєнного стану на обшыри незнайой зорґанізувано карный заклад Присутніст увязненых приспішыла скоре знищыня захованой іщы церкви знищено тіж кресты і капличкы Бенді война бендя А то аню бенде ойна бендан повда Беде война бенденьом пойде Мєдка диненка Заде мож вам душа в річ Матко моя матка то сме зыма Як є для сярка там пяначен Дочекала вельмє достанка Дераз не провада як то на тоты Айна Сятка владте повідалі Подайце стары поляня відарі Ойна сява омте повідалі Дакє <unk> метрів на захід од Уйстя Завоі находит ся цмонтір Найдеме там парунадцет цикавых нагробків медже інчыма єден з підписом місцевого різбяря Івана Шатиньского з <unk> рока Нагробкы консерваны были в <unk> році през Суспільну Комісию Опікы над Забитками Церковной Штукы при Товаристві Опікы над Забытками під кєрівництвом Януша Смазы А кєд быстте не мали змогы в найблизшым часі быти на цмонтеря цикавы сте тых давных лемківскых крестів То докладный опис вшыткых захованых нагробків найдете в позициі інвентаризация лемківскых цмонтерів в неістнуючых селах на терені ґміны Санкова і Устя Ґорлицкє выдані през Дєцизяльный Осередок Православной Культуры Ельпіс в Ґорлицях На терені села найдеме іщы по части знищены капличкы в єдній з них заховала ся велика різба Божой матери Вздовж дорогы през село стоят кресты а при дорозі нарозстайне є фиґура святой родины з <unk> рока На єй цоколі находят ся тіж три пласколізбы святых Николая Петра і Павля Обік цмонтеря находила ся філияльна церков під Покровом святых Космы і Дамяна збудувана в <unk> збудувана <unk> збудувана в <unk> році перед Стеслю Федора Русинка зо Словациі уважана за єдну з найкрасшых церкви на Лемковині Лишыли ся по ній єдині сліды підгорівкы а порталь і траґарі по єй заваліню перенесено до музеальной церкви в Бортнім Церков была орієнтувана о зрубовій конструкциі знесена з пілокругляків котры крижували ся на нарожах на тзв рыбі хвост Церков складала ся з трьох поміщынь зближеных в жуті до квадрату Над притвором зносила ся выжа і збитя о самостійній слуповій конструкциі Алтар і храм єдны покерували штырьопольовы ускоковы привидны бані зміцнены деревяныма краґериями На зовні дзерко была пьоново ошалюване дошками а похылены стіны вежы покрыты ґонтом Під окапами дахів находили ся профілюваны зымсы зо слідами давнійшой поліхромі в кольорах зеленых і червеных Хелмы вежы мал дзвонуватий кшталт закінчены был подібні як дахы псевдолітарнями обытыма бляхом Вікна находили ся лем в алтарі од стороны полудньовой і східньой і храмів вірных од стороны полудньовой Была то позоставіст по вірінях же пілночна сторона стін є нечыста і можут од ней прити нечысты силы записаного кірилицьом котрий находил ся на надпорожу порталю окрислено докладний част вознесіня церкви Напис голосил Тоту церков збудувал Рак Божый Тодор Жусинко з Бєсєдкы за стараньом священство отця Івана Сандовича пароха низданьского і громады низнаньской <unk> серпня <unk> р През <unk> років помияючы дрібны ремонты Церков не была розбудувана не зміняно єй кшталту ани єй не переношено Велику вартіст забыткову представлял неспотиканый в інчых церквах західньой Лемковины тритраґарьовий систем конструкцийной бані над Олтарьом Роман Райнфусс окрислил тоту церков яко приклад найчыстшшого лемківского стилю Коля весь і коля вшестяла ся спора коля весь і коля вшетяла ся свара дес выткє весю першым часі вельше до дам паці сту <unk>o<unk>enє <unk>ra<unk> єде певне коты хоц жедезом то заплатіш осюды то цє вшыткє хоц жебезьом там освяткуй <unk>x десі пошли вшестялася в Поля пошли вес і пошлим жестя вася в Поляркє вшыткє ося Описувана скорше церков зо взгляду на брак одповідньой опікы так зо стороны консерваторской влады як і головні адміністрацийной чысто знищіла і іщы в роках <unk> і сімдесятых цілковиті ся завалила Православна каплиця по акциі Вісла была выкорыстувана берез місцевых баців яко схроніня для овец а конец кінцьом коло <unk> р остала розобрана през <unk>rP в Ясюнці О незнаньовій то вшытко нагнеска Зцикалосток позасиляньскых буде Наш Лемко Обі позициі то ґазеты Наш Лемко выдаваний был што два тыжні в роках <unk> во Львові Была то лемківско украіньска ґазета выдавана през орґанізацию Лемківска Комісия Редакторами были Михал Дудра Петро Смериканич і Юлиян Тарнович Кєд бы сте хотіли довідати ся кус більше про особу самого пана Тарновича заохочам вернути до самого одтинка А вертаючы до нашого Лемка початково ґазета мала называти ся украіньскій Лемко але товдышні власти в Польщы Не выдали на то згоды Языка мала характер сильно украінофільскій і спонсорувана была през Товариство Просвіты во Львові Членами редакцийныма было вельо локальных тереновых кореспондентів на Лемковині Поза політичныма аспектами жытя Найвысшой лагы ґазета коментувала діяня противставных ідеоло орієнтаций політичных Підмувала тіж тематику штоденного жытя Лемків заохочувала до активных діянь маючых на ціли підношыня цивілізацийного рівня цілого реґіону Друкувала дописы на темы ґаздівскы рільничы ветеринарийны садовничы та інчы З выбухом ІІ Світовой війны ґазета перестала істнувати Н то ілюструваный двомісячник выдаваный в Пітсбурґу в стані Пенсильванія од <unk> рока през Карпаторус <unk>r<unk>o<unk>u<unk> Од початку його основаня редакторьом є пан Річард Кастер Ґазета головні скуплят ся на публикациі відомости з діяльности Карпаторусиньского Товариства та інчых культуральных і соспільных діяльности серед Русинів в Америці В ґазеті найдеме тіж дописы котры односят ся до остатніх выдарінь в Старым Краю ци на тему істориі або языка Русинів Для одпочынку пісня капелі цілый час платні норд З лемківской іменной скрині одкопуєме Надію Неомнилю Ніну Назаря Наума Нестора Никыфора Никодима і никона А в кулінарным кутику маме днес гостя Послухайте Добриден бабо добриден На початку того одтинка обіцялам нашым слухачам же довідают ся што то такє начынка Зато здрабте нам тоту таємницю што то є як то ся робит Начынка но то єст такій попрости пляцок дрізджови То ся го робило на такы векшы свята на Великден на Русаля на На На На На На На На На На На На На На На На На На На На Наріству то так як тераз пляцкы печытно тотовды была начынка такым присмаком А робит ся тото так То мусит быти Петлювана Мука Препрашам што то значыт Петлювана Мука но Петлювана Мука но то така неразова тылько така без отрубів така така така чыста мука но пятсет качыяк тераз ся одро така добра біла мука но бо єст іщы друга мука разова но товна єст така Зо трубами такє зерно змолота ціле а тота петлювана то така была уже одсіяна така біла мука гарда Моєдно тоты до того давали рощын робили здрізджы до того давали яйця цукєр молоко Одріжджала кісто по просту зробило ся і потім давали тото на бляшку Бо хліб нормальні то ся пекло іначе бы хліб пекли на налопатя таку начынку нотыж на блящці зверхы посмаруване было яйом і посыпане маком Но і тото ся пекло но і така была начынка так і пляцом Добрі дякую Вам і за што Бесідували для вас моі баба Анна Малецка А проґрам зрыхтувала Наталия Малецка До наступного тримайте ся ніз паседе іде адрамне дашти ґсєрна бута іде адрамне дашти ся здра