Істория села Ванівка, якє находит ся на Коросняньскій Руси
Автоматычна транскрипция
Добрывечер Милых слухачів видат Наталия Малецка Запрашам до выслуханя <unk> дынка проґраму а як Днес займемемемемемемемемемеме ся селом котре не лежыт в стрічы границях Лемковины але находит ся серед ґрупы лемківскых сел одлученых од ней і окруженых польскыма селами і находит мі в тым місци о тзв Шляхтовску Русь Ходит мі о села якы находят ся в середній части Тяшковицко Диновского Погіря Мешканців тых сел называли замішанцями але они самы о собі бесідували же сут Руснаками Тоты села то Бона Рівка Близянка Чорнорікы Красна Опарівка Рібник Ванівка Петрушова Воля Братківска Вілька і гвозянка Тыжден тому был проґрам буквы Б і оповіда вам про село Більцарела зато выпадат жебы нишня прогулька затримала ся при букві В так власні буде Запрашам до выслуханя пару слів про лемківскє село Ланівка Як уж было повиджене во вступі село Голанівка находит ся на Підкарпатю в середній части Тяжковицко Диновского Погіря на высокых ділах в заколі Віслокы Ланівка находит ся в долині Чорного Потока якій є правым доплывом Віслокы Долина в якій находит ся село є барз розтягнена Од полудня засланяют ю лесисты пасма з верхами Королівска горка ци Суха Гора і сут то найвысшы верхы цілого Погіря На пілніч од Ланівкы одділят село од Бонарівкы Пасмо Чорны Діл з такыма верхами як Кычера Мала і Кычера Велика А од сходу ґу пілночы тягнут ся верхы званы Гічары Сусідство Оланівкы то выміняны уж перезнаны села Бонарівка Рібник Чорнорікы Братківска Вілька ци Петрушова Воля Землі гын были глинясты і слабовроджайны але люде і так занимали ся головні єй управляньом хоц по части Занимано ся тіж експльоатацийом лісів выпаляно деревяний угель продукувану смолу іде геть і працувано в нафтовых копальнях Першы запискы про село появляют ся в <unk> році Але нич більше про тоты запискы не знатя Ванівка выміняна є далі медже інчыма коло <unk> р при оказиі розписуваня розділу маєтку Повітци Камінецкым през його сынів Миколая Мартина і Генрика Камінецкых Рішене остало же Уанівка і сусідні до ней села найдут ся в маєтку молодшого з братів Генрика В <unk> столітю а докладні в <unk> році ванівка находила ся в маєтку Северина Бонара Село занимало простор трьох і пілувана землі В тым часі Ланівка рахувала <unk> осадників кметів загородників зо земльом было <unk> загородників без землі <unk> трьох комірників і означеных як бідных двоє Рускій священник мал піл ван землі а шолтис <unk> ван Неє інформаций ци в тым часі была і побудувана церков хоц священник был присутный што суґерує же і певно церков была на місци Додатковом інформацийом потверджаючом факт істніня церкви є тото же в Музею Містецтва во Львові находит ся ікона з ванівского іконостасу яка датувана є на другу половину ХХ столітя Стара деревяна церков Покровы Рождества Пресвятой Богородиці розобрана в остатніх роках ХХ ст подля місцевых мала походити з <unk> рока В <unk> році остала скінчена будова новой великой муруваной церкви в формі базилікы Перенесено до ній част выпоседжыня з попередньой церкви але цілий іконостас і поліхромів зроблено наново По выселінях Храм перес ва років не был выкористуваный а тепер служыт як римокатолицкій костел В кінци <unk> столітя село рахувало уж <unk> мешканців грекокатоликів <unk> Римокатоликів і <unk> Жыдів Статистичны даны на початок ХХ столітя а докладні на <unk> рік мают ся так ланівка рахувала товды <unk> ґаздівок Замешкувало єй <unk> люди В селі были <unk> коні ходувану <unk> ловів і <unk> коровы пробєдо санкой на росанко ви Відомо же уж в <unk> р діяла в селі Прицерковна школа В <unk> році місцевы діти вчыл парох холанівкы отец Михал Беньківскій але зозгляду на увік і тото же не до виділ вчыня одбывало ся барз нереґулярні В <unk> році до села пришол новый парох але вчыня в школі не было проваджене Наступна інформация про школу Вланівці допіро <unk> рік З початком ХХ столітя в Гонівці была двоклясова школа якій вчено по лемківскы <unk> діти Польскоязычна школа была в сусіднім селі в Суходолі В учытельскым семінарию в Коросні вчыло ся <unk> осіб з Гонівкы До реальной школы ходило четверо а до Краєвой ткацкой учащало званівкы <unk> осіб В ідній з усельскых загорід мало находити ся пару джерел ропы котру онівчаны выкорыстували м ін як смар до своіх возів Першы інформациі про выдобываня ропы походят іщы з ХХ столітя В роках <unk> столітя одбывало ся гын чысленне гаданя нафтовой ропы през фаховы компаніі што очывидно скінчыло ся тым же ропу находжено В <unk> році глядали ропы ланівці такы фірмы як Беркейм Ед Макґарвей Махер і Коросно <unk> Li<unk> і спілка Родина В короткым часі Ванівка стала ся єдным з головнійшых джерел Ропы на Підкарпатів Експльоатация ропы справила же бідне і зацофане селечко стало ся єдным з найбарже культуральні розвиненых рускых сел того обшыру Активныма діячами Валівці были Батенчук член руской селяньской орґанізациі ци ґазда о назвиску Шуфлят В селі динамічні діяла чытельня Імен Качковского а при ній розвинул свою діяльніст театральный кружок орґанізувано вельо імпрез на котры чысленні приходили не лем мешканці Ланівкы але і робітникы нафтовы Під конец ХХ столітя Ланівка занимала простор кусцьок понад <unk> квадратовых кілометрів рахувала <unk> хыж і аж <unk> мешканців з чого лем <unk> было католицкого обряду а <unk> морсейового Решта <unk> осіб было грекокатоликами што в тамтым часі было однозначне з етнічном приналежністю значыт ся понад <unk> осіб з самойланівкы то были Лемкы Ванівка мала <unk> акры маєтку безпосередній дохід обрахувано на <unk> зл а безпосередні податкы на <unk> зл Властительком села была в тым часі Зофія Шептицка До ней тіж належала сусідня Корчына Єй власти выносили <unk> моргів поля моргы Улук <unk> сажні огородів <unk> моргів паствицк <unk> моргів ліса і <unk> будуляных парцель На упосажыня парохіі в тым часі то конец столітя для порівнаня складало ся <unk> моргів поля <unk> моргы бук і <unk> моргів паствыск податок до конґру выносил <unk> зл В маєток входило іщы <unk> коп жыта і <unk> злотых до двору як еквівалент за дерево до паліня Была венівці корчма <unk> християньскій склеп і два жыдівскы была і громадска каса Поза вчытельом Качковского вланівці діяли іщы два братства церковне братство Пречыстой діли Мариі заложены в <unk> році чысленны на <unk> членів і братство тверезлости якє рахувало <unk> членів В суд уряд стация містили ся в оддаленьому тринадцет кілометрів коросні На місци была почта Іде по штор ідеґрамінє сы Іде по штор іде Йосом гонцял <unk>сисины Кыголо Одисины не цяґа осісит <unk> Одес себе сом просіл о Далеґам послав одпуща сом до столка сом послав Опуща сом до стол Чакай маль на горе на горе твойцьом <unk> твойцьоморе ця море підат войцомо підат ой го з будів Мамая зат заміяй за то я мати мали епітерпми я здорівали епітетми од гор мат леґзу Мают свою властну зас мают за Да В Меджевійну обсервує ся зменчыня ся чысла селян понад <unk> люди Была то головні зарібкова еміґрация до Америкы там выіхали <unk> особы але тіж част мешканців выіхала до Німец Румуніі Австриі і до Нафтового Центру в Борославіі В Меджевіні в Ланівці діяла уж не дво але три пасова школа о штырьох селах Была Кооператива Єдніст і дале функцийонувала чытельня Качковского Активнійше діяти зачала тіж парохіяльна бібліотека якій до полючыня было <unk> книг Серед вельох ванівчан затрудненых в місцевых нафтовых копальнях популярністю тішыли ся комуністы В <unk> році основано надже Місцевый Комітет Партиі Народу на Воля Вонівчане як уж знаме занимали ся управляньом землі ходуваньом худобы Част робила в нафтовых копальнях а част зато же в околици было дуже залежен пісковцьового каменя занимали ся камінярком праві кажды казда мал на своім поли поклады того каменя і выраблял все вшытко тото што му было потрібне до ґаздуваня Але коли на початку ХХ столітя єднак більшіст Венівчан перешла робити до нафтовых копань камінярскы варштаты скупили ся головні в сусіднім селі Чорнорікы З дрібно з ренцевого істебяньского каменя вырабляно камені до жорен оселкы часом нагробны помникы і капличкы З грубы зеленцового тяжковицкого каменя вырабляно над порожа і слупы до дверів підставы підренны ходникы порогы сходы векшіствы робів скупували Жыды Опанували они практичні цілий місцевый гандель каменьом Кєд ходит напримір о забудову села Ланівка то ничым не ріжнила ся она од забудовы сел на Лемковині Хыжы Гонівці будувано вздолж доро ака ішла рівнолеглі до рікы Ципотока бо то він вызначал долину забудовы Ґаздівскы ґрунта ішли пасами впілперек до дорогы куверхом Ім дале од рікы тым землі были планьшы і тяжшы в управі зато жебы каждый ґазда мал рівны шансы управы власні так ділену землю Загороды были єдно будинковы В такій хыжы як знаме містили ся і ґаздівскы і мешкальны ізбы Хто богатший тот ставлял на своій посесиі кучу додаткову шопу пивничку але праві в каждій загороді была поставлена додатково стирта тоє місце в якым переховувано незмелене зерно солому цисіно вкрыты дашком на рухомых ногах званых брыжынами Вельобудинкова забудова появляла ся товды коли еміґранты зачали вертати з Америкы Богатшы о грошы і ознаня інвестували в землю розбудову ґаздівок і перебудову тых уж істнуючых Типова хыжа яку стрітити можна было в Нівці ци сусідній Красні ци інчых рускых селах мала долгіст <unk> метрів і шырокіст од <unk> до <unk> і <unk> метра Центральнім поміщена была сін сін де было клеписко мало своє місце очыщыня молодчыня зерна і ґенеральні більшіст ґаздівскых робіт По єдній стороні сіны містила ся мешкальна ізба з комором а по другій стайня і бойско Найчастійше будувано з ялицьового дерева Дубового ужывано лем на тзв пецкы то є вертикальні ставляны кльоцкы на котрых поміщены были підвалины першы белі хыжы Дерево позыскувано з ліса лем в зимі бо на яр як бесідували зачынали кружыти уж днив то є в деревах жытє высокы Были тіж і інчы наказы і приказы кєд ходит о стіганя дерева з ліса Невільно было брати дерева гломленого перезбурю бо бесідували же піл чорта ся гулювало а піл остало в дереві Невільно было выкорыстувати як материял до будовы дерева хлорого з чераком ци волком Бо товды хворота буде ся тримала і цілой хыжы або триманы в хыжы дівчата будут родити копелята значыт нешлюбны діти Не брано тіж дерева з тзв свічком бо така хыжа могла бы скоро згоріти од перуна де годе моня Коли в лісі ладували налозы дерево то все грубшым кінцьом допереду Бо інакше хтоси з близкых гмре в новій хыжы або ґаздиня піды за інчым Одповідній перепис тычыл ся тіж сокіры яком зрубувано дерево Мусіла быти вбита в даякій кльоц не могла свобідні лежати на лозі Але вбити тоту сокыру треба было уж в момент як віс іхал бо інакше Або хтоси з хыже ся по хворі або жена вісового рубача буде барз лінила Місце під будову новой хыжы мусіло быти сухе і рівне Не могло то быти місце в котре скорше вдарил перу Вірено же в тым місци є свого рода Маґнес якій буде все притігал зло несучы перуны Не вільно было будувати хыжы но місци по тото власні вытятых олочевых дерев Товды было барже як певне же не буде ся дарило І зарівно звірята як і люде будут хворіти Розпочатя будовы не могло быти были коли Найліпшым дньом была середа або субота Здецидувані недобрым дньом был понедільок або пятниця то достатні уважано за звы выдатково міцно Зато же пятниця была дньом коли замучено Ісуса Христа Найліпше зачати было в суботу в ден посвячены Божій Матері Часом выстарчыло жебы лем символичні зачати товды зарати єдну ґрузду зжати єдну горсту зерна ци в припадку будовы хыжы поставити даяку підвалину а за порядну роботу заберано ся од початку тыжня бо претіж зачате было в суботу До кінця ХХ ст вшыткы будинкы мали <unk> спадисты дахы о велькы высокости Дво спадисты дахы робили допіро од початку ХХ столітя до кінця ХХ практычні Єдиным материялом якым вкрывано дахы были соломяны кычкы потім зачало выкорыстувати ґонты а в меджевыню новы цементовы дахівкы зрубы хыж малювали на бронзевый кольор Таку фарбу отримувано з лісовой глины яка была міцно зажелізена І зато мала такій темний кольор Глину выберано з лісів потым выпаляной в хлібовых плецях пак мелену в жорнах Так позыскано порошок розпущано влиненым олію або нафтовій ропі і фарба была готова В меджевійню натуральну фарбу заступили фарвы купуваны в склепах Вертикальны пасы медже белями малювано на біло шари кольор з розпущеной воді глинкы яку называли качем мидлом На початку ХХ столітя глинку заступлено паленым лапном на біло малювано тіж выгляды дверины і чела бель з рубу стін З часом гланівці барже популярным было малюваня бель не на бронзевый але на чорний кольор Глубоку чорну барву позыскувано мішаючы саджу з ропом Полонівчане называли ся Русинами і твердо стояли при своім В підтримуваню той достоменности помагал товдышній парох отец Лев Міньскій В остатніх роках меджевоінного часу в проукраіньску діяльніст міцно заанґажувал ся наступця отця міньского отец Малярчык Його діяльніст єднак не тішыла ся симпатійом серед вірных В церкви часто доходило до протестів вірных о інчых політичных поглядах В <unk> році парогам гонівці остал отец Михал Цолута тіж Украінец якій тіж провадил украінізацийну пропаґанду серед в єдных Єднак тым разом барже ся она повела Допровило тото до того же коли в <unk> році дошло до выселяня люди власти не мали ниякых сумнівів і праві вшыткы ланівчане <unk> особы остали вывезены на радяньску Украіну По <unk> році дошло до пару неприємных інцидентів в селі о кілько так можна назвати бандитскы напады руснаків якы остали Єдного з них навет замордувано <unk> лютого <unk> р Порожні загороды по Лемках заняли репатриянты зо східньой Галичыны В селі по Лемках остала єдині церков з полным выпосажыньом Піцмонтір Єдну з хыж звонівкы побудувану іщы в <unk> році перенесену досконцену в Саноку і там можеме єй на однеска обзерати Свитком льосів ланівкы і Ланівчан тых колишніх і тых теперішніх был і цілый час є понад <unk>літній дуб званы Поганином Є то правдоподібні остатній поганин Ланівкы Дякую вшыткым за увагу Наднес то вшытко майте ся добрі спийте добрі і до наступного почутя Для радия Лем фм проґрам зрыхтувала Наталия Малецка ба
![A Я[К]...? #92 - 18 XII 2013 - Ванівка](https://podkasty.lem.fm/media/podcasts/aiak/vanivka_medium.webp)
![A Я[К]...? #92 - 18 XII 2013 - Ванівка](https://podkasty.lem.fm/media/podcasts/aiak/vanivka_thumbnail.webp)