A Я[К]...? #54 - 27 III 2013 - Жылич Нестор, Жеґєстів
Еп. 54

A Я[К]...? #54 - 27 III 2013 - Жылич Нестор, Жеґєстів

•

Опис епізоду

Істория села Жеґєстів і кус про особу Жыличa Несторa

Автоматычна транскрипция

Добры вечер бесідує до вас Наталия Малецка А є то проґрам А Як Значыт Лемковина од а до Я днес Як букла же Очывидно в радию Лем фм Нышню авдицию зачнеме од особливости А пак познаме наступне по Ждыні і жыдівскым Третє уж село буквы же а загальні то <unk> Село нашой прогулькы по Лемковині Єдной буквы Запрашам до слуханя Як все не бракне тіж доброй музыкы зо світа більшого і меньшого А зачнеме реґіональні пісня О жытю о жытю Не бер параницю не бер параницю Не бер пароницю не бер параницю ме жеби єн ся налює лем ся налює жеби єй любі каждый деня тебе в каждий денковыжли дечко вшыткы ромию забедию завен Яме ся Олидию забел о Лию забель Ями ся Як ме ся любили ва тепер мінатя а тепер мі натя посмотритко А тепер мінатя мі натя посмотри Пані Руфаі Пабі не бій Чиня буде люби ци ня буде люби ня ся по старі Ці ня будеш люби чырі ня будеш люби ня ся по старі Можеш мі же я на салі же я тя на Сарі Не буду люби Же я на салі же я тя на салі Не буду люби Добра выда до солотана муся солотана муся лем на солодка камуся солодка ламбуся лем на Нестор Жылич писатель учытель і журналіста Вродил ся <unk> мая <unk> рока в Камяні З того села походит тіж м інчыма славетный рід Прислопскых і знаменитый Миколай Малиняк Коли Нестор мал <unk> рокы в мелому мама выхолувала го мачога і на девят років остал одданий на службу до чужых люди Был натілько здібний і спритний же повело му ся вкінчыти основну школу в Мушыні а потім учытельску семінарию в Самборі Зо влады Пілсудского трафил до Вязниці потім до війска Брал участ в польско німецкій войні <unk> рока За окупациі два рокы профіли вязниці в Новым Санчы В <unk> році втюк од тамаляш заліну фронту до Галичыны Повіні аж до <unk> р учытелювал Вмер в <unk> році в Одяным Колольовова Перез долгы рокы писал патріотично особисты вершы котры переважні николи не остали го публикуваны Сам автор зобрал іх в рукописных збірках Карпатскы Думкы де умістил понад <unk> вершы і карпатскы сміховинкы в котрых зобрал соткы короткых гумористичных байок Написал тіж поему За Русь волю і правду Де найти можна дуже автобіоґрафічных мотивів Фрібувал тіж свого пера в белетристиці писал історичны записы занимал ся тіж журналістиком Ціла літературна активніст Жылича концентрувала ся на жывых і болячых проблемах Лемковины з явным історичным і автобіоґрафічным підтекстом Што варте підкрисліня своі думкы в творах выражал Жылич в спосіб безпосередній Были тіж они назначены емоцийныма прагнінями звязаныма з дольом Лемковины В творчости Жылича вельо є спільных думок і видно зближену поставу ліричного героя до той яку створил в своій поетичній уяві Лемковины найбільшый учытель Лемковины Русенко Артистична страна творчости Нестора желича глубоко осаджена є в натуральній фольклорній писменности збогачена великом ерудицийом знаньом істориі і загальном орієнтацийом в світі Вшытко то справлят же хоц вершы здают ся просты абсолютні не сут наівны Вершы мают ясну і зрозумілу форму але далеко ім до банальности Творы котры остали выдрукуваны публикуваны были практичні лем през Лемко Союз Америкы і Канады Джылич творил під псевдонімом Любомир камяньскій А тепер почуєте африканьского блюза малійского ансамблю ТІ в тлумачыню што означат пустині Кавальчык має на голово котрого не одважу ся вымавляти але в тлумачыню означат Моі приятеле Сахары Бесорно І Зерайте ти сахара зелейте шты І Баздільля і Баздільлярным і Базиля і Баздільля і з Захоры Беслидя Вельфор ідева з Сахара вельо да Барна Буртичак Венгрин Наткович Гойдич Гурцяк Желізник Ковальскій Козуб Криницкій Куч Лехманик Ментик Микуляк Мисечко Міщура Міщак Попович Семаняк Синялчак Тарас Тимур Трощак Червінчык Югасик Такы ґаздове замешкували напевно в столітю село Жеґєстів Днес уздровскова місцевіст новосандецкого повіту Ґміны Мушына в малопольскым воєвідстві дата локуваня Жеґєстола то <unk> липця <unk> рік Краківскій бискуп Францік Красіньскій надал привілей локуваня села Гавриловы Юрашкови з поблизкого села Андриівка Єднак село остало льокуване на місци інчой осады осады о назві Долгій Гуг До <unk> рока была то власніст Короля В тым році перешла в рукы краківскых бискупів бо село нашло ся в границях так звушыньского ключа державы краківскых бискупів Аврилів Юрашок на осаджыня же Ґєствала отримал два ланы землі з обшыром і позволіня на триманя <unk> неоподаткуваных овец Кмітів міг осадити кілько хтіл мусіли мы єдині одрабляти три дни на рік а звільніня за обладічы шумали на <unk> років Жеґєстів найдеме серед гірскых пасм Сандецкого Бескіду над жеґєстівскым потоком доплывом по Праду найденого при самій границі словацко польскій зато Жеґєстів сусідує зо словацкым малым Липником Великым і малым Суліном Старином ци Лиґналом По польскій стороні в одлеглости до пару кілометрів єст Зубрик віргомля Мала і Велика Щавник Злоцкє Мушына і Милик сыкавшых назв верхів што выріжняют ся в краєвиді Жыґєстола вымінів Зладливу Лискову Скалку Обранд і Карунів Діл Добрі заряджане село скоро ся розвияло в ХХ столітю Белигынуш Млин Тартак і Фолюш была тіж руска парохія о чым бесідує вміст привілею якій од краківского бискупа отримал уницкій поп На його упосаджыня входило кащакове поле і каждый з ґаздів зобовязаны был шторока офірувати його мостьови по піл копы жыта і вілса а його мост звільненый был од оплат і ложыня дерева Грекокатолицка каплиця з каменя під покровом Архангела Михала з <unk> р побудувана была на місци попередньой деревяной яка згоріла По тій церкви і мурувані з каменя заховали ся іщы решткы мурів алтаря Обік церквиска єцмонтір на котрым догниска заховал ся лем єден на гробок Анны Прислопской жены остатнього грекокатолицкого священника Жеґєстола Другій цмонтір положеный є повысше руін церкви найдеме на ним іщы пару помників найстарший походит з ХХ столітя Наступну церков котра догнеска стоіт в селі побудувано в роках <unk> По боках храму находят ся пастофоря Дах на церкви є вельоспадистый бляшаный звінчают го осмовічны вежы з банястыма копулами Над храмом Уєдных і Притвором поміщены сут симетричны копулкы з колишнього выпосажыня церкви Варта звернути увагу на <unk>вічны ікони При церкви находит ся чудотворне джерело святой Анны котре згідні з переказом вытриснуло з хвином посвячыня церкви В звязку з тым В часах Меджевійня до Жыґєстола приходило вельо паломників з околиц Осібно од церкви поставлена є дзвіниця Находят ся в ній три дзвоны По выселінях церков перемінувано на римокатолицкій костел під покровом святой Анны і святого Михала Грекокатолицкыма порохами в Реґістові были м ін отец Йоан Присловскій отец Алексий Гудкєвич ци отец Роман Прислопскій В <unk> році в парохіі было <unk> осіб До Жеґєстова належала іщы парохія в Зубрику Пенсия дяка якій дякувал і в Жеґєстові і в Зубрику выносила <unk> корон Жеґєстовяне Католицкого обряду парафію мали в Мушыні парафія тота Еґуана Благын в <unk> році і в тым році парафіян з Жеґєстола было <unk> А костел в Мушыні посвяченый был допіро в <unk> році Поза Джеґєстолом парафія в Мушыні обіймувала іщы Поворозник Злоцкє Милик Креницю Андрівку і Вірхомлю Хуля перервы і добрі знана вшыткым оркєстра святого Миколая З Ковальчыком з іх другой платни з Высокого поля з <unk> рока Є руціньска коломийка Вой до того доктори о дрым <unk> Была в чекістові школа єдноклясова в роках <unk> столітя песия учытеля выносила <unk> золотых Діти вчыли ся в рускым языку На початку ХХ столітя до школы записаных было <unk> діти з Жеґєстова і <unk> зубрика Был в Жеґєстові громадскій шпіхлер чытельня імени Кашковского яка рахувала <unk> членів в <unk> р склеп братства церковного і аж <unk> склепы проваджены през Жыдів Была тіж громадска каса і діяло Товариство Тверзлости преобляженной діли Мариі якє вже кєстові рахувало <unk>ро членів По першій світовій війні школа была уж дво клясова але вчено лем по польскы далі діяло церковне братство і Товариство Рускій Дім До найблизшого суду і уряду треба было ходити аж <unk> кілометрів до Мушыны а на місци была почта телеґраф і колейова стация В меджевійну Жеґєстів рахувал <unk> душ грекокатолицкого обряду але з того <unk> перебывало на еміґрациі троє латинників і <unk> ізраітів Обшырово простор Жеґєстола выносил близко <unk> кілометрів квадратовых села подібной великости Товды то Слінтиця панкна Свіжова Руска Віслочок мощанец ци Чыстогорб Жеґєстів был знаный уж оддавым давна як устровиско Іщы перед <unk> роком были ним продаваны мінеральны воды алькаличны желясты щавы Жеґєстів зараховує ся до єдного з найстаршых курацийных місцевости в реґіоні Першы лазєнкы вознесено в роках <unk> В <unk> році отварено І здройовий заклад Належал до Іґнатия Медведского угорского шляхтіца Выкупил він од місцевых хлопів парцелі на котрых были джерела з мінеральном водом і побудувал пенсийонаты і Лазєнкы По його смерти в <unk> ряджаня здоровым закладом перенял сын Кароль Медведскій Заряджал ним перез двадцет років і власні тото окрис приймує ся як найліпшый для села окрис найбільшого розвитку Жеґєстола Немале значыня мало тіж напевно урухомліня колейовой лініі тарнів Мушына з пристанком в Жеґєстовій Побудувано новы віллі і пенсийонаты доднеска з того часу заховала ся і ден єдна так звана Жаґотка Выбудувано Новий стройовий Дім в місци де днес є Пияльня Воды Анна і новы Мазєнкы Здройовий Парк выпосажено в нафтове освітліня Барз популярным стало ся поза купаньом в мінеральных водах купаня в Попраді што уважано же тіж лікує Здройовый заклад стал ся так популярний же треба было давати оголошыня в Прасі жебы нихто не приізджал без скорішньой резервациі місця Єдным з більшых пропаґаторів жеґєстовского уздровиска был президент Кракова знаменитый бальнеолоґ Юзеф Дітль Курорт продавал близко <unk> тисячы бутельок мінеральной воды на рік Серед гостів зровиска были м ін польскы писателі і публицисты Михал Балуцкій і Юзей Іґнатий Крашевскій Переізд з Крениці до Жеґюстола дорожком коштувал <unk> золотых реньскых тілко што дві пары люксусовых бутів з холевами Невелику рецесию в Жеґєстові датує ся на рокы посмерти Кароля Медведского в <unk> р Допіро по закінчыню І світовой війны курорт зас наберат розмаху Покликана остає Кооператива Жеґєстів струй на челі котрой стає родина Крукєрків За іх часів побудувано новый здройовий дім проєкту Адольфа Шышко Богуша Новы Лазєнкы і выбудувано каплицю під покровом святой Кінґы Урухомлено новы джерела воды і побудувано цілу масу новых пенсийонатів а серед них вільну Віктор В тамтых часах <unk> рік был то єден з найбарже люксусовых будинків полудньовой Польщы Санаторим Віктор проєкту львівскых архітектів проф Яна Баґіньского і Збіґєва Вердзала є прикладом вывітной архітектуры модернізму Остало вписане до реєстру забитків і в <unk> році остало ґрунтовні одремонтуване Привернено тіж характеристичну для модернізму білу елевацию Парцелю на котрій выбудувано Санаториом Віктор купити хтіл Ян Кєпура але не был в стані перевити оферты яку запропонувал нафтовый концерн заміст хыжы Кєпуры поставлено санаторию Чысло курациюшы якых было в силі приняти уздровиско Жеґєртів звекшыло ся з тисяча до <unk> тисячы А тепер як самы ся окрисляют етнокабаретовый бенд Крієва Сонце кльож і пісня на боточку Амечуєм ся за хвильку На подбацьком прала на вербоцьку кляла Поможыме пане Боже шоб собі думала Шоб собіду шоб собіду шоб собі дувала Я собі думала лом за молодого а мене бынде оддале заєда старого За дідаста за дідаста за дідаста Я дільда цястую частну Вати мушу Поможыме пане Боже вырвез діда душу Вырвес діда Вырве з діда Вырве з діда муж Вырвез діда душу молдавіста мушу а вы самы старда ниє молоду брати Як молоду єк молоду єк молоду бра права А вербоцьком клява Поможыме пане Боже шоб зыбі думали жоб зобі жоб зобі жоб зыду Зараз по выбухом ІІ Світовой війны жеґєстів здевастувало словацкє війско Але не на тілько жебы не могло приняти німецкых офіцерів і поліциі Санаториюм Віктор зорґанізувано німецкій бійсковый шпиталь а в Здройовым Дому містила ся кватера молодежы з Гітлерюґен і поліцийна школа Не перешкодило то єднак на зорґанізуваня тамадель каналів котрыма таємні перепроваджано людніст на Мадяри По війні уздровисковый заклад перешол в рукы державы а Лемків выселено Єднак курорт діял далі Курациюшы присылано гын в рамах Фундушу вчасів Роботничых діяли склепы реставрациі была аптика фризярскій заклад функцийонувала бібліотека орґанізувано тенсінґы концерты одчыты Днес же ґєстів є одбудуваны ремонтуваны а по роках стаґнациі під рядами державы част устровиска Выкупувана є през приватных інвесторів Днес то вшытко дякую Вам за увагу і запрашам на тыжден Наталия Малецка Радийо Лем фм пак сти так стремстере rati