Історя села Жыдівскє і пару слів про особу і творчіст Івана Желема
Автоматычна транскрипция
сам році парафію в ізбах візитувал архієпископ галицкій Йосиф Симбратович Незнайома на околицю знана была яко місци арма Днесола подібне як лемківка нашла бы ся під водом А так направду то заландруєме до заладкы Рыманівской Як вспоминают селяны єдной ночы ждняне забрали дзвоны і закопали іх деси так Там смо уж были На новы прогулькы запрашам як псе в середу на девяту вечеру Наталия Малецка А як Добрыдеден витат вас Наталия Малецка в проґрамі а як радия лем фм Тыжден тому были сме в Дошні было тіж про найзнаменитшого дровняка Енюша Днес далі перебывати будеме в підкарпатскым воєвідстві і кус історичных інформаций довідати ся про жыдівскє В кругу буквы нишнього одтинка позостає тіж першый музичний перерывник польскій хор заспіват про жіноче свято Запрашам на <unk> одтинок а як Як Я просусь подарувати Бо проси соті тількы трыбы до су Найцістій совій юбили до трам воєт юбилині Я просил Я просуно ґедестоі Войти Лописной гор доды Моцюр до його селе
милли міли мі доправятве Я прошу Я прошу сподаровати Выпросили штырі кацу Чого Жыдівскє найдеме в підкарпатскым в ясельскым повіті і в ґміні Крампна Є то єдно з найстаршых сел на Лемковині В записках появлят ся уж в <unk> році Початкова назва села кузріжнит ся од теперішньой Товды записувана была яко Жыдовці а з кінцьом <unk> стыдовец Перша змінка походит з <unk> рока родина Войшкіл продала єй втовды знаным уж там купцям сел лемківскых родині стадницкых потім жыдовскє было в руках Димбіньскых і в столітю левіцкых Назва села походит правдоподібні од жыдівского державцы Жыдом не вільно было мати землі на власніст для того мусіли єй державити Надграничны варункы не сприяли розвиткови села скоро В <unk> і <unk> році было там лем єдно волоскє дворище і єдно шолтискє Был то правдоподібно початок другой колонізацийных фалі в селі але хыбаль дост слабой бо в <unk> році сут там допір два валаскываны Жыдівскє находит ся в долині потока Крампна при колишнім гандльовым шляку котрый провадил зо Зногорода до Зборова Бардийова і Прешова на Словациі В столітю село рахувало уж понад <unk> селян медже нима родину Ярошів Ласків Воймів гаврыляків ковалів когутів Кондратиків Сквіршків Тымчышів Тыханинів Петриляків Петрышаків по дві родины Вельґос Фрицкій Чыманович Кулик Оренчык і Семанчанко по три родины Троць Арден і Біргала а по штырі Стех і Корба ты
за я мы В <unk> році през село премашерували царскы війска котры ішли на угры де выбухло повстаня Єден з селянів мал ся подібно міцно заслужыти в помочы при перемаршу а был то Михайло Константинович за своі заслугы одзначеного важным царскым ордером Золотым Крестом Його отец был особом духовном а мати Мария Лапницка походила з сусідньой Дешниці Під конец ХХ столітя в селі мешкало уж понад <unk> грекокатоликів і дванадцетеро Жыдів Село належало до грекокатолицкой парахіі в Тихані В <unk> р в звязку з ґорлицком операцийом села Тиханя і Жыдівскє зостали цілковито знищены Перед світовом війном село рахувала аж <unk> селян по війні уж лем <unk> Скількіст хыж з понад <unk> зменчыла ся до <unk> В селі мешкала єдна жыдівска родина і єдна польска ґайового котрый початково працувал в храбскых лісах потім до <unk> рока жыдівскых а по другій світовій війні в лісах паньстловых Простор села в Меджевіню выносил понад <unk>надцет кілометрів квадратовых Село жыдівскє не можна было зарахувати до тых богатшых землі были гын слабо вроджайны і на додаток тяжко доступны Ґаздове прібували управляти землю єднак з марныма ефектами для того жыдевяньскы ґаздове годували дуже червеной худобы і дуже овец Для села тяжкым періодом был час ІІ світовой войны а предовшыткым рокы <unk> В часі дукєвской бітвы <unk> вересня <unk> р в район жыдівского передостал ся совітскій Першый Корпус Кавалерий Ґвардиі його заданьом было получыня ся з силами совітскых повстанців по другій стороні границі Німці <unk> вересня одтяли можливіст верніня корпусови котрый вальчыл в окружыню в рейоні села і приміщал ся покус на схід Воякы Червеной Арміі получыли ся з інчыма одділами аж <unk> вересня в околицях Тылявы Жыдівскє остало в німецкых руках до січня <unk> рока Люде жебы ся ратувати втікали оддамали напримір до Ґладышова і дале жебы перезимувати перечекати тот тяжкій час і як ся вчаст вернути до ся
Але по війні вказало ся же в селі лишыло ся лем пару барз знищеных хыж в звязку з тым на яр і літом векша част Лемків з жыдівского выіхала на радяньску украіну Заохочаны аґітациями поклали великы надіі на новим місци котре представляне было як місце богатого і спокійного жытя Як знаме вказало ся інакше тых пару родин котры остали в <unk> році безвглядно переселено Ту вельо і вельо і вельо двер моі двер моі двермом пенса Мали то моды Біри парападо Еле ра ля Деридор ґадира Лотеґо Еду вчасила ґеродия Не солева Бендитом Ради Є земля тамен там
В селі была прекрасна грекокатолицка церков під покровом Вознесіня господнього выбудувана правдоподібні на початку ХХ столітя хоц не выключат ся скоршого датуваня храму знищена в часі ІІ світовой войны розобрана на початку пядесятых років Была то невелика деревяна церков о архаічным выгляді дводільна з низком слуповом вежом од західньой стороны Алтар і храм вірных накрыты были каленицьовыма дахами ціліст даху вкрыта ґонтом стіны ошалюваны дошками В <unk> році на сусіднім пляцу выбудувано нову церков а в звязку з тым же в <unk> році част селян перешла на православну віру в <unk> выбудувану в селі Треков З реляциі Михала Кыдчака знаме же был то великій храм розмірами подібний до церкви в Бортным Церков была деревяна тридільна вкрыта каленицьовым дахом з бляхы Мала выдатны бані над алтарьом і храмом вірных Жыдівскє не мало свого православного духовного обслугіване было перез його мостя Стехані В <unk> році в селі было троє православных вірных Зо старом грекокатолицком церквом вяже ся істория котра не позвалит заснути обонятно На осін <unk> р одділы польского войска часто ховали ся в ріжных місцях жебы выслідити невеликы одділы УПА Єдного разу одділ війска сховал ся в порожній хыжы недалеко істнуючой іщы церкви Наглі серед ночы вышла в ясности процесия на біло облеченых люди і при прекрасным співі в языку незрозумілым для вояків три раз обышла церков докола потім ціла процеся вернула до церкви вшытко втихло а ясніст згасла Рано коли воякы пішли справдити што діяло ся в церкви не нашли найменшого сліду присутности люди Вояків было семох а шестьох з них виділо описуване выдаріня Што іщы барже підкрислят драматичніст той істориі то факт же в роках сімдесятых Єден туриста котрый затримал ся в околици де стояла церков вечером разом з женом і дітьми виділи як нивеспод землі выросла церков з котрой так як і за попереднім разом вышла процесия на біло облеченых люди при великій ясности і злуках церковного дзвону обышла три разы церков потім одправлено службу і нараз вшытко втихло і выгасло Опис церкви вынуреной спід землі згаджал ся в <unk> процентах з єй фактичным колишнім выглядом Те По другій світовій війні захованы будинкы і церкви улегли знищыню а село нашло ся під топіком так званых пеґєрів
цилі паньствового господарства рольного През якысий час в селі містила ся навет філя вязниці Гнешка село є праві незамешкане і повічме оздоблене былыма будутками плеґІв Хто хце достереже тіж пару інтересуючых памяток з прошлости Ідучы дорогом од стороны Тихані по правій стороні натрафиме на двокондиґнацийну мурувану капличку з <unk> рока По стометрах стоіт друга капличка а іщы дале желівный крест з <unk> р Недалеко перед мостом на крампну ідучы од грабу по лівій стороні дорогы на заросненій уці є старый цмонтір з камінныма помниками Сут там просты різблены камінны фиґуры Ісуса Христа на Крести і Прекрасный Цокіл з трьома пласкорізбами святой Варвары Божой Матеры і святого Йоана В тым місци тіж стояла стара деревяна грекокатолицка церков Цмонтір в <unk> році выремонтувало стоваришыня Маґурич Місце понівшій грекокатолицкій церкви находит ся на пілніч од цмонтеря серед Старых Лип Найдеме там тіж парунадцет нагробків з початку ХХ столітя Недалеко цмонтеря свій початок має окружуюча жыдівску кычеру едукацийна стежка імени зоолоґа професора Яна Непомуцена Рахіньского Жыл він в роках <unk> ци ґанкас са Це о дерова выче єдино Само модец очівой
о З жыдівского перенесеме ся до лапенного Особливіст котрій днес ся призриме належыт до поколіня переселенців на Украіну з <unk> рока поколіня вродженого на рідній землі вкорененого в Карпаты але котрого жытя на все назначене было тугом і больом за своім Єдным з представників того поколіня котрий жытю по траґедиі выселіня дал артистичный выраз є Іван Желем писатель публициста діяч Іван Желем вродил ся <unk> квітня <unk> рока в селі Лапенне коло Ґорлиц Початкову школу закінчыл в рідным селі В <unk> році же лем вступил до ґорлицкой ґімназиі і замешкал в тамтышній Рускій Бурсі котра стала ся му другым домом То в Бурсі уформувал ся світопогляд молодого хлопця його лемківскій патріотизм знаня рідной істориі і культуры І світова війна перерыват желемову едукацию Найперше смерт мамы змушат го помочы няньові в ґаздівці а пак Німці заберают го на примусовы роботы до Німеччыны де остає до кінця війны В <unk> році желем обняты примусово добровільным выселіньом выізджат на Украіну Найперше до ворошылоградской области потім подібні як і векшіст выселенців вертат до Галичыный і оселят ся разом з няньом і сестром в Самборі Ту працуючы в торговли кінчыт середню школу на студиі іделювала дозоло Ветеринарийного Інституту Як раз є то період сталиньскых репресий Неслушні обвиненый остає желен вывезений на далеку пілніч до Комі де през шіст років робит в лісовых лаґрах По смерти Сталіна наступує регабілітация желем вертат до Борислава Кінчыт студиі во Львові закладат родину зачынат фахову роботу ветеринаря Найперше працує в околицях Львова потім в мясокомбінаті во Львові рівноле до фаховой роботы розвиват желем літературну творчіст На жаль несподівана смерт заберат го спомедже жывых в полни творчых сил коли во власным переконаню не написал іщы головного твору свого жытя Вмерт <unk> вересня <unk> рока во Львові похованый є на яньскым цмонтері де скорше спочыли Ланя Гунянка Роман Суболевскій і дуже інчых знаменитых Лемків лом мі
близику те умціди сіляти Ебозлом поза млы Ци мусиме ґеном лепонсколити та віс Та не букветоля Та не сут коос Тани Коматоля дия A<unk> ротного фунґеани матоля ото при коре низом Літературний доробок Івана Желема треба зарахувати до найзнаменитшых осягнінь сучасной лемківской літературы Писал він вершы оповіданя новелі гуморескы ескізы публицистичны і критично літературны дописы Друкувал іх на лемківскій сторінці і в лемківскых еміґрацийных выданях Част з тых творів написал по лемківскы част по украіньскы Належал до тых выселенців котры не забыли рідной бесіды і до кінця жытя барз в правні послухівал ся ньом не лем в бесіді але тіж в писмовій формі Його творчіст од дзеркалят вражливіст выпликаной в природным лемківскым просторі душы єй любов і тугузатым простором Дрібны прозовы формы желема выріжняют ся своєрідным барз страфным і глубоко одданым кольоритом лемківского жытя
представленого найчастійше в гумористичных веселых несподіваных ситуациях писаны лемківском бесідом жывом сочыстом полном забытых уж низка лексикальных і фразеолоґічных форм мают они не лем артистичну але тіж етноґрафічно познавчу вартіст В своіх творах затримал желем жытя давной Лемковины єна для нього як Аркадия утраченый рай найдорожше місце на світі В прозі желем представлят іх в спосіб жывый веселий натоміст в поезиі спомины назначены сут дугом смутком жальом і любовом Желем уважаный є на рівни з Іваном Головчаком за творцю напряму тугы за утраченым в сучасній лемківскій поезиі В поезиі желем видно його великє очытаня і літературну ерудицию Не да не было Іванови Желемови николи по <unk> році приіхати на Лемковину до рідного лапинного Гмер скорше як отворили ся можливости свобідного приізду лишыл по собі великє богатство оповідань новель гуморесок вершів поем ци дописів была якя отварові не Моі сердей помоє не думайно твоє лем думнай наєно ти будеме гедно і думу што нона не годим ждокы зуцку з далека о подім о і серденько моє Не думайной на єдно Ти будеме єднойой на єдно ти буде і нашы з далеко су другій і подайом бышы О єдне помойной дойденно трибуде гын ани Выйтей по моє моней най єдно То вшытко на днес Дякую Наталя Малецка Йо
Андрівка Астрия Беґо Бортне Вільшня Лоловец граб Ґладышів Долге Дешниця Ждыня Заладка ізбы місцова незнаєма одрехова перунка переґєтів святкова велика тиляла устя Волоскє Фльоринка Хырова Циклиньска Воля Чорне Шляхтовска Русь Щавник Ясюнка Там сме уж были На новы прогулькы запрашам як все в середу на девяту вечеру Наталия Малецка А як
