З лемківского архіву #10 - 14 VI 2012 Збійництво
Еп. 10

З лемківского архіву #10 - 14 VI 2012 Збійництво

•

Опис епізоду

Odcinek opowiada o zbójnictwie w Lemkowszczyźnie i o tym, jak rozwijało się ono jako odpowiedź na pańszczyznę, ucisk feudalny i ograniczanie wolności chłopów. W transkrypcji pojawiają się też konkretne grupy zbójników działające w Karpatach oraz próby władz i duchowieństwa, by powstrzymać napady na dwory i drogi.

Автоматычна транскрипция

В лемківскым архіву довідате ся того чого ти інде не прочытате і
о чым ниґде інде не почуєте Слухайте лемківского архіву в радию Руской
Бурсы лем фм просит Павло Ханас В нківскым Архівом прийду до подій
котры діяли ся на Лемковині в часах барзнам од лем Прізріл ся
з пінніств якє розвивало ся на Лемковині зачынаючы од <unk> віку По
прилучыню нашой земель до Польщы Лемковина зостала поділена медже вельможів і Кле
підданы мусіли одрабляти панщыну котра з роками штораз барже ся звекшала а
свобода хлопів была штораз барже ограничана Лемкы нелегко піддавали ся насильству і
бороли ся о своі правы Выникли з того ріжного роду рухы освободы
тельны котрыма кєрували збійникы Джерел історичных відомо же уж од <unk> рока
на чорштыньскым замку рускы і чешскы збінникы орґанізували своі дружыны котры нападали
на паньскы дворы Была то одповід на утиск якій стосувала шляхта і
клер што до хлопів Мусіли они одрабляти панщыну а зо своіх плодів
шторока оддавати десяту част на костел Люде котры не могли вывязати ся
з обовязків для панів были гнобены а навет вязнены што часто приплачали
своім здравьом Щеґульні молоды люде не могли смотріти ся на таку ситуацию
на селах і бунтували ся Бунтовникы были преслідуваны прешто мусіли втікати до
лісів і укрывати ся в колибах і печарах За свою зброю брали
они на початку ножы і топоры По пізнійшых нападах мали они уж
до диспозициі Мушкєд Такы люде называны были збійніками Але сельскы люде вцали
іх не уважали за збійників лем же за своіх оборонців Серед Поляків
тіж дале жыва є памят збійника Яносіка котрого дотепер нихто не уважат
за збійника лем за оборонцю люді утисненых Король Зыґмунд Теті в <unk>
році Выслал лист до старости новосанцівского жебы звальчал збійництво штобы оно не
перешло на дальшы землі Польщы Казал тіж добрі стеречы дорогы на полудне
на Мадяри жебы збійникы не отримували помочы з тамтой страны Дараґуймо <unk>or<unk>ec
тір дарі дарой дардарі дарой дордарі дардаді дарой до дірдарі дарой до
тір дарі дарой рода Я люблю кык дой Я люблю ток да
моіли ой дар дарі дарай дай тир дарі дарай дойдарі дарой да
да рай дай тирдаді да райдар дарі дарай да Не ту літа
білю ні Юля бід Нет любі біст паци дай тир дарі дарай
дар дарі дарай дардаі дарай дай тырдарі дарой дардарі дарай датирдарі дарой
да Коли ніло єм Коли ніла бы душы да тир далі дарой
дар даді дарой дар дарі дарой родир далі дарой да тир далі
дарой далі дарой роди ида тір далі дарайда тирдалі дарайда тір далі
дарай дай ройда тір далі дарайда тірдай дарайда тірдалі дарай да В
околицях Гриманова діяла ґрупа Ланка з Терестяной його помічника Климівця зо Сквітного
помагали імяцку ватра з Реґєтола Василь Павлющак Іваско Шырокій зо Смереківця Дримак
зо Сквітного Данько з Ганчови Ілько і Семко Стильови Дуда Сидорик Інац
Бліхнаркы Была то немала ґрупа збірницка але іщы не так велька якы
повстала єй в пізнійшых часах Збінництво найвеце ся розвивало в другій полові
В тым часі голосно в Карпатах было о дружыні Василя Баюса з
Ліщын і Міхала Клочкы з Ґладышова Дружыны тоты в часі свойой діяльности
нападали на паньскы дворы медже інчыма в Ропі Сялях Дуплі Яслисках і
Саноку В <unk> році краківскій єпископ выслал долучыны своіх комісарів жебы они
справдили чом неє в костельных землях дисциплины і порядку В тым самым
іщы році страчено в Мушыні през вплетіня в колесо Василя Петровского з
Петровой по словацкій страні і його сына Штефана при чвертуваню Два рокы
пізнійше в <unk> році власти Староства Санчовского взяли до обороны гарників то
є давных вояків Наступным страченым за збійництво был Андрий Квочка Вызнал він
на тортурах же не перестанут збійникы збіникувати покля не быженут столичных гарників
не да З причыны діяльности гарників дружына Андрия Савкы і Василя Чепця
збільшыла кількіст нападів на дворы Звязане тото тіж было з повстаньом козацкым
Богданах Хмельницкого на Украіні Пізнійше в <unk> р Андрий Савка і Василь
Чепец взяли участ в повстаню польскых хлопів на Підгалю Было то повстаня
проти гнобіню і вызыску хлопів през шляхту По упадку повстаня зіманых хлопів
страчено в Новым Санчы Бічы Риманові і Саноку По преграным повстаню люде
втікали пред преслідуванями до лісів і на Мадяри часто тіж прилучали ся
до збійників Збіницкы дружыны Савкы Чепця і Баюса часто єднали ся а
до них іщы прилучали ся інчы меньшы дружыны злаболи з Боґушы По
дальшых потичках з війском зімано Василя Баюса і страшено го в Пряшові
а Андрий Савка борол ся дале Борба тота робіла ся штораз векша
до Збійників прилучали ся селяны Выником того был напад збійників і селян
узброєных віли на кляштор в Камяні Дале в <unk> році праві <unk>
тисячы селян напало на Новій Санч Заняли оні і розбили королівскій склад
на замку Забрали од тамаль товары і грошы котры розділіли медже люди
і се люди высвариты найлюбы Єласеля Лезкандина Ам то варедрина а єс
тоє лая антистарістлатина полям до горя тарина Аювая до се ріцмадина Потім
збінікы прешли на схід Лемковины в околиці Дуклі і гымн на Падалі
на паньскы двори Савка остал на заході Лемковины Шляхта домагала ся од
короля війска штобы іх боронила пред нападами В <unk> році війско окружыло
дружыну Савды в околицях села Камениця Збійником удало ся придерти през окружыня
але осмеро з них зімано Зіманых збійників мучено а потім страчено О
дальшых льосах Савкы і його дружыны не знаме ніч верци Джерела не
подают інформаций Што ся з ним стало З успіхом орґанізували ся на
Лемковині тиж інчы збініцкы дружыны котры повстали уж по діянях Савкы Такыма
дружынами была дружына Димитра Литвина з Брунар До його ґрупы прилучали ся
Русины з Ростокы Лосього Ноівси і Ястрабика і лі і одзаса Каждий
свою одряса ай я связую за тождий свою одряза А ясну Айясну
стару погазам побуз Айдас Айясну поглазам побуз обзаса Каждий своі потряса Ай
ясмой Ай ясмой мій лень буду любу сердень бідні гыдни обсаса Каждий
свою потряса Ай я свою Ай я свою желічку поцілюю на ліч
Ай ясну Ай яснуй желічну поцілюю на лічту Збініньскій рух на Лемковині
мал на цілю ставляня чела утискови якій паны стосували што до Лемків
Закінчыл ся він допіро в <unk> віку То при рыхтуваня Нижнього Лемківского
Архіву корыстал єм з книжкы Адама Барни і Федора Ґоча Лемкы в
борбі о свою і несвою свободу Слухалисте лемківского архіву в радию Руской
Бурсы Лем фм Павло Ханас