З лемківского архіву #105 - 30 VII 2015 Чехословацкій леґіон
Еп. 105

З лемківского архіву #105 - 30 VII 2015 Чехословацкій леґіон

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcony jest czechosłowackiej legii formowanej w ZSRR oraz jej drodze do walk na froncie wschodnim podczas II wojny światowej. W nagraniu podkreślono udział Rusinów, w tym Łemków, a także wcześniejsze losy legionu w Polsce, internowanie żołnierzy przez Sowietów i późniejsze tworzenie czechosłowackiego batalionu.

Автоматычна транскрипция

З лемківского архіву то місце в якым довідате ся про історию Лемків
річы котры де інде не почуєте ани не прочытате Слайте проґраму з
лемківского архіву в радию Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас Днескы
в лемківскым архіві почуєте про чехословацку леґію яка формувана была в Радяньскым
Союзі а служыло в нєй пару тисячы Русинів <unk> років тому <unk>
жолтня <unk> рока На піл рока перед закінчыньом ІІ Світовой війны першы
чехословацкы воякы вступили на територию свойой окупуваной Вітчызны Разом з Червеном Арміом
они побороли Німців в борбі о дукляньскій перевал де в рядах Червеной
Арміі бороло ся уж вельо Лемків За декотрыма джерелами в чехословацкій леґіі
могло найти ся аж <unk> тис Підкарпатскых Русинів Іх участ во вшыткых
боях і маршу той леґіі был барз важний Лісом на поліцкы соломісом
на поліцкы солом но єдного одказ провало прадавны сокы Єдного одказ провало
прадорусный <unk> Ны ся Істория участи Русинів в чехословацкым Корпусі зачала ся
на добру справу іщы перед выбухом ІІ Світовой війны По занятю Чехословациі
і розформуваню Арміі вельо білых вояків пішла за границю Жасти тых вояків
в марци <unk> р зачато в Польщы формувати чехословацку леґію Она розміщена
была головні в Кракові во Львові леґія была єднак планно дозброєна і
остала без тяжкой зброі По нападі Німців на Польщу леґія высофала ся
на східню границю Польщы натоміст по нападі совітів на Польщу леґія остала
на териториі занятій совітами і без бою суложыла зброю Леґіоністы были інтернуваны
а совітска власт не мала ясного пляну што з нима зробити Од
<unk> р совітскы власти дозволили леґіоністам візджати на захід жебы могли они
бороти ся в аляньскых арміях проти Німців З той можливости скорыстала велика
част леґіоністів В роках <unk> териториі окупуваной Німцям і Прискарпати на совітску
част прешло <unk> тисячі Русинів Вшыткы они остали прото осуджены і дістали
од <unk> до <unk> років ґулаґу По нападі Німців на Совітскій Союз
ситуация зачала міняти ся Втовды ше в канцеляриі президента Чехословациі на еміґрациі
Цибре нагварил президента Бенеша підписати договор на формуваня чехословацкой леґіі в Совітскым
Союзі чехословацкых ґраждан В <unk> році на договорах медже правительствами підписано союзнечий
договор на основі якого совіты дозволили формувати чехословацку армію на териториі Радяньского
Союзу Договор підписано <unk> вересня за котрым формувано першій чехословацкій баталь Я
ся придумату дольозом Досепляту воснутно буды со Як ся то знас моя
мила селя Як ся то зна своя мила се Сонформуваня апріолю зачало
ся в січні <unk> р в бурзуці Його основом остало <unk> білых
леґіоністів што остали до того часу в Совітскым Союзі Потім до батальону
вступували інтернуваны Чехы Словакы Жыды і найвеце бо аж <unk> процент Русинів
якы втекли предмадиярамі до Радяньского Союзу Формуваня батальйону приходило з проблемами і
долго ся тягло што позволило командантови батальйону Людвикови свободі провести інтенсивны школіня
і през то рівен прирыхтуваня стал ся дост высокій Батальон одмал чехословацкой
мундуры званя і служба проходила за чехословацкыма війсковыма законами Батальон находил ся
тіж під вкладом чехословацкого правительства і такій порядок остал до кінця війны
<unk> січня <unk> р воякы батальону склали війскову присягу в його склад
входило <unk> вояків в тым <unk> офіцерів <unk> ротмістрів <unk> підофіцерів і
<unk> рядных вояків лютого зачала ся одправа вояків на фронт До початку
марця <unk> р Батальон вошол в склад Церной Арміі Ворознезского фронту і
<unk> марця занял місце обороны в околицях села Соколово Харківской области Уж
<unk> марця батальон розбил німецкій одділ і знищыл свій першій чолк Медже
<unk> а <unk> марцьом батальйом провел Крвавий Бій разом з совітскыма одділами
одпернімецкій атак В тым бою батальом міцно потерпіл і стратіл в бою
<unk> вояків а <unk> остало пораненых За розказом <unk> марця воякы одышли
занятых позиций і вышли з окружыня в районі Харкова Спочатку зас поставено
го на оборонны позициі але якоже радяньскы війска одбыли німецкій навел выцофаного
назад фронту зо зульой зо зудо звідо зо зудо звідом чом місце
ой міносы о єд мою зеленой бы ойон мою зеленой былы під
остойові реґру ти свойові реґлю Жобінко мікоморя опіно вікоморьом підном голі оспідме
не буде на пирой молоды на берко мікоморьо піноголі оспід ме не
буде на пирой молоды Совітскє командуваня высоко оцініло бойову якіст чехословацкого батальону
проявлену ним в першых своіх боях Уж <unk> марця <unk> р выдано
постановліня Державного комітету Обороны проформуваня на основі баталийону І окремой чехословацкой пішой
бриґады Формуваня проходило в Новохресоньску До <unk> вересня <unk> р бриґада рахувала
<unk> вояків в тым <unk> офіцерів Вєй склад входило тиж <unk> чолґів
<unk> армат <unk> карабінів машыновых і <unk> протипанцерны арматы В бриґаді ті
нашли ся тіж радяньскы воякы <unk> офіцерів і <unk> вояків Были оні
специялистами якых бракувало серед чехословацкых вояків В жолтні <unk> р бриґаду пришмарено
на першый украіньскій фронт Од <unk> листопада она брала участ в кіівскій
операциі одзначыла ся в штурмі на Кыів під Білом Церком в кіівскій
обороні операциі Жытомірскій і Корсунь шевсєнковскій операциі За заслугы в зимовій операциі
перелом од <unk> рока бриґаду награджена остала двома радяньскыма і двома чехословацкыма
нагородами <unk> квітня <unk> р розпочато на базі бриґады формувати І чехословацкій
корпус зложеный з трьох бриґад Пішых бриґады Панцерной артелерийского полка і сапреского
батальйону Серпні корпус трафил на першый украіньскій фронт якій зближал ся до
чехословацкой границі в Карпатах В східньокарпатскы операциі Корпус одограл важну роль в
помочы по выбуху словацкого повстаня в боях тых корпус дознал єднак поважных
страт Корпус тот в тяжкых боях перерывал оборонны позициі Німців <unk> вересня
освободжено дуклю а <unk> жолтня взято дукляньскій перелом То был ден коли
войска радяньскы і Чехословацкы зачали освободжати Чехословаків дідене домінте денат тиме дене
домло денна дайо моі помірокы найон моі помірокы на такытям тові дорога
та поведу добіляти ділята добу та повену до біляти ділята добу Мо
де думати моя небо мота тымо мене думодано немо мене думодано неоґодия
Кєде буде тілько моя немо де буде тілько моя небо де До
листопада корпус атакувал по чым перешол до обороны Уж до кінця війны
корпус борол ся в складі ХХ украіньского фронту <unk> квітня воякы Корпусу
вошли на землі Ческы де борба з німецком армійом Центром тягла ся
аж до кінця війны Передня част корпусу на совітскых чолгах <unk> мая
віхала до Прагы <unk> мая в Празі одбыла ся урочыста парада цілого
корпусу Одлипця на основі чехословацкого корпусу зачало ся формуваня Чехословацкой Народной Арміі
До кінця війны в Корпусі служыло <unk> вояків а през цілу війну
през корпус протягло ся <unk> вояків Повіні вельорусинів якы служыли чехословацкій леґіі
остало на землях Чешскых жебы не вертати до анектуваной Совітами Підкарпатской Руси
Слали сте проґраму з лемківского архіву в радию Руской Бурсы Лем фм
Павло Ханас