З лемківского архіву #110 - 3 IX 2015 Початок ІІ світовой войны на Лемковині
Еп. 110

З лемківского архіву #110 - 3 IX 2015 Початок ІІ світовой войны на Лемковині

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono początkom II wojny światowej na Łemkowszczyźnie i losom Łemków służących w polskim wojsku. Z relacji wynika, że wielu z nich zostało zmobilizowanych tuż przed wojną, a potem trafiło na front, do niewoli niemieckiej lub sowieckiej, podczas gdy sama Łemkowszczyzna szybko znalazła się pod niemiecką okupacją i była bombardowana.

Автоматычна транскрипция

З Лемківского архіву то місце в якым довідате ся про історию Лемків
річы котрых де інде не почуєте ани не прочытате Сайты проґраму з
лемківского архіву в радию Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас В
несім архіві буде кус про подіі якы розогляли ся на Лемковині але
і на териториі цілой Польщы перед <unk> роками то є буде про
початок ІІ Світовой війны В <unk> р Польща была практичні оточена през
Нимців граничыла з нима од заходу пілнічного сходу а на полудню граничыла
з былом державом чешско словацком опануваном тіж през Німців В послідніх місяцях
перед самым выбухом війны в польскым війску служыло вельо Лемків Част них
то были рекруты з побору <unk> рока а час то были хлопці
змобілізуваны по оголошыню мобілізациі на два місяці перед выбухом війны Товды практичні
з каждого лемківского села дуже хлопців служыло в польскым війску Дальшы іх
льосы потошыли ся цілком ріжні Денекотры полегли інчы вернули домів а іщы
інчы нашли ся в ляґрах німецкых і совітскых Тоты з Ляґрів совітскых
трафили далеко до Росиі жебы потім найти ся в арміі ґен Андерса
ци Берлінґа Велика част Лемків якы брали участ в обороні в війні
<unk> р в роках <unk> служыла в Червеній Арміі жебы скінчыти борбу
о свободу Заходи ідут ясны сонсны горніт смо лем смого вісто вского
нього чыоів усмеций паню це приного спові собі лем ци то божоси
осоли сме ся в Юс понько і собі ся пис то не
віключы де песно кому ся ду не віклю дез току ся люди
Участником оборонной війны был тіж м ін Роман Хомяк села Вавкы Війскову
службу одбыло в роках <unk> в Полку Підхаляньскых Стрільців в Чєшыні під
чешском границьом Першій раз змобілізуваный перед війном остал в <unk> року коли
Німці заняли і поділили Цехословацию Єднак по парох місяцях змобілізуваных вояків розпущено
дохыж Было то єднак на коротко серпне зас оголошено мобілізацию до Санча
потім вояків тых одправено на фронт Першым уділом в воєнных діянях Романа
Хомяка была оборона Ясной Горы ко Ченстохови Далі його одділ машірувал на
схід де засаном дістал ся до німецкой неволі Неволя была для вояків
барстяжка Мусіли оні машірувати соткы кілометрів везено іх на зосланя до Німец
Романови Хомякови удало ся котарнова выскочыти з потягу і щастливо вернути домів
Лемковина занята остала през німецкы войска якы вдерли ся до Польщы од
страны Словаків На тым терені не было практичні польского війска бо штаб
іщы вночы выцофал війска і пограничників На головній дорозі з заходу на
схід през Санч Ґрибів Ґорлиці Ясло Кросну і Санок війска нашли ся
в великій толпі з людми якы втікали перед Німцями Над нима літали
німецкым бомбовці і нищыли машеруючы війска Коли німецкы війска приізджали през лемківскы
села то шмаряли запаляючы бомбы прешто потерпіло вельо ґаздівок Так было медже
інчыма на тракті якій провадит з Крениці до Нового Санча сварзой Для
більшости Лемків першым проявом війны были літаючы німецкы аеропляны і одголосы гырмотів
по бомбардуванях Як споминат Адам Барна з Чорного коли пас коровы виділ
незнаны аеропляны а потім чул одголосы выбухів По двох годинах од того
выдаріня оголошено в радию же Німці напали польску державу Саеропляны збомбардували аеродромы
в тым тот в Кросні коли аеропляны завертали рушыла за нима тяжка
панцерна техніка Переміщала ся она од страны конечной Грабу До Чорного Німці
дотерли уж того самого дня перед полудньом Была то правдоподібно жандармерія С
Приіхали они до села автом і были барз добрі узброєны в ріжного
рода войскову зброю і техніку Адам Барна през припадок вышол акурат пред
німецку кавалерию яка іхала през село Погнали они його горы селом в
страну Ясюнкы пустили го допіро спід церкви Урятувало барнів од стріляніны і
спаліня хыжы лем тото же втовды молодий Адам не зачал втікати пред
вояками циі годы ци моты вшыты Єдны з першых офір той війны
на Лемковині палі в селі Розділя Коло Ґорлик Лемкы Василь Баюз Іван
Дудра Михал Мостійскій і Штефан Ганас дістали приказ обороны і пильнуваня порядку
в розділю жебы велика толпа цивілів і війска могла свобідно высофувати ся
Было то <unk> вересня В тот тіж ден од страны конечной заіхали
Німці На крижівці в розділю Санка вышол офіцер і смотрил в мапу
Товды Штефан Ханас схованый за березом шмарил ґранат і забил того офіцера
Вывязала ся з того долга і остра стрілянина Потім до Німців долучыла
іщы жантармерия C ітачали кулями огньовыма палити хыжы Сесы подіі были траґічны
для села Розділя Німці спаліли девят ґаєздівок і замордували вельо селян Польскы
воякы а медже нима Лемкы стріляли до послідньой кули По закінчыню стріляніны
Німці зогнали вшыткых селян якых спіткали до купы і мали замір іх
десяткувати то є розстріляти <unk> хлопа О той траґедиі урятувал іх Австрияк
Кароль Ґроз якій в розділю остал по бітві Ґорлицкій в часі І
світовой війны Оженил він ся з Лемкыньом і спокійні ґаздувал на парох
морґах землі Преконал він вояків жебы лішыли селян з спокою То йому
вельо мешканців розділя завдячало прежытя той ситуациі На тых парох прикладах можна
повісти же так выглядал початок найстрашливійшой війны в істориі Початок ІІ Світовой
війны можна повісти же был початком кінця спокійного жытя Лемків в своій
вітчызні Закінчыня війны як добрі знаме не принесло Лемкам ани спокою ани
свободы Слали сте з лемківску архіву в радию Руской Бурсы Лем фм
Павло Ханас та пары пары па