З лемківского архіву #114 - 8 X 2015 Ядор Стрипскій
Еп. 114

З лемківского архіву #114 - 8 X 2015 Ядор Стрипскій

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono Jadorowi Stripskiemu, rusyńskiemu uczonemu działającemu w czasach monarchii habsburskiej. Przedstawiono jego pracę bibliotekarza i muzealnika, badania nad historią, literaturą i etnografią Podkarpackiej Rusi oraz znaczenie zbieranych przez niego cerkiewnych marginaliów i zabytków.

Автоматычна транскрипция

З Лемківского архіву то місце в якым довідате ся про історию Лемків
річы котрых де інд не почуєте ани не прочытате Свайте проґраму з
Лемківского архіву в радию Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас Нескы
в лемківскым архіві Гядар Стрибскій выдатный науковец русин якій діял в часі
монархіі хабсбурской Занімал він ся історийом літературом і етноґрафіом Підкарпатской Руси Ядар
Стрибскій народил ся в <unk> марця <unk> р Славну Ужгородску Ґімназию скінціл
в <unk> році по чым розпочал студия в Будапешти на університеті і
в <unk> році отримал титул доктора філософіі През десят років Стрибскій робил
як бібліотекар Трансильваньского музею в Кольожварі В тым самым часі выкладал гын
украіньскій і росийскій язык В роках <unk> робіл тіж в етноґрафічным музею
в Кольожварі і в транссильваньскым карпатскым Обществі По періоді жытя і роботы
в Кольожварі робил як куратор нацийонального музея в Будапешті де спровадил вельо
експонатів і книжок з Підкарпатской Руси В <unk> році Ядар Стривскій остал
принятий до Румуньской Академіі Наук а в <unk> році остал членом мадярского
Етноґрафічного Общества В <unk> р рішыл роботу в Нацийональным Музею і остал
совітником в Міністерстві культуры да писатно Іда моя небансам де діля Іщы
в часі роботы в музею зачал зберати експонаты зберал експонаты по русиньскых
селах Были то предметы штоденного ужытку але і іконы а серед нима
сеси <unk> віку Рокы котры Стрипскій пробил в музею были плідны Написал
він в тым часі книжкы про орґанізацию грекокатолицкой церкви на Мадярах і
приклады літурґіі і молітовників з грекы і старославяньского языка до мадярского Стрібскій
задумал же на мадярах грекокатолицка церков повинна выставити свій музей з бібліотеком
і єпископскы семінаріом тіж з бібліотеком В бібліотеках тых найти ся повинны
книжкы статіі і ріжны выдавництва вшыткых парафій грекокатолицкых на Мадярах Стрибскій своі
статі публикувал в орґані підкарпатского Общества науку Зоря В обшырній статіі підважыл
тезу якобы в монастырі Василиянів в Грушеві од <unk> до <unk> віка
была азбучна печатня Хынтіж публикувал статю про початкы пресы на Підкарпатскій Руси
в Ужгороді В часописі Літературна Нидия писал статі про великы діла русиньской
літературы історичны выданя як русиньскій рукописаний молитовник з <unk> віка Ядар Стрівскій
привязал велику вагу до марґінесів з церковных книг Вказал він іх вагу
з боку языка істориі і едукациі Він зачал іх зберати і публикувати
Во Львові выдал марґінесы Остроской Бібліі з <unk> року найденой в грекокатолицкій
парафіі Бедевлі Під тым влияньом Іван Панкєвич переселил ся в <unk> році
з Галичыны на Підкарпатску Русь і зачал професийні зберати русиньскы церковны марґінесы
В тых роках Стрівскій публикує своі статіі в часописах ужгородскых і будапештскых
Стрібскій знал ся і утримувал добры контакты з Іваном Франком Ігнатюком Приложыл
він до мадярского языка слово полку Ігоревым Творы Шевченка Франка Стефаника і
Рудовского Сам писал тіж вершы і оповіданя а серед нима чорнокнижник при
отвореных воротах і запискы з верховины Часопис наука выслал Стрібского на верховину
жебы описал своі вражыня краса Верховины аж так го поразила і прото
описал він неповторну красу того края я до Вас ледемошы просят крыват
грубо жебы до вас не поділ тебе задісне вы Же незымо <unk>ea
не знам што мам робит та своі Бо люде заможны бы то
єд бачу взяти зовлі Буду Яслу свойого То сосом сердечно зробил Будеме
далеко то два спросит далеко <unk> воды Нихто мают того з тобой
Кабіміт на доли то мі посудо Ой мий то видит што біміт
оли поглуду сут то повідит што мі до тото Заслугом стріпской є
тіж публикация цілого ряду прикладів стародавной русиньской літературы Описал він стары угрорускы
літописы в тым тоты найстаршы Барз значутший был вклад стріпского в фольклористику
Підкарпатской Руси Літом <unk> р записал він <unk> русиньскых байок і <unk>
співанок в <unk> р ужыл фоноґрафу і записал <unk> мельодий Зоставил тіж
антолоґію русиньского фольклору выдану в <unk> р Діяльніст політичну заанґажувал ся допіро
в часі І світовой війны По голошыню оснуваня Мадярской Републикы остал він
совітником Міністра в Міністерстві Освіты і Культуры Про оголошыню оснуваня Руской Краіны
Стрибскій остал одповідальній за кодифікацию русиньского языка і оснуваня краєвого музея Заложыл
тіж в Будапешті выдавництво час якє мало выдавати Руску Крайову Бібліотеку Сесе
выдавництво выдало яко свою першу книжку чытанку для дорослых Якіс Трибскій зреформувал
правопис уважжал він же жебы поправні выразити народній язык писмом то треба
было зреформувати крылицю Прото конечным была реформа азбукы і кодифікация языка так
як провели тото інчы славяньскы народы котры ужывали кырилиці З ініциятивы Стрібского
на Філософічным Факультеті в Будавпешті отворено руску катедру По комуністичным превроті на
Маядярах він хотіл принести ся до Ужгороду По революциі долго не міг
найти роботу бо влада підозрівала го спілпрацю з революцийоністами В тым тіж
часі Стрибскій зорвал контакты з галицкыма діячами украіньскыма бо был перераженій іх
діяльністю на Підкарпатскій Руси През наступны рокы Стрибскій занімал ся преводами і
опубликовал ряд публикациі про історию літературу і етноґрафію Підкарпатской Руси Науковій і
творчий доробок Стрипского донескы є предметом дальшых досліджынь Слали сте проґраму з
лемківского архіву в радию Руской Бурсы Лем фм Павло Ханас а