З лемківского архіву #116 - 29 X 2015 бесіда з Василом Шаршоньом
Еп. 116

З лемківского архіву #116 - 29 X 2015 бесіда з Василом Шаршоньом

•

Опис епізоду

Odcinek to rozmowa z Wasylem Szarshoniem, urodzonym we wsi Nowes w powiecie nowosądeckim, który opowiada o swojej rodzinie i dzieciństwie. Wspomina też szkołę, wojenne i powojenne losy, wyjazd do Austrii oraz życie na obczyźnie, więc jest to wspomnieniowy zapis biograficzny.

Автоматычна транскрипция

З лемківского архіву то місце в якым довідате ся про історию Лемків
річы котрых ни не почуєте ани не прочытате Слайте проґраму з лемківского
архіву в радию Руской Бурсы Лем фм просит Павлоль Ханас Днескы в
лемківскым архіві почуєте бесіду з Васильом Шаршоньом родженым в селі Новес новосанцівского
повіту Оповіс він про свою родину про Новес про тоякы прибивувал в
Австрі як з ній вертал як і про його жытя уж на
чужыні Добріден добріден Снеска до лемківского архіву бесідувал буде роды Віті Новосян
Можете ся представити шаршы і вадко А коли сте ся вродили в
жестня <unk> рокы А З якой родины походите Пиште дашто о свойой
родины Моя родина коханы вмерала барз давно Я мал пят років мала
пішла праті Надику в ґрудню Пемерзла ся і обе з кухарком померли
Два тыжні тому жыли А тато достал по року часу достал ґружлицю
атакую кіж помер сам од сім років сирота Пистрику мышка тех выглядало
ваше жытя Слабовато робіло ся моцно робіло ся я бым пристрихла астриґізму
для коні іздили сме до ліса дем і нич імом незімом Но
і так так ся пхало Аж до другого року Про другым році
забрали мі до німе літом Валстрі А то іщы верніме може до
Ноюсі До школы сте ходили а Хто был учытельом в школі Хо
як оназу Не памятам як мі ся назюл є научытель І потам
была така мода панна Полечка она чы учыла наш по польску То
як вы сте з <unk> р то в <unk> чыслі сте до
шковитак ах мам сім років чы осім гадів як по якому сте
ся в ціли на початку в школі Прошому бы свойому По лемківскы
То научытель был Лемком не по Лемку Так Але він был старий
старий уж был староватий та панна была Млодшану алетом як то дівчына
є Добрі в ціла тіж А то впамятате з якого букваря сте
ся вчылі О буквар монаша борте Лемківскій То был тот буквар написаный
през Методия Трохановского Можа А я не знам як то ектопя поко
якого было писано легци ґарет в ґупти А як выглядало наприклад така
ситуация як были нашы свята то ходили сте до Школы ци мали
сте вільны Де В горах іщы А по чому ходили докто до
Церкви ходиліме А ніякы свята были нашы То школа была заперта нормально
тот выдак Так добро свята ся не вчыло приді Але в ци
в цалости добрі то было бы Ушкови не так далеко было до
зробліня могос хыба пул кілометра котрій сме разом з братом брат был
молодшый о два рокы разом выходили до школы Але он потым пішол
до на войну Рускы забрали там вернул пізно зросол в Чехословациі состал
ся там з Санком Галком оженил ся і зостал в Чеха І
майстер потім з ним цілий час так Бым там в него в
Чехах Коли ся перенюс Аж по німецку границю называла ся містечко Аж
На Такій Горі былы А на містечку достал то мешканя до сто
домок значыт бльоку достополову пул такого бльоку по пожезніку І добрі ся
мали Мали двох хлопців тыко єден был такій Калечли Преіщы Повіте як
Новес яко село якє погляды там пануалі в Новісі на за кого
люде ся уважали як было поділены силу А то вдадже іх низы
гадал Теди по лемківскы ся гадало по свойому ініяняма справы ніжнянци не
было А Полякы як мали свято то мы робили по своім собі
Ходім мі опоглядит ци село было поділене на час про украіньску і
про лемківску Но так війшли коноч был трошку украіньскій віце а долі
ніжній конец был такє чест чысто лемківскій А вы сте на котрым
кінци мешкали я так посередині мешкал Як в вашій родині за кого
сте ся уважали Ном втеди втеди нихто з ні гадал о такым
чымсь світу ся <unk>o Але вчыякы вчыня бы охорі до роботы до
того до школы приждошколы з коровами та і в пасти Рано тіжше
бы встати коровы на пасті до Пір до школы То так легко
не была черен майом молодиків А ци люде ся конфликтували медже собом
през тоты парады політичны сусіды холітичы Нє Там на хтумах нихто ся
до політикы не заберал Єден бы дайш до ґазеты чы то трух
але то зміли ся з негой А хто то был хто ґазеты
ци то А такі чекай но як вам ся гыкладні не памятам
де бы дуж то жыщы Жыс рыску перопу Цештом я в тоты
ні днем неповідал собі жебы того Як то о такых людях як
называли Не знам о того як місяц жывоте А знате може якы
ґазеты сти чытал А він чыто інчы не было дикопольскы Польскы ґазеты
были твоя пороба село Ци твоя пороба Ци твоя пороба єсо требу
доробы ци твойо пороба єсо на тио А пойд як было в
церкви в Нові В церкви было до войны Был такій ксьондз смоліньскій
ся называл О сына доктора Рубі такі хлоп То было добрі а
потым в часі войны пришол уж наш лемківскій кльоч в Молоді Назыло
ся Дзюбіна Миту на заході годівчів Чуды А по якому священникы ґадали
в церкви По свойому Ем товды там попадны не ґадал Але ґадалі
по лемківскы ци по украіньскы По лемківскы Тому Украінців то мало было
Памятате може таку керзону зловіл ся як Василь Масцюх Ага А што
Маршыл Масюх того владыку лемківского А што о нім знате Ани з
нього не моє А памятате напримір його погріб тіжні Я бы околі
то был погриб <unk> Там біг бу был хованый наш єден То
тот біскуп вночы го привези тіж гом не виділ І был там
зробіны погород зробили помнік але я тераз єст ся не знам ям
виділ тепер єст далі помік стоіт Нові од ремонтуваня але Думаю же
мож дас знати веце о нього О обіскублетах што люде о нім
бесідували ци го любілі ци го не любіли А любіли Ком є
любіли А шого люде жыли в Ноюсі Полят ґаздівку А поза ґаздівком
мали даякы інчы занятя нихто ніж не робіл Янц Але трац мы
А так были дво трач было тіха же штырі трачы были А
хто іх мал То были такы трачы были з початку од гарадзаня
по родіцях не а по ним е Жыды побудували єдного учупака за
<unk> років взавили за дармо В той гічір по Жыдів Пуголів то
зостало Але чупак мало ріж знов бы мало різобо Война пришла І
вшытко ся скінчыло Млинів тру было млили бы млидым млины был злотого
рибеньского Петра он сам си зробил млин води уставил сам зробил міцко
добрі на воду На ладу вшытко наводу Там на така жека камениця
ся называла Невелика жечка мо літом то приходіла ся по каменях поніяк
бы сухом ногом А як была полява то была бужліва дух добра
воды навет коровы мугы понесло троху Но е так А люде жели
ґаздівкы зроби там де хто пох потым По тых трачах то тіж
мало мало робити так дуже ся не різало А в селі тіж
были чытальні так але тото як бы втеди малий то ней оході
обходіло чытаню дехто выглядал Но і так веце окажыло люди закрыли хто
был добру землю мал то всяко тако ся тримал а хто мал
слабшо і мало мож былі вшы мало мали землі як змінило ся
жытя на Лемковині як зачала ся Iна Таг Німці прішыт зачала ся
біда Пніві заберали вшытко верно заберали сіно молоко Ділили на вшо а
ко найліпшы коровы добрали брали на назель на жезь до міста Найліпшы
коровы брал ех А потем дошто род другого року а потем то
я аж не знам дале як то вычал і была цраз догіржы
Дай ся гнаніс Німці спалили стодолу Не было декоро тримати Єдну крім
лішыли і о коня кінцом правит такым жобом был брезіму І біда
ся зробила Том штріок побудовал Содову Пришол вітер перевернул то знову бо
то не было скінчене ци ды строны зоставили одзюру отвар то вітер
пішол цілий дах зо Уж венци потім не робили потім пришли Рускы
зописали єдруску Поіхали дорозі записали ся аж до Полтавы а в Полтавы
там і ніж не далі Вернули ся до Підгаєц пише з Полтавы
значыт койом іх а там кілька ся зебрало так іх вой Вернули
аж аж аж на Украіну Вый там подрос померли по коленю то
айто ся стало же высте не выіхали Я бы два разы записан
але поіха єм явую бы уже не поіхали м а то оддало
ся выцофати з ліса стис Яніж не высофу навет два разы дале
м такій такій документ але нихто ся за мном не питал я
не поіхал А коледы што были земном разом хтіли мы разом єхати
але они поіхали Я зостал іщы сліпше ся зробило Кого Вы сте
остали в стриковій хыжы так а лем в хыжы фільм хыжы сав
пуста была до тото у сусіда зач Л Єдного Марковича другого Марковича
попувал по два по три місяці Быт глабой бы м три місяці
такого што його сестра была в нас жолята тата зоська ся называла
Но і от так ся пхало Аж до аж выграли то сте
не взяли ґаздівкы по стрику Чым як там оль такі што жыли
то было тяжко жыти а як і а без без тодовы Ани
вышкы ани ани аништо обрізати до якто може жыти То щестя же
ся не уже ним тым Бо су так были же ся женили
Але они мали домо вшытко жыка жыт в шолосі ся кота втяли
але потерті зіхали на захід пай Но на заході не буру смал
дома оро і зєровий зеле буды глупы куды бо людскы Ето може
найперше повіте як сте ся нашли в Австриі як выглядало тото же
ва з вывезти до Гости Рыха Приіхал З тамто діж єден котрый
там был уж трьо нє в <unk> році поіхал а <unk> році
вернул на уроп Зыл ся Томко Хорощак в сусіда Но я з
нім так дали м я акураты жебы заберу за тыжден я з
нім здолжы поіхати Там было дост доблі дужы ґазда был Мал <unk>
коров і <unk> яловізнив в лісі мал гектарів Дуж дуже Том тико
сіно косилі і возилі пополыні возиля до обяду косилі трьох нас было
там до кошыня туто нераз мы привезли десятнадцет возів сіна огромны возы
Тико была такі ґазда же ма о такы Юж мал комашыны до
коре додаєня коров машыны дозваляна сіна Люками сме ліжне робі І в
столі было там <unk> рабовецис темпертуры Вілька сторовами стометню долго Но і
робіли сме дом од рана Но до семой ра вечероми Фто ви
се добровільно поіхали до Австриі Та істе вы або не было радий
на чыно Як бы мі забрали то хто в єден іде мі
трафіл Плякой біда там было разу в жыдло добрі Трох нас пало
в стодолі ехтымы покою і ходили до нас там коле тіль бы
там дуже любігы А сте вернули з Австри уу біда Єма оддівали
з єй ворок на плечы Бы там як приіхали Як кінчат война
ся скінчыла в рускых не было три дні єщы Без Без нічого
Но і по в якысым часі тамт клепы порозрывали то тамто я
до зобіды убраня собі дозна зберал дві вайсквелькы навба навалял А потым
по якых два тых чыжнях мы ружыли хыба раз было хыба з
двонасту Та коли і на коли сме трафили такого вагону што рускы
в Ласовсу вязлі тых што єм пнімецк войску были рускы Но і
нас подыбы валили пятнадцет кілометрів єхали там нарывали там выночували Під такым
В такым огроді Везич ля отци іден Ну і што можна понести
<unk> кілометрів ліпішо З того вшыткого За єдной строні бы тых бракєд
были по Ніємцями хто бы подрусками не Дал нам доперо транспорт поза
три дні завезли нас на Венґры І там на Венґрах смы были
три місяці По столю лістодолі спало А то был такє яка воска
назыла ся Хальбай до низкы памятом маґазин бомб маґазин Броні маґазин бомб
маґазин там бялі Нємци ніс не зложыли ани вывалиць ані уче з
тым Рускій гоп Жышку зыстало На концу было там так было <unk>
тисяци Поляків девят тисяці Влохуф цивілів і войсковых Решты шысткайны народовости была
то маса люді воді Юрка Вось Вілька Вєдня звыла ся як фальба
столу вкадя в столусі ся іло ден і ніч єдны сходили другы
люлі Денніж готовілі Аль чого о ні вас то вызли Но боде
маль не мали девести разів вшыткы людскы бюрал по тым транспор што
тамты для смоты Ближы Рускы забрали подроні і везли з поротым По
тым маґазы Раз там былам в тым маґажыі што владували сме ты
бомбы не бомбы з криі ламніци І то єм виділ як то
выглядало бо то акурат было кавалак по то желано да было за
селом ту зробили А потем нас писали <unk>сот люди піше додому Ішли
шлізмі пят днів Пят фурманок Рускє Везлі з Прувіянтем І дошли сме
до Чех Чеха надали пят ваґонів посто люди і зачепили за особувком
лігали до границі границі на польскых границів Поякы Полякы приєли там нам
дали документы забрали вшыткы вшыткым Дали посто злоты і тагікало папіру і
коли быду Іхай собі сам А прилігал додому допіро очы ся выкрыли
пані вшылебы в нашых уж не было Уж поіхали до Росиі Но
і што мам робіти У людях ся в трим одбил дендесєдины А
сама акция Вісла як выглядала Акция Вісла Трафили ме найгірше бо м
остатні вышли Новы сіты ко нашы конец влашні остатні забрали ож тиж
на заході не было ніч вшытко позаяти І сучывшо моіхнів я з
нім былам дотам Додали го до другого в єдным дому вышкало на
останкувальну дві родины вельк три наветы діли Ну а поти входили нитенде
ся не глядали тых В рякых шакого місця набірол ся в єдным
місці дакым радо Лінку ся упустіло єдно мала така господарачка Но і
там поіхал до півы приписали ний до зостав Тому у ніх бым
Зправ хыба котым ся уже дієм іх бал іх паном но і
так зостало А як то ся стало же ту в реґіоні Чанкы
Неє жаной церкви же Лемкы сут так слабо зорґанізуваны Як думате Два
медженци же не могло быти але было могла быти бо там пусела
праве в єдным місці єст добні было Але же в Валчы уж
было зроблена зорґанізувано то зостало волчы А одталь Лемкы вертали по войні
по акциі в Візлах в <unk> роках в Горы дес єхали іхали
якышы тото в інчых полудньовы інци страты подобно троху іхало але мы
тоты гєнаве не прибували бо то не было до чого вертати Одталь
нихто не верто єде Ци може знали сте в новісі даякых люди
з Талергофу што на першій войні сідили в обозі в Талергофі Так
слышайме такым Талергоф были в Ґрацу А я в Ґрацу бы м
два разы в Німцях бым два разы на Окопа в Югославіі То
ґраз докладні знам бомбардували нас тамты в Ґрацу то великє місце было
А близко в границі Югославскій Іуґославі два разы бым на окопах нишынівце
до ні мали м приз же єдного чловека мусіт дати на окопы
А хто был в Талергофі з Доюсі Они знал хто набыл до
Лінато в тарожды было хывай далеко пет прете вшыткы ну так рідою
барз за бесіду драврослі вшыткого доброго но цвалисте проґраму з Лемківского архіву
в радию Руской Бурсы ЛЕМ фм Павло Ханас а па