З лемківского архіву #12 - 28 VI 2012 Бесiда з Петром Гойняком
•
Опис епізоду
To archiwalny odcinek z rozmową z Piotrem Goyniakiem z Nowej Wsi o historii i codziennym życiu Łemków w jego rodzinnej miejscowości. Wspomina on dawne podziały wsi, lokalną kooperatywę, księdza sprzed 1940 roku oraz wojenne losy młodych mieszkańców.
Автоматычна транскрипция
В лемківскым архіву довідате ся про історию Лемків того чого не почуєте
де не буд інде з лемківского архів в радию Руской Бурсы Лем
фм просит Павло Ханас Низке бесіда з паном Петром Койняком родом з
Новівсти лемківскым гутаку Іжаком церковни Можете поісти на якы части ся одділіло
Двіліло ся нан был Ліжні конец тоты были можна повісти так называли
Украінці веци а ніжні коници так были тоты Рускы веци такы отыты
Може жыт розумрат може назвы якы были не о тов назвы части
Ноюси Ніжні кониці і Ужнікы А в церков в якій части стояло
ти о на посередині то церков розділяла ся од так єды тотри
тіж з должбы могли під чым занимували ся мешканці поза ґаздівком Но
то бы штырі тертакы тотрухыту А хто мал тартакы Хто мал гу
на тымал приватні То правише приватны были то єст єден приватны альто
Лемкы маліци Лемкы єден до Маркувіця ты мі ся здає зіж хтоси
там Нов ци тота не знам я там а культ не ходіл
то знаш хто мал мал маслей мов пласконь мов чупак Но і
того єдного Не знам як тотарпак хто то мал така курот там
тото ґміны што метам поділу уж тотам А кооператива была в селі
І хто провадил кооперативу Склеповий был Нанівловіч Іван А кооператива так шыдше
знате з якой она кооперативы была до кого належала Там были ружны
орґанізациі тых коперам не было уж того тако розріжніня лем то были
такы люди там выбраны до того комітету Люди такых о котры ся
трышкы ворієнтували жебы могли провадити А хто был священником От як памятате
припаділ Смоліньскій І якій то был священник Як выоціняю мешканці добрі добрі
священник І до котрого рока він был священником До сорок року А
потім хто пришол мер вмеркы уж потім рускы рып якоділи уша Вінця
трушковины такєм є тібы Но він был такій ни нормальні священні нові
Но і тото видноючы є потім рускы та бы ся троху боувал
ін был хорі трошка на серце і ігым році А понім хто
вынаступні По нім Прі гаус Крениці оти Дзювіна Нічує сміш бы такы
метра такы Но ти отиц Дзювіна він Але о тым іщы был
єден там тот што ти освікал А ното То коли был і
гурславскій нарід ту ортал бы теку свідку ты ся потім дідимет Е
де якы уж Біженці тото знас тікали тот Зат Своліньского охтовде уж
тіж хіл втікати одтамаль бы том прислуватю мовлю втікати але він іщы
потім был втіж в новій русиі і одправил А як єм ся
назыло Марко Тимо е Марко Тимоти Але він был коротко так коротко
Чыти Я товды скорыстал Од него він товды одправил гназв ну ісіі
Як рускы будучы рі так потім взяли і зробили тото тоту тотусь
бюрку молодіжыты хлопців дува як я мал іти нали на тоту комісию
знат войскову Бо то нібы было то обовязковы добровольці але тову примусову
і він мі написал таку посмітку посвідка Грекокатолицкій уряд парохіяльний в Новій
Весі в Новому селі посвідчає што Петро Гойня є дійсно дяком при
церкві в Новій Весі Нова Весь дня <unk> квітня <unk> року одиц
Марко Тимотий завідатель парохіі Но і я пішол на тото як быма
виділ грано уж токів достоєм тоту посвідку од него но і там
был комісиі был бы дохторі і вшытко пописали даны то бы туж
тамо там альтуж зыбрали на самоходы і до рапталь свічыня там і
на фронт То было так скоро робено Но як я бы уж
потім прешу тоты вшыткы тамтоты комісиі знас і потім на остатку іствиякій
высокой ранґы якысий рускій і требус до ніті до него іти віне
Іщы тамт ціл пару слів Заходжы там перед него інґе голод харочі
молодеци што підвоювати я му зял тоту посвідка І што єй серепоют
ін тоде Причытал тото усміхнушы то што не хочеш іти Воювати Ей
думой Як єм што тиж тото посвіта мі не вырятувало ж є
нафроны пішы То так направду то были Лемкы не были добровольцями лем
на сілу были браны Быто нібы повідже жде слово ты з доброволиц
стара і але так мусіли іти там на тото і оні вызнавали
тоты же то сут іх народ нарід тіж наш так так а
з Новів сиківко пішло до ро до Червеной Армі не можу повісти
видах то ктовде был чловек під страхом то не то Або не
знате ци былі такы тіжы што направду хтіли іти В теові седе
плотітна до фронту на люд на смерт Вы така така посвідка мен
вывырятувала буде туж Смерт было была придомний І на тото же той
сцен не кланец на тым як тотости о тым кєвонал оповіда Но
і потім Тухы што забрали та забрали товды што а потім іщы
іщі по хыжах і ізберали дести ся тало то іщы было потім
уж пішол до новій сідзюбі на уштовдбыл і я уж тіж потім
был дяку при призюбіні Но і векты тым часі місяц або два
місяці і і знов потім ты рускы Ходили похыжа іщы кокого ся
ім дало заберали іщы знов до рабкы і на фронт Ну і
раз четверта година зі вступат до хыжы на нього вышли отворіти смо
тем войскові єст привята є Видим і зараз вышу до мішканя де
су но то зараз покою то з братом з нього выспали зажуй
Ставайте пашлі зо мною дошол ти ся там уж было пару хлопців
дві нас до комплету до покою і невільно было ани выходити ани
ніч Як надберали на фурманку жолты пляв під воду жбы завезти до
буду а там был чыт штаб такій рускій Но і нас там
потім тіж в канали высісти і до покою замкі жебы дахто них
не хтіл втікати ну і чекаме і од тамель потім не мали
притранспортувати до Санче до Рапкыі Єк звыкістимо два тыжні єм за цвічылі
оіх вечер вечер уж потім Правдой бым потім слухал од тых тоты
уж дали по сотці той самогоны і не самохолоды і А мали
сте вте як другі Вас взяли тіж то посвічня Ні в тым
потім не то альбо іначе Но як сме пішли пиняню пішли на
плебаню до отця Дзюбіни і ґеґадат ниска Петру до церкви не піде
Бо Його забрали до Лабуву до то руско войско хявіс сятий і
дві не уж не пішол До церкви нихтовды лем на фурманку сілів
до Лабувы заіхали І пішу там тото штабу Я о тым не
зна знаш же отиц пішлі ся старати о тыжбы медже ми выпустіти
По якысым часі входит отверат рускій точ што з тружулом отверат двері
гойн як выходіть Я выходжу лей потім отверат мі двері жыбы і
тіна На поле асмочом на подвірю дзюбіна ж чекаєт фурманку жме вяті
будьме там од тома льви Вы то другы другы такє Но то
якє ты знає неяк ту потмяґє чыю пишу тото но тото єст
направду охоронал Атібож другій разіжут на меш што тых хлопців забрали до
санча І там потім мали видорабкы туж мали іх вести путім путям
Як ся зачало ваше граня Найперше од мандолины дак так так І
то школу орґанізувал куторте його назвиском Павел Масиля То першый концерт темалістызнів
А ту был фуператі там бы тота тота чытальня была то люды
тоту цирвіли Перші концерт На місті тебу зрубінів І была там саля
даяка векше Так векше саляй там ся люди учы даякы представліня як
были єлова была упровы даякы Чытальня была А якы чытальні были в
селі То была Просвіты і качкуску Двіліта хто провадил про світы Но
займувал ся тым но по світи но тотыт был там такій Жни
уважам котрий котрий ту был такій перший Я выпожычальню книжу провадил Выпожычали
таленты і дахто іщы там лемкы было голова Бо то ціла орґанізация
быта гетар гейны тота орґанізациі Жысов ни не памятам котрый то туриста
Но і што іщы в такій чытальні ся діяло то робілі тішы
представліня робіли А то як памятам ты я гравил в трьох в
тьох выставках мати наймічка Дуже люди в Людило як на такы пренаграві
не так полу на полна ту стане туле силоґувелькы ну так А
радийо мали сте вчытальны Дитам як радію в селі Небожа Но радя
єдна розрывка было такє А забавы тіж были орґанізуваны а дебили забали
тіж там тіж там ебут были навекы поміщыня такы люты там робіли
Єсти были покоі такы додатковы тамы о той малі при буфит такой
то до чыталі належала така ціла векся хыжа Ні не Але мала
чытаня своі поміщыня в краках гей свой бічник такій щы До кого
належала тота хыжа де была чытаня То было такє такій спільні діти
спільне і спільні села Або куоператива єй і такы уж субір більшы
зобраня даякы чытаюты ж домно то цілыйний тот уж будинок был мыло
вазды осібне для чытаня будиноків в тым будинку был склип Аго А
чытаня тачковского деся містіла Но мали осібні Пукуік Зараз обох татов єдна
єдны будинку Ты до тата катахы таты кадали тудаме бо кучны тотакы
велич было тото там было тык трохи веце поміщынь тото достал то
достал там своє тото варешто Тоті пробычы тоты вшыткы нараз не людили
А книжок дуже было вчытаний Нота Боли сте вы пожычали то даде
Но ту шафы былы І люде приходили тіж та часто Боли сте
грали потім на гушлях то як сте ся навціли Е ноты Початок
ноты на Мандоліня вызнал ноты іі шійка Мандуліны бы єст праві подібна
до гушы І собі думану тоты з манделіном не підниґде выпыя мі
ся дашто нашы грати ноты тоту штырвыватій скліпкы най усні сам Ліж
єм потім сес пробувал одказ сте взяли гуслі купім ся в Крениці
с в першым році жмают понед <unk> руків І далі мате тоты
єдно світак А на забавах сте уж грали Ворахрали сме Два весіля
там ся нам удало грати што смішы Ні таку потанцуфку лютя як
єм гралы уж на Мандуліні То тамтой молодіжы было бы то не
было андже інчы ся вірозрівкы Ну то як яж дівчата ся посходили
хлопці як єм забренкал уж на Мандоліні то гылы уж выдовы турсів
ускакали тара ся поп А де сте ся спотыкали з Людми А
то денибудь в покою даку та Де ся вици сходили то зараз
там єден покімом мали Малґазда такі вексі но тото зараз позволи бавити
ся но бы тото то єдна розрівка Но і подімплююшы два весіля
в горах імграл І Вшытко істу записаны це Але тото што записане
то тото ціле цілком тото не сховай раз ім раз ім як
ся звіт тузґєньом Та раз корощы і тай і Клинчук Такы два
грали І то в ноюсі Гей А хтойші з вам іграл чупак
Я і брат мій тычку в креміці в лігнішы єст Ой як
на якых інструментах стерали Я грал на тамтут гычу пак грал на
кордионія на скрипках єм брат секуд на натоп На Скріпках і Ласку
Шаршынь на будні а школа жаківска Еґзаміны были якыс єй вступні прислуханя
не было еґзамінів Альшыт был музикальны наколец не был еґзамінів бы ям
был рік часу і подумут Для родичів было затяжко Але Ні правдоподім
єжосиману Потімка в тажыні Але мырешто тоты хлопців з Новівці тоты котры
думали барз далеко то бо міні приносили што неділі гісти там хлібы
по два хлібы там мож што там моли чы масло чысыр чылегід
кавалука дакой курятины чы то такій жыня мі приносили приходило іх двоє
І што неділі но тото ніч тото занесли то там праві треба
іти трі годины до Фльорінґы Ну і то было то будучкы так
при три престіжны си не робіли потім неділи не было Там і
з пороту мале гірше базіма Як там снігы уж были текы в
горых видно тото тото то была страшна Модженка зайти тото сніг коліно
І так я обрахувал же за тот рік часу то што бы
тым принесли там до Фльоринкы <unk> хлібів Бы так тоты монахы оні
не мали там шанси то плібеня ноти звеці і не помістіла іх
То і не хтіли мати не клопіт бы туж подібне додатково і
спаня і готовіня і то німали свою німа і своі молитвы тотамту
а там нас приняли цо теаґу Е то хоц лем недостал такым
видахто не хтіл мати тіж клопіт выто якы як дахто єст уж
трия Зробіт є одповідне місце же ся маліде де вчытів І так
і так было но то потім як є вернул од тамаль З
Фльорінкы но то там юж потім євом ся заінтересу а тоты был
ну то дашто знах і пару разів пішол на пліваню замі зіпус
співали то тамто не узнаш як уж учрік бы учасу тыж кусю
дашо зна І был там меджет Другій зо сходу такій дяк приіхал
з Украіны Но з ним ся не за вас добрі співал бо
ін так такы Не бар нам я был рад же же як
сусісти як ся навчуты ся сусісти на його місині Но і потім
был в Розтоках был так называли стриком Но был Лосілом до Росехы
Розтока збудул з Лосього іх хым і ходіл до Розтокы на Жеківку
там дякувал жаком І зотес з родины то я си думам те
єс ці піду там єщы неділі і іщы свята Я хотіл там
дорости єс і там товды міг поспівати так кілько кілько влізу туди
мал гуз гарді і сташым бым задулений бы ту татамі нихто ніч
не бруздил Ох то так Коли сте сами зачали жакувати в церкви
но тотінь почыкайте іщы із Ґустьовкы Для ней так з ней По
році часу ноты уж як уж практы Ей там така практыка была
І потім як быш приіхал од і Дзюбіна ноты тамтодяк выіхал до
Росий як як уж зачал провадити івы в Новівси Службы Божы так
мене уж втоди мені взяли на задякы столо Іва сме припрацували два
і піл рокы і потім зашла зашло выселіня Од той порыж єм
был што належало до обовязків Зяка в церкви то треба быти і
те знати дяківку бобы быства на тотонічный знераст тебы знати устав што
коли дешто во самых служ Божых до той спят ци отустого Василия
Великого Григоря Богослова Велику Суботу аргірейску Вшытко вшытко ін цут мож можу
тіж вказати чытати Але як ожды свято і ту войсти такы в
неділю теба утня се тото тамтам мало хто спіл сойутен та приходили
рано такы старшы люде або бабкы або толодіщы молоді штаты тоты середні
річнякы то сні Хтовды не приходили лем приходили на службу ложу утнуюты
ож траві мал цілу доспіваня там отец дітку штоси штырі раз ся
показал там Слова тебі показавшы лем світ ци там гыпсут ци тамто
Но і потім была служба Божа тыж на службу Божу тож приходили
тульба полны цирику а потім іщы пополудні істібали Жынов таке было служыня
А як уж по вызволіню як уж нова влада в Польщы ся
орґанізувала такій был стосунок той влады до Лемків Не памятам так трисі
докладні Но тота певно уж за той влазых товды што о то
весіляр є згадал гым так гробіли на ту весілю енуті остры тоту
весіля грали в Клімчака і в Горощака то в Климчака ноту буру
владні там ся вшытку обышло такє не в невеликє весільци было поспівали
бо то барз были люди задовлены а потім ту Гарасіва ноты был
в ту спосіпішы Зачало ся весіля уж потім по пояку ж люди
вернули з Сербіі по слюбі і так десі година Вшытко вшытко ваднє
грат отвирают ся двері і двох поліциянтів вєх ся І што то
што то єст якєз і єй якє згромазынє тур робіт ся тотамто
до ґазды ту тамту Но і потім тото ця тлумач зніл до
весіля віл ся тамту тото взял потім тот поліция діденстуєм з тым
карабіном а тот тот што што ся так зачал знущати підішол ґумі
огвідувал яма маєм камертоны Камертон зял і прошы за співа і заґра
діщы польскє не здінило Моли бы так по школі нашто дужчыли тоты
значыти тоту пюсинку нуту сме одограли ньой і одчыпю ся выднес юж
видокні жуто тоту глупо ласкаву же ся знаєм тут Але што як
уж по тым післі Не знамеций не то могли быти на полю
дво лем Не знам ці было дахто ви там не дали жы
дахтой істі рухою надвірця посмотрі тото вшытко мусіло быти іх в поміщыню
То такє было другє висілено і што так мі потіпотів вшыткы пристрашени
тото Єдны на друг но то нема што уж то нема співаня
ани гранят тото взяли сме ся і розлітом І сте ся доувідали
же будут выселяти Но то слухы такы надходили там од од сходу
о тыхо там Ґладышів тоты тамтамты сила В Ґорлицкым же іх ся
там зачыне тото выселіня Зактаме іщы такы то може там выселя а
нам може дадут спокій Так ці ґадаючы хлопі знали іш такы так
ся спотыкали разом іщы тештоси робіти як тото нема жарту трекы пачыкы
збівати бу по тым якы як ґадают жы же в короткым часі
высіляют то жебы быті кусю уж приготуваны Но і в потім Штораз
ближе ближе І одит потім дзюбіна ґадают же там юж ґладыв Праві
сме выселили уж і гадают так одправіме службу Божу Іщы і моле
быч бы люде ся зышли жебы ся помолити же оні будут тіти
іщы іти до Ґладышова ся з родіями або пожегнати а як ніяк
уж будут в Ґорлицях то те же будут тіті поіхати з нима
І так так так так так так так так так так так
ся стало по тым в короткым часів година Пукают до двері двох
вояків приходит на пставы артыкулу такой такого же вывати дві і дві
годины запакувати ся на возы Зна што ся хто з старо мамаль
краклий молят ся но то не знати што робіти і што паклати
мыхто в немалени ани коня лем коровами сме робіли і што на
такій лозык накладит Но пішол по нім тотого ді на ноі І
треба вырушати і вшыткы музіль зо слово повідя на дорогу Подвірє Таі
і в кєрунку до Молосанча Заіхали сме до Лабовы а там юж
был тот штабі оніж выдавали тут посвідкы такы мат маме тут і
пеку світкы такы На підставі такой такого тото і надвісты были пописаны
што лішыл домаі як ухожу в якым стані і особы тоты котры
мали разом іхаті Но і заіхали в шпулписмони по тім там говино
і од Санча ден єхали А як ся люде жегнали з хыжами
з тоселом З хыжами на тоту Мамас зо страхом ма што робіти
ну кляка при образами і молила ся но но але тоніж не
помогли требуюч приходит тыча часі і потім зачали цілувати образы поро Образы
остарічы сте взяли так як пицику сел лем вшытку то не был
в стані А іщы як сме ірбато тес служба Божа тамісти в
Льовісі в церкви но то мы по тым церківникы я сме зостали
і ідламину што тото вшытко єст Ей і што што з тым
робіті Ни тоту там на фурманку бы тоту не завадувал Што бы
ним робіт А хто тото завез як каждый має своі тых тых
пачокі котры си там пришыкувал Доніч не зробили траліжый Ниба рады і
оста остатні раз ключ заскрипіли зыстава церков Замкнена і помулит вися То
з церкви жне взяли сте Євангелиі чашыні злізні з ліжни зыстал а
дія собі книжок оліту Потім пришло уж ту уту одповяти на заході
ани єдной книжєчкы не был і потім сме іхали раз там поіхали
до нашого села і такы си думал де яє там сут книжкы
де ся дашто возму в неділю была іх одправа Польскано єй я
по тім по одправі смі затыкали Но і як потім зостал сам
ксьондз я пішу до него імгадам же ястинту овсо Сон походе І
же м был орґаністом і ци бы м м м м м
міг сівякы двітрі ґзяч взяти ту з тов Нє же то не
можу видати Со уры Тамна на стріху але же не можем видати
жедны А священник Зломів не єхал транспоріня єры змі так як зашол
до Ґладишого нема пішол долгу доворліт на стацию то были як урадіст
там на стациі Десі збоку уж кучували там чекали на транспорт жебы
жебы могли ся завадувати Як зашли на Там до середины уж так
там якыси войской бы і зараз зауважу же ти якыси інчі з
нарвинач убраны і то підышол а пан цитур Е отец ґадайте Уж
родичів што ту суть чекают мают выізд мают выіждати такім падінікує псєнцим
крику крачым Католицкым А тотым там єци нічывал то прошы землю Дету
де мож бы я выжтати в тракті дорогы війско як ся заховал
то грас додыл спокій Так же не было жыбы жебы дарда ґака
Тоты так дося в лойкупх і ложыны ні было такой прикрости але
не давали ніч жадний рінь жадной зубы жаднов хліба ніч ніч тошто
мал пришылкуване дякы сухары там хліба ном то о тым требу водай
Як сте ся пакували то якы річы сте заберали Што што было
найважнійше втеди до вас найважнійше ты выіжы єм подібна шту брат я
істи з Юґу ложы што такій што ся дал Но і Што
там іщы такє Такы сикцик з тог річы такы воло тот господарчых
не вым могу на виду думати Найпонежнійше важы внізі і дашто зубраня
дашто ну і потім дакы ґрати кусі же як даде нас завезну
тото тото не буде ани ани в чым воды загрітіло такы такє
котры од найві найбарже буде потрібны А хліб мали сте в печені
Так Печеній высушеній як усухар Новли ты дни зверди ди днес ди
нас зеле ці до моря Нас высипут джыяк на тотоців Не знали
Везлі везли На кілько транспортів Новес была розділено На два Значыт завезли
нас до Освєнцівы Е Ні до Тата до Свинців Свінців Ебы То
стуй вшыткых транспортів тамты каждый транспорт заізджал і там был преляд Они
мали уж пописану кого котрых дає лужна котрых де є ужны І
кого арештували Тож така кулячытка не знал вісіт был дахто В Тотах
выдже чыкови щы му такышнім не ложым То там як мы заіхали
тота над раном і не вільну там на бочны туры не вільну
там будуж потім ніґде ся розходити обстава войском І оні злістом підходили
під ваґон кумали тамтакы значы выго взяти на натыпити на неприслуханя Но
і таку повіл о тым нашым ваґоні Пришли ноі Я ся діва
єм ся сподівал же можу быти такых молодыкых мов товды і лем
<unk> років гень і <unk> меньше з тым <unk> Но і ня
тош і входжіт з намі і сестру наймолодшу бігу твоі зяло а
я сховам ся в кутіку але тоту ніч не пому надмали присітали
сут кы записаны записаны і взяли іхо боєм я в кутіку молю
ся І по якысым часі пустили іх Няню своє достали Як як
стігали з ніх польтоку а тоту молодшу сестру ся питали не як
тама тем пансу Яві мені бы то был млоды молоди дівчатку Од
ней ся недовіле нічы якусь чыноту потім якуси ся обстал так што
мени дивили Аня о што питали нич та хтєлі ся довідати а
цо парти Занка была чы геу сортво такы сенты Пытаня были такы
ожебы жебы в лапіті не речы А котры бы были підозрілыно тото
уж по тым прислуханю то уж не пущали лем емакали іх там
і на самоходы і то так там же уж по тых там
нажылю уж ся пали ґалея уж по тым тоты што уж мали
і ті тамтоты півніці тоты Слухали сте лемківского архіву в радию Руской
Бурсы Лем фм Павло Ханас
