З лемківского архіву #121 - 3 XII 2015 Василь Щерецкій
Еп. 121

З лемківского архіву #121 - 3 XII 2015 Василь Щерецкій

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono Wasyłowi Szczerieckiemu, agrarnemu reformatorowi Rusi Podkarpackiej, którego młodość, praca na górskiej ziemi i spotkanie z Edmundem Eganem ukształtowały jego poglądy. Materiał omawia jego działania na rzecz spółdzielczości, odbudowy po wojnie, pracy kulturalnej oraz późniejszą działalność polityczną i rolniczą.

Автоматычна транскрипция

Лемківскій архів то місце в якым довідати ся про історию Лемків річы
котрых де інде не почуєте ани не пречытате Свайте проґраму з лемківского
архіву в радию Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас Низкы в
проґрамі почуєте про аґрарного Реформатора Підкарпатской Руси Василя Щєрецкого Василь Щередскій народил
ся <unk> грудня <unk> рока на підкарпатскы Руси в селі Лазик когнешніх
Ніжніх Ворот Сесело было розсіяне найвысоко по карпатскій верховині Василь од Малого
знал тяжку роботу на гірскій землі де ґаздувал його няню Молодости было
дане молодому хлопцьови пізнати реформатора і прихыльника ґаздів в тым тых русиньскых
Едмунда Еґана Еґан полюбил того хлопця якій был скорий до всякой наукы
Василь Щерезкій был всяди гындий його учытель ходил за ним од села
до села Василь был тіж добрым преводником для него бесідувал по мадярскы
так добрі як і по русиньскій і знал вельо ріжных доріг Еґон
ходячый по Підкарпатскій Русини мусіл звідувати урядників о обставины жытя селян прото
вшытко оповідал і вказувал йому Василь Щерецкій ой маріз одреды До того
моємой до стріляно маля мада ада ля рада аля маля маля да
рада а рада По своій подорожы Едмунд Еґан написал меморандум до мадярского
правительства в котрым написал же вшыткы Русины опустят свою вітчызну і выідут
до Америкы кєд ім тепер не поможе правительству Свій вклад до того
меморандум мал і Василь Щерецкій Міцно пережыл щерецкій траґічну смерт свого учытеля
През тот короткій окрис в якым был при Еґані Василь Вельо здолял
ся навчыти Першым чого ся навчыл од него было то же Підкарпатскій
Ґазда мусит сам сой найперше помагати през спільну кооперацию і спілпрацю як
рахувати на поміч з горы Щелецкій вельо часу посвятил тому жебы заохотити
хлопів до розвиваня кооперациі і ходовли новых раз худобы привезеной правительством Стиролю
і Баваріі Його робота і стараня принесли успіх лем в його жупі
од ІІ світовой війны заложено <unk> новы кооперативы Це су добру роботу
прервала війна Щередскій остал змобілізуваній до австро мадярской арміі і высланій на
східній фронт Гін попол неволю В Росиі виділ нещестя революциі і домову
війну Декотры його камаратя были захоплены комунізмом інчы звербуваны і дістали пінязі
на аґітацию Але Василь Щерецкій зразил ся міцно комунізмом і мириял о
повороті до свойой роботы повіні Війна прошла тіж през реґіон Щерецкого Вельо
його роботы остало знищены дуже ґаздів не вернуло уж з фронту і
худоба была тіж пореквірувана Вшытко треба было зачынати одновы По закінчыню війны
Василь Щерецкій осіл в Нижніх верецкых Хоснувал гын Перше повіні Кредитове і
Торгове Товариство Кооперативу Забрал ся тіж за роботу культурно соспільну Його заслугом
была будова в селі Руского Дому основаня чытелі іменя Александра Духновича і
орґанізация Хору і оркєст Цесы інституциі были проти вагом до орґанізациі просвіты
привезеной до села през галицкых еміґрантів старе прези Повело ся щередскому выбороти
в міністерстві закупы доброй худобы і насвітліня проблемів ґаздівкы на полумнині Аґральна
партия достерегла в щередскым чловека з авторитетом і прото запропонувала його кандидатуру
на посла Был він посол до чехословацкого парляменту в роках <unk> Цеса
робота ся йому єднак не подабала але дозволила шырше усвідоміти аґральну проблему
В <unk> році Василь Щерецкій остал выбраній предсідательом Земледійской Коморы Підкарпатской Руси
великой аґральной Корпорициі з авторитетом До <unk> р удало ся єй зобрати
понад <unk> тисячів ґаздів з ціло краю Щерезкій тішыл ся велькым авторитетом
на Підкарпатскій Руси серед ґаздів незалежні од іх народовости Не любили лем
го зато комуністы з цілой державы Комуністичній пісар з Прагы Нойма назвал
роботу Щередзкого аґеральном Імперійом Щерецкого але тіж признал йому велькій орґанізаторскій талянт
Украінофілі за його здецідувану тверду русиньску поставу называли го русифікатором Василь Щередзкій
домагал ся автономіі Підкарпатской Руси і поперал Андрия Бродія в <unk> році
По прилучыню Підкарпатской Руси до Мадяр Щерецкій вернул Ніжній Верецкій де провадил
Рускій Дім і орґанізацию яку основал в <unk> році Вошла она в
зостал ціломадярской Кооперацийной Корпорациі ондя жураві платю платю службу Мож бузолоді цобиш
людскы зо се По закінчыню війны НУ <unk> зачало рыхтувати анексию Підкарпатской
Руси до Совітской Украіны в тым цілі мусіла знищыти русиньску інтеліґенцию яка
не симпатизувала з комунізмом листопада <unk> р арештувано цілу інтеліґенцию котра так
тяжко родила ся на Підкарпатской Руси в <unk> і <unk> роках попереднього
віку Вшыткы они Щередскій Коваш Цібере Борецкій Бачыньскій і вельох інчых ішли
під руфами рускых автоматів до Ґулаґів По арештуваню Щерецкій был долго прислухуваный
Дале пришол процес в якым оскарженого о антисовітску діяльніст разом з медженародном
буржуазийом Совітска Вас судила чловека якій проводил кооперацию серед сел а през
тото до іх богачыня Была то кооперация проведена з успіхом противности до
той выданю совітскым Василь Щерецкій засудженый остал на вельо років Лаґру сіділ
в Лаґры на пілночы в Потьмі Прежыл гын <unk> тяжкых років і
был звільнений завдякы реформом Хрущова в <unk> році По повороті на Підкарпатску
Русь мешкал в Мукачыві Забітий вшыткыма русиньскій кооператор Василь Щередзкій одышол в
<unk> році Записал він ся єднак в істориі Підкарпатской Руси свойом тяжком
роботом для поліпшыня долі селян і культуры Підкарпатской Руси Шылисты проґраму з
Лемківского архіву в радию Руской Бурсы Лем фм Павло Ханас