З лемківского архіву #128 - 29 I 2016 Зіъзд Лемків Новосандецкого Повіту
Еп. 128

З лемківского архіву #128 - 29 I 2016 Зіъзд Лемків Новосандецкого Повіту

•

Опис епізоду

Odcinek z cyklu „Z łemkowskiego archiwum“ opowiada o działalności społecznej i politycznej Łemków w latach 30. XX wieku, w realiach II Rzeczypospolitej i sanacji. Głównym wątkiem jest zjazd Łemków powiatu nowosądeckiego w Muszynie, podczas którego omawiano lokalne problemy, spory wokół rezolucji i postulaty wobec władz.

Автоматычна транскрипция

З Лемківского архіву то місце в якым довідате ся про історию Лемків
річы котрых де інде не почуєте ани не прочытате Слухайте проґраму з
лемківского архіву в радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас Низкы
в проґрамі почуєте про діяльніст соспільну а і політичну Лемків яка ведена
была в тридцетых роках то є в часах коли в Польщы панувала
тзв санация Ситуация Лемків в часі Другой Річ Посполітой не была легка
Великы мриі про свободу якы настали і разом з кінцьом великой війны
по роках терору австриятского брутальні остали розогнаны през польску владу По подіях
якы в памяті народу записали ся під гаслом Република Фльориньска села были
пацифікуваны леґіоністами а лідерів а лідерів Лемків поставено пред судом Хоц іх
уневиннено то діяльніст соспільна барз змаліла а політична практичні замерла Свідчыт прото
факт же в двадцетых роках ХХ віку діяльніст Лемків не была зорґанізувана
в стрікты лемківскых орґанізациях дія і на Лемковины ріжны рускы орґанізациі в
тым чытальні ім Качковского і Партіі але были то не до кінця
лемківскы орґанізациі а іх садибы головні містили ся в Галичыні во Львові
на і Ґмана Дакє пробуджыня настало в тридцетых роках товды Лемкы зачали
думати веце про самодільну роботу для добра свого народу і реґіону Розпочато
стараня про лемківскє єпископство оснувано Лемко Союз і зачато выдавати ґазету Лемко
Так тіж Лемкы вели стараня о поліпшыня долі народу на основі договору
з державныма властями В тым цілю дішло до зізду Лемків новосандецкого повіту
<unk> квітня <unk> р в Мушыні На селізд пришли делеґаты з лемківскых
сел новосандецкого повіту а предсідательом зізду остал выбраній Антоній Станчак з Андриівкы
З рамена державного на зізді присутный был посол Яків Блодзьоны В своій
промові представил він присутным політичны і економічны положыня польской державы як тіж
бесідувал про проведены і намірены роботы котрі заплянувало товдышнє правительство Посол зазначыл
же правительство Маючы на увазі то же Польща в великій мірі є
рільничым крайом старат ся про поліпшыня долі селян і розвий промыслу Бесідник
сис представил одраз зобраным результаты діянь правительства през інґеренцию в діяльніст картелів
якє довело до обнижыня цін загальной консумпциі Хоц доведено до загального обніжыня
цін ціны тоты єднак были далі за высокы щеґульні для звычайных селян
Зо стороны лемківской в дискусиі участ взяли інжынергій Дуркот Юлиян Галькович Сава
Мончак Евстахій Милянич і Методій Трохановскій Підняли они вельо пікучых проблемів якы
выступували втовды на Лемковині і попросили посла Бодзьоного жебы ухвалена зіздом резолюция
была респектувана през правительству вы Як то уж медже Лемками быват і
втовды доходило до непорозумінь Секретаром зізду был інжынєр Дуркот Хотіл він жебы
зізд голосувал над цілістю резолюциі одраз Єднак методи Трохановскій поставил внесок жебы
голосувати з осібна над каждым пунктом і декотры записы позміняті бо в
версиі Сергійя Дуркота были они не до приняты Дуркотови залежало жебы Лемкы
скоро приклепнули його версию котра єднак не была през векшіст акцептувана Кєд
виділ опір серед згромадженів хотіл скоро приспішыти розвій ситуациі і вмовити згромадженым
же його версия остала уж принята Коли стараня інжынєра Сергійя Дуркота не
повели ся опустіл він будинок школы в якым одбывало ся сесе засіданя
Разом з ним вышло з салі околох інчых прихыльників По тій подіі
зізд выбрал нового секретаря в особі Пірога з Лелюхова Чо властиві ся
домагал зізд од правительства Тото вшытко нашло ся в приняті резолюциі котра
мала дванадцет пунктів В першым пункті Лемкы домагали ся уможліня выбору Лемка
до обох палятів парляменту бо до той поры правительство не сполнило іх
очыкувань і Лемковину репрезентувал украіньскій посол Дале в наступным пункті делеґаты протестували
проти пробом репрезентациі Лемковины през украіньскых послів не мали они до репрезентуваня
Лемковины жадной леґітимизациі яку отримали бы од Лемків Третім пункті Лемкы домагали
ся обсаджыня функциі адміністратора апостольского Лемковины Лемком бо лем він мал силу
завезти на Лемковині мир в наступным пункті Лемкы домагали ся дополніня лемківскых
букварів выданя категізмів по лемківскы і другых учебників для народу і одшмаріня
пропозициі посла украіньского Цепевиця якій хотіл приверніня на Лемковині украіньскых учебників васуй
Наступным постулятом про едукацию был постулят жебы в лемківскых школах вчыли лемківскы
учытеле бо лем они можут добрі вчыти діти в своім материньскым языку
Зобраня в шестым пункті домагало ся утворіня в Ґорлицях педаґоґічного ліцея з
якого выходили бы молоды лемківскы учытеле Домагано ся тіж в тым пункті
пошыріня ґорлицкой ґімназиі бо в місті тым находила ся Руска Бурса яка
давала можливіст лемківскым ґімназиялістам жыти і утримувати ся в тым місці В
семым пункті делеґаты домагали ся приверніня маєтку Руской Бурсы в Новым Санчы
якій загарненій остал приз Місто Новій Санч в <unk> р В цілі
тым уповажнено посла Бодзьоного жебы добивал ся того звороту Наступным маєтковым спором
о якій домагало ся зобраня было приверніня маєтку Народніх Дім во Львові
правидым властителям В де <unk> пункті зізд порушал барз важні економічні проблем
делеґаты домагали ся жебы до робіт веденых на Лемковині державом в першым
ряді принимане было місцеве населеня селед якого было великє безробітя Наступным економічным
постулятом было утворіня централі домашнього промыслу Централя така хоронила бы продуцентів пред
вызыском посередників скупуючы выробы селян В пункті <unk> зобраня домагало ся при
оснуваню молочарской сіті центрів в Фльоринці в Лабові Послідній <unk> пункт был
загально економічный делеґаты домагали ся розвязаня картелів обніжыня цін товарів а предовшыткым
цін желіза солі і штучных навозів і обніжыня для тых товарів тариф
колейови Як видиме по тых постулятах Лемкы мали добру думку на стабілізацию
політичну соспільну і економічну свойой вітчызны Жаль лем же зо стороны державы
забракло охоты і доброй воли до спілпраці для добра Лемковины яка предсіла
частю державы польской