З лемківского архіву #133 - 11 III 2016 Йоан Чургович
Еп. 133

З лемківского архіву #133 - 11 III 2016 Йоан Чургович

•

Опис епізоду

Odcinek z cyklu „Z łemkowskiego archiwum“ poświęcono greckokatolickiemu duchownemu z Podkarpacia, Joannowi Czurgowiczowi, którego działalność pokazano jako niejednoznaczną. W audycji wspomniano jego studia w Użhorodzie i Wiedniu, pracę w Mukaczewie, starania o rozwój życia cerkiewnego oraz działania w trudnym czasie cholery, głodu i nasilającej się madziaryzacji.

Автоматычна транскрипция

З лемківского архіву то місце в якым довідате ся при історию Лемків
річы котрых де інде не почуєте ани не прочытате Свайте з лемківского
архіву в радию Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас Низкє в
лемківскым архіві буде про священника з Підкарпатской Руси Йоана Чурговича Была то
персона неєднозначна в своіх діянях так же послухайте чого Ян Цюргович котрого
назвиско походит од старославяньского слова Чургати што значат течы протікати народил ся
<unk> січня <unk> рока в Новоселіці на Підкарпатскій Руси і был сыном
грекокатолицкого священника Зо спису і стваны Удварія выникат же скорше село но
не называло ся Ново Селися лем уйкеменец вызовіядены дерева сана <unk>ызовідены Я
ся до того кільця послуди Доярной ся роботы пусти Я ся до
того кільця ослуди і выґна ігадана Ісіяса нема ісія не мада дана
і <unk>о при нолі вісай ана Адам домо принори віс о лем
на дозеля на сорез еназе Ей єй гей бі Іван Чурхович до
ґімназиі ходил в Ужгороді На теолоґічны студия выіхал далеко бо аж до
столиці Цисарства Відня Студию гын в роках <unk> хел тіж осягнул наукові
ступін доктора Богослові В тым же часі парохом грекокатолицкой церкви Відня святой
Варвары был Родак Чурговича Йоан Фаґараші бережанин знаный русиньскій языкознатель і писатель
Відній пробывал тіж професор Розумовскій підтримувал він фінансово церковній хір якій співал
Тіж церкви святой Варварі Гіртот мал влияня на студентів а в чыслі
тым находил ся єй сам Чургович Шансом для Чурговича была номінация на
мукачівского єпископа Андрия Повчія товды Чургович остал вікарийом єпископа ало посаду мукачівскій
єпархій старал ся долго бо аж сім років Першы рокы урядуваня гын
были барз тяжкы бо прибыл в часі коли выбухла епідемія Холеры ізберало
на штораз веце жертв Медже інчыма тіж през тото выбухло тіж селяньскє
півстаня і голод В тых тяжкых часах і церков нашла ся в
нелегкых обставинах декотры канонікы зачали атакувати Михала Лючкая котрий втовды писал історию
Карпатскых Русинів в парох томах потрібувал вільным спокою і духовой помочы од
Чурговича котрый єднак не отримал Я єдна гей маня мати про не
просто має невытя до мало шадена Ейде мож я мати твого сына
Ейде мож я мати твого сына жена твого сына жена І моя
небізда Ей бы патраня Фльопроташли співайте і <unk> на вірого Епати гей
а не дертати ЛЕМ гора гора горова та моя міла ей поідри
Елізабет од лемічата Наталет москіло лем бы може моя ей поідри Мізабет
ледичата догоден ей бо і зат олеґечата догекра го граді доліных разєдів
великєй вандєй ван банвеликє Ян Чургович на початку свого урядуваня тіж хтіл
зробити даш того синного для церкви єпархіі і оснувати хір то ся
йому і повело в Мукачеві при катедрі Было то тіж заслугом м
ін приізду Константого Метазувского якій піднял ся тяжкой функциі дириґента Хору іж
по двох місяцях од розпочатя діяльности гір тот выступувал пред публиком Такто
за справом Йоана Чурговича зачал діяти на Підкарпатскій Руси першій тырьох голосові
гір якій міцно піднюс рівен церковнославяньской літурґіі В часі урядуваня Чужовича міцно
населила ся мадяризация неславяньскых народів цисарства Было то найліпше видно на примірі
оснуваных середніх і высшых шкіл В <unk> р вышло заряджыня жебы метрыкы
выписуваны были по мадярскы а мукачівска капітула на челі з Йоаном Чурговичом
ани не протестувала хоцкы повинна В році Чыргович скінчыл заряджаня єпархію Пренял
топо ним товдышній секретар владыкы Василя Поповича котрый в полни регабілітувал Лючкая
чого свідком был сам Александер Духнович Протидіяльности Чырговича і капітулы під його
кєрівництвом написана остала в <unk> році критика Втаряла она в політику Чырговича
а написана остала през єдного з мукачівскых парохів Через долгы рокы Йоан
Чыргович был директором учытельской семінариі і ґімназиі в Ужгороді в тым самым
часі серед Русинів на Підкарпатскы Руси шырили ся ідеі панслявізму Народна свідоміст
Русинів была під влияньом з єдной страны ідеі мадярскых а з другой
страны ідей росийскых Што нашло тіж одбытя в літературі свого часу Русиньска
література того періоду має тиж сильны сліди церковнославяньского языка а найважнійшым представником
той орієнтациі был Будитель Русинів Александер Духнович на і Єпископ Василь Попович
был підозрений же не был в вірній цисарьови прешто завішено о його
в функциях владыкы Вернул ся на уряд допіро в <unk> році през
тот час заступувал го так як уж єм споминал Йоан Чургович Приязнил
ся він з Адольфом Добряньскым котрий ґварантувал йому оборону пред урядами Чыргович
помагал Добряньскому в його політичных меморандах в справах русиньской церкви Йоан Чургович
лішыл по собі два рукописы по латині але не мал пінязі жебы
іх выдати Перші з тых рукописів то церковны проповіди выдані в <unk>
році долго уж по смерті Чурґовича старанями Віктора Каміньского Його педаґоґічны статіі
остали до кінця в рукописах а в <unk> році знищеныло іх НВ
Серед знаємых чургович мал опінію Книголюба мал він велику бібліотеку в котрій
находили ся книжкы в ріжных языках в тым грецкым латиньскым сербскым болгарскым
росийскым і русиньскым і інчых Были то тіж книжкы з ріжных обшырів
не лем з богословіі ци істориі Велика страта ся стала коли цеси
книжкы з бібліотекы Чурговича остали в більшости в <unk> році розкрадены в
хыжы Александра Духновича в Ужгороді а лем денекотры З тых книжок трафили
до Краєзнавчого Музею і Університетской Бібліотекы Ян Чургович мал пляны зорґанізувати редакцию
і выдаваня часопису Руску Народну Ґазетку і оснувати кіриличну печатню Не повело
ся йому єднак завершыти тых амбітных плянів бо вмер <unk> жолтня <unk>
рока до кінця справуючы своі обовязкы Слали сте проґраму з лемківского архіву
в радию Руской Бурсы Лем фм Павло Ханас