З лемківского архіву #140 - 6 V 2016 Іван Зейкан
Еп. 140

З лемківского архіву #140 - 6 V 2016 Іван Зейкан

•

Опис епізоду

Odcinek z cyklu „Z lemkowskiego archiwu“ opowiada o Iwanie Zejkanie, Rusinie, który zrobił międzynarodową karierę dyplomatyczną w służbie Rosji i reprezentował swoją społeczność poza ojczyzną. W audycji podkreślono też, że jego życiorys i pochodzenie są słabo znane, choć wiadomo o jego pracy w rosyjskim poselstwie w Wiedniu i ważnych misjach politycznych.

Автоматычна транскрипция

З Лемківского архіву то місце в якым довідате ся про історию Лемків
річы котры іхде інде не почуєте ани не прочытате слайте проґраму з
лемківского архіву в радию Руской Бурсы Лем фм просит Павло Ханас Днеск
в проґрамі буде про Руснака якій уж внадцетым віку зробил велику медженародну
карєру Тым Руснаком был Іван Зейкан Можна повісти же Іван Зейкан был
першым в істориі Руснаком котрий честно репрезентувал нашу вітчызну далеко од ней
Він тіж започаткувал контакты русиньской інтеліґенциі зо словяньскыма предшыткым в тым припаді
з росийском На жаль його жытя є нам дост мало знане про
него тіж не найде ся інформациі в підручниках шкільных ани університетскых Є
то причына же про него не знают ани звычайны люде ани част
інтеліґенциі Два кочкы єм чорні оч айо чорні очытка A сет абишелены
серед сет абиш Мота дірка тотає щаслива тає щаслива Штопина з родіва
яцю га до бенна против немала гаіра лемко ліса на коніт недба
лемкіска на коніт не дба бо до пемнадків го я джы го
ан до Петра троків Петроків Декотры вчены єднак рішыли провести про земна
деякы науковы досліджыня В <unk> р зробил тото росийскій вчений Александер Фльоровскій
З русиньскых вченых зробили тото Іван Поп і Михал Лекач Вченых інтересувало
меньше походжыня Зейкана але зато дуже барже тото як трафил він до
Росиі і што ся стало з його маєтком Про походжыня Івана Зейкана
писал росийскій історик Фльоровскій Писал він же Зейкан походит зо столиці Бережаньской
Жупы зо старой дворской родины котра то рядила землями на полудньовій схід
од Мукачева То єст неясне з молодого жытя і походжыня Зейкана то
може уж остати невыяснене з причыны браку джерел Єднак знате што Зеікан
робил Был то добрый вченый чловек педаґоґ і діятель жытя політичного і
культурового Росиі перелому <unk> і віка Знана є його плідна робота в
росийскым посольстві в ідны Іщы будучы студентом Іван Зейкан зголосил ся до
росийского посольства жебы приняли його яко тлумача Дай же мі ганиц во
дай же мідаль занес міна прези презибу я зи велі бы дай
же мі ганиц о якє єд еци буя ци мецанґа ани стару
світву Парима Ани Луса маму земль єсна вже аспалі ласливыт о землы
єст наше або Як я прувал на мою сой Про його жытя
до <unk> р Знаме не дуже лем тілько кілько лішыл нам сам
Зайкан В <unk> році Зайкан зложыл писменну свою кандидатуру на рукы росийского
великого посла в ідны Лефорта жебы приняли го на посаду тлумача латиньского
языка і тым самым служыти царови Петрови Великому Неє ясне тото як
Іван Зейкан нашол ся в Росиі Споминат прото Бабелий єден з духовных
од єпископа грекокатолицкого Андрия Бачіньского писал про него же был то чоловік
вченій і обытій а до Росиі зашол разом з царьом Петром І
Лючкай натоміст писал же Зейкан втюк до Росиі Кєдсе си сліды могли
бы быти правдивы то означало бы то же Іван Зейкан мусіл остати
принятий до двору царя Петра І в часі його подорожы до Центральной
Европы В часі дипльоматичной роботы Іван Дзейкан вельо зробил Уж в <unk>
р приступил до ґрупы котра писала Карльовицкій договор помедже Турцийом а державами
Св Ліґы то є Росийом Австрийом Польщом і Венецийом Росийскій посол в
Відны повірял Іванови Зейканови важны урядовы задачы а в тым одбываня візит
в анґлицкым голендерскым польскым венецкым і турецкым посольстві Зейкан переписал цілий текст
выробленого до вговору Знаєміст чужых языків лем улатвила Зейканові дістати службу в
Росиі В Русиі Зейкан трафил до дипльоматичной роботы Він выправил своіх кузинів
Александра і Івана Наришкычів до Европы а сам остал назначеній Петром Іх
ґубернатором Іван Зейкан пробывал на заході Европы през тринадцет років был він
в службі дипльоматичній в Анґліі Голяндіі Франциі Італиі і Іспаніі Што з
міст кам тех на двори мам кры в ґабо смі Находячи ся
на царскым дворі зем обявил ся яко талянотвитий педаґоґ на него звернул
увагу сам цар Петро І назначаючы його учытельом свого внука і пришлого
царя Петра ІІ Зейкан не хотіл приняти той задачы заступляючы ся підошлым
віком і хворотами Петро І поставил єднак на своім і назначыл жейкана
учытельом свого внука през выданя з обовязуючого указу На тым становиску Зейкан
заступил Німця цімана СА зміна занепокоіла Австрияків Мати царя а заєдно сестра
жены австрияцкого цисаря Кароля перд смертьом розказала жебы єй діти вчены были
лем през Австрияків В часі полніня функциі учытеля Зейкан выполнял тіж ріжны
задачы для царя Петра І Переложыл в тым часі на латиньскій язык
запискы імператора Петра Великого котры сут важным історичным джерелом Цар высокоцініл здібности
Івана Зейкана але по його смерти в <unk> році Зейкан попал в
неласкы князя Меншыкова і віцеканцлера Остермана Меншыков якій был реґентом царя Петра
І выгнал земна з дворів По выгнаню з двора през даякій час
зем находил ся в домовым арешті В <unk> році його майно конфіскувано
а зем вернул до вітчызны Малолітній Перевтро ІІ протестувал і хотіл жебы
його учытеля вернути до Петербурґа але уж товды мадярскы власти не выпустили
Зейкана за границю Зейкан был высоко цінений през росийскых писателів котры хвалили
тиж реформы Петра Великого Іван Зейкан фактичні довел до жывых звязків культуровых
помедже Карпатском Русьом а Русийом Свали сте проґраму земківского архіву в радию
Руской Бурсы Лем фм Павло Ханас