З лемківского архіву #141 - 13 V 2016 Іван Парканій
Еп. 141

З лемківского архіву #141 - 13 V 2016 Іван Парканій

•

Опис епізоду

Odcinek z cyklu „Z lemkowskiego archiwu“ przedstawia biografię Iwana Parkanija, rusyńskiego prawnika i działacza z Podkarpacia, który po studiach w Berehowie, Mukaczewie i Budapeszcie pracował w administracji maramorskiej żupy. Audycja przypomina jego działalność w burzliwym okresie po I wojnie światowej, gdy krótko pełnił też funkcję gubernatora Podkarpackiej Rusi w ramach Czechosłowacji.

Автоматычна транскрипция

З Лемківского архіву то місце в якым довідате ся про історию Лемків
річы котрых де інде не почуєте ани не прочытате Слухайте проґраму з
лемківского архіву в радию Руской Бурсы лем фм просит Павло Ханас З
Підкарпатской Руси выводит ся вельо вченых Русинів якы барз дуже посвятили в
борбі о права свого народу В тым то році минула <unk> річниця
народиного стих патріотів то є Івана Парканія Был він по професиі юристом
мал великій талянт дипломаты з великом выобразньом і шырокыма перспектывами През короткій
час был тіж ґубернатором Підкарпатской Руси в часі єй приналежности до Чехословацкой
Республикы і робіл він тіж для штырьох чехословацкых президентів Я пресой пресон
тай бо не дивци ны мафе барвины Як присол тай присол тай
урци ґыома приславя маро Я присол тай присол тай ферен ні дівці
з лютомациє рофаном Як присол ай пришол <unk> присланы Я пресолтай пресолтайы
пятниц мій денцены то мафенеты Я присул тай присол тайны суботу Гый
дівци ныма робит роботу Іван Парканій народил ся в селі Тересва тяцівского
району на Підкарпатію його отец Федір Парканій был учытельом в церковній школі
і пильнувал жебы Іван ся добре вчыл Федир Парканій оженил ся слідівком
учытеля Марийом Михайльович Разом они мали осмеро діти і Іван был іх
третьом дітином По закінчыню основной школы Іван дістал ся до Берегофской ґімназиі
де вчыл ся през штырі рокы потім вступил він до мукачівской ґімназиі
котру закінчыл з выріжніньом На студия Іван Парканій выбрал ся до Будапешту
на Університет ім Пазман Сесу науку закінчыл під конец І Світовой війны
в <unk> р докторском роботом по римскым і ґражданьскым праві В часі
наукы жыл яко стипендент учытельской колеґіі Жебы міг ся вчыти мусіл і
мати ся ріжных додатковых робіт Был він редактором Тыждевника Будай Уйшах робил
в канцеляриі Адукацкій і давал корепетициі жолтни <unk> р Іван Парканій дістал
роботу в адміністрациі маромошской жупы Были то тяжкы політичны і господарчы часы
коли він зачынал допіру свою заводову карєру жолтня на Мадярах прошла революция
Король Кальтикувал а влада прешла в рукы нацийональной рады Натоміст за пару
місяців в марци <unk> рока влада в державі остала принята през комуністів
під воджом Бейли куна Підкарпатскы Русины тіж всяди зачали орґанізувати своі народны
рады в тым на Підкарпатскій Руси Промадярска Ґрупа Русинів скликала <unk> вересня
<unk> рока в Будапешті угрорускє народне зобраня котре хотіло жебы Підкарпатска Русь
остала в границях Мадяр Правительство Мадяр на челі з премєром Орестом Сабовым
утворило автономію Руска Краіна зо столицьом в Мукачеві Підкарпатска Русь прилучена остала
єднак до першой Чехословацкой Республикы вісут ґурчми пари папы гарни дівчата Сицаты
бабы шыни за дармо горілкы там дают грошы не берут покуту мают
жыви за дармо горілкы там дают грошы не берут по бурту Піде
Гасту треба буде ме веселы як тоты ангели піде беба бода Гасто
треба буде ме веселы як тоты ангели Вшыткы святы і муценикы Пют
разом горілку слухают музыкы грают карты і курят цигарі жак священниковом єдні
парі грают карты і кур цигарижак священником в єдні мы другы ботам
нас потреба буде мы веселы як тоты ангели Іде мы буде лаботам
нас то треба буде мы веселы як тоты ангели Зерну ся само
сіє і робит никого направду Але нич не обходит ґу нема роботы
лехто не постит нагыт люцифер часами там гостит нема роботи нихто не
постит навет люцифер Часом мето усти Іде медобота гас то треба будеме
веселы як тоты ангели Іде медо лема водасти робе селы як тоты
ангели Там Апостолы пильнуют порядку Ништо там за нич выплатит податку діло
без кости А душом беспілапака бесела така щестлива діло без кости А
душом беспілапака веселом так щестливый да В <unk> році Паркань робил як
начальник канцеляриі в Долгым пак покликано го до роботы в президиі правительства
в Празі Потім в <unk> році Паркань остал назначеный референтом Підкарпатской Руси
В тым же часі Іван Парканій оженил ся з Ольгом Петрик дівком
русиньского патріоты і нотара Ужгорода З іх звязку народило ся троє діти
дві дівкы Мария Віра і сын Кырило Кырило остал знаным вченым хыміком
і выіхал до Америкы Обовязкы референта Підкарпатской Руси Парканій выполнял при президентах
Масарику Бенешу Іахі аж до <unk> рока то є до выбуху ІІ
Світовой війны В правительстві премєра Яна Сирова Парканій остал міністром до справ
Підкарпатской Руси Разом з ґубернатором Ґрабаром проводил він неґоцияциі з політичныма ґрупами
што до покликаня автономіі Підкарпатской Руси По уступліню з Уряду ґубернатора Ґрабара
Парканій на короткій час занял місце ґубернатора по чым в грудни <unk>
рока вернул до своіх обовязків в президентскій канцеляриі В часі німецкой окупациі
Парканій находил ся під надзором ґестапу В часах першой Чехословацкой Республикы Парканій
переробил для ней двадцет років і старал ся свойом роботом помочы рідному
краю і свому русиньскому народу нипе пам па нипе пам а цам
не час лем су невізныма лем до <unk> або сады Бо за
сады поза ужыны ЛЕМ цвы не писаля та стало та свартай ти
тава дитай Ей монай монай морде мой монай моде мале ты помалі
Ей дайде на парі Ни земле за <unk> Ейде май сым Парканій
был єдином персоном в Празі яка могла помочы своім родакам студентам в
тым місті він орґанізувал студентам додатковы занятя і дбал о то жебы
могли честно жыти в Празі Сесиі студенты попросили го жебы він зорґанізувал
ім парафіі Будучы глубоко віруючым грекокатоликом выстарал ся о тото На парафіі
выділено два храмы єден святого Яна на Скавці а другій святого Креста
Паркані старал ся тіж о утворіня єпархіі в Празі тото тіж ся
йому повело і оснувано єй в <unk> році і істнує она донескы
За своі заслугы для церкви Іван Паркані яко єдині медже Русинами одзначений
остал папом римскым пім <unk> ордером св Сильвестра і дістал титул Рыцаря
контура того ордеру По війні парканій отримал функцию в Фонді Одроджыня в
Празі На емеритуру перешол він в <unk> році Іван Паркані приробил <unk>
років в президентскых канцеляриях для штырьох чехословацкых президентів Тоты люде што го
знали споминали же был мудрий і скорі допомочы любіл він барз свой
рідній край і русиньскій нарід Был скромний і не хтіл быти ани
популярний ани не чул ся важным Вмер Іван Паркані о <unk> дни
пред своіма <unk> уродинами його хоронили <unk> січня <unk> р в прасскій
катедрі св Клементія Сла листе проґраму з лемківского архіву в радию Руской
Бурсы ЛЕМ фм Павло Ханас